Lord Krishna

જ્ઞાનેશ્વરી અધ્યાય 17

(Dnyaneshwari Adhyay 17 in Gujarati)

Sant Dnyaneshwar

Also known as Dnyaneshwari · Jnaneshwari · Jnaneshwari adhyay 17

Dnyaneshwari Adhyay 17. The Dnyaneshwari — Sant Dnyaneshwar's commentary on the Bhagavad Gita, composed at Nevasa in 1290 when he was in his teens. Its proper name is Bhavarthadipika, and it is the work that made Marathi a language of scripture: the Gita's Sanskrit opened out into ovis of extraordinary beauty, image piled on image, for listeners who knew no Sanskrit at all.

#of 468
॥ ૐ શ્રી પરમાત્મને નમઃ ॥
॥ અથ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ॥
। અથ સપ્તદશોઽધ્યાયઃ – અધ્યાય સતરાવા । ।
। શ્રદ્ધાત્રયવિભાગયોગઃ ।
વિશ્વવિકાસિત મુદ્રા । જયા સોડી તુઝી યોગમુદ્રા ।
તયા નમોજી ગણેંદ્રા । શ્રીગુરુરાયા ॥ ૧ ॥
ત્રિગુણત્રિપુરીં વેઢિલા । જીવત્વદુર્ગીં આડિલા ।
તો આત્મશંભૂનેં સોડવિલા । તુઝિયા સ્મૃતી ॥ ૨ ॥
મ્હણૌનિ શિવેંસીં કાંટાળા । ગુરુત્વેં તૂંચિ આગળા ।
તર઼્હી હળુ માયાજળા- । માજીં તારૂનિ ॥ ૩ ॥
જે તુઝ્યાવિખીં મૂઢ । તયાંલાગીં તૂં વક્રતુંડ ।
જ્ઞાનિયાંસી તરી અખંડ । ઉજૂચિ આહાસી ॥ ૪ ॥
દૈવિકી દિઠી પાહતાં સાની । તર઼્હી મીલનોન્મીલનીં ।
ઉત્પત્તિ પ્રળયો દોન્હી । લીલાચિ કરિસી ॥ ૫ ॥
પ્રવૃત્તિકર્ણાચ્યા ચાળીં । ઉઠલી મદગંધાનિળીં ।
પૂજીજસી નીલોત્પલીં । જીવભૃંગાંચ્યા ॥ ૬ ॥
પાઠીં નિવૃત્તિકર્ણતાળેં । આહાળલી તે પૂજા વિધુળે ।
તેવ્હાં મિરવિસી મોકળેં । આંગાચેં લેણેં ॥ ૭ ॥
વામાંગીચા લાસ્યવિલાસુ । જો હા જગદ્રૂપ આભાસુ ।
તો તાંડવમિસેં કળાસુ । દાવિસી તૂં ॥ ૮ ॥
હેં અસો વિસ્મો દાતારા । તૂં હોસી જયાચા સોયરા ।
સોઇરિકેચિયા વ્યવહારા । મુકેચિ તો ॥ ૯ ॥
ફેડિતાં બંધનાચા ઠાવો । તૂં જગદ્બંધુ ઐસા ભાવો ।
ધરૂં વોળગે ઉવાવો । તુઝાચિ આંગીં ॥ ૧૦ ॥
તંવ દુજયાચેનિ નાંવેં તયા । દેહહી નુરેચિ પૈં દેવરાયા ।
જેણેં તૂં આપણપયાં । કેલાસિ દુજા ॥ ૧૧ ॥
તૂંતેં કરૂનિ પુઢેં । જે ઉપાયેં ઘેતી દવડે ।
તયાં ઠાસી બહુવેં પાડેં । માગાંચિ તૂં ॥ ૧૨ ॥
જો ધ્યાનેં સૂયે માનસીં । તયાલાગીં નાહીં તૂં ત્યાચે દેશીં ।
ધ્યાનહી વિસરે તેણેંસીં । વાલભ તુજ ॥ ૧૩ ॥
તૂતેં સિદ્ધચિ જો નેણે । તો નાંદે સર્વજ્ઞપણેં ।
વેદાંહી યેવઢેં બોલણેં । નેઘસી કાનીં ॥ ૧૪ ॥
મૌન ગા તુઝેં રાશિનાંવ । આતાં સ્તોત્રીં કેં બાંધોં હાવ ।
દિસતી તેતુલી માવ । ભજોં કાઈ ॥ ૧૫ ॥
દૈવિકેં સેવકુ હોં પાહોં । તરી ભેદિતાં દ્રોહોચિ લાહોં ।
મ્હણૌનિ આતાં કાંહીં નોહોં । તુજલાગીં જી ॥ ૧૬ ॥
જૈં સર્વથા સર્વહી નોહિજે । તૈં અદ્વયા તૂતેં લાહિજે ।
હેં જાણેં મી વર્મ તુઝેં । આરાધ્ય લિંગા ॥ ૧૭ ॥
તરી નુરોનિ વેગળેંપણ । રસીં ભજિન્નલેં લવણ ।
તૈસેં નમન માઝેં જાણ । બહુ કાય બોલોં ॥ ૧૮ ॥
આતાં રિતા કુંભ સમુદ્રીં રિગે । તો ઉચંબળત ભરોનિ નિગે ।
કાં દશીં દીપસંગેં । દીપુચિ હોય ॥ ૧૯ ॥
તૈસા તુઝિયા પ્રણિતીં । મી પૂર્ણુ જાહલોં શ્રીનિવૃત્તી ।
આતાં આણીન વ્યક્તીં । ગીતાર્થુ તો ॥ ૨૦ ॥
તરી ષોડશાધ્યાયશેખીં । તિયે સમાપ્તીચ્યા શ્લોકીં ।
જો ઐસા નિર્ણયો નિષ્ટંકીં । ઠેવિલા દેવેં ॥ ૨૧ ॥
જે કૃત્યાકૃત્યવ્યવસ્થા । અનુષ્ઠાવયા પાર્થા ।
શાસ્ત્રચિ એક સર્વથા । પ્રમાણ તુજ ॥ ૨૨ ॥
તેથ અર્જુન માનસેં । મ્હણે હેં ઐસેં કૈસેં ।
જે શાસ્ત્રેંવીણ નસે । સુટિકા કર્મા ॥ ૨૩ ॥
તરી તક્ષકાચી ફડે । ઠાકોનિ કૈં તો મણિ કાઢે ।
કૈં નાકીંચા કેશુ જોડે । સિંહાચિયે ? ॥ ૨૪ ॥
મગ તેણેં તો વોંવિજે । તરીચ લેણેં પાવિજે ।
એર઼્હવીં કાય અસિજે । રિક્તકંઠીં ? ॥ ૨૫ ॥
તૈસી શાસ્ત્રાંચી મોકળી । યાં કૈં કોણ પાં વેંટાળી ।
એકવાક્યતેચ્યા ફળીં । પૈસિજે કૈં ? ॥ ૨૬ ॥
જાલયાહી એકવાક્યતા । કાં લાભેં વેળુ અનુષ્ઠિતાં ।
કૈંચા પૈસારુ જીવિતા । યેતુલાલિયા ॥ ૨૭ ॥
આણિ શાસ્ત્રેં અર્થેં દેશેં કાળેં । યા ચહૂંહી જેં એકફળે ।
તો ઉપાવો કેં મિળે । આઘવયાંસી ? ॥ ૨૮ ॥
મ્હણૌનિ શાસ્ત્રાચેં ઘડતેં । નોહેં પ્રકારેં બહુતેં ।
તરી મુર્ખા મુમુક્ષાં યેથેં । કાય ગતિ પાં ? ॥ ૨૯ ॥
હા પુસાવયા અભિપ્રાવો । જો અર્જુન કરી પ્રસ્તાવો ।
તો સતરાવિયા ઠાવો । અધ્યાયા યેથ ॥ ૩૦ ॥
તરી સર્વવિષયીં વિતૃષ્ણુ । જો સકળકળીં પ્રવીણુ ।
કૃષ્ણાહી નવલ કૃષ્ણુ । અર્જુનત્વેં જો ॥ ૩૧ ॥
શૌર્યા જોડલા આધારુ । જો સોમવંશાચા શૃંગારુ ।
સુખાદિ ઉપકારુ । જયાચી લીલા ॥ ૩૨ ॥
જો પ્રજ્ઞેચા પ્રિયોત્તમુ । બ્રહ્મવિદ્યેચા વિશ્રામુ ।
સહચરુ મનોધર્મુ । દેવાચા જો ॥ ૩૩ ॥
અર્જુન ઉવાચ।
યે શાસ્ત્રવિધિમુત્સૃજ્ય યજન્તે શ્રદ્ધયાન્વિતાઃ ।
તેષાં નિષ્ઠા તુ કા કૃષ્ણ સત્ત્વમાહો રજસ્તમઃ ॥ ૧॥
તો અર્જુન મ્હણે ગા તમાલશ્યામા । ઇંદ્રિયાં ફાંવલિયા બ્રહ્મા ।
તુઝાં બોલુ આમ્હા । સાકાંક્ષુ પૈં જી ॥ ૩૪ ॥
જેં શાસ્ત્રેંવાંચૂનિ આણિકેં । પ્રાણિયા સ્વમોક્ષુ ન દેખે ।
ઐસેં કાં કૈંપખેં । બોલિલાસી ॥ ૩૫ ॥
તરી ન મિળેચિ તો દેશુ । નવ્હેચિ કાળા અવકાશુ ।
જો કરવી શાસ્ત્રાભ્યાસુ । તોહી દુરી ॥ ૩૬ ॥
આણિ અભ્યાસીં વિરજિયા । હોતી જિયા સામુગ્રિયા ।
ત્યાહી નાહીં આપૈતિયા । તિયે વેળીં ॥ ૩૭ ॥
ઉજૂ નોહેચિ પ્રાચીન । નેદીચિ પ્રજ્ઞા સંવાહન ।
ઐસેં ઠેલેં આપાદન । શાસ્ત્રાચેં જયા ॥ ૩૮ ॥
કિંબહુના શાસ્ત્રવિખીં । એકહી ન લાહાતીચિ નખી ।
મ્હણૌનિ ઉખિવિખી । સાંડિલી જિહીં ॥ ૩૯ ॥
પરી નિર્ધારૂનિ શાસ્ત્રેં । અર્થાનુષ્ઠાનેં પવિત્રેં ।
નાંદતાતિ પરત્રેં । સાચારેં જે ॥ ૪૦ ॥
તયાં{ઐ}સેં આમ્હીં હોઆવેં । ઐસી ચાડ બાંધોનિ જીવેં ।
ઘેતી તયાંચેં માગાવે । આચરાવયા ॥ ૪૧ ॥
ધડ્યાચિયા આખરાં । તળીં બાળ લિહે દાતારા ।
કાં પુઢાંસૂનિ પડિકરા । અક્ષમુ ચાલે ॥ ૪૨ ॥
તૈસેં સર્વશાસ્ત્રનિપુણ । તયાચેં જેં આચરણ ।
તેંચિ કરિતી પ્રમાણ । આપલિયે શ્રદ્ધે ॥ ૪૩ ॥
મગ શિવાદિકેં પૂજનેં । ભૂમ્યાદિકેં મહાદાનેં ।
આગ્નિહોત્રાદિ યજનેં । કરિતી જે શ્રદ્ધા ॥ ૪૪ ॥
તયાં સત્ત્વરજતમાં-/ । માજીં કોણ પુરુષોત્તમા ।
ગતિ હોય તે આમ્હાં । સાંગિજો જી ॥ ૪૫ ॥
તંવ વૈકુંઠપીઠીંચેં લિંગ । જો નિગમપદ્માચા પરાગ ।
જિયે જયાચેનિ હેં જગ । અંગચ્છાયા ॥ ૪૬ ॥
કાળ સાવિયાચિ વાઢુ । લોકોત્તર પ્રૌઢુ ।
આદ્વિતીય ગૂઢુ । આનંદઘનુ ॥ ૪૭ ॥
ઇયેં શ્લાઘિજતી જેણેં બિકેં । તેં જયાચેં આંગીં અસિકેં ।
તો શ્રીકૃષ્ણ સ્વમુખેં । બોલત અસે ॥ ૪૮ ॥
શ્રી ભગવાનુવાચ ।
ત્રિવિધ ભવતિ શ્રદ્ધા દેહિનાં સા સ્વભાવજા ।
સાત્ત્વિકી રાજસી ચૈવ તામસી ચેતિ તાં શૃણુ ॥ ૨॥
મ્હણે પાર્થા તુઝા અતિસો । હેંહી આમ્હી જાણતસોં ।
જે શાસ્ત્રાભ્યાસાચા આડસો । માનિતોસિ કીં ॥ ૪૯ ॥
નુસધિયાચી શ્રદ્ધા । ઝોંબોં પાહસી પરમપદા ।
તરી તૈસેં હેં પ્રબુદ્ધા । સોહોપેં નોહે ॥ ૫૦ ॥
શ્રદ્ધા મ્હણિતલિયાસાઠીં । પાતેજોં નયે કિરીટી ।
કાય દ્વિજુ અંત્યજઘૃષ્ટીં । અંત્યજુ નોહે ? ॥ ૫૧ ॥
ગંગોદક જરી જાલેં । તરી મદ્યભાંડાં આલેં ।
તેં ઘેઊં નયે કાંહીં કેલેં । વિચારીં પાં ॥ ૫૨ ॥
ચંદનુ હોય શીતળુ । પરી અગ્નીસી પાવે મેળુ ।
તૈં હાતીં ધરિતાં જાળૂં । ન શકે કાઈ ? ॥ ૫૩ ॥
કાં કિડાચિયે આટતિયે પુટીં । પડિલેં સોળેં કિરીટી ।
ઘેતલેં ચોખાસાઠીં । નાગવીના ? ॥ ૫૪ ॥
તૈસેં શ્રદ્ધેચેં દળવાડેં । અંગેં કીર ચોખડેં ।
પરી પ્રાણિયાંચ્યા પડે । વિભાગીં જૈં ॥ ૫૫ ॥
તે પ્રાણિયે તંવ સ્વભાવેં । આનાદિમાયાપ્રભાવેં ।
ત્રિગુણાચેચિ આઘવે । વળિલે આહાતી ॥ ૫૬ ॥
તેથહી દોન ગુણ ખાંચતી । મગ એક ધરી ઉન્નતી ।
તૈં તૈસિયાચિ હોતી વૃત્તી । જીવાંચિયા ॥ ૫૭ ॥
વૃત્તી{ઐ}સેં મન ધરિતી । મના{ઐ}સી ક્રિયા કરિતી ।
કેલિયા ઐસી વરીતી । મરોનિ દેહેં ॥ ૫૮ ॥
બીજ મોડે ઝાડ હોયે । ઝાડ મોડે બીજીં સામાયે ।
ઐસેનિ કલ્પકોડી જાયે । પરી જાતિ ન નશે ॥ ૫૯ ॥
તિયાપરીં યિયેં અપારેં । હોત જાત જન્માંતરેં ।
પરી ત્રિગુણત્વ ન વ્યભિચરેં । પ્રાણિયાંચેં ॥ ૬૦ ॥
મ્હણૂનિ પ્રાણિયાંચ્યા પૈકીં । પડિલી શ્રદ્ધા અવલોકીં ।
તે હોય ગુણાસારિખી । તિહીં યયાં ॥ ૬૧ ॥
વિપાયેં વાઢે સત્ત્વ શુદ્ધ । તેવ્હાં જ્ઞાનાસી કરી સાદ ।
પરી એકા દોઘે વોખદ । યેર આહાતી ॥ ૬૨ ॥
સત્ત્વાચેનિ આંગલગેં । તે શ્રદ્ધા મોક્ષફળા રિગે ।
તંવ રજ તમ ઉગે । કાં પાં રાહાતી ? ॥ ૬૩ ॥
મોડોનિ સત્ત્વાચી ત્રાયે । રજોગુણ આકાશેં જાયે ।
તેવ્હાં તેચિ શ્રદ્ધા હોયે । કર્મકેરસુણી ॥ ૬૪ ॥
મગ તમાચી ઉઠી આગી । તેવ્હાં તેચિ શ્રદ્ધા ભંગી ।
હોં લાગે ભોગાલાગીં । ભલતેયા ॥ ૬૫ ॥
સત્ત્વાનુરૂપા સર્વસ્ય શ્રદ્ધા ભવતિ ભારત ।
શ્રદ્ધામયોઽયં પુરુષો યો યછ્રદ્ધઃ સ એવ સઃ ॥ ૩॥
એવં સત્ત્વરજતમા-/ । વેગળી શ્રદ્ધા સુવર્મા ।
નાહીં ગા જીવગ્રામા-/ । માજીં યયા ॥ ૬૬ ॥
મ્હણૌનિ શ્રદ્ધા સ્વાભાવિક । અસે પૈં ત્રિગુણાત્મક ।
રજતમસાત્ત્વિક । ભેદીં ઇહીં ॥ ૬૭ ॥
જૈસેં જીવનચિ ઉદક । પરી વિષીં હોય મારક ।
કાં મિરયામાજીં તીખ । ઉંસીં ગોડ ॥ ૬૮ ॥
તૈસા બહુવસેં તમેં । જો સદાચિ હોય નિમે ।
તેથ શ્રદ્ધા પરીણમે । તેંચિ હોઊનિ ॥ ૬૯ ॥
મગ કાજળા આણિ મસી । ન દિસે વિવંચના જૈસી ।
તેવીં શ્રદ્ધા તામસી । સિની નાહીં ॥ ૭૦ ॥
તૈસીચ રાજસીં જીવીં । રજોમય જાણાવી ।
સાત્ત્વિકીં આઘવીં । સત્ત્વાચીચ ॥ ૭૧ ॥
ઐસેનિ હા સકળુ । જગડંબરુ નિખિળુ ।
શ્રદ્ધેચાચિ કેવળુ । વોતલા અસે ॥ ૭૨ ॥
પરી ગુણત્રયવશેં । ત્રિવિધપણાચેં લાસેં ।
શ્રદ્ધે જેં ઉઠિલેં અસે । તેં વોળખ તૂં ॥ ૭૩ ॥
તરી જાણિજે ઝાડ ફુલેં । કાં માનસ જાણિજે બોલેં ।
ભોગેં જાણિજે કેલેં । પૂર્વજન્મીંચેં ॥ ૭૪ ॥
તૈસીં જિહીં ચિન્હીં । શ્રદ્ધેચીં રૂપેં તીન્હીં ।
દેખિજતી તે વાની । અવધારીં પાં ॥ ૭૫ ॥
યજન્તે સાત્ત્વિકા દેવાન્ યક્ષરક્ષાંસિ રાજસાઃ ।
પ્રેતાન્ ભૂતગણાંશ્ચાન્યે યજન્તે તામસા જનાઃ ॥ ૪॥
તરી સાત્ત્વિક શ્રદ્ધા । જયાંચા હોય બાંધા ।
તયાં બહુતકરૂનિ મેધા । સ્વર્ગીં આથી ॥ ૭૬ ॥
તે વિદ્યાજાત પઢતી । યજ્ઞક્રિયે નિવડતી ।
કિંબહુના પડતી । દેવલોકીં ॥ ૭૭ ॥
આણિ શ્રદ્ધા રાજસા । ઘડલે જે વીરેશા ।
તે ભજતી રાક્ષસાં । ખેચરાં હન ॥ ૭૮ ॥
શ્રદ્ધાં જે કાં તામસી । તે મી સાંગેન તુજપાશીં ।
જે કાં કેવળ પાપરાશી । આતિકર્કશી નિર્દયત્વેં ॥ ૭૯ ॥
જીવવધેં સાધૂનિ બળી । ભૂતપ્રેતકુળેં મૈળીં ।
સ્મશાનીં સંધ્યાકાળીં । પૂજિતી જે ॥ ૮૦ ॥
તે તમોગુણાચેં સાર । કાઢૂનિ નિર્મિલે નર ।
જાણ તામસિયેચેં ઘર । શ્રદ્ધેચેં તેં ॥ ૮૧ ॥
ઐસી ઇહીં તિહીં લિંગીં । ત્રિવિધ શ્રદ્ધા જગીં ।
પૈં હેં યયાલાગીં । સાંગતુ અસેં ॥ ૮૨ ॥
જે હે સાત્ત્વિક શ્રદ્ધા । જતન કરાવી પ્રબુદ્ધા ।
યેરી દોની વિરુદ્ધા । સાંડાવિયા ॥ ૮૩ ॥
હે સાત્ત્વિકમતિ જયા । નિર્વાહતી હોય ધનંજયા ।
બાગુલ નોહે તયા । કૈવલ્ય તેં ॥ ૮૪ ॥
તો ન પઢો કાં બ્રહ્મસૂત્ર । નાલોઢો સર્વ શાસ્ત્ર ।
સિદ્ધાંત ન હોત સ્વતંત્ર । તયાચ્યા હાતીં ॥ ૮૫ ॥
પરી શ્રુતિસ્મૃતીંચે અર્થ । જે આપણ હોઊનિ મૂર્ત ।
અનુષ્ઠાનેં જગા દેત । વડીલ જે હે ॥ ૮૬ ॥
તયાંચીં આચરતી પાઉલેં । પાઊનિ સાત્ત્વિકી શ્રદ્ધા ચાલે ।
તો તેંચિ ફળ ઠેવિલેં । ઐસેં લાહે ॥ ૮૭ ॥
પૈં એક દીપુ લાવી સાયાસેં । આણિક તેથેં લાઊં બૈસેં ।
તરી તો કાય પ્રકાશેં । વંચિજે ગા ? ॥ ૮૮ ॥
કાં યેકેં મોલ અપાર । વેંચોનિ કેલેં ધવળાર ।
તો સુરવાડુ વસ્તીકર । ન ભોગી કાઈ ? ॥ ૮૯ ॥
હેં અસો જો તળેં કરી । તેં તયાચીચ તૃષા હરી ।
કીં સુઆરાસીચિ અન્ન ઘરીં । યેરાં નોહે ? ॥ ૯૦ ॥
બહુત કાય બોલોં પૈં ગા । યેકા ગૌતમાસીચિ ગંગા ।
યેરાં સમસ્તાં કાય જગાં । વોહોળ જાલી ? ॥ ૯૧ ॥
મ્હણૌનિ આપુલિયાપરી । શાસ્ત્ર અનુષ્ઠીતી કુસરી ।
જાણે તયાંતે શ્રદ્ધાળુ જો વરી । તો મૂર્ખુહી તરે ॥ ૯૨ ॥
અશાસ્ત્રવિહિતં ઘોરં તપ્યન્તે યે તપો જનાઃ ।
દંભાહઙ્કારસંયુક્તાઃ કામરાગબલાન્વિતાઃ ॥ ૫॥
ના શાસ્ત્રાચેનિ કીર નાંવેં । ખાકરોંહી નેણતી જીવેં ।
પરી શાસ્ત્રજ્ઞાંહી શિવેં । ટેંકોં નેદિતી ॥ ૯૩ ॥
વડિલાંચિયા ક્રિયા । દેખોનિ વાતી વાંકુલિયા ।
પંડિતાં ડાકુલિયા । વાજવિતી ॥ ૯૪ ॥
આપલેનીચિ આટોપેં । ધનિત્વાચેનિ દર્પેં ।
સાચચિ પાખંડાચીં તપેં । આદરિતી ॥ ૯૫ ॥
આપુલિયા પુઢિલાંચિયા । આંગીં ઘાલૂનિ કાતિયા ।
રક્તમાંસા પ્રણીતયા । ભર ભરુ ॥ ૯૬ ॥
રિચવિતી જળતકુંડીં । લાવિતી ચેડ્યાચ્યા તોંડીં ।
નવસિયાં દેતી ઉંડી । બાળકાંચી ॥ ૯૭ ॥
આગ્રહાચિયા ઉજરિયા । ક્ષુદ્ર દેવતાં વરીયા ।
અન્નત્યાગેં સાતરીયા । ઠાકતી એક ॥ ૯૮ ॥
અગા આત્મપરપીડા । બીજ તમક્ષેત્રીં સુહાડા ।
પેરિતી મગ પુઢાં । તેંચિ પિકે ॥ ૯૯ ॥
બાહુ નાહીં આપુલિયા । આણિ નાવેતેંહી ધનંજયા ।
ન ધરી હોય તયા । સમુદ્રીં જૈસેં ॥ ૧૦૦ ॥
કાં વૈદ્યાતેં કરી સળા । રસુ સાંડી પાય ખોળાં ।
તો રોગિયા જેવીં જિવ્હાળા । સવતા હોય ॥ ૧૦૧ ॥
નાના પડિકરાચેનિ સળેં । કાઢી આપુલેચિ ડોળે ।
તેં વાનવસાં આંધળેં । જૈસેં ઠાકે ॥ ૧૦૨ ॥
તૈસેં તયાં આસુરાં હોયે । નિંદૂનિ શાસ્ત્રાંચી સોયે ।
સૈંઘ ધાંવતાતી મોહેં । આડવીં જે કાં ॥ ૧૦૩ ॥
કામુ કરવી તેં કરિતી । ક્રોધુ મારવી તે મારિતી ।
કિંબહુના માતેં પુરિતી । દુઃખાચા ગુંડાં ॥ ૧૦૪ ॥
કર્ષયન્તઃ શરીરસ્થં ભૂતગ્રામમચેતસઃ ।
માં ચૈવાન્તઃ શરીરસ્થં તાન્ વિદ્ધ્યાસુરનિશ્ચયાન્ ॥ ૬॥
આપુલાં પરાવાં દેહીં । દુઃખ દેતી જેં જેં કાંહીં ।
મજ આત્મયા તેતુલાહી । હોય શીણુ ॥ ૧૦૫ ॥
પૈં વાચેચેનિહી પાલવેં । પાપિયાં તયાં નાતળાવેં ।
પરી પડિલેં સાંગાવેં । ત્યજાવયા ॥ ૧૦૬ ॥
પ્રેત બાહિરેં ઘાલિજે । કાં અંત્યજુ સંભાષણીં ત્યજિજે ।
હેં અસો હાતેં ક્ષાળિજે । કશ્મલાતેં ? ॥ ૧૦૭ ॥
તેથ શુદ્ધીચિયા આશા । તો લેપુ ન મનવે જૈસા ।
તયાંતેં સાંડાવયા તૈસા । અનુવાદુ હા ॥ ૧૦૮ ॥
પરી અર્જુના તૂં તયાંતેં । દેખસી તૈં સ્મર હો માતેં ।
જે આન પ્રાયશ્ચિત્ત યેથેં । માનેલ ના ॥ ૧૦૯ ॥
મ્હણૌનિ જે શ્રદ્ધા સાત્ત્વિકી । પુઢતી તેચિ પૈં યેકી ।
જતન કરાવી નિકી । સર્વાંપરી ॥ ૧૧૦ ॥
તરી ધરાવા તૈસા સંગુ । જેણેં પોખે સાત્ત્વિક લાગુ ।
સત્ત્વવૃદ્ધીચા ભાગુ । આહારુ ઘેપેં ॥ ૧૧૧ ॥
એર઼્હવીં તરી પાહીં । સ્વભાવવૃદ્ધીચ્યા ઠાઈં ।
આહારાવાંચૂનિ નાહીં । બળી હેતુ ॥ ૧૧૨ ॥
પ્રત્યક્ષ પાહેં પાં વીરા । જો સાવધ ઘે મદિરા ।
તો હોઊનિ ઠાકે માજિરા । તિયેચિ ક્ષણીં ॥ ૧૧૩ ॥
કાં જો સાવિયા અન્નરસુ સેવી । તો વ્યાપિજે વાતશ્લેષ્મસ્વભાવીં ।
કાય જ્વરુ જાલિયા નિવવી । પયાદિક ? ॥ ૧૧૪ ॥
નાતરી અમૃત જયાપરી । ઘેતલિયા મરણ વારી ।
કાં આપુલિયા{ઐ}સેં કરી । જૈસેં વિષ ॥ ૧૧૫ ॥
તેવીં જૈસા ઘેપે આહારુ । ધાતુ તૈસાચિ હોય આકારુ ।
આણિ ધાતુ ઐસા અંતરુ । ભાવો પોખે ॥ ૧૧૬ ॥
જૈસેં ભાંડિયાચેનિ તાપેં । આંતુલેં ઉદકહી તાપે ।
તૈસી ધાતુવશેં આટોપે । ચિત્તવૃત્તી ॥ ૧૧૭ ॥
મ્હણૌનિ સાત્ત્વિકુ રસુ સેવિજે । તૈં સત્ત્વાચી વાઢી પાવિજે ।
રાજસા તામસા હોઈજે । યેરી રસીં ॥ ૧૧૮ ॥
તરી સાત્ત્વિક કોણ આહારુ । રાજસા તામસા કાયી આકારુ ।
હેં સાંગોં કરીં આદરુ । આકર્ણનીં ॥ ૧૧૯ ॥
આહારસ્ત્વપિ સર્વસ્ય ત્રિવિધો ભવતિ પ્રિયઃ ।
યજ્ઞસ્તપસ્તથા દાનં તેષાં ભેદમિમ શૃણુ ॥ ૭॥
આણિ એકસરેં આહારા । કૈસેનિ તિની મોહરા ।
જાલિયા તેહી વીરા । રોકડેં દાઊં ॥ ૧૨૦ ॥
તરી જેવણારાચિયા રુચી । નિષ્પત્તિ કીં બોનિયાંચી ।
આણિ જેવિતાં તંવ ગુણાંચી । દાસી યેથ ॥ ૧૨૧ ॥
જે જીવ કર્તા ભોક્તા । તો ગુણાસ્તવ સ્વભાવતા ।
પાવોનિયાં ત્રિવિધતા । ચેષ્ટે ત્રિધા ॥ ૧૨૨ ॥
મ્હણૌનિ ત્રિવિધુ આહારુ । યજ્ઞુહી ત્રિપ્રકારુ ।
તપ દાન હન વ્યાપારુ । ત્રિવિધચિ તે ॥ ૧૨૩ ॥
પૈં આહાર લક્ષણ પહિલે? । સાંગોં જેં મ્હણિતલેં ।
તેં આઈક ગા ભલેં । રૂપ કરૂં ॥ ૧૨૪ ॥
આયુઃ સત્ત્વબલારોગ્યસુખપ્રીતિવર્ધનાઃ ।
રસ્યાઃ સ્નિગ્ધાઃ સ્થિરા હૃદ્યા આહારાઃ સાત્ત્વિકપ્રિયાઃ ॥ ૮॥
તરી સત્ત્વગુણાકડે । જેં દૈવેં ભોક્તા પડે ।
તૈં મધુરીં રસીં વાઢે । મેચુ તયા ॥ ૧૨૫ ॥
આંગેંચિ દ્રવ્યેં સુરસેં । જે આંગેંચિ પદાર્થ ગોડસે ।
આંગેંચિ સ્નેહેં બહુવસેં । સુપક્વેં જિયેં ॥ ૧૨૬ ॥
આકારેં નવ્હતી ડગળેં । સ્પર્શેં અતિ મવાળેં ।
જિભેલાગીં સ્નેહાળેં । સ્વાદેં જિયેં ॥ ૧૨૭ ॥
રસેં ગાઢીં વરી ઢિલીં । દ્રવભાવીં આથિલીં ।
ઠાયેં ઠાવો સાંડિલીં । અગ્નિતાપેં ॥ ૧૨૮ ॥
આંગેં સાનેં પરીણામેં થોરુ । જૈસેં ગુરુમુખીંચેં અક્ષરુ ।
તૈશી અલ્પીં જિહીં અપારુ । તૃપ્તિ રાહે ॥ ૧૨૯ ॥
આણિ મુખીં જૈસીં ગોડેં । તૈસીચિહિ તે આંતુલેકડે ।
તિયે અન્નીં પ્રીતિ વાઢે । સાત્ત્વિકાંસી ॥ ૧૩૦ ॥
એવં ગુણલક્ષણ । સાત્ત્વિક ભોજ્ય જાણ ।
આયુષ્યાચેં ત્રાણ । નીચ નવેં હેં ॥ ૧૩૧ ॥
યેણેં સાત્ત્વિક રસેં । જંવ દેહીં મેહો વરીષે ।
તંવ આયુષ્યનદી ઉસસે । દિહાચિ દિહા ॥ ૧૩૨ ॥
સત્ત્વાચિયે કીર પાળતી । કારણ હાચિ સુમતી ।
દિવસાચિયે ઉન્નતી । ભાનુ જૈસા ॥ ૧૩૩ ॥
આણિ શરીરા હન માનસા । બળાચા પૈં કુવાસા ।
હા આહારુ તરી દશા । કૈંચી રોગાં ॥ ૧૩૪ ॥
હા સાત્ત્વિકુ હોય ભોગ્યુ । તૈં ભોગાવયા આરોગ્યુ ।
શરીરાસી ભાગ્યુ । ઉદયલેં જાણો ॥ ૧૩૫ ॥
આણિ સુખાચેં ઘેણેં દેણેં । નિકેં ઉવાયા યે યેણેં ।
હેં અસો વાઢે સાજણેં । આનંદેંસીં ॥ ૧૩૬ ॥
ઐસા સાત્ત્વિકુ આહારુ । પરીણમલા થોરુ ।
કરી હા ઉપકારુ । સબાહ્યાસી ॥ ૧૩૭ ॥
આતાં રાજસાસિ પ્રીતી । જિહીં રસીં આથી ।
કરૂં તયાહી વ્યક્તી । પ્રસંગેં ગા ॥ ૧૩૮ ॥
કટ્વમ્લલવણાત્યુષ્ણતીક્ષ્ણરૂક્ષવિદાહિનઃ ।
આહારા રાજસસ્યેષ્ટા દુઃખશોકામયપ્રદાઃ ॥ ૯॥
તરી મારેં ઉણેં કાળકુટ । તેણેં માનેં જેં કડુવટ ।
કાં ચુનિયાહૂનિ દાસટ । આમ્લ હન ॥ ૧૩૯ ॥
કણિકીતેં જૈસેં પાણી । તૈસેંચિ મીઠ બાંધયા આણી ।
તેતુલીચ મેળવણી । રસાંતરાંચી ॥ ૧૪૦ ॥
ઐસેં ખારટ અપાડેં । રાજસા તયા આવડે ।
ઊન્હાચેનિ મિષેં તોંડેં । આગીચિ ગિળી ॥ ૧૪૧ ॥
વાફેચિયા સિગે । વાતીહી લાવિલ્યા લાગે ।
તૈસેં ઉન્હ માગે । રાજસુ તો ॥ ૧૧૪૨ ॥
વાવદળ પાડૂનિ ઠાયે । સાબળુ ડાહારલા આહે ।
તૈસેં તીખ તો ખાયે । જેં ઘાયેવિણ રુપે ॥ ૧૪૩ ॥
આણિ રાખેહૂનિ કોરડેં । આંત બાહેરી યેકે પાડેં ।
તો જિવ્હાદંશુ આવડે । બહુ તયા ॥ ૧૪૪ ॥
પરસ્પરેં દાંતાં । આદળુ હોય ખાતાં ।
તો ગા તોંડીં ઘેતાં । તોષોં લાગે ॥ ૧૪૫ ॥
આધીંચ દ્રવ્યેં ચુરમુરીં । વરી પરવડિજતી મોહરી ।
જિયેં ઘેતાં હોતી ધુવારી । નાકેંતોંડેં ॥ ૧૪૬ ॥
હેં અસો ઉગેં આગીતેં । મ્હણે તૈસેં રાઇતેં ।
પઢિયેં પ્રાણાપરૌતેં । રાજસાસિ ગા ॥ ૧૪૭ ॥
ઐસા ન પુરોનિ તોંડા । જિભા કેલા વેડા ।
અન્નમિષેં અગ્નિ ભડભડાં । પોટીં ભરી ॥ ૧૪૮ ॥
તૈસાચિ લવંગા સુંઠે । મગ ભુઈં ગા સેજે ખાટે ।
પાણિયાચેં ન સુટે । તોંડોનિ પાત્ર ॥ ૧૪૯ ॥
તે આહાર નવ્હતી ઘેતલે । વ્યાધિવ્યાળ જે સુતલે ।
તે ચેવવાવયા ઘાતલેં । માજવણ પોટીં ॥ ૧૫૦ ॥
તૈસેં એકમેકાં સળેં । રોગ ઉઠતી એકે વેળે ।
ઐસા રાજસુ આહારુ ફળે । કેવળ દુઃખેં ॥ ૧૫૧ ॥
એવં રાજસા આહારા । રૂપ કેલેં ધનુર્ધરા ।
પરીણામાચાહિ વિસુરા । સાંગિતલા ॥ ૧૫૨ ॥
આતાં તયા તામસા । આવડે આહારુ જૈસા ।
તેંહી સાંગોં ચિળસા । ઝણેં તુમ્હી ॥ ૧૫૩ ॥
તરી કુહિલેં ઉષ્ટેં ખાતાં । ન મનિજે તેણેં અનહિતા ।
જૈસેં કાં ઉપહિતા । મ્હૈસી ખાય ॥ ૧૫૪ ॥
યાતયામં ગતરસં પૂતિ પર્યુષિતં ચ યત્ ।
ઉચ્છિષ્ટમપિ ચામેધ્યમ્ ભોજનં તામસપ્રિયમ્ ॥ ૧૦॥
નિપજલેં અન્ન તૈસેં । દુપાહરીં કાં યેરેં દિવસેં ।
અતિકરેં તૈં તામસેં । ઘેઈજે તેં ॥ ૧૫૫ ॥
નાતરી અર્ધ ઉકડિલેં । કાં નિપટ કરપોનિ ગેલેં ।
તૈસેંહી ખાય ચુકલેં । રસા જેં યેવોં ॥ ૧૫૬ ॥
જયા કાં આથિ પૂર્ણ નિષ્પત્તી । જેથ રસુ ધરી વ્યક્તી ।
તેં અન્ન ઐસી પ્રતીતી । તામસા નાહીં ॥ ૧૫૭ ॥
ઐસેનિ કહીં વિપાયેં । સદન્ના વરપડા હોયે ।
તરી ઘાણી સુટે તંવ રાહે । વ્યાઘ્રુ જૈસા ॥ ૧૫૮ ॥
કાં બહુવેં દિવશીં વોલાંડિલેં । સ્વાદપણેં સાંડિલેં ।
શુષ્ક અથવા સડલેં । ગાભિણેંહી હો ॥ ૧૫૯ ॥
તેંહી બાળાચે હાતવરી । ચિવડિલેં જૈસી રાડી કરી ।
કા સવેં બૈસોનિ નારી । ગોતાંબીલ કરી ॥ ૧૬૦ ॥
ઐસેનિ કશ્મળેં જૈં ખાય । તૈં તયા સુખભોજન ઐસેં હોય ।
પરી યેણેંહી ન ધાય । પાપિયા તો ॥ ૧૬૧ ॥
મગ ચમત્કારુ દેખા । નિષેધાચા આંબુખા ।
જયા કા સદોખા । કુદ્રવ્યાસી ॥ ૧૬૨ ॥
તયા અપેયાંચ્યા પાનીં । અખાદ્યાંચ્યા ભોજનીં ।
વાઢવિજે ઉતાન્હી । તામસેં તેણેં ॥ ૧૬૩ ॥
એવં તામસ જેવણારા । ઐસૈસી મેચુ હે વીરા ।
તયાચેં ફલ દુસરાં । ક્ષણીં નાહીં ॥ ૧૬૪ ॥
જે જેવ્હાંચિ હેં અપવિત્ર । શિવે તયાચેં વક્ત્ર ।
તેવ્હાંચિ પાપા પાત્ર । જાલા તો કીં ॥ ૧૬૫ ॥
યાવરતેં જેં જેવીં । તે જેવિતી વોજ ન મ્હણાવી ।
પોટભરતી જાણાવી । યાતના તે ॥ ૧૬૬ ॥
શિરચ્છેદેં કાય હોયે । કા આગીં રિઘતાં કૈસેં આહે ।
હેં જાણાવેં કાઈ પાહેં । પરી સાહાતુચિ અસે ॥ ૧૬૭ ॥
મ્હણૌનિ તામસા અન્ના । પરીણામુ ગા સિનાના ।
ન સાંગોંચિ ગા અર્જુના । દેવો મ્હણે ॥ ૧૬૮ ॥
આતાં યયાવરી । આહારાચિયા પરી ।
યજ્ઞુહી અવધારીં । ત્રિધા અસે ॥ ૧૬૯ ॥
પરી તિહીંમાજીં પ્રથમ । સાત્ત્વિક યજ્ઞાચેં વર્મ ।
આઈક પાં સુમહિમ -। શિરોમણી ॥ ૧૭૦ ॥
અફલાકાંક્ષિભિર્યજ્ઞો વિધિદૃષ્ટો ય ઇજ્યતે ॥
યષ્ટવ્યમેવેતિ મનઃ સમાધાય સ સાત્ત્વિકઃ ॥ ૧૧॥
તરી એકુ પ્રિયોત્તમુ-/ । વાંચોનિ વાઢોં નેદી કામુ ।
જૈસા કા મનોધર્મુ । પતિવ્રતેચા ॥ ૧૭૧ ॥
નાના સિંધૂતેં ઠાકોનિ ગંગા । પુઢારાં ન કરીચિ રિગા ।
કા આત્મા દેખોનિ ઉગા । વેદુ ઠેલા ॥ ૧૭૨ ॥
તૈસેં જે આપુલ્યા સ્વહિતીં । વેંચૂનિયાં ચિત્તવૃત્તી ।
નુરવિતીચિ અહંકૃતી । ફળાલાગીં ॥ ૧૭૩ ॥
પાતલેયા ઝાડાચેં મૂળ । માગુતેં સરોં નેણેંચિ જળ ।
જિરાલેં ગાં કેવળ । તયાચ્યાચિ આંગીં ॥ ૧૭૪ ॥
તૈસેં મનેં દેહીં । યજનનિશ્ચયાચ્યા ઠાયીં ।
હારપોનિ જેં કાંહીં । વાંછિતીના ॥ ૧૭૫ ॥
તિહીં ફળવાંચ્છાત્યાગીં । સ્વધર્માવાંચૂનિ વિરાગીં ।
કીજે તો યજ્ઞુ સર્વાંગીં । અળંકૃતુ ॥ ૧૭૬ ॥
પરી આરિસા આપણપેં । ડોળાં જૈસેં ઘેપેં ।
કાં તળહાતીંચેં દીપેં । રત્ન પાહિજે ॥ ૧૭૭ ॥
નાના ઉદિતેં દિવાકરેં । ગમાવા માર્ગુ દિઠી ભરે ।
તૈસા વેદુ નિર્ધારેં । દેખોનિયાં ॥ ૧૭૮ ॥
તિયેં કુંડેં મંડપ વેદી । આણીકહી સંભારસમૃદ્ધી ।
તે મેળવણી જૈસી વિધી । આપણપાં કેલી ॥ ૧૭૯ ॥
સકળાવયવ ઉચિતેં । લેણીં પાતલીં જૈસીં આંગાતેં ।
તૈસે પદાર્થ જેથિંચે તેથેં । વિનિયોગુની ॥ ૧૮૦ ॥
કાય વાનૂં બહુતીં બોલીં । જૈસી સર્વાભરણીં ભરલી ।
તે યજ્ઞવિદ્યાચિ રૂપા આલી । યજનમિષેં ॥ ૧૮૧ ॥
તૈસા સાંગોપાંગુ । નિફજે જો યાગુ ।
નુઠઊનિયાં લાગુ । મહત્ત્વાચા ॥ ૧૮૨ ॥
પ્રતિપાળુ તરી પાટાચા । ઝાડીં કીજે તુળસીચા ।
પરી ફળા ફુલા છાયેચા । આશ્રયો નાહીં ॥ ૧૮૩ ॥
કિંબહુના ફળાશેવીણ । ઐસેયા નિગુતી નિર્માણ ।
હોય તો યાગુ જાણ । સાત્ત્વિકુ ગા ॥ ૧૮૪ ॥
અભિસન્ધાય તુ ફલં દંભાર્થમપિ ચૈવ યત્ ।
ઇજ્યતે ભરતશ્રેષ્ઠ તં યજ્ઞં વિદ્ધિ રાજસમ્ ॥ ૧૨॥
આતાં યજ્ઞુ કીર વીરેશા । કરી પૈં યાચિ{ઐ}સા ।
પરી શ્રાદ્ધાલાગીં જૈસા । અવંતિલા રાવો ॥ ૧૮૫ ॥
જરી રાજા ઘરાસિ યે । તરી બહુત ઉપેગા જાયે ।
આણિ કીર્તીહી હોયે । શ્રાદ્ધ ન ઠકે ॥ ૧૮૬ ॥
તૈસા ધરૂનિ આવાંકા । મ્હણે સ્વર્ગુ જોડેલ અસિકા ।
દીક્ષિતુ હોઈન માન્યુ લોકાં । ઘડેલ યાગુ ॥ ૧૮૭ ॥
ઐસી કેવળ ફળાલાગીં । મહત્ત્વ ફોકારાવયા જગીં ।
પાર્થા નિષ્પત્તિ જે યાગીં । રાજસ પૈં તે ॥ ૧૮૮ ॥
વિધિહીનમસૃષ્ટાન્નં મન્ત્રહીનમદક્ષિણમ્ ।
શ્રદ્દાવિરહિતં યજ્ઞં તામસં પરિચક્ષતે ॥ ૧૩॥
આણિ પશુપક્ષિવિવાહીં । જોશી કામાપરૌતા નાહીં ।
તૈસા તામસા યજ્ઞા પાહીં । આગ્રહોચિ મૂળ ॥ ૧૮૯ ॥
વારયા વાટ ન વાહે । કીં મરણ મુહૂર્ત પાહે ।
નિષિદ્ધાંસીં બિહે । આગી જરી ॥ ૧૯૦ ॥
તરી તામસાચિયા આચારા । વિધીચા આથી વોઢાવારા ।
મ્હણૂનિ તો ધનુર્ધરા । ઉત્સૃંખળુ ॥ ૧૯૧ ॥
નાહીં વિધીચી તેથ ચાડ । નયે મંત્રાદિક તયાકડ ।
અન્નજાતાં ન સુયે તોંડ । માસિયે જેવીં ॥ ૧૯૨ ॥
વૈરાચા બોધુ બ્રાહ્મણા । તેથ કેં રિગેલ દક્ષિણા ।
અગ્નિ જાલા વાઉધાણા । વરપડા જૈસા ॥ ૧૯૩ ॥
તૈસેં વાયાંચિ સર્વસ્વ વેંચે । મુખ ન દેખતી શ્રદ્ધેચેં ।
નાગવિલેં નિપુત્રિકાચેં । જૈસેં ઘર ॥ ૧૯૪ ॥
ઐસા જો યજ્ઞાભાસુ । તયા નામ યાગુ તામસુ ।
આઇકેં મ્હણે નિવાસુ । શ્રિયેચા તો ॥ ૧૯૫ ॥
આતા ગંગેચેં એક પાણી । પરી નેલેં આનાનીં વાહણીં ।
એક મળીં એક આણી । શુદ્ધત્વ જૈસેં ॥ ૧૯૬ ॥
તૈસેં તિહીં ગુણીં તપ । યેથ જાહલેં આહે ત્રિરૂપ ।
તેં એક કેલેં દે પાપ । ઉદ્ધરી એક ॥ ૧૯૭ ॥
તરી તેંચિ તિહીં ભેદીં । કૈસેનિ પાં મ્હણૌનિ સુબુદ્ધી ।
જાણોં પાહાસી તરી આધીં । તપચિ જાણ ॥ ૧૯૮ ॥
યેથ તપ મ્હણજે કાઈ । તેં સ્વરૂપ દાઊં પાહીં ।
મગ ભેદિલેં ગુણીં તિહીં । તેં પાઠીં બોલોં ॥ ૧૯૯ ॥
તરી તપ જેં કાં સમ્યક્ । તેંહી ત્રિવિધ આઇક ।
શારીર માનસિક । શાબ્દ ગા ॥ ૨૦૦ ॥
આતાં ગા તિહીં માઝારીં । શારીર તંવ અવધારીં ।
તરી શંભુ કાં શ્રીહરી । પઢિયંતા હોય ॥ ૨૦૧ ॥
દેવદ્વિજગુરુપ્રાજ્ઞપૂજનં શૌચમાર્જવમ્ ॥
બ્રહ્મચર્યમહિંસા ચ શારીરં તપ ઉચ્યતે ॥ ૧૪॥
તયા પ્રિયા દેવતાલયા । યાત્રાદિકેં કરાવયા ।
આઠહી પાહાર જૈસેં પાયાં । ઉળિગ ઘાપે ॥ ૨૦૨ ॥
દેવાંગણમિરવણિયાં । અંગોપચાર પુરવણિયાં ।
કરાવયા મ્હણિયાં । શોભતી હાત ॥ ૨૦૩ ॥
લિંગ કાં પ્રતિમા દિઠી । દેખતખેંવોં અંગેષ્ટી ।
લોટિજે કાં કાઠી । પડલી જૈસી ॥ ૨૦૪ ॥
આણિ વિધિવિનયાદિકીં । ગુણીં વડીલ જે લોકીં ।
તયા બ્રાહ્મણાચી નિકી । પાઇકી કીજે ॥ ૨૦૫ ॥
અથવા પ્રવાસેં કાં પીડા । કા શિણલે જે સાંકડાં ।
તે જીવ સુરવાડા । આણિજતી ॥ ૨૦૬ ॥
સકલ તીર્થાંચિયે ધુરે । જિયેં કાં માતાપિતરેં ।
તયાં સેવેસી કીર શરીરેં । લોણ કીજે ॥ ૨૦૭ ॥
આણિ સંસારા{ઐ}સા દારુણુ । જો ભેટલાચિ હરી શીણુ ।
તો જ્ઞાનદાનીં સકરુણુ । ભજિજે ગુરુ ॥ ૨૦૮ ॥
આણિ સ્વધર્માચા આગિઠાં । દેહ જાડ્યાચિયા કિટા ।
આવૃત્તિપુટીં સુભટા । ઝાડી કીજે ॥ ૨૦૯ ॥
વસ્તુ ભૂતમાત્રીં નમિજે । પરોપકારીં ભજિજે ।
સ્ત્રીવિષયીં નિયમિજે । નાંવેં નાંવેં ॥ ૨૧૦ ॥
જન્મતેનિ પ્રસંગે । સ્ત્રીદેહ શિવણેં આંગેં ।
તેથૂનિ જન્મ આઘવેં । સોંવળેં કીજે ॥ ૨૧૧ ॥
ભુતમાત્રાચેનિ નાંવેં । તૃણહી નાસુડાવેં ।
કિંબહુના સાંડાવે । છેદ ભેદ ॥ ૨૧૨ ॥
ઐસૈસી જૈં શરીરીં । રહાટીચી પડે ઉજરી ।
તૈં શારીર તપ ઘુમરી । આલેં જાણ ॥ ૨૧૩ ॥
પાર્થા સમસ્તહી હેં કરણેં । દેહાચેનિ પ્રધાનપણેં ।
મ્હણૌનિ યયાતેં મી મ્હણેં । શારીર તપ ॥ ૨૧૪ ॥
એવં શારીર જેં તપ । તયાચેં દાવિલેં રૂપ ।
આતાં આઇક નિષ્પાપ । વાઙ્મય તેં ॥ ૨૧૫ ॥
અનુદ્વેગકરં વાક્યં સત્યં પ્રિયહિતં ચ યત્ ।
સ્વાધ્યાયાભ્યસનં ચૈવ વાઙ્મયં તપ ઉચ્યતે ॥ ૧૫॥
તરી લોહાચેં આંગ તુક । ન તોડિતાંચિ કનક ।
કેલેં જૈસેં દેખ । પરીસેં તેણેં ॥ ૨૧૬ ॥
તૈસેં ન દુખવિતાં સેજે । જાવળિયા સુખ નિપજે ।
ઐસેં સાધુત્વ કાં દેખિજે । બોલણાં જિયે ॥ ૨૧૭ ॥
પાણી મુદલ ઝાડા જાયે । તૃણ તે પ્રસંગેંચિ જિયેં ।
તૈસેં એકા બોલિલેં હોયે । સર્વાંહિ હિત ॥ ૨૧૮ ॥
જોડે અમૃતાચી સુરસરી । તૈં પ્રાણાંતેં અમર કરી ।
સ્નાનેં પાપ તાપ વારી । ગોડીહી દે ॥ ૨૧૯ ॥
તૈસા અવિવેકુહી ફિટે । આપુલેં અનાદિત્વ ભેટે ।
આઇકતાં રુચિ ન વિટે । પીયુષીં જૈસી ॥ ૨૨૦ ॥
જરી કોણી કરી પુસણેં । તરી હોઆવેં ઐસેં બોલણેં ।
નાતરી અવર્તણેં । નિગમુ કા નામ ॥ ૨૨૧ ॥
ઋગ્વેદાદિ તિન્હી । પ્રતિષ્ઠીજતી વાગ્ભુવનીં ।
કેલી જૈસી વદનીં । બ્રહ્મશાળા ॥ ૨૨૨ ॥
નાતરી એકાધેં નાંવ । તેંચિ શૈવ કા વૈષ્ણવ ।
વાચે વસે તેં વાગ્ભવ । તપ જાણાવેં ॥ ૨૨૩ ॥
આતાં તપ જેં માનસિક । તેંહી સાંગોં આઇક ।
મ્હણે લોકનાથનાયક । નાયકુ તો ॥ ૨૨૪ ॥
મનઃ પ્રસાદઃ સૌમ્યત્વં મૌનમાત્મવિનિગ્રહઃ ।
ભાવસંશુદ્ધિરિત્યેતત્તપો માનસમુચ્યતે ॥ ૧૬॥
તરી સરોવર તરંગીં । સાંડિલેં આકાશ મેઘીં ।
કા ચંદનાચેં ઉરગીં । ઉદ્યાન જૈસેં ॥ ૨૨૫ ॥
નાના કળાવૈષમ્યેં ચંદ્રુ । કાં સાંડિલા આધીં નરેંદ્રુ ।
નાતરી ક્ષીરસમુદ્રુ । મંદરાચળેં ॥ ૨૨૬ ॥
તૈસીં નાના વિકલ્પજાળેં । સાંડુનિ ગેલિયા સકળેં ।
મન રાહે કા કેવળેં । સ્વરૂપેં જેં ॥ ૨૨૭ ॥
તપનેંવીણ પ્રકાશુ । જાડ્યેંવીણ રસીં રસુ ।
પોકળીવીણ અવકાશુ । હોય જૈસા ॥ ૨૨૮ ॥
તૈસી આપલી સોય દેખે । આણિ આપલિયા સ્વભાવા મુકે ।
હિંવલી જૈસી આંગિકેં । હિવોં નેદી નિજાંગ ॥ ૨૨૯ ॥
તૈસેં ન ચલતેં કળંકેંવીણ । શશિબિંબ જૈસેં પરીપૂર્ણ ।
તૈસેં ચોખી શૃંગારપણ । મનાચેં જેં ॥ ૨૩૦ ॥
બુજાલી વૈરાગ્યાચી વોરપ । જિરાલી મનાચી ધાંપ કાંપ ।
તેથ કેવળ જાલી વાફ । નિજબોધાચી ॥ ૨૩૧ ॥
મ્હણૌનિ વિચારાવયા શાસ્ત્ર । રાહાટવાવેં જેં વક્ત્ર ।
તેં વાચેચેંહી સૂત્ર । હાતીં ન ધરી ॥ ૨૩૨ ॥
તેં સ્વલાભ લાભલેપણેં । મન મનપણાહી ધરૂં નેણેં ।
શિવતલેં જૈસેં લવણેં । આપુલેં નિજ ॥ ૨૩૩ ॥
તેથ કેં ઉઠિતી તે ભાવ । જિહીં ઇંદ્રિયમાર્ગીં ધાંવ ।
ઘેઊનિ ઠાકાવે ગાંવ । વિષયાંચે તે ॥ ૨૩૪ ॥
મ્હણૌનિ તિયે માનસીં । ભાવશુદ્ધિચિ અસે અપૈસી ।
રોમશુચિ જૈસી । તળહાતાસી ॥ ૨૩૫ ॥
કાય બહુ બોલોં અર્જુના । જૈં હે દશા યે મના ।
તૈં મનોતપાભિધાના । પાત્ર હોય તી ॥ ૨૩૬ ॥
પરી તે અસો હેં જાણ । માનસ તપાચેં લક્ષણ ।
દેવો મ્હણે સંપૂર્ણ । સાંગિતલેં ॥ ૨૩૭ ॥
એવં દેહવાચાચિત્તેં । જેં પાતલેં ત્રિવિધત્વાતેં ।
તેં સામાન્ય તપ તૂતેં । પરીસવિલેં ગા ॥ ૨૩૮ ॥
આતાં ગુણત્રયસંગેં । હેંચિ વિશેષીં ત્રિવિધીં રિગે ।
તેંહી આઇક ચાંગેં । પ્રજ્ઞાબળેં ॥ ૨૩૯ ॥
શ્રદ્ધયા પરયા તપ્તં તપસ્તત્ત્રિવિધં નરૈઃ ।
અફલાકાઙ્ક્ષિભિર્યુક્તૈઃ સાત્ત્વિકં પરિચક્ષતે ॥ ૧૭॥
તરી હેંચિ તપ ત્રિવિધા । જેં દાવિલેં તુજ પ્રબુદ્ધા ।
તેંચિ કરીં પૂર્ણશ્રદ્ધા । સાંડૂનિ ફળ ॥ ૨૪૦ ॥
જૈં પુરતિયા સત્ત્વશુદ્ધી । આચરિજે આસ્તિક્યબુદ્ધી ।
તૈં તયાતેંચિ ગા પ્રબુદ્ધી । સાત્ત્વિક મ્હણિપે ॥ ૨૪૧ ॥
સત્કારમાનપૂજાર્થં તપો દંભેન ચૈવ યત્ ।
ક્રિયતે તદિહ પ્રોક્તં રાજસં ચલમધ્રુવં ॥ ૧૮॥
નાતરી તપસ્થાપનેલાગીં । દુજેપણ માંડૂનિ જગીં ।
મહત્ત્વાચ્યા શૃંગીં । બૈસાવયા ॥ ૨૪૨ ॥
ત્રિભુવનીંચિયા સન્માના । ન વચાવેં ઠાયા આના ।
ધુરેચિયા આસના । ભોજનાલાગીં ॥ ૨૪૩ ॥
વિશ્વાચિયા સ્તોત્રા । આપણ હોઆવયા પાત્રા ।
વિશ્વેં આપલિયા યાત્રા । કરાવિયા યાવેં ॥ ૨૪૪ ॥
લોકાંચિયા વિવિધા પૂજા । આશ્રયો ન ધરાવયા દુજા ।
ભોગ ભોગાવે વોજા । મહત્ત્વાચિયા ॥ ૨૪૫ ॥
અંગ બોલ માખૂનિ તપેં । વિકાવયા આપણપેં ।
અંગહીન પડપે । જિયાપરી ॥ ૨૪૬ ॥
હેં અસો ધનમાનીં આસ । વાઢૌની તપ કીજે સાયાસ ।
તૈં તેંચિ તપ રાજસ । બોલિજે ગા ॥ ૨૪૭ ॥
પરી પહુરણી જેં દુહિલેં । તૈં તેં ગુરૂં ન દુભેચિ વ્યાલેં ।
કા ઉભેં શેત ચારિલેં । પિકાવયા નુરે ॥ ૨૪૮ ॥
તૈસેં ફોકારિતાં તપ । કીજે જેં સાક્ષેપ ।
તેં ફળીં તંવ સોપ । નિઃશેષ જાય ॥ ૨૪૯ ॥
ઐસેં નિર્ફળ દેખોનિ કરિતાં । માઝારીં સાંડી પંડુસુતા ।
મ્હણૌનિ નાહીં સ્થિરતા । તપા તયા ॥ ૨૫૦ ॥
એર઼્હવીં તરી આકાશ માંડી । જો ગર્જોનિ બ્રહ્માંડ ફોડી ।
તો અવકાળુ મેઘુ કાય ઘડી । રાહાત આહે ? ॥ ૨૫૧ ॥
તૈસેં રાજસ તપ જેં હોયે । તેં ફળીં કીર વાંઝ જાયે ।
પરી આચરણીંહી નોહે । નિર્વાહતેં ગા ॥ ૨૫૨ ॥
આતાં તેંચિ તપ પુઢતી । તામસાચિયે રીતી ।
પૈં પરત્રા આણિ કીર્તી । મુકોનિ કીજે ॥ ૨૫૩ ॥
મૂઢગ્રાહેણાત્મનો યત્પીડયા ક્રિયતે તપઃ ।
પરસ્યોત્સાદનાર્થં વા તત્તામસમુદાહૃતમ્ ॥ ૧૯॥
કેવળ મૂર્ખપણાચા વારા । જીવીં ઘેઊનિ ધનુર્ધરા ।
નામ ઠેવિજે શરીરા । વૈરિયાચેં ॥ ૨૫૪ ॥
પંચાગ્નીચી દડગી । ખોલવીજતી શરીરાલાગીં ।
કા ઇંધન કીજે હેં આગી । આંતુ લાવી ॥ ૨૫૫ ॥
માથાં જાળિજતી ગુગુળુ । પાઠીં ઘાલિજતી ગળુ ।
આંગ જાળિતી ઇંગળુ । જળતભીતાં ॥ ૨૫૬ ॥
દવડોનિ શ્વાસોચ્છ્વાસ । કીજતી વાયાંચિ ઉપવાસ ।
કાં ઘેપતી ધૂમાચેં ઘાંસ । અધોમુખેં ॥ ૨૫૭ ॥
હિમોદકેં આકંઠેં । ખડકેં સેવિજતી તટેં ।
જિતયા માંસાચે ચિમુટે । તોડિતી જેથ ॥ ૨૫૮ ॥
ઐસી નાનાપરી હે કાયા । ઘાય સૂતાં પૈં ધનંજયા ।
તપ કીજે નાશાવયા । પુઢિલાતેં ॥ ૨૫૯ ॥
આંગભારેં સુટલા ધોંડા । આપણ ફુટોનિ હોય ખંડખંડા ।
કાં આડ જાલિયાતેં રગડા । કરી જૈસા ॥ ૨૬૦ ॥
તેવીં આપલિયા આટણિયા । સુખેં અસતયા પ્રાણિયા ।
જિણાવયા શિરાણિયા । કીજતી ગા ॥ ૨૬૧ ॥
કિંબહુના હે વોખટી । ઘેઊનિ ક્લેશાચી હાતવટી ।
તપ નિફજે તેં કિરીટી । તામસ હોય ॥ ૨૬૨ ॥
એવં સત્ત્વાદિકાંચ્યા આંગીં । પાડિલેં તપ તિહીં ભાગીં ।
જાલેં તેંહી તુજ ચાંગી । દાવિલેં વ્યક્તી ॥ ૨૬૩ ॥
આતાં બોલતાં પ્રસંગા । આલેં મ્હણૌનિ પૈં ગા ।
કરૂં રૂપ દાનલિંગા । ત્રિવિધા તયા ॥ ૨૬૪ ॥
યેથ ગુણાચેનિ બોલેં । દાનહી ત્રિવિધ અસે જાલેં ।
તેંચિ આઇક પહિલેં । સાત્ત્વિક ઐસેં ॥ ૨૬૫ ॥
દાતવ્યમિતિ યદ્દાનં દીયતેઽનુપકારિણે ॥
દેશે કાલે ચ પાત્રે ચ તદ્દાનં સાત્ત્વિકં સ્મૃતમ્ ॥ ૨૦॥
તરી સ્વધર્મા આંતૌતેં । જેં જેં મિળે આપણયાતેં ।
તેં તેં દીજે બહુતેં । સન્માનયોગેં ॥ ૨૬૬ ॥
જાલયા સુબીજપ્રસંગુ । પડે ક્ષેત્રવાફેચા પાંગુ ।
તૈસાચિ દાનાચા હા લાગુ । દેખતસેં ॥ ૨૬૭ ॥
અનર્ઘ્ય રત્ન હાતાં ચઢે । તૈં ભાંગારાચી વોઢી પડે ।
દોની જાલીં તરી ન જોડે । લેતેં આંગ ॥ ૨૬૮ ॥
પરી સણ સુહૃદ સંપત્તી । હે તિન્હી યેકીં મિળતી ।
જે ભાગ્ય ધરી ઉન્નતી । આપુલ્યાવિષયીં ॥ ૨૬૯ ॥
તૈસેં નિફજાવયા દાન । જૈં સત્ત્વાસિ યે સંવાહન ।
તૈં દેશ કાળ ભાજન । દ્રવ્યહી મિળે ॥ ૨૭૦ ॥
તરી આધીં તંવ પ્રયત્નેંસીં । હોઆવેં કુરુક્ષેત્ર કા કાશી ।
નાતરી તુકે જો ઇહીંસીં । તો દેશુહી હો ॥ ૨૭૧ ॥
તેથ રવિચંદ્રરાહુમેળુ । હોતાં પાહે પુણ્યકાળુ ।
કા તયાસારિખા નિર્મળુ । આનુહી જાલા ॥ ૨૭૨ ॥
તૈશા કાળીં તિયે દેશીં । હોઆવી પાત્ર સંપત્તી ઐસી ।
મૂર્તિ આહે ધરિલી જૈસી । શુચિત્વેંચિ કાં ॥ ૨૭૩ ॥
આચારાચેં મૂળપીળ । વેદાંચી ઉતારપેઠ ।
તૈસેં દ્વિજરત્ન ચોખટ । પાવોનિયાં ॥ ૨૭૪ ॥
મગ તયાચ્યા ઠાઈં વિત્તા । નિવર્તવાવી સ્વસત્તા ।
પરી પ્રિયાપુઢેં કાંતા । રિગે જૈસી ॥ ૨૭૫ ॥
કા જયાચેં ઠેવિલેં તયા । દેઊનિ હોઈજે ઉતરાઇયા ।
નાના હડપેં વિડા રાયા । દિધલા જૈસા ॥ ૨૭૬ ॥
તૈસેનિ નિષ્કામેં જીવેં । ભૂમ્યાદિક અર્પાવેં ।
કિંબહુના હાંવે । નેદાવેં ઉઠોં ॥ ૨૭૭ ॥
આણિ દાન જયા દ્યાવેં । તયાતેં ઐસેયા પાહાવેં ।
જયા ઘેતલેં નુમચવે । કાયસેંનહી ॥ ૨૭૮ ॥
સાદ ઘાતલિયા આકાશા । નેદી પ્રતિશબ્દુ જૈસા ।
કા પાહિલા આરસા । યેરીકડે ॥ ૨૭૯ ॥
નાતરી ઉદકાચિયે ભૂમિકે । આફળિલેનિ કંદુકેં ।
ઉધળૌનિ કવતિકેં । ન યેઈજે હાતા ॥ ૨૮૦ ॥
નાના વસો ઘાતલા ચારૂ । માથાં તુરંબિલા બુરૂ ।
ન કરી પ્રત્યુપકારૂ । જિયાપરી ॥ ૨૮૧ ॥
તૈસેં દિધલેં દાતયાચેં । જો કોણેહી આંગેં નુમચે ।
અર્પિલયા સામ્ય તયાચેં । કીજે પૈં ગા ॥ ૨૮૨ ॥
ઐસિયા જેં સામગ્રિયા । દાન નિફજે વીરરાયા ।
તેં સાત્ત્વિક દાનવર્યા । સર્વાંહી જાણ ॥ ૨૮૩ ॥
આણિ તોચિ દેશુ કાળુ । ઘડે તૈસાચિ પાત્રમેળુ ।
દાનભાગુહી નિર્મળુ । ન્યાયગતુ ॥ ૨૮૪ ॥
યત્તુ પ્રત્યુપકારાર્થં ફલમુદ્દિશ્ય વા પુનઃ ।
દીયતે ચ પરિક્લિષ્ટં તદ્દાનં રાજસં સ્મૃતમ્ ॥ ૨૧॥
પરી મનીં ધરૂનિ દુભતેં । ચારિજે જેવીં ગાઈતેં ।
કા પેંવ કરૂનિ આઇતેં । પેરૂં જાઇજે ॥ ૨૮૫ ॥
નાના દિઠી ઘાલુનિ આહેરા । અવંતું જાઇજે સોયિરા ।
કા વાણ ધાડિજે ઘરા । વોવસીયાચે ॥ ૨૮૬ ॥
પૈં કળાંતર ગાંઠીં બાંધિજે । મગ પુઢિલાંચેં કાજ કીજે ।
પૂજા ઘેઊનિ રસુ દીજે । પીડિતાંસી ॥ ૨૮૭ ॥
તૈસેં જયા જેં દાન દેણેં । તો તેણેંચિ ગા જીવનેં ।
પુઢતી ભુંજાવા ભાવેં યેણેં । દીજે જેં કા ॥ ૨૮૮ ॥
અથવા કોણી વાટે જાતાં । ઘેતલેં ઉમચોં ન શકતા ।
મિળે જૈં પંડુસુતા । દ્વિજોત્તમુ ॥ ૨૮૯ ॥
તરી કવડ્યા એકાસાઠીં । અશેષાં ગોત્રાંચીંચ કિરીટી ।
સર્વ પ્રાયશ્ચિત્તેં સુયેં મુઠીં । તયાચિયે ॥ ૨૯૦ ॥
તેવીંચિ પારલૌકિકેં । ફળેં વાંછિજતી અનેકેં ।
આણિ દીજે તરી ભુકે । યેકાહી નોહે ॥ ૨૯૧ ॥
તેંહી બ્રાહ્મણુ નેવો સરે । કીં હાણિચેનિ શિણેં ઝાંસુરેં ।
સર્વસ્વ જૈસેં ચોરેં । નાગઊનિ નેલેં ॥ ૨૯૨ ॥
બહુ કાય સાંગોં સુમતી । જેં દીજે યા મનોવૃત્તી ।
તેં દાન ગા ત્રિજગતીં । રાજસ પૈં ॥ ૨૯૩ ॥
અદેશકાલે યદ્દનમપાત્રેભ્યશ્ચ દીયતે ।
અસત્કૃતમવજ્ઞાતં તત્તામસમુદાહૃતમ્ ॥ ૨૨॥
મગ મ્લેંચ્છાંચે વસૌટેં । દાંગાણે હન કૈકટે ।
કા શિબિરેં ચોહટે । નગરીંચે તે ॥ ૨૯૪ ॥
તેહી ઠાઈં મિળણી । સમયો સાંજવેળુ કાં રજની ।
તેવ્હાં ઉદાર હોણેં ધનીં । ચોરિયેચ્યા ॥ ૨૯૫ ॥
પાત્રેં ભાટ નાગારી । સામાન્ય સ્ત્રિયા કા જુવારી ।
જિયે મૂર્તિમંતે ભુરરીં । ભુલે તયા ॥ ૨૯૬ ॥
રૂપાનૃત્યાચી પુરવણી । તે પુઢાં ડોળેભારણી ।
ગીત ભાટીવ તો શ્રવણીં । કર્ણજપુ ॥ ૨૯૭ ॥
તયાહીવરી અળુમાળુ । જૈં ઘે ફુલાગંધાચા ગુગુળુ ।
તંવ ભ્રમાચા તો વેતાળુ । અવતરે તૈસા ॥ ૨૯૮ ॥
તેથ વિભાંડૂનિયાં જગ । આણિલે પદાર્થ અનેગ ।
તેણેં ઘાલૂં લાગે માતંગ । ગવાદી જૈસી ॥ ૨૯૯ ॥
એવં ઐસેનિ જેં દેણેં । તેં તામસ દાન મી મ્હણેં ।
આણિ ઘડે દૈવગુણેં । આણિકહી ઐક ॥ ૩૦૦ ॥
વિપાયેં ઘુણાક્ષર પડે । ટાળિયે કાઉળા સાંપડે ।
તૈસે તામસાં પર્વ જોડે । પુણ્યદેશીં ॥ ૩૦૧ ॥
તેથ દેખોનિ તો આથિલા । યોગ્યુ માગોંહી આલા ।
તોહી દર્પા ચઢલા । ભાંબાવેં જરી ॥ ૩૦૨ ॥
તરી શ્રદ્ધા ન ધરી જિવીં । તયા માથાહી ન ખાલવી ।
સ્વયેં ન કરી ના કરવી । અર્ઘ્યાદિક ॥ ૩૦૩ ॥
આલિયા ન ઘલી બૈસોં । તેથ ગંધાક્ષતાંચા કાય અતિસો ।
હા અપ્રસંગુ કીર અસો । તામસીં નરીં ॥ ૩૦૪ ॥
પૈં બોળવિજે રિણાઇતુ । તૈસા ઝકવી તયાચા હાતુ ।
તૂં કરણેં યાચા બહુતુ । પ્રયોગુ તેથ ॥ ૩૦૫ ॥
આણિ જયા જેં દે કિરીટી । તયાતેં ઉમાણી તયાસાઠીં ।
મગ કુબોલેં કાં લોટી । અવજ્ઞેચ્યા ॥ ૩૦૬ ॥
હેં બહુ અસો યાપરી । મોલ વેંચણેં જેં અવધારીં ।
તયા નાંવ ચરાચરીં । તામસ દાન ॥ ૩૦૭ ॥
ઐશીં આપુલાલા ચિન્હીં । અળંકૃતેં તિન્હીં ।
દાનેં દાવિલીં અભિધાનીં । રજતમાચિયા ॥ ૩૦૮ ॥
તેથ મી જાણત અસેં । વિપાયેં તૂં ગા ઐસેં ।
કલ્પિસીલ માનસેં । વિચક્ષણા ॥ ૩૦૯ ॥
જેં ભવબંધમોચક । યેકલેં કર્મ સાત્ત્વિક ।
તરી કાં વેખાસી સદોખ । યેર બોલાવીં ? ॥ ૩૧૦ ॥
પરી નોસંતિતાં વિવસી । ભેટી નાહીં નિધીસી ।
કા ધૂં ન સાહતાં જૈસી । વાતી ન લગે ॥ ૩૧૧ ॥
તૈસેં શુદ્ધસત્ત્વાઆડ । આહે રજતમાચેં કવાડ ।
તેં ભેદણે યાતેં કીડ । મ્હણાવેં કાં ? ॥ ૩૧૨ ॥
આમ્હી શ્રદ્ધાદિ દાનાંત । જેં સમસ્તહી ક્રિયાજાત ।
સાંગિતલેં કાં વ્યાપ્ત । તિહીં ગુણીં ॥ ૩૧૩ ॥
તેથ ભરંવસેનિ તિન્હી । ન સાંગોંચિ ઐસેં માનીં ।
પરી સત્ત્વ દાવાવયા દોન્હી । બોલિલોં યેરેં ॥ ૩૧૪ ॥
જેં દોહીંમાજીં તિજેં અસે । તેં દોન્હી સાંડિતાંચિ દિસે ।
અહોરાત્રત્યાગેં જૈસેં । સંધ્યારૂપ ॥ ૩૧૫ ॥
તૈસેં રજતમવિનાશેં । તિજેં જેં ઉત્તમ દિસે ।
તેં સત્ત્વ હેં આપૈસેં । ફાવાસિ યે ॥ ૩૧૬ ॥
એવં દાખવાવયા સત્ત્વ તુજ । નિરૂપિલેં તમ રજ ।
તેં સાંડૂનિ સત્ત્વેં કાજ । સાધીં આપુલેં ॥ ૩૧૭ ॥
સત્ત્વેંચિ યેણેં ચોખાળેં । કરીં યજ્ઞાદિકેં સકળેં ।
પાવસી તૈં કરતળેં । આપુલેં નિજ ॥ ૩૧૮ ॥
સૂર્યેં દાવિલેં સાંતેં । કાય એક ન દિસે તેથેં ।
તેવીં સત્ત્વેં કેલેં ફળાતેં । કાય નેદી ? ॥ ૩૧૯ ॥
હે કીર આવડતાંવિખીં । શક્તિ સત્ત્વીં આથી નિકી ।
પરી મોક્ષેંસી એકીં । મિસળણેં જેં ॥ ૩૨૦ ॥
તેં એક આનચિ આહે । તયાચા સાવાવો જૈં લાહે ।
તૈં મોક્ષાચાહી હોયે । ગાંવીં સરતેં ॥ ૩૨૧ ॥
પૈં ભાંગાર જર઼્હીં પંધરેં । તર઼્હી રાજાવળીંચીં અક્ષરેં ।
લાહેં તૈંચિ સરે । જિયાપરી ॥ ૩૨૨ ॥
સ્વચ્છેં શીતળેં સુગંધેં । જળેં હોતી સુખપ્રદેં ।
પરી પવિત્રત્વ સંબંધેં । તીર્થાચેનિ ॥ ૩૨૩ ॥
નયી હો કાં ભલતૈસી થોરી । પરી ગંગા જૈં અંગીકારી ।
તૈંચિ તિયે સાગરીં । પ્રવેશુ ગા ॥ ૩૨૪ ॥
તૈસેં સાત્ત્વિકા કર્માં કિરીટી । યેતાં મોક્ષાચિયે ભેટી ।
ન પડે આડકાઠી । તેં વેગળેં આહે ॥ ૩૨૫ ॥
હા બોલુ આઇકતખેવીં । અર્જુના આધિ ન માયે જીવીં ।
મ્હણે દેવેં કૃપા કરાવી । સાંગાવેં તેં ॥ ૩૨૬ ॥
તેથ કૃપાળુચક્રવર્તી । મ્હણે આઈક તયાચી વ્યક્તી ।
જેણેં સાત્ત્વિક તેં મુક્તી- । રત્ન દેખે ॥ ૩૨૭ ॥
ૐતત્સદિતિ નિર્દેશો બ્રહ્મણસ્ત્રિવિધઃ સ્મૃતઃ ।
બ્રાહ્મણાસ્તેન વેદાશ્ચ યજ્ઞાશ્ચ વિહિતાઃ પુરા ॥ ૨૩॥
તરી અનાદિ પરબ્રહ્મ । જેં જગદાદિ વિશ્રામધામ ।
તયાચેં એક નામ । ત્રિધા પૈં અસે ॥ ૩૨૮ ॥
તેં કીર અનામ અજાતી । પરી અવિદ્યાવર્ગાચિયે રાતી-/ ।
માજી વોળખાવયા શ્રુતી । ખૂણ કેલી ॥ ૩૨૯ ॥
ઉપજલિયા બાળકાસી । નાંવ નાહીં તયાપાસીં ।
ઠેવિલેનિ નાંવેંસી । ઓ દેત ઉઠી ॥ ૩૩૦ ॥
કષ્ટલે સંસારશીણેં । જે દેવોં યેતી ગાર઼્હાણેં ।
તયાં ઓ દે નાંવેં જેણેં । તો સંકેતુ હા ॥ ૩૩૧ ॥
બ્રહ્માચા અબોલા ફિટાવા । અદ્વૈતતત્ત્વેં તો ભેટાવા ।
ઐસા મંત્રુ દેખિલા કણવા । વેદેં બાપેં ॥ ૩૩૨ ॥
મગ દાવિલેનિ જેણેં એકેં । બ્રહ્મ આળવિલેં કવતિકેં ।
માગાં અસત ઠાકે । પુઢાં ઉભેં ॥ ૩૩૩ ॥
પરી નિગમાચળશિખરીં । ઉપનિષદાર્થનગરીં ।
આહાતિ જે બ્રહ્માચ્યા યેકાહારીં । તયાંસીચ કળે ॥ ૩૩૪ ॥
હેંહી અસો પ્રજાપતી । શક્તિ જે સૃષ્ટિ કરિતી ।
તે જયા એકા આવૃત્તી । નામાચિયે ॥ ૩૩૫ ॥
પૈં સૃષ્ટીચિયા ઉપક્રમા-/ પૂર્વીં ગા વીરોત્તમા ।
વેડા ઐસા બ્રહ્મા । એકલા હોતા ॥ ૩૩૬ ॥
મજ ઈશ્વરાતેં નોળખે । ના સૃષ્ટિહી કરૂં ન શકે ।
તો થોરુ કેલા એકેં । નામેં જેણેં ॥ ૩૩૭ ॥
જયાચા અર્થુ જીવીં ધ્યાતાં । જેં વર્ણત્રયચિ જપતાં ।
વિશ્વસૃજનયોગ્યતા । આલી તયા ॥ ૩૩૮ ॥
તેધવાં રચિલેં બ્રહ્મજન । તયાં વેદ દિધલેં શાસન ।
યજ્ઞા ઐસેં વર્તન । જીવિકેં કેલેં ॥ ૩૩૯ ॥
પાઠીં નેણોં કિતી યેર । સ્રજિલે લોક અપાર ।
જાલે બ્રહ્મદત્ત અગ્રહાર । તિન્હીં ભુવનેં ॥ ૩૪૦ ॥
ઐસેં નામમંત્રેં જેણેં । ધાતયા અઢંચ કરણેં ।
તયાચેં સ્વરૂપ આઇક મ્હણે । શ્રીકાંતુ તો ॥ ૩૪૧ ॥
તરી સર્વ મંત્રાંચા રાજા । તો પ્રણવો આદિવર્ણુ બુઝા ।
આણિ તત્કારુ જો દુજા । તિજા સત્કારુ ॥ ૩૪૨ ॥
એવં ૐતત્સદાકારુ । બ્રહ્મનામ હેં ત્રિપ્રકારુ ।
હેં ફૂલ તુરંબી સુંદરુ । ઉપનિષદાચેં ॥ ૩૪૩ ॥
યેણેંસીં ગા હોઊનિ એક । જૈં કર્મ ચાલે સાત્ત્વિક ।
તૈં કૈવલ્યાતેં પાઇક । ઘરીંચેં કરી ॥ ૩૪૪ ॥
પરી કાપુરાચેં થળીંવ । આણૂન દેઈલ દૈવ ।
લેવોં જાણણેંચિ આડવ । તેથ અસે બાપા ॥ ૩૪૫ ॥
તૈસેં આદરિજેલ સત્કર્મ । ઉચ્ચરિજેલ બ્રહ્મનામ ।
પરી નેણિજેલ જરી વર્મ । વિનિયોગાચેં ॥ ૩૪૬ ॥
તરી મહંતાચિયા કોડી । ઘરા આલિયાહી વોઢી ।
માનૂં નેણતાં પરવડી । મુદ્દલ તુટે ॥ ૩૪૭ ॥
કાં લ્યાવયા ચોખટ । ટીક ભાંગાર એકવટ ।
ઘાલૂનિ બાંધિલી મોટ । ગળા જેવીં ॥ ૩૪૮ ॥
તૈસેં તોંડીં બ્રહ્મનામ । હાતીં તેં સાત્ત્વિક કર્મ ।
વિનિયોગેંવીણ કામ । વિફળ હોય ॥ ૩૪૯ ॥
અગા અન્ન આણિ ભૂક । પાસીં અસે પરી દેખ ।
જેઊં નેણતાં બાલક । લંઘનચિ કીં ॥ ૩૫૦ ॥
કા સ્નેહસૂત્ર વૈશ્વાનરા । જાલિયાહી સંસારા ।
હાતવટી નેણતાં વીરા । પ્રકાશુ નોહે ॥ ૩૫૧ ॥
તૈસે વેળે કૃત્ય પાવે । તેથિંચા મંત્રુહી આઠવે ।
પરી વ્યર્થ તેં આઘવેં । વિનિયોગેંવીણ ॥ ૩૫૨ ॥
મ્હણૌનિ વર્ણત્રયાત્મક । જે હેં પરબ્રહ્મનામ એક ।
વિનિયોગુ તૂં આઇક । આતાં યાચા ॥ ૩૫૩ ॥
તસ્માદોમિત્યુદાહૃત્ય યજ્ઞદાનતપઃ ક્રિયાઃ ।
પ્રવર્તન્તે વિધાનોક્તાઃ સતતં બ્રહ્મવાદિનામ્ ॥ ૨૪॥
તરી યા નામીંચીં અક્ષરેં તિન્હીં । કર્મા આદિમધ્યનિદાનીં ।
પ્રયોજાવીં પૈં સ્થાનીં । ઇહીં તિન્હીં ॥ ૩૫૪ ॥
હેંચિ એકી હાતવટી । ઘેઉનિ હન કિરીટી ।
આલે બ્રહ્મવિદ ભેટી । બ્રહ્માચિયે ॥ ૩૫૫ ॥
બ્રહ્મેંસીં હોઆવયા એકી । તે ન વંચતી યજ્ઞાદિકીં ।
જે ચાવળલેં વોળખીં । શાસ્ત્રાંચિયા ॥ ૩૫૬ ॥
તો આદિ તંવ ઓંકારુ । ધ્યાનેં કરિતી ગોચરુ ।
પાઠીં આણિતી ઉચ્ચારુ । વાચેહી તો ॥ ૩૫૭ ॥
તેણેં ધ્યાનેં પ્રકટેં । પ્રણવોચ્ચારેં સ્પષ્ટેં ।
લાગતી મગ વાટે । ક્રિયાંચિયે ॥ ૩૫૮ ॥
આંધારીં અભંગુ દિવા । આડવીં સમર્થુ બોળાવા ।
તૈસા પ્રણવો જાણાવા । કર્મારંભીં ॥ ૩૫૯ ॥
ઉચિતદેવોદ્દેશે । દ્રવ્યેં ધર્મ્યેં આણિ બહુવસેં ।
દ્વિજદ્વારાં હન હુતાશેં । યજિતી પૈં તે ॥ ૩૬૦ ॥
આહવનીયાદિ વન્હી । નિક્ષેપરૂપીં હવનીં ।
યજિતી પૈં વિધાનીં । ફુડે હૌની ॥ ૩૬૧ ॥
કિંબહુના નાના યાગ । નિષ્પત્તીચે ઘેઉનિ અંગ ।
કરિતી નાવડતેયા ત્યાગ । ઉપાધીચા ॥ ૩૬૨ ॥
કાં ન્યાયેં જોડલા પવિત્રીં । ભૂમ્યાદિકીં સ્વતંત્રીં ।
દેશકાળશુદ્ધ પાત્રીં । દેતી દાનેં ॥ ૩૬૩ ॥
અથવા એકાંતરાં કૃચ્છ્રીં । ચાંદ્રાયણેં માસોપવાસીં ।
શોષોનિ ગા ધાતુરાશી । કરિતી તપેં ॥ ૩૬૪ ॥
એવં યજ્ઞદાનતપેં । જિયેં ગાજતી બંધરૂપેં ।
તિહીંચ હોય સોપેં । મોક્ષાચેં તયાં ॥ ૩૬૫ ॥
સ્થળીં નાવા જિયા દાટિજે । જળીં તિયાંચિ જેવીં તરીજે ।
તેવીં બંધકીં કર્મીં સુટિજે । નામેં યેણેં ॥ ૩૬૬ ॥
પરી હેં અસો ઐસિયા । યા યજ્ઞદાનાદિ ક્રિયા ।
ઓંકારેં સાવાયિલિયા । પ્રવર્તતી ॥ ૩૬૭ ॥
તિયા મોટકિયા જેથ ફળીં । રિગોં પાહાતી નિહાળીં ।
પ્રયોજિતી તિયે કાળીં । તચ્છબ્દુ તો ॥ ૩૬૮ ॥
તદિત્યનભિસન્ધાય ફલં યજ્ઞતપઃ ક્રિયાઃ ।
દાનક્રિયાશ્ચ વિવિધાઃ ક્રિયન્તે મોક્ષકાઙ્ક્ષિભિઃ ॥ ૨૫॥
જેં સર્વાંહી જગાપરૌતેં । જેં એક સર્વહી દેખતેં ।
તેં તચ્છબ્દેં બોલિજે તેં । પૈલ વસ્તુ ॥ ૩૬૯ ॥
તેં સર્વાદિકત્વેં ચિત્તીં । તદ્રૂપ ધ્યાવૂનિયાં સુમતી ।
ઉચ્ચારેંહી વ્યક્તી । આણિતી પુઢતી ॥ ૩૭૦ ॥
મ્હણતી તદ્રૂપા બ્રહ્મા તયા । ફળેંસીં ક્રિયા ઇયાં ।
તેંચિ હોતુ આમ્હાં ભોગાવયા । કાંહીંચિ નુરો ॥ ૩૭૧ ॥
ઐસેનિ તદાત્મકેં બ્રહ્મેં । તેથ ઉગાણૂનિ કર્મેં ।
આંગ ઝાડિતી ન મમેં । યેણેં બોલેં ॥ ૩૭૨ ॥
આતાં ઓંકારેં આદરિલેં । તત્કારેં સમર્પિલેં ।
ઇયા રિતી જયા આલેં । બ્રહ્મત્વ કર્મા ॥ ૩૭૩ ॥
તેં કર્મ કીર બ્રહ્માકારેં । જાલેં તેણેંહી ન સરે ।
જે કરી તેણેંસી દુસરેં । આહે મ્હણૌનિ ॥ ૩૭૪ ॥
મીઠ આંગેં જળીં વિરે । પરી ક્ષારતા વેગળી ઉરે ।
તૈસેં કર્મ બ્રહ્માકારેં । ગમે તેં દ્વૈત ॥ ૩૭૫ ॥
આણિ દુજે જંવ જંવ ઘડે । તંવ તંવ સંસારભય જોડે ।
હેં દેવો આપુલેનિ તોંડેં । બોલતી વેદ ॥ ૩૭૬ ॥
મ્હણૌનિ પરત્વેં બ્રહ્મ અસે । તેં આત્મત્વેં પરીયવસે ।
સચ્છબ્દ યા રિણાદોષેં । ઠેવિલા દેવેં ॥ ૩૭૭ ॥
તરી ઓંકાર તત્કારીં । કર્મ કેલેં જેં બ્રહ્મશરીરીં ।
જેં પ્રશસ્તાદિ બોલવરી । વાખાણિલેં ॥ ૩૭૮ ॥
પ્રશસ્તકર્મીં તિયે । સચ્છબ્દા વિનિયોગુ આહે ।
તોચિ આઇકા હોયે । તૈસા સાંગોં ॥ ૩૭૯ ॥
સદ્ભાવે સાધુભાવે ચ સદિત્યેતત્પ્રયુજ્યતે ।
પ્રશસ્તે કર્મણિ તથા સચ્છબ્દઃ પાર્થ યુજ્યતે ॥ ૨૬॥
તરી સચ્છબ્દેં યેણેં । આટૂનિ અસતાચેં નાણેં ।
દાવિજે અવ્યંગવાણેં । સત્તેચેં રૂપ ॥ ૩૮૦ ॥
જેં સત્ તેંચિ કાળેં દેશેં । હોઊં નેણેચિ અનારિસે ।
આપણપાં આપણ અસે । અખંડિત ॥ ૩૮૧ ॥
હેં દિસતેં જેતુલેં આહે । તેં અસતપણેં જેં નોહે ।
દેખતાં રૂપીં સોયે । લાભે જયાચી ॥ ૩૮૨ ॥
તેણેંસીં પ્રશસ્ત તેં કર્મ । જેં જાલેં સર્વાત્મક બ્રહ્મ ।
દેખિજે કરૂનિ સમ । ઐક્યબોધેં ॥ ૩૮૩ ॥
તરી ઓંકાર તત્કારેં । જેં કર્મ દાવિલેં બ્રહ્માકારેં ।
તેં ગિળૂનિ હોઈજે એકસરેં । સન્માત્રચિ ॥ ૩૮૪ ॥
ઐસા હા અંતરંગુ । સચ્છબ્દાચા વિનિયોગુ ।
જાણા મ્હણે શ્રીરંગુ । મી ના મ્હણેં હો ॥ ૩૮૫ ॥
ના મીચિ જરી હો મ્હણેં । તરી શ્રીરંગીં દુજેં હેંચિ ઉણેં ।
મ્હણૌનિ હેં બોલણેં । દેવાચેંચિ ॥ ૩૮૬ ॥
આતાં આણિકીહી પરી । સચ્છબ્દુ હા અવધારીં ।
સાત્ત્વિક કર્મા કરી । ઉપકારુ જો ॥ ૩૮૭ ॥
તરી સત્કર્મેં ચાંગેં । ચાલિલીં અધિકારબગેં ।
પરી એકાધેં કાં આંગેં । હિણાવતી જૈં ॥ ૩૮૮ ॥
તૈં ઉણેં એકેં અવયવેં । શરીર ઠાકે આઘવેં ।
કાં અંગહીન ભાંડાવેં । રથાચી ગતી ॥ ૩૮૯ ॥
તૈસેં એકેંચિ ગુણેંવીણ । સતચિ પરી અસતપણ ।
કર્મ ધરી ગા જાણ । જિયે વેળે ॥ ૩૯૦ ॥
તેવ્હાં ઓંકાર તત્કારીં । સાવાયિલા હા ચાંગી પરી ।
સચ્છબ્દુ કર્મા કરી । જીર્ણોદ્ધારુ ॥ ૩૯૧ ॥
તેં અસતપણ ફેડી । આણી સદ્ભાવાચિયે રૂઢી ।
નિજસત્ત્વાચિયે પ્રૌઢી । સચ્છબ્દુ હા ॥ ૩૯૨ ॥
દિવ્યૌષધ જૈસેં રોગિયા । કાં સાવાવો યે ભંગલિયા ।
સચ્છબ્દુ કર્મા વ્યંગલિયા । તૈસા જાણ ॥ ૩૯૩ ॥
અથવા કાંહીં પ્રમાદેં । કર્મ આપુલિયે મર્યાદે ।
ચુકોનિ પડે નિષિદ્ધે । વાટે હન ॥ ૩૯૪ ॥
ચાલતયાહી માર્ગુ સાંડે । પારખિયાચિ અખરેં પડે ।
રાહાટીમાજીં ન ઘડે । કાઇ કાઇ ? ॥ ૩૯૫ ॥
મ્હણૌનિ તૈસી કર્મા । રાભસ્યેં સાંડે સીમા ।
અસાધુત્વાચિયા દુર્નામા । યેવોં પાહે જેં ॥ ૩૯૬ ॥
તેથ ગા હા સચ્છબ્દુ । યેરાં દોહીંપરીસ પ્રબુદ્ધુ ।
પ્રયોજિલા કરી સાધુ । કર્માતેં યયા ॥ ૩૯૭ ॥
લોહા પરીસાચી ઘૃષ્ટી । વોહળા ગંગેચી ભેટી ।
કાં મૃતા જૈસી વૃષ્ટી । પીયૂષાચી ॥ ૩૯૮ ॥
પૈં અસાધુકર્મા તૈસા । સચ્છબ્દુપ્રયોગુ વીરેશા ।
હેં અસો ગૌરવુચિ ઐસા । નામાચા યયા ॥ ૩૯૯ ॥
ઘેઊનિ યેથિંચેં વર્મ । જૈં વિચારિસી હેં નામ ।
તૈં કેવળ હેંચિ બ્રહ્મ । જાણસી તૂં ॥ ૪૦૦ ॥
પાહેં પાં ૐતત્સત્ ઐસેં । હેં બોલણેં તેથ નેતસે ।
જેથૂનિ કાં હેં પ્રકાશે । દૃશ્યજાત ॥ ૪૦૧ ॥
તેં તંવ નિર્વિશિષ્ટ । પરબ્રહ્મ ચોખટ ।
તયાચેં હેં આંતુવટ । વ્યંજક નામ ॥ ૪૦૨ ॥
પરી આશ્રયો આકાશા । આકાશચિ કા જૈસા ।
યા નામાનામી આશ્રયો તૈસા । અભેદુ અસે ॥ ૪૦૩ ॥
ઉદયિલા આકાશીં । રવીચિ રવીતેં પ્રકાશી ।
હે નામવ્યક્તી તૈસી । બ્રહ્મચિ કરી ॥ ૪૦૪ ॥
મ્હણૌનિ ત્ર્યક્ષર હેં નામ । નવ્હે જાણ કેવળ બ્રહ્મ ।
યયાલાગીં કર્મ । જેં જેં કીજે ॥ ૪૦૫ ॥
યજ્ઞે તપસિ દાને ચ સ્થિતિઃ સદિતિ ચોચ્યતે ।
કર્મ ચૈવ તદર્થીયં સદિત્યેવાભિધીયતે ॥ ૨૭॥
તેં યાગ અથવા દાનેં । તપાદિકેંહી ગહનેં ।
તિયેં નિફજતુ કાં ન્યૂનેં । હોઊનિ ઠાતુ ॥ ૪૦૬ ॥
પરી પરીસાચા વરકલી । નાહીં ચોખાકિડાચી બોલી ।
તૈસી બ્રહ્મીં અર્પિતાં કેલીં । બ્રહ્મચિ હોતી ॥ ૪૦૭ ॥
ઉણિયા પુરિયાચી પરી । નુરેચિ તેથ અવધારીં ।
નિવડૂં ન યેતી સાગરીં । જૈસિયા નદી ॥ ૪૦૮ ॥
એવં પાર્થા તુજપ્રતી । બ્રહ્મનામાચી હે શક્તી ।
સાંગિતલી ઉપપત્તી । ડોળસા ગા ॥ ૪૦૯ ॥
આણિ યેકેકાહી અક્ષરા । વેગળવેગળા વીરા ।
વિનિયોગુ નાગરા । બોલિલોં રીતી ॥ ૪૧૦ ॥
એવં ઐસેં સુમહિમ । મ્હણૌનિ હેં બ્રહ્મનામ ।
આતાં જાણિતલેં કીં સુવર્મ । રાયા તુવાં ? ॥ ૪૧૧ ॥
તરી યેથૂનિ યાચિ શ્રદ્ધા । ઉપલવિલી હો સર્વદા ।
જયાચેં જાલેં બંધા । ઉરોં નેદી ॥ ૪૧૨ ॥
જિયે કર્મીં હા પ્રયોગુ । અનુષ્ઠિજે સદ્વિનિયોગુ ।
તેથ અનુષ્ઠિલા સાંગુ । વેદુચિ તો ॥ ૪૧૩ ॥
અશ્રદ્ધયા હુતં દત્તં તપસ્તપ્તં કૃતં ચ યત્ ।
અસદિત્યુચ્યતે પાર્થ ન ચ તત્પ્રેત્ય નો ઇહ ॥ ૨૮॥
ૐ તત્સદિતિ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતાસૂપનિષત્સુ બ્રહ્મવિદ્યાયાં યોગશાસ્ત્રે
શ્રીકૃષ્ણાર્જુનસંવાદે શ્રદ્ધાત્રયવિભાગયોગો નામ સપ્તદશોઽધ્યાયઃ ॥ ૧૭ ॥
ના સાંડૂનિ હે સોયે । મોડૂનિ શ્રદ્ધેચી બાહે ।
દુરાગ્રહાચી ત્રાયે । વાઢઊનિયાં ॥ ૪૧૪ ॥
મગ અશ્વમેધ કોડી કીજે । રત્નેં ભરોનિ પૃથ્વી દીજે ।
એકાંગુષ્ઠીંહી તપિજે । તપસાહસ્રીં ॥ ૪૧૫ ॥
જળાશયાચેનિ નાંવેં । સમુદ્રહી કીજતી નવે ।
પરી કિંબહુના આઘવેં । વૃથાચિ તેં ॥ ૪૧૬ ॥
ખડકાવરી વર્ષલે । જૈસેં ભસ્મીં હવન કેલેં ।
કાં ખેંવ દિધલેં । સાઉલિયે ॥ ૪૧૭ ॥
નાતરી જૈસેં ચડકણા । ગગના હાણિતલેં અર્જુના ।
તૈસા સમારંભુ સુના । ગેલાચિ તો ॥ ૪૧૮ ॥
ઘાણાં ગાળિલે ગુંડે । તેથ તેલ ના પેંડી જોડે ।
તૈસેં દરિદ્ર તેવઢેં । ઠેલેંચિ આંગીં ॥ ૪૧૯ ॥
ગાંઠીં બાંધલી ખાપરી । યેથ અથવા પૈલતીરીં ।
ન સરોનિ જૈસી મારી । ઉપવાસીં ગા ॥ ૪૨૦ ॥
તૈસેં કર્મજાતેં તેણેં । નાહીં ઐહિકીચેં ભોગણેં ।
તેથ પરત્ર તેં કવણેં । અપેક્ષાવેં ॥ ૪૨૧ ॥
મ્હણૌનિ બ્રહ્મનામશ્રદ્ધા । સાંડૂનિ કીજે જો ધાંદા ।
હેં અસો સિણુ નુસધા । દૃષ્ટાદૃષ્ટીં તો ॥ ૪૨૨ ॥
ઐસેં કલુષકરિકેસરી । ત્રિતાપતિમિરતમારી ।
શ્રીવર વીર નરહરી । બોલિલેં તેણેં ॥ ૪૨૩ ॥
તેથ નિજાનંદા બહુવસા-/। માજીં અર્જુન તો સહસા ।
હરપલા ચંદ્રુ જૈસા । ચાંદિણેનિ ॥ ૪૨૪ ॥
અહો સંગ્રામુ હા વાણિયા । માપેં નારાચાંચિયા આણિયા ।
સૂનિ માપ ઘે મવણિયા । જીવિતેંસી ॥ ૪૨૫ ॥
ઐસિયા સમયીં કર્કશેં । ભોગીજત સ્વાનંદરાજ્ય કૈસેં ।
આજિ ભાગ્યોદયો હા નસે । આની ઠાઈં ॥ ૪૨૬ ॥
સંજયો મ્હણે કૌરવરાયા । ગુણા રિઝોં યે રિપૂચિયા ।
આણિ ગુરુહી હા આમુચિયા । સુખાચા યેથ ॥ ૪૨૭ ॥
હા ન પુસતા હે ગોઠી । તરી દેવો કાં સોડિતે ગાંઠી ।
તરી કૈસેંનિ આમ્હાં ભેટી । પરમાર્થેંસીં ॥ ૪૨૮ ॥
હોતોં અજ્ઞાનાચ્યા આંધારાં । વોસંતીત જન્મવાહરા ।
તોં આત્મપ્રકાશમંદિરા-/। આંતુ આણિલેં ॥ ૪૨૯ ॥
એવઢા આમ્હાં તુમ્હાં થોરુ । કેલા યેણેં ઉપકારુ ।
મ્હણૌનિ હા વ્યાસસહોદરુ । ગુરુત્વેં હોય ॥ ૪૩૦ ॥
તેવીંચિ સંજયો મ્હણે ચિત્તીં । હા અતિશયો યા નૃપતી ।
ખુપેલ મ્હણૌનિ કિતી । બોલત અસોં ॥ ૪૩૧ ॥
ઐસી હે બોલી સાંડિલી । મગ યેરીચિ ગોઠી આદરિલી ।
જે પાર્થેં કાં પુસિલી । શ્રીકૃષ્ણાતેં ॥ ૪૩૨ ॥
યાચેં જૈસેં કાં કરણેં । તૈસેં મીહી કરીન બોલણેં ।
ઐકિજો જ્ઞાનદેવો મ્હણે । નિવૃત્તીચા ॥ ૪૩૩ ॥
ઇતિ શ્રીજ્ઞાનદેવવિરચિતાયાં ભાવાર્થદીપિકાયાં સપ્તદશોઽધ્યાયઃ ॥

Explore More