Lord Krishna

jñāneśvarī adhyāya 6

(Dnyaneshwari Adhyay 6 in English (IAST))

Sant Dnyaneshwar

Also known as Dnyaneshwari · Jnaneshwari · Jnaneshwari adhyay 6

Dnyaneshwari Adhyay 6. The Dnyaneshwari — Sant Dnyaneshwar's commentary on the Bhagavad Gita, composed at Nevasa in 1290 when he was in his teens. Its proper name is Bhavarthadipika, and it is the work that made Marathi a language of scripture: the Gita's Sanskrit opened out into ovis of extraordinary beauty, image piled on image, for listeners who knew no Sanskrit at all.

#of 542
maga rāyāteṃ mhaṇe saṃjayo | toci abhiprāvo avadhārijo |
kṛṣṇa sāgaṃtī jo | yogarupa || 1||
sahajeṃ brahmarasāceṃ pāraṇeṃ | keleṃ arjunālāgīṃ nārāyaṇeṃ |
kī teci avasarī pāhuṇe | pātaloṃ āmhī || 2||
kaisī daivācī thorī neṇije | jaiseṃ tānheliyā toya sevije |
kīṃ teṃci cavī karuni pāhije | taṃva amṛta āhe || 3||
taise āmhāṃ tumhāṃ jāhale | jeṃ āḍamuṭhī tatva phāvaleṃ |
taṃva dhṛtarāṣṭre mhaṇitaleṃ | heṃ na pusoṃ tūṃte || 4||
tayā saṃjayā yeṇeṃ boleṃ | rāyāceṃ hṛdaya cojavaleṃ |
jeṃ avasarīṃ āhe ghetaleṃ | kumārāṃciyā || 5 ||
heṃ jāṇoni manīṃ hāṃsilā | mhaṇe mhātārā moheṃ nāśilā |
eṟhavīṃ bolu tarī bhalā jāhalā | avasarīṃ ye || 6 ||
pari taiṃ taiseṃ kaiseni hoīla | jātyaṃdhā kaiseṃ pāhela |
tevīṃci yeru se gheīla | mhaṇauni bihe || 7 ||
pari āpaṇa cittīṃ āpulāṃ | nikiyāpari saṃtoṣalā |
je to saṃvādu phāvalā | kṛṣṇārjunāṃcā || 8 ||
teṇeṃ ānaṃdāceni dhālepaṇeṃ | sābhiprāya aṃtaḥkaraṇeṃ |
ātāṃ ādareṃsī bolaṇeṃ | ghaḍela tayā || 9||
to gītemājī ṣaṣṭhīṃcā | prasaṃgu ase āyaṇīcā |
jaisā kṣīrārṇavīṃ amṛtācā | nivāḍu jāhalā || 10 ||
taiseṃ gītārthāceṃ sāra | je vivekasiṃdhūce pāra |
nānā yogavibhavabhāṃḍāra | ughaḍaleṃ kāṃ || 11 ||
jeṃ ādiprakṛtīceṃ visavaṇeṃ | je śabdabrahmāsi na bolaṇeṃ |
jethūni gītāvallīceṃ ṭhāṇeṃ | praroho pāve || 12 ||
to adhyāya hā sahāvā | vari sāhityāciyā baravā |
sāṃgijaila mhaṇauni parisāvā | citta deunī || 13 ||
mājhā marāṭhāci bolu kautukeṃ | pari amṛtātehīṃ paijāsīṃ jiṃke |
aisīṃ akṣareṃ rasikeṃ | mel̤avīna || 14 ||
jiye koṃval̤ikeceni pāḍeṃ | disatī nādīṃce raṃga thoḍe |
vedheṃ parimal̤āceṃ bīka moḍe | jayāceni || 15 ||
aikā rasāl̤apaṇāciyā lobhā | kīṃ śravaṇīṃci hoti jibhā |
bole iṃdriyāṃ lāge kal̤aṃbhā | ekamekāṃ || 16 ||
sahajeṃ śabdu tari viṣo śravaṇācā | pari rasanā mhaṇe hā rasu āmucā |
ghrāṇāsi bhāvo jāya parimal̤ācā | hā toci hoīla || 17 ||
navala bolatīye rekhecī vāhaṇī | dekhatāṃ ḍol̤yāṃhī puroṃ lāge dhaṇī |
te mhaṇatī ughaḍalī khāṇī | rupācī he || 18 ||
jetha saṃpūrṇa pada ubhāre | tetha manaci dhāṃve bāhireṃ |
bolu bhujāhi āviṣkareṃ | āliṃgāvayā || 19 ||
aiśī iṃdriye āpulaliyā bhāvīṃ | jhoṃbatī pari to sarisepaṇeṃci bujhāvī |
jaisā ekalā jaga cevavī | sahastrakaru || 20 ||
taiseṃ śabdāceṃ vyāpakapaṇa | dekhije asādhāraṇa |
pāhātayāṃ bhāvajñāṃ phāvatī guṇa | ciṃtāmaṇīce || 21 ||
heṃ asotu yā bolācīṃ tāṭeṃ bhalīṃ | varī kaivalyaraseṃ vogarilīṃ |
hī pratipatti miyāṃ kelī | niṣkāmāsī || 22 ||
ātā ātmaprabhā nīca navī | teci karunī ṭhāṇadivī |
jo iṃdriyāṃteṃ coruni jevī | tayāsīci phāve || 23 ||
yetha śravaṇāceni pāṃge- | vīṇa śrotayāṃ hoāveṃ lāge |
he manāceni nijāṃgeṃ | bhogije gā || 24 ||
āhāca bolāci vālīpha pheḍije | āṇi brahmāciyāci āṃgā ghaḍije |
maga sukheṃsī suravāḍije | sukhācimājīṃ || 25 ||
aiseṃ hal̤uvārapaṇa jarī yeīla | tarīca heṃ upegā jāila |
eravhīṃ āghavī goṭhī hoīla | mukiyā bahirayācī || 26 ||
parī teṃ aso ātāṃ āghaveṃ | nalage śrotayāṃte kaḍasāveṃ |
je etha adhikāriye svabhāveṃ | niṣkāmakāmu || 27 ||
jihīṃ ātmabodhāciyā āvaḍī | kelī svargasaṃsārāci kuroṃḍī |
te vāṃcunī ethīṃcī goḍī | neṇatī āṇika || 28 ||
jaisā vāyasīṃ caṃdra nol̤akhije | taisā graṃthu hā prākṛtīṃ neṇije |
āṇi to himāṃśuci jevi khājeṃ | cakorāceṃ || 29 ||
taisā sajñānāsī tarī hā ṭhāvo | ajñānāsī āna gāṃvo |
mhaṇauni bolāvayā viṣaya pahāho | viśeṣeṃ nāhīṃ || 30 ||
parī anuvādalo mī prasaṃge | teṃ sajjanī upasāhāveṃ lāge |
ātāṃ sāṃgena kāya śrīraṃge | niropileṃ jeṃ || 31 ||
te budhdīhī ākal̤itāṃ sāṃkaḍeṃ | mhaṇaūni bolīṃ vipāyeṃ sāṃpaḍe |
pari nivṛttikṛpādīpaujiyeḍeṃ | dekhena mī || 32 ||
jeṃ diṭhīhī na pavije | teṃ diṭhīviṇa dekhije |
jarī atīṃdriya lāhije | jñānabal̤a || 33 ||
nā tarī jeṃ dhātuvādāhī na joḍe | teṃ lohīṃci paṃdhareṃ sāpaḍe |
jarī daivayogeṃ caḍhe | parisu hātāṃ || 34 ||
taisī sadgurukṛpā hoye | tarī karitāṃ kāya āpu nohe |
mhaṇauni teṃ apāra māteṃ āhe | jñānadevo mhaṇe || 35 ||
teṇeṃ kāraṇeṃ mī bolena | bolī arupāce rupa dāvīna |
atīṃdriya pari bhogavīna | iṃdriyāṃkaravīṃ || 36 ||
āikā yaśa śrī audārya | jñāna vairāgya aiśvarya |
he sāhī guṇavarya | vasatī jetha || 37 ||
mhaṇoni to bhagavaṃtu | jo niḥsaṃgācā sāṃgātu |
to mhaṇe pārthā dattacittu | hoī ātāṃ || 38 ||
śrībhagavānuvācaḥ anāśritaḥ karmaphalaṃ kāryaṃ karma karoti yaḥ |
sa saṃnyāsī ca yogī ca na niragnirna cākriyaḥ || 1 ||
āikeṃ yogī āṇi saṃnyāsī janīṃ | he ekaci sināneṃ jhaṇīṃ mānī |
eṟhavī vicārijatī jaṃva donhī | taṃva ekaci te || 39 ||
sāṃḍije dujayā nāmācā ābhāsu | tarī yogī toci saṃnyāsu |
pahātāṃ brahmīṃ nāhī avakāśu | dohīṃmājīṃ || 40 ||
jaiseṃ nāmāceni anārisapaṇeṃ | ekā puruṣāte bolāvaṇeṃ |
kāṃ dohīṃ mārgīṃ jāṇeṃ | ekaci ṭhāyā || 41 ||
nātarī ekaci udaka sahajeṃ | parī sinānāṃ ghaṭīṃ bharijeṃ |
taiseṃ bhinnatva jāṇije | yogasaṃnyāsāṃceṃ || 42 ||
āikeṃ sakal̤a saṃmate jagīṃ | arjunā gā toci yogī |
jo karmeṃ karuni rāgī | noheci phal̤īṃ || 43 ||
jaisī mahī he udbhijeṃ | janī ahaṃbudhdīvīṇa sahajeṃ |
āṇi tethīṃcī tiyeṃ bījeṃ | apekṣīnā || 44 ||
taisā anvayāceni ādhāreṃ | jātīceni anukāreṃ |
jeṃ jeṇeṃ avasareṃ | karaṇeṃ pāve || 45 ||
teṃ taiseṃci ucita karī | parī sāṭopu nohe śarīrīṃ |
āṇi budhdīhī karoni phal̤averīṃ | jāyecinā || 46 ||
aisā toci saṃnyāsī | pārthā gā pariyesīṃ |
toci bharaṃvasenisīṃ | yogīśvaru || 47 ||
vāṃcūni ucita karma prāsaṃgika | tayāteṃ mhaṇe he sāṃḍīna badhdaka |
tarī ṭāṃkoṭāṃkī āṇika | māṃḍici to || 48 ||
jaisā kṣāl̤uniyāṃ lepu eku | saveṃci lāvije āṇiku |
taiseni āgrahācā pāiku | vicaṃbe vāyāṃ || 49 ||
gṛhasthāśramāceṃ vojheṃ | kapāl̤ī ādhīṃca āhe sahajeṃ |
kī teṃci saṃnyāsasavā ṭhevije | sariseṃ puḍhatī || 50 ||
mhaṇauni agnisevā na sāṃḍitāṃ | karmācī rekhā nolāṃḍitāṃ |
āhe yogasukha svabhāvatā | āpaṇāpāṃci || 51 ||
yaṃ saṃnyāsamiti prāhuryogaṃ taṃ vidhdi pāṇḍava |
na hyasaṃnyastyasaṃkalpo yogī bhavani kaścana || 2 ||
aikeṃ saṃnyāsī āṇi yogī | aisī ekyavākyatecī jagīṃ |
guḍhī ubhavilī anegīṃ | śāstrāṃtarī || 52 ||
jetha saṃnyāsilā saṃkalpu tuṭe | tethaci yogāceṃ sāra bheṭe |
aiseṃ heṃ anubhavāceni dhaṭeṃ | sāceṃ jayā || 53 ||
ārurukṣormuneryogaṃ karma kāraṇamucyate |
yogāruḍhasya tasyaiva śamaḥ kāraṇamucyate || 3 ||
ātāṃ yogācal̤ācā nimathā | jarī ṭhākāvā āthi pārthā |
tarī sopānā yā karmapathā | cukā jhaṇīṃ || 54 ||
yeṇeṃ yamaniyamāceni tal̤avaṭeṃ | rige asanāciye pāulavāṭeṃ |
yeī prāṇāyāmāceni āḍakaṃṭheṃ | varautā gā || 55 ||
maga pratyāhārācā ādhāḍā | budhdīciyāhi pāyā nisaraḍā |
jetha haṭiye sāṃḍitī hoḍā | kaḍelaga || 56 ||
tarī abhyāsāceni bal̤eṃ | pratyāhārīṃ nirāl̤eṃ |
nakhī lāgela ḍhāl̤eṃ ḍhāl̤eṃ | vairāgyācī || 57 ||
aisā pavanāceni pāṭhāreṃ | yetāṃ dhāraṇeceni paisāreṃ |
kramī dhyānāceṃ cavareṃ | sāṃḍe taṃva || 58 ||
maga tayā mārgācī dhāṃva | purela pravṛttīci hāṃva |
jetha sādhyasādhanā kheṃva | samaraseṃ hoya || 59 ||
jetha puḍhīla paisa pārukhe | māgīla smarāveṃ teṃ ṭhāke |
aisiyā sarisīye bhūmike | samādhī rāhe || 60 ||
yeṇeṃ upāyeṃ yogārūḍhu | jo niravadhi jāhalā prauḍhu |
tayāciyā cinhāṃcā nivāḍu | sāṃgena āikeṃ || 61 ||
yadā hi nendriyārtheṣu na karmasvanuṣajjate |
sarvasaṃkalpasaṃnyāsī yogāruḍhastadocyate || 4 ||
tarī jayāciyā iṃdriyāṃciyā gharā | nāhīṃ viṣayāṃciyā yerajhārā |
jo ātmabodhāciyā vovarāṃ | pahuḍalā ase || 62 ||
jayāceṃ sukhaduḥkhāceni āṃge | jhagaṭaleṃ mānasa cevo neghe |
viṣaya pāsīṃhī āliyāṃ se na rige | he kāya mhaṇauni || 63 ||
iṃdriyeṃ karmācyā ṭhāyī | vāḍhīnalīṃ parī kahīṃ |
phal̤ahetūcī cāḍa nāhīṃ | aṃtaḥkaraṇīṃ || 64 ||
asateni deheṃ etulā | jo cetuci dise nidelā |
toci yogārūḍhu bhalā | vol̤akheṃ tūṃ || 65 ||
tetha arjuna mhaṇe anaṃtā | heṃ maja vismo bahu āikatāṃ |
sāṃge tayā aisī yogyatā | kavaṇeṃ dīje || 66 ||
udhdaredātmanā''tmānaṃ nātmānamavasādayeta |
ātmaiva hyātmano baṃdhurātmaiva ripurātmanaḥ || 5 ||
taṃva hāṃsoni śrīkṛṣṇa mhaṇe | tujheṃ navala nā heṃ bolaṇeṃ |
kavaṇāsi kāya dijela kavaṇeṃ | advaitīṃ iye || 67 ||
pai vyāmohāciye śeje | bal̤iyā avidyā nidrita hoije |
te vel̤ī duḥsvapna hā bhogije | janmamṛtyūṃcā || 68 ||
pāṭhīṃ avasāṃta ye cevo | taiṃ teṃ avagheṃci hoya vāvo |
aisā upaje nitya sadbhāvo | tohi āpaṇapāṃci || 69 ||
mhaṇaūni āpaṇaci āpaṇapeyā | ghātu kījatu ase dhanaṃjayā |
citta deūni nāthiliyā | dehābhimānā || 70 ||
bandhurātmātmanastasya yenātmaivātmanā jitaḥ |
anātmanastu śatrutve vartetātmaiva śatruvata || 6 ||
hā vicāruni ahaṃkāru sāṃḍije | maga asatīca vastu hoije |
tarī āpalī svasti sahajeṃ | āpaṇa kelī || 71 ||
eṟhavīṃ kośakīṭakāciyā parī | to āpaṇayā āpaṇa vairī |
jo ātmabudhdī śarīrīṃ | cārusthal̤ī || 72 ||
kaise prāptīciye vel̤e | nidaivā aṃdhal̤epaṇāce ḍohal̤e |
kīṃ asate āpule ḍol̤e | āpaṇa jhāṃkī || 73 ||
kāṃ kavaṇu eku bhramalepaṇe | mī to navhe gā coraloṃ mhaṇe |
aisā nāthilā chaṃda aṃtaḥkaraṇeṃ | gheūni ṭhāke || 74 ||
eṟhavīṃ hoya teṃ toci āhe | pari kāī kīje budhdī taiśī nohe |
dekhā svapnīṃceni ghāyeṃ | kī mare sāceṃ || 75 ||
jaisī te śukāceni āṃgabhāreṃ | nal̤ikā bhovinnalī erī mohareṃ |
teṇeṃ uḍāveṃ parī na pure | manaśaṃkā || 76 ||
vāyāṃci māna pil̤ī | aṭuveṃ hiyeṃ āṃval̤ī |
ṭiṭāṃtu nal̤ī | dharuni ṭhāke || 77 ||
mhaṇe bāṃdhalā mī phuḍā | aisiyā bhāvaneciyā paḍe khoḍāṃ |
kīṃ mokal̤iyā pāyāṃcā cavaḍā | goṃvī adhikeṃ || 78 ||
aisā kājeṃvīṇa ātuṃḍalā | to sāṃga pāṃ kāya āṇikeṃ bāṃdhalā |
maga nosaṃḍī jaṟhī nelā | toḍuni ardhā || 79 ||
mhaṇaūni āpaṇayāṃ āpaṇaci ripu | jeṇeṃ vāḍhavilā hā saṃkalpu |
yera svaṃyabudhdī mhaṇe bāpu | jo nāthileṃ neghe || 80 ||
jitātmanaḥ praśāntasya paramātmā samāhitaḥ |
śītoṣṇasukhaduḥkheṣu tathā mānāpamānayoḥ || 7 ||
tayā svāṃtaḥkaraṇajitā | sakal̤akāmopaśāṃtā |
paramātmā parautā | durī nāhīṃ || 81 ||
jaisā kiḍāl̤ācā doṣu jāye | tarī paṃdhare teṃci hoye |
taiseṃ jīvā bramhatva āhe | saṃkalpalopīṃ || 82 ||
hā ghaṭākāru jaisā | nimāliyā tayā avakāśā |
nalage mil̤o jāṇeṃ ākāśā | ānā ṭhāyā || 83 ||
taisā dehāhaṃkāru nāthilā | hā samūl̤a jayācā nāśilā |
toci paramātmā saṃcalā | ādhīṃci āhe || 84 ||
ātāṃ śītoṣṇāciyā vāhaṇī | tetha sukhaduḥkhācī kaḍasaṇīṃ |
iyeṃ na samātī kāṃhī bolaṇīṃ | mānāpamānāṃcī || 85 ||
je jiye vāṭā suryu jāye | teuteṃ tejāceṃ viśva hoye |
taise tayā pāve teṃ āhe | toci mhaṇaūni || 86 ||
dekhaiṃ meghauni suṭatī dhārā | tiyā na rupatī jaisiyā sāgarā |
taiśī śubhāśabheṃ yogīśvarā | navhatī āneṃ || 87 ||
jñānavijñānatṛptātmā kūṭastho vijitedriyaḥ |
yukta ityucyate yogī samaloṣṭāśmakājcanaḥ || 8 ||
jo hā vijñānātmaku bhāvo | tayā vicāritāṃ jāhalā vāvo |
maga lāgalā jaṃva pāhoṃ | taṃva jñāna teṃ toci || 88 ||
ātāṃ vyāpaku kīṃ ekadeśī | he ūhāpohī je aisī |
te karāvī ṭhelī āpaiśī | dujenavīṇa || 89 ||
aisā śarīrīci parī kautukeṃ | parabrahmāceni pāḍeṃ tuke |
jeṇeṃ jiṃtalīṃ eke | iṃdriye gā || 90 ||
to jiteṃdriyu sahajeṃ | toci yogayuktu mhaṇije |
jeṇeṃ sāneṃ thora neṇije | kavaṇeṃ kāl̤īṃ || 91 ||
dekhe soniyāceṃ nikhal̤a | meruyesaṇeṃ ḍhisāl̤a |
āṇi mātiyeceṃ ḍikhal̤a | sariseṃci mānī || 92 ||
pāhatā pṛthvīceṃ mola thoḍeṃ | aiseṃ anarghya ratna cokhaḍeṃ |
dekheṃ dagaḍāceni pāḍeṃ | nicāḍu aisā || 93 ||
suhṛnmitrāryudāsīnamadhyasthadveṣyabandhuṣu |
sādhuṣvapi ca pāpeṣu samabudhdirviśiṣyate || 9 ||
tetha suhṛda āṇi śatru | kāṃ udāsu āṇi mitru |
hā bhāvabheda vicitru | kalpuṃ kaiṃcā || 94 ||
tayā baṃdhu koṇa kāhyācā | dveṣiyā kavaṇu tayācā |
mīci viśva aisā jayācā | bodhu jāhalā || 95 ||
maga tayāciye diṭhī | adhamottama ase kirīṭī |
kāya parisāciye kasavaṭī | vāniyā kīje || 96 ||
te jaiśī nirvāṇa varṇuci karī | taiśī jayāci budhdī carācarīṃ |
hoya sāmyācī ujarī | niraṃtara || 97||
je te viśvāl̤aṃkārāceṃ visure | jarī āhātī ānāneṃ ākāreṃ |
tarī ghaḍale ekaci bhāṃgāreṃ | parabrahmeṃ || 98 ||
aiseṃ jāṇaṇeṃ jeṃ baraveṃ | te phāvaleṃ tayā āghaveṃ |
mhaṇauni āhācavāhāceṃ na jhakave | yeṇe ākāracitreṃ || 99 ||
ghāpe paṭāmājī dṛṣṭī | dise taṃtūṃci saiṃgha sṛṣṭī |
parī to ekavāṃcuni goṭhī | dujī nāhīṃ || 100 ||
aiseni pratītī he gavase | aisā anubhava jayāteṃ ase |
toci samabudhdī heṃ anāriseṃ | navhe jāṇeṃ || 101 ||
jayāceṃ nāṃva tīrtharāvo | darśaneṃ praśastīsi ṭhāvo |
jayāceni saṃgeṃ brahmabhāvo | bhrāṃtāsī || 102 ||
jayāceni boleṃ dharmu jiye | diṭhī mahāsidhditeṃ viye |
dekheṃ svargasukhādi iyeṃ | khel̤u jayācā || 103 ||
vipāyeṃ jarī āṭhavalā cittā | tarī de āpulī yogyatā |
heṃ aso tayāteṃ praśaṃsitāṃ | lābhu āthi || 104 ||
yogī yuñjīta satatamātmānaṃ rahasi sthitaḥ |
ekākī yatacittātmā nirāśīraparigrahaḥ || 10 ||
puḍhatī astavenā aiseṃ | jayā pāhaleṃ advaitadivaseṃ |
maga āpaṇapāṃci āpaṇa ase | akhaṃḍita || 105 ||
aisiyā dṛṣṭī jo vivekī | pārthā to ekākī |
sahajeṃ aparigrahī jo tihīṃ lokī | toci mhaṇaūni || 106 ||
aisiyeṃ asādhāraṇeṃ | niṣpannācīṃ lakṣaṇeṃ |
āpuleni bahuvasapaṇeṃ | śrīkṛṣṇa bole || 107 ||
jo jñāniyāṃcā bāpu | dekhaṇeyāṃce diṭhīcā dīpu |
jayā dādulayācā saṃkalpu | viśva racī || 108 ||
praṇavāciye peṭhe | jāhaleṃ śabdabrahma mājiṭheṃ |
teṃ jayāciyā yaśā dhākuṭeṃ | veḍhūṃ na pure || 109 ||
jayāceni āṃgīkeṃ tejeṃ | āvo raviśaśīciye vaṇije |
mhaṇauni jaga heṃ vesaje- | vīṇa ase tayā || 110 ||
hāṃ gā nāṃvaci eka jayāceṃ | pāhatāṃ gaganahī dise ṭāṃce |
guṇa ekeka kāya tayāce | ākal̤aśīla tūṃ || 111 ||
mhaṇoni aso heṃ vānaṇeṃ | sāṃgoṃ neṇoṃ kavaṇāṃcī lakṣaṇeṃ |
dāvāvīṃ miṣeṃ yeṇeṃ | kāṃ boliloṃ teṃ || 112 ||
aikeṃ dvaitācā ṭhāvoci pheḍī | te brahmavidyā kījela ughaḍī |
tarī arjunā paḍhiye he goḍī | nāsela hana || 113 ||
mhaṇoni teṃ taise bolaṇeṃ | navhe sapātal̤a āḍa lāvaṇeṃ |
keleṃ manaci vegal̤avāṇeṃ | bhogāvayā || 114 ||
jayā sohaṃbhāva aṭaku | mokṣasukhālāgoni raṃku |
tayāciye diṭhīcā jhaṇeṃ kal̤aṃku | lāgela tujhiyā premā || 115 ||
vipāyeṃ aṃhabhāva yayācā jāīla | mī teṃci ho jarī hoīla |
tarī maga kāya kījela | ekaleyā || 116 ||
diṭhīci pāhatāṃ nivije | kāṃ toṃḍa bharoni bolije |
nātarī dāṭuni kheṃva dīje | aiseṃ koṇa āhe || 117 ||
āpuliyā manā baravī | asamāī goṭhī jīvīṃ |
te kavaṇeṃsi cāval̤āvī | jarī aikya jāhaleṃ || 118 ||
iyā kākul̤atī janārdaneṃ | anyopadeśāceni hātāsaneṃ |
bolāmāji mana maneṃ | āliṃguṃ sarale || 119 ||
heṃ parisatāṃ jarī kānaḍeṃ | tarī jāṇa pāṃ pārtha ughaḍeṃ |
kṛṣṇasukhāceṃci rupaḍeṃ | votaleṃ gā || 120 ||
heṃ aso vayaseciye śevaṭīṃ | jaiseṃ ekaci viye vāṃjhoṭī |
maga te mohācī tripuṭī | nācoṃ lāge || 121 ||
taiseṃ jāhale anaṃtā | aiṃse tarī mī na mhaṇatāṃ |
jarī tayācā na dekhatāṃ | atiśayo etha || 122 ||
pāhā pāṃ navala kaiseṃ coja | keṃ upadeśu keuteṃ jhuṃja |
parī puḍheṃ vālabhāce bhoja | nācata ase || 123 ||
āvaḍī āṇi lājavī | vyasana āṇi śiṇavī |
piseṃ āṇi na bhulavī | tarī teṃci kāi || 124 ||
mhaṇauni bhāvārthu to aisā | arjuna maitriyecā kuvāsā |
kīṃ sukhe śrṛṃgāraliyā mānasā | darpaṇu to || 125 ||
yāvarī bāpa puṇyapavitra | jagīṃ bhaktibījāsi sukṣetra |
to kṛṣṇakṛpe pātra | yācilāgīṃ || 126 ||
ho kā ātmanivedanātal̤īṃcī | je pīṭhikā hoya sakhyācī |
pārthu adhiṣṭhātrī tethiṃcī | mātṛkā gā || 127 ||
pāsīṃci gosāvī na varṇije | maga pāikācā guṇa gheīje |
aisā arjune to sahajeṃ | paḍhiye harī || 128 ||
pāhāṃ pāṃ anurāgeṃ bhaje | je priyottameṃ mānije |
te patīhūna kāya na varṇije | pativratā || 129 ||
taisā arjunaci viśeṣeṃ stavāvā | aiseṃ āvaḍaleṃ maja jīvā |
je to tribhuvanāciyā daivāṃ | ekāyatanu jāhalā || 130 ||
jayāciyā āvaḍīceni pāṃgeṃ | amūrtuhī mūrti āvage |
pūrṇāhi parī lāge | avasthā jayācī || 131||
taṃva śrote mhaṇatī daiva | kaisī bolācī havāva |
kāya nādāteṃ hana barava | jiṇonī ālī ||132||
hāṃ ho navala nohe deśī | maṟhāṭī bolije tarī aisī |
vāṇeṃ umaṭatāhe ākāśīṃ | sāhityaraṃgāceṃ ||133||
kaiseṃ unmekhacāṃdiṇeṃ tāra | āṇi bhāvārthā paḍe gāra |
heci ślokārthakumudī tarī phāra | sāviyā hotī ||134||
cāḍaci nicāḍāṃ karī | aisī manorathīṃ ye thorī |
teṇeṃ vival̤ale aṃtarī | tetha ḍolu ālā ||135||
teṃ nivṛttidāseṃ jāṇitaleṃ | maga avadhāna dyā mhaṇitaleṃ ||
navala pāṃḍavakul̤īṃ pāhaleṃ | kṛṣṇadivaseṃ ||136||
devakīyā udarīṃ vāhilā| yaśodā sāyāseṃ pāl̤ilā ||
kīṃ śekhīṃ upegā gelā | pāṃḍavāsī ||137||
mhaṇaūni bahu divasa vogal̤āvā | kāṃ avasaru pāhoni vinavāvā |
hāhī sosu tayā sadaivā | paḍecinā ||138||
heṃ aso kathā sāṃgeṃ vegīṃ | maga arjuna mhaṇe salagī |
devā iyeṃ saṃtacinheṃ hana āṃgīṃ | na ṭhakatī mājhāṃ ||139||
eṟhavīṃ yā lakṣaṇāṃciyā nijasārā | mī apāḍeṃ kīra apurā |
pari tumaceni boleṃ avadhārā | thorāveṃ jarī ||140||
jī tumhī citta deyāla | tarī brahma miyāṃ hoījela |
kāya jāhaleṃ abhyāsijela | sāṃgāla je || 141 ||
hāṃ ho neṇoṃ kavaṇācī kāhāṇī | āikoni ślāghata asoṃ aṃtaḥkaraṇīṃ |
aisī jāhalepaṇācī śirayāṇī | kāyasī devā || 142 ||
heṃ āṃge myā hoijo kā | yetuleṃ gosāvī āpulepaṇeṃ kījo kāṃ |
taṃva hāṃsoni śrīkṛṣṇa ho kāṃ | karuṃ mhaṇatī || 143 ||
dekhā saṃtoṣu eka na joḍe | taṃvaci sukhāceṃ saiṃgha sāṃkaḍeṃ |
maga joḍaliyā kavaṇīkaḍe | apureṃ ase || 144 ||
taisā sarveśvaru bal̤iyā sevakeṃ | mhaṇoni brahmahī hoya to kautukeṃ |
pari kaiṃsā bhāreṃ ātalā pike | daivāceni || 145 ||
jo janmasahasrāṃciyāsāṭhīṃ | iṃdrādikāṃhī mahāgu bheṭī |
to ādhīnu ketulā kirīṭī | je boluhi na sāhe || 146 ||
maga aikā jeṃ pāṃḍaveṃ | mhaṇitale brahma myāṃ hoāveṃ |
teṃ aśeṣahī deveṃ | avadhārileṃ || 147 ||
tetha aiseṃci eka vicārileṃ | je yā brahmatvāce ḍohal̤e jāhale |
pari udarā vairāgya āhe āleṃ | budhdīciyā || 148 ||
eṟhavīṃ divasa tarī apure | pari vairāgyavasaṃtāceni bhareṃ |
je soṃhabhāva mahureṃ | moḍoni ālā || 149 ||
mhaṇoni prāptiphal̤īṃ phal̤atāṃ | yāsi vel̤u na lāgela ātāṃ |
ho viraktu aisā aṃnatā | bharaṃvasā jāhalā || 150 ||
mhaṇe jeṃ jeṃ hā adhiṣṭhīla| teṃ āraṃbhīṃca yayā phal̤ela |
mhaṇauni sāṃgitalā na vacela | abhyāsu vāyāṃ || 151 ||
aiseṃ vivaroniyāṃ śrīharī | mhaṇitaleṃ tiye avasarīṃ |
arjunā hā avadhārīṃ | paṃtharāju || 152 ||
tetha pravṛttitarucyā buḍīṃ | disatī nivṛttiphal̤āciyā koḍī |
jiye mārgīcā kāpaḍī | maheśu ājhuni || 153 ||
paiṃ yogavṛṃde vahilīṃ | āḍavīṃ ākāśīṃ nighālīṃ |
kīṃ tetha anubhavācyā pāulīṃ | dhoraṇu paḍilā || 154 ||
tihīṃ ātmabodhāceni ujukāreṃ | dhāṃva ghetalī ekasareṃ |
kīṃ yera sakal̤a mārga nidasure | sāṃḍuniyāṃ || 155 ||
pāṭhīṃ maharṣī yeṇeṃ āle | sādhakāṃce sidhda jāhāle |
ātmavida thorāvale | yeṇeṃci paṃtheṃ || 156 ||
hā mārgu jaiṃ dekhije | taiṃ tahāna bhūka visarije |
rātridivasu neṇije | vāṭe iye || 157 ||
cālatāṃ pāūla jetha paḍe | tetha apavargācī khāṇī ughaḍe |
āvhāṃṭaliyā tarī joḍe | svargasukha || 158 ||
nigije pūrvīṃliyā moharā | kīṃ yeije paścimeciyā gharā |
niścal̤apaṇeṃ dhanurdharā | cālaṇeṃ yethiṃceṃ || 159 ||
yeṇeṃ mārgeṃ jayā ṭhāyā jāije | to gāṃvo āpaṇaci hoije |
heṃ sāṃgo kāya sahajeṃ | jāṇasī tūṃ || 160 ||
tetha mhaṇitaleṃ devā | tarī teṃci maga kevhāṃ |
kāṃ ārtīsamudrauni na kāḍhāvā | buḍatu jī mī || 161 ||
tavaṃ śrīkṛṣṇa mhaṇatī aiseṃ | heṃ utsaṃkhal̤a bolaṇeṃ kāyaseṃ |
āmhīṃ sāṃgatasoṃ āpaiseṃ | vari puśile tuvāṃ || 162 ||
śucau deśe pratiṣṭhāpya sthiramāsanamātmanaḥ |
nātyucchritaṃ nātinīcaṃ cailājinakuśottaram || 11 ||
tarī viśeṣe ātāṃci bolijela | pari teṃ anubhaveṃ upegā jāīla |
mhaṇauni taiseṃ eka lāgela | sthāna pahāveṃ || 163 ||
jetha ārāṇukeceni koḍeṃ | baisaliyā uṭhoṃ nāvaḍe |
vairāgyāsī duṇīva caḍhe | dekhaliyā jeṃ || 164 ||
jo saṃtī vasavilā ṭhāvo | saṃtoṣāsi sāvāvo |
manā hoya utsāvo | dhairyācā || 165 ||
abhyāsuci āpaṇayāteṃ karī | hṛdayāteṃ anubhava vari |
aisī ramyapaṇācī thorī | akhaṃḍa jetha || 166 ||
jayā āḍa jātāṃ pārthā | tapaścaryā manorathā |
pākhāṃḍiyāhī āsthā | samūl̤a hoya || 167 ||
svabhāveṃ vāṭe yetāṃ | jarī varapaḍā jāhalā avacitāṃ |
tarī sakāmuhī pari māghautā | nighoṃ visare || 168 ||
aiseni na rāhatayāteṃ rāhāvī | bhramatayāteṃ baisavī |
thāpaṭuni cevavī | viraktīteṃ || 169 ||
heṃ rājya vara sāṃḍije | maga nivāṃtā etheṃci asije |
aise śṛṃgāriyāṃhi upaje | dekhatakheṃvo || 170 ||
jeṃ yeṇeṃ māneṃ baravaṃṭa | āṇi taiseca aticokhaṭa |
jetha adhiṣṭhāna pragaṭa | ḍol̤āṃ dise || 171 ||
āṇikahī eka pahāveṃ | sādhakīṃ vasateṃ hoāveṃ |
āṇi janāceni pāyaraveṃ | rul̤ecinā || 172 ||
jetha amṛtāceni pāḍeṃ | mul̤ehīsakaṭa goḍeṃ |
joḍatī dāṭeṃ jhāḍeṃ | sadā phal̤atīṃ || 173 ||
pāulā pāulā udakeṃ | varṣākāl̤eṃhī aticokheṃ |
nirjhareṃ kā viśekheṃ | sulabheṃ jetha || 174 ||
hā ātapuhī al̤umāl̤u | jāṇije tarī śītal̤u |
pavana ati niścal̤u | maṃda jhul̤ake || 175 ||
bahuta karuni niḥśadba | dāṭa na rige śvāpada |
śuka hana ṣaṭpada | teuteṃ nāhīṃ || 176 ||
pāṇilageṃ haṃseṃ | donī cārī sāraseṃ |
kavaṇeṃ eke vel̤e baise | tarī kokil̤ahī ho || 177 ||
niraṃtara nāhī | tarī ālīṃ gelīṃ kāṃhīṃ |
hotu kāṃ mayureṃhī | āmhī nā na mhaṇoṃ || 178 ||
pari āvaśyaka pāṃḍavā | aisā ṭhāvo joḍāvā |
tetha nigūḍha maṭha hoāvā | kāṃ śivālaya || 179 ||
dohīṃmājī āvaḍe teṃ | jeṃ mānaleṃ hoya citteṃ |
bahutakaruni ekāṃte | baisije gā || 180 ||
mhaṇoni taiseṃ te jāṇāveṃ | mana rāhāteṃ pāhāveṃ |
rāhela tetha racāveṃ | āsana aiseṃ || 181 ||
vari cokhaṭa mṛgasevaḍī | mājī dhūtavastrācī ghaḍī |
tal̤avaṭīṃ amoḍī | kuśāṃkura || 182 ||
sakomal̤a sarise | subadhda rāhatī āpaise |
ekeṃ pāḍeṃ taiseṃ | vojā ghālī || 183 ||
pari sāviyāci uṃca hoīla | tarī āṃga hana ḍolela |
nīca tarī pāvela | bhūmidoṣu || 184 ||
mhaṇauni taiseṃ na karāveṃ | samabhāveṃ dharāveṃ |
heṃ bahu aso hoāveṃ | āsana aiseṃ || 185 ||
tatraikāgnaṃ manaḥ kṛtvā yatacittedriyakriyaḥ |
upaviśyāsane yuñjyāda yogamātmaviśudhdaye || 12 ||
maga tetha āpaṇa | ekāgra aṃtaḥkaraṇa |
karuni sadgurusmaraṇa | anubhavije || 186 ||
taiseṃ smarateni ādareṃ | sabāhya sātvikeṃ bhare |
jaṃva kāṭhiṇapaṇa vire | ahaṃbhāvāce || 187 ||
viṣayāṃcā visaru paḍe | iṃdriyāṃcī kasamasa moḍe |
manācī ghaḍī ghaḍe | hṛdayāmājīṃ || 188 ||
aiseṃ aikya heṃ sahajeṃ | phāveṃ taṃva rāhije |
maga teṇeṃci bodheṃ baisije | āsanāvarī || 189 ||
ātāṃ āṃgāte āṃga karī | pavanāteṃ pavanu dharī |
aisī anubhavācī ujarī | hoṃci lāge || 190 ||
pravṛttī māghauti mohare | samādhi ailāḍi utare |
āghaveṃ abhyāsu sare | baisatakheṃvo || 191 ||
mudrecī prauḍhī aiśī | teci sāṃgijela ātāṃ pariyesīṃ |
tarī uru yā jaghanāsī | jaḍoni ghālīṃ || 192 ||
caraṇatal̤eṃ devhaḍī | ādhāradrumācā buḍīṃ |
sughaṭiteṃ gāḍhīṃ | saṃcarīṃ pāṃ || 193 ||
savya to tal̤īṃ ṭhevije | teṇeṃ sivaṇīmadhyu pīḍije |
varī baise to sahajeṃ | vāmacaraṇu || 194 ||
guda meṃḍhrāāṃtauti | cārī aṃgul̤eṃ nigutīṃ |
tetha sārdha sārdha prāṃtī | sāṃḍuniyāṃ || 195 ||
māji aṃgul̤a eka nige | tetha ṭāṃceceni uttarābhāgeṃ |
neheṭije vari āṃgeṃ | pelaleni || 196 ||
ucalile kāṃ neṇije | taiseṃ pṛṣṭhāṃta ucalije |
gulphadvaya dharije | teṇeṃci māneṃ || 197 ||
maga śarīra saṃcu pārthā | aśeṣuhī sarvathā |
pārṣṇīcā māthā | svayaṃbhu hoya || 198 ||
arjunā heṃ jāṇa | mūl̤abaṃdhāceṃ lakṣaṇa |
vajrāsana gauṇa | nāma yāsī || 199 ||
aisī ādhārīṃ mudrā paḍe | āṇi ādhīṃcā mārgu moḍe |
tetha apānu āṃtalīkaḍe | vohoṃṭo lāge || 200||
samaṃ kāyaśirogrīvaṃ dhārayannacalaṃ sthiraḥ |
saṃprekṣya nāsikāgraṃ svaṃ diśaścānavalokayan || 13 ||
taṃva karasaṃpuṭa āpaiseṃ | vāma caraṇīṃ baise |
taṃva bāhumul̤īṃ dise | thoravī ālī || 201 ||
mājī ubhāraleni daṃḍeṃ | śirakamal̤a hoya gāḍheṃ |
netradvārīcī kavāḍeṃ | lāgūṃ pahātī || 202 ||
varacileṃ pātī ḍhal̤atī | tal̤īṃcī tal̤īṃ puṃjāl̤atī |
tetha ardhonmīlita sthitī | upaje tayā || 203 ||
diṭhī rāhoni āṃtulīkaḍe | bāhera pāūla ghālī koḍeṃ |
te ṭhāyīṃ ṭhāvo paḍe | nāsāgrapīṭhīṃ || 204 ||
aiseṃ āṃtucyā āṃtuci race | bāherī māguteṃ na vace |
mhaṇauni rāhaṇeṃ ādhiye diṭhīceṃ | tetheṃci hoya || 205 ||
ātāṃ diśāṃci bheṭī ghyāvī | kāṃ rupācī vāṭa pahāvī |
he cāḍa sare āghavī | āpaisayā || 206 ||
maga kaṃṭhanāl̤a āṭe | hanuvaṭī he haḍauti dāṭe |
te gāḍhī hoūni nehaṭe | vakṣaḥsthal̤īṃ || 207 ||
mājīṃ ghaṃṭikā lope | varī baṃdhu jo ārope |
to jālaṃdharu mhaṇipe | paṃḍukumarā || 208 ||
nābhīvarī pokhe | udara heṃ thoke |
aṃtarīṃ phāṃke | hṛdayakośu || 209 ||
svādhiṣṭhānāvaricile kāṃṭhīṃ | nābhīsthānātal̤avaṭīṃ |
baṃdhu paḍe kirīṭī | voḍhiyāṇā to || 210 ||
praśāntātmā vigatabhīrbrahmacārivrate sthitaḥ |
manaḥ saṃyamya maccitto yukta āsīta matparaḥ || 14 ||
aisī śarīrābāheralīkaḍe | abhyāsācī pāṃkhara paḍe |
taṃva āṃtu trāya moḍe | manodharmācī || 211 ||
kalpanā nime | pravṛttī śame |
āṃga mana virame | sāviyāci || 212||
kṣudhā kāya jāhālī | nidrā keutī gelī |
he āṭhavaṇahī hārapalī | na dise vegāṃ | 213 ||
jo mul̤abaṃdhe koṃḍalā | apānu māghautā muraḍalā |
to saveṃci varī sāṃkaḍalā | phugu dharī || 214 ||
kṣobhalepaṇeṃ māje | uvāilā ṭhāyī gāje |
maṇipureṃsī jhuṃje | rāhoniyāṃ || 215 ||
maga thāṃvalī te vāhaṭul̤ī | saiṃgha gheūni ghara ḍahul̤ī |
bāl̤apaṇīṃcī kuhīṭul̤ī | bāhera ghālī || 216 ||
bhītarīṃ val̤ī na dhare | koṭhyāmājīṃ saṃcare |
kaphapittāce thāre | uroṃ nedī|| 217 ||
dhāṃtuce samudra ulaṃḍī | medāce parvata phoḍī |
āṃtalī majjā kāḍhī | asthigata || 218 ||
nāḍīteṃ soḍavī | gātrāṃteṃ vighaḍavī |
sādhakāṃte bheḍasāvī | pari bihāveṃ nā || 219 ||
vyādhīteṃ dāvī | saveṃci haravī |
āpa pṛthvī kālavī | ekavāṭa || 220 ||
taṃva yerīkaḍe dhanurdharā | āsanācā ubārā |
śaktī karī ujagarā | kuṃḍalinīte || 221 ||
nāgāceṃ pileṃ | kuṃkumeṃ nāhaleṃ |
val̤aṇa gheūni āleṃ | seje jaiseṃ || 222 ||
taiśī te kuṃḍalinī | moṭakī auṭa val̤aṇī |
adhomukha sarpiṇī | nijailī ase || 223 ||
vidyulatecī viḍī | vanhijvāl̤āṃcī ghaḍī |
paṃdhareyācī cokhaḍī | ghoṃṭīva jaiśī || 224 ||
taisī subadhda āṭalī | puṭīṃ hotī dāṭalī |
teṃ vajrāsaneṃ cimuṭalī | sāvadhu hoya || 225 ||
tetha nakṣatra jaiseṃ ulaṃḍaleṃ | kīṃ suryāceṃ āsana moḍaleṃ |
tejāce bīja viruḍhaleṃ | aṃkureśīṃ || 226 ||
taiśī veḍhiyāteṃ soḍatī | kavatikeṃ āṃga moḍitī |
kaṃdāvarī śaktī | uṭhalī dise || 227 ||
sahajeṃ bahutāṃ divasāṃcī bhūka | varī cevavilīṃ teṃ hoya miṣa |
maga āveśeṃ pasarī mukha | ūrdhvā ujū || 228 ||
tetha hṛdayakośātal̤avaṭīṃ | jo pavanu bhare kirīṭī |
tayā sagal̤eyāci miṭhī | deūni ghālī || 229 ||
mukhīṃcyā jvāl̤īṃ | tal̤īṃ varī kaval̤ī |
māṃsācī vaḍavāl̤ī |āroguṃ lāge || 230 ||
je je ṭhāya samāṃsa | tetha āhāca joḍe ghāusa |
pāṭhī ekadonī ghāṃsa | hiyāhī bharī || 231 ||
maga tal̤ave tal̤ahāta śodhī | urdhvīce khaṃḍa bhedī |
jhāḍā ghe saṃdhī | pratyaṃgācā || 232 ||
ādhāra tarī na saṃḍī | pari nakhīṃceṃhī sattva kāḍhī |
tvacā dhuvūni jaḍī | pāṃjareśīṃ || 233 ||
asthīṃce nal̤e nirape | śirāṃce hīra vorape |
taṃva bāherī viruḍhī karape | romabījāṃcī || 234 ||
maga saptadhāṃtūcyā sāgarīṃ | tāhānelī ghoṃṭa bharī |
āṇi saveṃci unhāl̤ā karī | khaḍakhaḍīta || 235 ||
nāsāpuṭauni vārā | jo jātase aṃgul̤e bārā |
to gaciye dharuni māghārā | āṃtu ghālī || 236 ||
tetha adha varauteṃ ākuṃce | ūrdhva tal̤auteṃ khāṃce |
tayā kheṃvāmāji cakrāce | padara uratī || 237 ||
eṟhavīṃ tarī donhī tevhāṃci mil̤atī | pari kuṃḍalinī nāveku duścitta hotī |
te tayāṃteṃ mhaṇe parautī | tumhīci kāyasīṃ etheṃ || 238 ||
āikeṃ pārthiva dhātu āghavī | ārogitāṃ kāhīṃ nuravī |
āṇi āpāteṃ taṃva ṭhevī | pusoniyāṃ || 239 ||
aisī donī bhuteṃ khāye | te vel̤ī saṃpūrṇa dhāye |
maga saumya hoūni rāhe | suṣumnepāśīṃ || 240 ||
tetha tṛptīceni saṃtoṣeṃ | garal̤a jeṃ vamī mukheṃ |
teṇeṃ tiyeceni pīyūṣe | prāṇu jiye || 241 ||
to agni āṃtūni nighe | pari sabāhya nivavūṃci lāge |
te vel̤ī kasu bāṃdhitī āṃge | sāṃḍilā puḍhatī || 242 ||
mārga moḍitī nāḍīce | navavidhapaṇa vāyuceṃ |
jāya mhaṇaūni śarīrāce | dharmu nāhīṃ || 243 ||
iḍā piṃgal̤ā ekavaṭatī | gāṃṭhī tinhī suṭatī |
sāhī padara phuṭatī | cakrāṃce he || 244||
maga śaśī āṇi bhānu | aisā kalpije jo anumānu |
to vātīvarī pavanu | givasitāṃ na dise || 245 ||
budhdīcī pul̤ikā vire | parimal̤u ghrāṇī ure |
tohī śaktisaveṃ saṃcare | madhyamemājī || 246 ||
taṃva varilekaḍoni ḍhāl̤eṃ | caṃdrāmṛtāceṃ tal̤eṃ |
kānavaḍoni mil̤e | śaktimukhīṃ || 247 ||
teṇeṃ nātakeṃ rasa bhare | to sarvāṃgāmājīṃ saṃcare |
jethiṃcā tetha mure | prāṇapavanu || 248 ||
tātaliye museṃ | meṇa nighoni jāya jaiseṃ |
koṃdalī rāhe raseṃ | votaleni || 249 ||
taise piṃḍāceni ākāreṃ | te kal̤āci kāṃ avatare |
varī tvaceceni padareṃ | pāṃguralī ase || 250 ||
jaisī ābhāl̤ācī buṃthī | karuni rāhe gabhastī |
maga phiṭaliyā dīpti | dharūṃ naye || 251 ||
taisā āhācavari koraḍā | tvacecā ase pātavaḍā |
to jhaḍoni jāya koṃḍā | jaisā hoya || 252 ||
maga kāśmīrāce svayaṃbha | kāṃ ratnabījā nighāle koṃbha |
avayavakāṃtīci bhāṃba | taisī dise || 253 ||
nātari saṃdhyārāgīṃce raṃga | kāḍhūni val̤ileṃ teṃ āṃga |
kī aṃtarjotīceṃ liṃga | nirvāl̤ileṃ || 254 ||
kuṃkumāce bharīṃva | sidhdarasāṃce votīṃva |
maja pāhatāṃ sāveva | śāṃtici te || 255 ||
teṃ ānaṃdacitrīṃceṃ lepa | nātarī mahāsukhāceṃ rūpa |
kīṃ saṃtoṣatarūceṃ ropa | thāṃvaleṃ jaiseṃ || 256 ||
to kanakacaṃpakācā kal̤ā | kīṃ amṛtācā putal̤ā |
nānā sāsiṃnalā mal̤ā | koṃval̤ikecā || 257 ||
ho kāṃ je śāradiyece voleṃ | caṃdrabiṃba pālheleṃ |
kāṃ tejaci mūrta baisaleṃ | āsanāvarī || 258 ||
taiseṃ śarīra hoye | je vel̤īṃ kuṃḍalinī caṃdra piye |
maga dehākṛti bihe | kṛtāṃtu gā || 259 ||
vṛdhdāpya tarī bahuḍe | tāruṇyācī gāṃṭhī vighaḍe |
lopalī ughaḍe | bāl̤adaśā || 260 ||
vayasā tarī yetulevarī | eṟhavī bal̤ācā bal̤ārthu karī |
dhairyācī thorī | nirupama || 261 ||
kanakadrumācāṃ pālavīṃ | ratnakal̤ikā nitya navī |
nakheṃ taisīṃ baravīṃ | navīṃ nighatī || 262 ||
dāṃtahī āna hotī | pari apāḍeṃ sānejatī |
jaisī dubāhīṃ baise pāṃtī | hireyāṃcī || 263 ||
māṇikuliyāṃciyā kaṇiyā | sāviyācī aṇumāniyā |
taisiyā sarvāṃgīṃ udhavatī aṇiyā | romāṃciyāṃ || 264 ||
karacaraṇatal̤eṃ | jaisīṃ kāṃ rātotpal̤eṃ |
pākhāl̤īṃ hotī ḍol̤e | kāya sāṃgo || 265 ||
niḍārāceni koṃdāṭeṃ | motiyeṃ nāvaratī saṃpuṭeṃ |
maga śivaṇī jaiśī utaṭe | śuktipallavāṃcī || 266 ||
taiśīṃ pāticiye kaval̤iye na samāye | diṭhī jākal̤oni nighoṃ pāhe |
ādhilīcī pari hoye | gaganā kal̤itī || 267 ||
āike deha hoya soniyāceṃ | pari lāghava ye vāyūceṃ |
je āpā āṇi pṛthvīce | aṃśu nāhīṃ || 268 ||
maga samudrapailāḍī dekhe | svargīṃcā ālocu āike |
manogata ol̤akhe | muṃgiyece || 269 ||
pavanācā vārikā val̤aghe | cāle tarī udakīṃ pāūla na lāge |
yeṇeṃ yeṇeṃ prasaṃge | yetī bahutā sidhdī || 270 ||
āikeṃ prāṇācā hātu dharuni | gaganācī pāuṭī karunī |
madhyameceni dādarāhunī | hṛdayā ālī || 271 ||
te kuṃḍalinī jagadaṃbā | je caitanyacakravartīcī śobhā |
jayā viśvabījāciyā koṃbhā | sāulī kelī || 272 ||
je śūnyaliṃgācī piṃḍī | je paramātmayā śivācī kaṃraḍī |
je prāṇācī ughaḍī | janmabhūmī || 273 ||
heṃ aso te kuṃḍalinī bāl̤ī | hṛdayāāṃtu ālī |
taṃva anāhatācāṃ bolīṃ | cāval̤e te || 274 ||
śaktīciyā āṃgā lāgaleṃ | buddhīceṃ caitanya hoteṃ jāhaleṃ |
teṃ teṇeṃ āikileṃ | al̤umāl̤u || 275 ||
ghoṣācyā kuṃḍī | nādacitrāṃcī rupaḍīṃ |
praṇavāciyā moḍī | rekhilīṃ aisīṃ || 276 ||
heṃci kalpāveṃ tarī jāṇije | pari kalpiteṃ kaiceṃ āṇije |
tarī neṇoṃ kāya gāje | tiye ṭhāyīṃ || 277 ||
visaroni geloṃ arjunā | jaṃva nāśu nāhī pavanā |
taṃva vācā āthī gaganā | mhaṇoni ghume || 278 ||
tayā anāhatāceni megheṃ | ākāśa dumadumoṃ lāge |
taṃva brahmasthānīṃceṃ begeṃ | phiṭaleṃ sahajeṃ || 279 ||
āikeṃ kamal̤agarbhākāreṃ | jeṃ mahadākāśa dusareṃ |
jetha caitanya ādhātureṃ | karuni asije || 280 ||
tayā hṛdayācyā parivarīṃ | kuṃḍaliniyāṃ parameśvarī |
tejācī śidorī | viniyogilī || 281 ||
budhdīceni śākeṃ | hātaboneṃ nikeṃ |
dvaita jetha na dekhe | taiseṃ keleṃ || 282 ||
aisī nijakāṃtī hāravilī | maga prāṇuci keval̤a jāhalī |
te vel̤ī kaisī gamalī | mhaṇāvī pāṃ || 283 ||
ho kāṃ je pavanācī putal̤ī | pāṃghuralī hotī sonesal̤ī |
te pheḍuniyāṃ vegal̤ī | ṭhevalī tiyā || 284 ||
nātarī vārayāceni āṃgeṃ jhagaṭalī | dīpācī diṭhī nimaṭalī |
kāṃ lakhalakhoni hārapalī | vīju gaganīṃ || 285 ||
taiśī hṛdayakamal̤aveṟhīṃ | dise soniyācī jaiśī sarī |
nātarī prakāśajal̤ācī jharī | vāhata ālī || 286 ||
maga te hṛdayabhūmī pokal̤e | jirālī kāṃ eke vel̤e |
taiseṃ śaktīce rupa māval̤e | śaktīcimājīṃ || 287 ||
tevhāṃ tarī śaktīci mhaṇije | eṟhavī to prāṇu keval̤a jāṇije |
ātāṃ nāda biṃdu neṇije | kalā jyotī || 288 ||
manācā hana māru | kāṃ pavanācā dharu |
dhyānācā ādaru | nāhīṃ parī || 289 ||
he kalpanā ghe sāṃḍī | teṃ nāhīṃ iye paravaḍī |
he mahābhūtāṃcī phuḍī | āṭaṇī dekhāṃ || 290 ||
piṃḍe piṃḍācā grāsu | to hā nāthasaṃketīcā daṃśu |
pari dāūni gelā uddeśu | mahāviṣṇu || 291 ||
tayā dhvanitāceṃ keṇeṃ soḍunī | yathārthācī ghaḍī jhāḍunī |
upalavilī myāṃ jāṇuni | grāhīka śrote || 292 ||
yuñjannenaṃ sadā'tmānaṃ yogī niyatamānasaḥ |
śānti nirvāṇaparamāṃ matsaṃsthāmadhigacchati || 15 ||
aikeṃ śaktīceṃ teja lope | tetha dehīṃce rupa hārape |
maga to ḍol̤yāṃmājī lape | jagāciyā || 293 ||
eṟhavīṃ ādhilācī aiseṃ | sāvayava tarī dise |
parī vāyūceṃ kāṃ jaiseṃ | val̤ileṃ hoya || 294 ||
nātarī kardal̤īcā gābhā | buṃthī sāṃḍoni ubhā |
kāṃ avayavaci nabhā | nivaḍalā to || 295 ||
taiseṃ hoya śarīra | taiṃ teṃ mhaṇije khecara |
heṃ pada hotāṃ camatkāra | piṃḍajanī || 296 ||
dekheṃ sādhaku nighoni jāya | māgāṃ pāulāṃcī vol̤a rāhe |
tetha ṭhāyī ṭhāyī hoye | he aṇimādika || 297 ||
pari teṇeṃ kāya kāja āpaṇayāṃ | avadhārī aisā dhanaṃjayā |
lopa āthī bhūtatrayā | dehīṃcā dehīṃ || 298 ||
pṛthvīteṃ āpa viravī | āpāteṃ teja jiravī |
tejāteṃ pavanu haravī | hṛdayāmājīṃ || 299 ||
pāṭhīṃ āpaṇa ekalā ure | pari śarīrāceni anukāreṃ |
maga tohī nige aṃtareṃ | gaganā mil̤e || 300 ||
te vel̤ī kuṃḍalinī he bhāṣa jāye | māruta aiseṃ nāma hoye |
pari śaktīpaṇa teṃ āhe | jaṃva na mil̤e śivīṃ || 301 ||
maga jālaṃdhara sāṃḍī | kakārāṃta phoḍī |
gaganāciye pāhāḍīṃ | paiṭhī hoya || 302 ||
te oṃkārāciye pāṭhī | pāya deta uṭhāuṭhī |
paśyaṃtīciye pāuṭī | māgāṃ ghālī || 303 ||
puḍhāṃ tanmātrā ardhaverī | ākāśācāṃ aṃtarī |
bharatī game sāgarīṃ | saritā jevīṃ || 304 ||
maga brahmaraṃdhrī sthirāvonī | sohaṃbhāvācyā bāhyā pasarunī |
paramātmaliṃgā dhāṃvoni | āṃgā ghaḍe || 305 ||
taṃva mahābhūtāṃcī javanikā phiṭe | maga dohīṃsi hoya jhaṭeṃ |
tetha gaganāsakaṭa āṭe | samarasīṃ tiye || 306 ||
paiṃ meghāceni mukhīṃ nivaḍilā | samudra kāṃ voghīṃ paḍilā |
to māgutā jaisā ālā | āpaṇapeyāṃ || 307 ||
tevīṃ piṃḍāceni miṣeṃ | padīṃ pada praveśe |
teṃ ekatva hoya taiseṃ | paṃḍukumarā || 308 ||
ātāṃ dujeṃ hana hoteṃ | kīṃ ekaci heṃ āiteṃ |
aiśiye vivaṃcanapurateṃ | urecinā || 309 ||
gaganīṃ gagana layā jāye | aiseṃ je kāṃhīṃ āhe |
teṃ anubhaveṃ jo hoye | to hoūni ṭhāke || 310 ||
mhaṇoni tethiṃcī mātu | na caḍheci bolācā hātu |
jeṇeṃ saṃvādāciyā gāṃvāāṃtu | paiṭhī kīje || 311 ||
arjunā eṟhavīṃ tarī | iyā abhiprāyācā garvu dharī |
te pāheṃ pāṃ vaikharī | durī ṭhelī || 312 ||
bhrūlatā māgilīkaḍe | tetha makārāceṃci āṃga na māṃḍe |
saḍeyā prāṇā sāṃkaḍeṃ | gaganā yetāṃ || 313 ||
pāṭhīṃ tetheṃci to bhāsal̤alā | taṃva śabdācā divo māval̤alā |
maga tayāhi varī āṭu bhavinnalā | ākāśācā || 314 ||
ātāṃ mahāśūnyāciyā ḍohīṃ | jetha gaganasīci ṭhāvo nāhīṃ |
tetha tāgā lāgela kāī | bolācā iyā || 315 ||
mhaṇoni ākharāmājīṃ sāṃpaḍe | kīṃ kānāvarī joḍe |
he taiseṃ navhe phuḍeṃ | triśudhdī gā || 316 ||
jaiṃ kahī daiveṃ | anubhavileṃ phāve |
taiṃ āpaṇaci heṃ ṭhākāveṃ | hoūniyā || 317 ||
puḍhatī jāṇaṇeṃ teṃ nāhīṃci | mhaṇoni aso kitī heṃci |
bolāveṃ ātāṃ vāyāṃci | dhanurdharā || 318 ||
aiseṃ śabdajāta māghauteṃ sare | tetha saṃkalpāceṃ āyuṣya pure |
vārāhī jetha na śire | vicārācā || 319 ||
jeṃ unmaniyeceṃ lāvaṇya | jeṃ turyeceṃ tāruṇya |
anādi jeṃ agaṇya | paramatatva || 320 ||
jeṃ ākārācā prāṃtu | jeṃ mokṣācā ekāṃtu |
jetha ādi āṇi aṃtu | vironi gele || 321 ||
jeṃ viśvāceṃ mūl̤a | jeṃ yogadrumāceṃ phal̤a |
jeṃ ānaṃdāceṃ keval̤a | caitanya gā || 322 ||
jeṃ mahābhūtāṃceṃ bīja | jeṃ mahātejāceṃ teja |
evaṃ pārthā jeṃ nija | svarupa mājheṃ || 323 ||
te he cartubhuja koṃbhelī | jayācī śobhā rupā ālī |
dekhoni nāstikīṃ nokilī | bhaktavṛṃdeṃ || 324 ||
teṃ anirvācya mahāsukha | paiṃ āpaṇaci jāhale je puruṣa |
jayāṃce kāṃ niṣkarṣa | prāptīverīṃ || 325 ||
āmhī sādhana heṃ jeṃ sāṃgitaleṃ | teṃci śarīrīṃ jihīṃ keleṃ |
te āmuceni pāḍeṃ āle | nirvāl̤aleyā || 326 ||
parabrahmāceni raseṃ | dehākṛtīciye museṃ |
votīṃva jāhale taise | disatī āṃgeṃ || 327 ||
kāṃ jeṃ āpaṇa ātāṃ devo | hā bolilo jo upāvo |
to prāptīcā ṭhāvo | mhaṇoni ghaḍe || 329 ||
iye abhyāsīṃ je dṛḍha hotī | te bharaṃvaseni brahmatvā yetī |
heṃ sāṃgatiyācī rītī | kal̤aleṃ maja || 330 ||
devā goṭhīci he aikatāṃ | bodhu upajatase cittā |
mā anubhaveṃ tallīnatā | navhela keṃvī || 331 ||
mhaṇaūni etha kāṃhī | anāriseṃ nāhīṃ |
pari nāvabharī citta deī | bolā ekā || 332 ||
ātāṃ kṛṣṇā tuvāṃ sāṃgitalā yogu | to manā tarī ālā cāṃgu |
pari na śakeṃ karuṃ pāṃgu | yogyatecā || 333 ||
sahajeṃ āṃgika jetulī āhe | tetuliyācī jarī sidhdi jāye |
tarī hāci mārga sukhopāyeṃ | abhyāsīna || 334 ||
nātarī devo jaiseṃ sāṃgatīla | taiseṃ āpaṇapāṃ jarī na ṭhakela |
tarī yogyatevīṇa hoīla | teciṃ pusoṃ || 335 ||
jīvīṃciye aisī dhāraṇa | mhaṇoni pusāvayā jāhaleṃ kāraṇa |
maga mhaṇe tarī āpaṇa | citta deijo || 336 ||
hāṃ ho jī avadhārileṃ | jeṃ heṃ sādhana tumhīṃ nirupileṃ |
teṃ āvaḍatayāhi abhyāsileṃ | phāvoṃ śake || 337 ||
kīṃ yogyatevīṇa nāhīṃ | aiseṃ hana āhe kāṃhī |
tetha kṛṣṇā mhaṇatī tarī kāī | dhanurdharā || 338 ||
heṃ kāja kīra nirvāṇa | pari āṇikahī jeṃ kāṃhī sādhāraṇa |
teṃhī adhikārāce voḍaveviṇa | kāya sidhdi jāya || 339 ||
paiṃ yogyatā je mhaṇije | te prāptīcī ādhīna jāṇije |
kāṃ je yogya hoūni kīje | teṃ āraṃbhī phal̤eṃ || 340 ||
tarī taisī etha kāṃhī | sāviyāci keṇī nāhīṃ |
āṇi yogyāṃcī kāī | khāṇī ase || 341 ||
nāveka viraktu | jāhalā dehadharmī niyatu |
tari toci navhe vyavasthitu | adhikāriyā || 342 ||
yetulāliye āyaṇīmāji yevaḍheṃ | yogyapaṇa tūteṃhī joḍe |
aiseṃ prasaṃge sāṃkaḍeṃ | pheḍileṃ tayāceṃ || 343 ||
maga mhaṇe pārthā | te he aisī vyavasthā |
aniyatāsi sarvathā | yogyatā nāhīṃ || 344 ||
nātyaśnatastu yogo'sti na caikāntamanaśnataḥ |
na cāti svapnaśīlasya jāgrato naiva cārjuna || 16 ||
jo rasanedriyācā aṃkilā | kāṃ nidresī jīveṃ vikalā |
to nāhīṃ etha mhaṇitalā | adhikāriyā || 345 ||
athavā āgrahāciye bāṃdoḍī | kṣudhā tṛṣā koṃḍī |
āhārāteṃ toḍī | māruniyāṃ || 346 ||
nidreciyā vāṭā na vace | aisā dṛḍhiveceni avataraṇeṃ nāce |
teṃ śarīraci navhe tayāceṃ | mā yogu kavaṇācā || 347 ||
mhaṇoni atiśayeṃ viṣayo sevāvā | taisā virodhu navhāvā |
kāṃ sarvathā nirodhu karāvā | heṃhī nako || 348 ||
yuktāhāravihārasya yuktaceṣṭasya karmasu |
yuktasvapnāvabodhasya yogo bhavati duḥkhahā || 17 ||
āhāra tarī sevije | pari yuktīceni māpeṃ mavije |
kriyājāta ācarije | tayāci sthitī || 349 ||
mapitalāṃ bolije | mitaliyā pāulīṃ cālije |
nidrehī mānu dīje | avasareṃ ekeṃ || 350 ||
jāgaṇeṃ jarī jāhaleṃ | tarī vhāve teṃ mitaleṃ |
yetuleni dhātusāmya saṃcale | asela sukheṃ || 351 ||
aiseṃ yuktīceni hāteṃ | jeṃ iṃdriyāṃ vopije bhāteṃ |
tai saṃtoṣāsī vāḍhateṃ | manaci karī || 352 ||
yadā viniyataṃ cittamātmanyevāvatiṣṭhate |
niḥspṛhaḥ sarvakāmebhyo yukta ityucyate tadā || 18 ||
bāhera yuktīcī mudrā paḍe | taṃva āṃta sukha vāḍhe |
tetheṃ sahajaci yogu ghaḍe | nābhyāsitāṃ || 353 ||
jaiseṃ bhāgyāciye bhaḍaseṃ | udyamāceni miseṃ |
maga samṛdhdījāta āpaiseṃ | ghara righe || 354 ||
taisā yuktīmaṃtu kautukeṃ | abhyāsāciyā moharā ṭhāke |
āṇi ātmasiddhīcī pike | anubhavu tayācā || 355 ||
mhaṇoni yuktī he pāṃḍavā | ghaḍe jayā sadaivā |
to apavargāciye rāṇivā | al̤aṃkarije || 356 ||
yathā dīpo nivātastho neṅgate sopamā smṛtā |
yogino yatacittasya yuñjato yogamātmanaḥ || 19 ||
yuktī yogāce āṃga pāve | aiseṃ prayāga jeṃ hoya baraveṃ |
tetha kṣetrasaṃnyāseṃ sthirāveṃ | mānasa jayāceṃ || 357 ||
tayāteṃ yogāyukta mhaṇa | heṃhī prasaṃge jāṇa |
teṃ dīpāṃce upalakṣaṇa | nirvātīṃciyā || 358 ||
ātāṃ tujheṃ manogata jāṇoni | kāṃhī eka āmhī mhaṇoni |
teṃ nikeṃ citta deunī | parisāveṃ gā || 359 ||
tūṃ prāptīcī cāḍa vāhasī | pari abhyāsīṃ dakṣa navhasī |
teṃ sāṃga pā kāya bihasī | duvāḍapaṇā || 360 ||
tarī pārthā heṃ jhaṇeṃ | sāyāsa gheśīṃ ho maneṃ |
vāyāṃ bāgūla iye durjaneṃ | iṃdriye karitī || 361 ||
pāheṃ pāṃ āyuṣyācā aḍhal̤a karī | jeṃ sarateṃ jīvita vārī |
tayā auṣadhāteṃ vairī | kāya jivhā na mhaṇe || 362 ||
aiseṃ hitāsi jeṃ jeṃ nikeṃ | teṃ sadāci yā idriṃyāṃ duḥkhe |
eṟhavī sopeṃ yogāsārikheṃ | kāṃhī āhe || 363 ||
yatroparamate cittaṃ nirudhdaṃ yogasevayā |
yatra caivātmanātmānaṃ paśyannātmani tuṣyati || 20 ||
sukhamātyantikaṃ yat tad budhdīgrāhyamatīdriṃya |
vetti yatra na caivāyaṃ sthitaścalati tattvataḥ || 21 ||
mhaṇoni āsanāciyā gāḍhīkā | jo āmhī abhyāsu sāṃgitalā nikā |
teṇe hoīla tarī ho kāṃ | nirodhu yayā || 364 ||
eṟhavī tarī yeṇeṃ yogeṃ | jai idriṃyā viṃdāṇa lāge |
tai citta bheṭoṃ rige | āpaṇapeyāṃ || 365 ||
paratoni pāṭhimoreṃ ṭhāke | āṇi āpaṇiyāṃte āpaṇa dekhe |
dekhatakhevoṃ vol̤akhe | mhaṇe tattva heṃ mī || 366 ||
tiye ol̤akhīcisariseṃ | sukhāciyā sāmrājyīṃ baise |
maga cittapaṇa samaraseṃ | vironi jāya || 367 ||
jayāparateṃ āṇika nāhīṃ | jayāteṃ idriṃyeṃ neṇatī kahīṃ |
teṃ āpaṇaci āpuliyā ṭhāyīṃ | hoūni ṭhāke || 368 ||
yaṃ labdhā cāparaṃ lābhaṃ manyate nādhikaṃ tataḥ |
yasmina sthito na duḥkhena guruṇāpi vicālyate || 22 ||
maga merupāsūni thoreṃ | deha duḥkhāceni ḍoṃgare |
dāṭijo pāṃ pari bhareṃ | citta na daṭe || 369 ||
kāṃ śastreṃ varī toḍiliyā | deha agnimājīṃ paḍaliyā |
citta mahāsukhīṃ pahuḍaliyā | cevoci naye || 370 ||
aiseṃ āpaṇapāṃ rigoni ṭhāye | maga dehācī vāsa na pāhe |
āṇikaci sukha hoūni jāye | mhaṇūni visare || 371 ||
taṃ vidyāt duḥkhasaṃyogaviyogaṃ yogasaṃjñitam |
s niścayena yoktavyo yogo'nirviṇṇacetasā || 23 ||
jayā sukhāciyā goḍī | maga ārtīcī seci soḍī |
saṃsārāciyā toṃḍīṃ | guṃtaleṃ jeṃ || 372 ||
je yogācī barava | saṃtoṣācī rāṇīva |
jñānācī jāṇīva | jayālāgīṃ || 373 ||
teṃ abhyāsileni yogeṃ | sāvayava dekhāveṃ lāgeṃ |
dekhileṃ tarī āṃgeṃ | hoījela gā || 374 ||
saṃkalpaprabhavān kāmāṃstyaktvā sarvānaśeṣataḥ |
manasaivedriyagrāmaṃ viniyamya samantataḥ || 24 ||
tari toci yogu bāpā | eke pari āhe sopā |
jarī putraśoku saṃkalpā | dākhavije || 375 ||
hā viṣayāteṃ nimāliyā āike | iṃdriyeṃ nemāciyā dhāraṇīṃ dekhe |
tarī hiyeṃ ghālūni muke | jīvitāṃsī || 376 ||
aiseṃ vairāgya heṃ karī | tarī saṃkalpācī sare vārī |
sukheṃ dhṛtīciyā dhaval̤ārīṃ | buddhī nāṃde || 377 ||
śanaiḥ śanairuparamet budhyā dhṛtigṛhītayā |
ātmasaṃsthaṃ manaḥ kṛtvā na kiciṃdapi cintayet || 25 ||
yato yato niścarati manaścañcalamasthiram |
tatastato niyamyaitadātmanyeva vaśaṃ nayet || 26 ||
buddhī dhaiyā hoya vasauṭā | tarī manāteṃ anubhavāciyā vāṭā |
hal̤u hal̤u karī pratiṣṭhā | ātmabhuvanīṃ || 378 ||
yāhī eke parī | prāptī āhe vicārīṃ |
heṃ na ṭhake tarī sopārī | āṇika aikeṃ || 379 ||
ātāṃ niyamuci hā ekalā | jīveṃ karāvā āpulā |
jaisā kṛtaniścayāciyā bolā | bāherā nohe || 380 ||
jarī yetuleni citta sthirāveṃ | tarī kājā āleṃ svabhāveṃ |
nāhī tarī ghālāveṃ | mokalunī || 381 ||
maga mokalileṃ jetha jāīla | tethūni niyamūci gheūni yeīla |
aiseni sthairyācī hoīla | save yayāṃ || 382 ||
praśāntamanasaṃ hyenaṃ yoginaṃ sukhamuttamam |
upaiti śāntarajasaṃ brahmabhūtakalmaṣam || 27 ||
pāṭhīṃ ketuleni eke vel̤ī | tayā sthairyāceni mel̤eṃ |
ātmasvarupājaval̤eṃ | yeīla sahajeṃ || 383 ||
tayāteṃ dekhoni āṃgā ghaḍela | tetha advaitīṃ dvaita buḍela |
āṇi aikyatejeṃ ughaḍela | trailokya heṃ || 384 ||
ākāśīṃ dise dusareṃ | te abhra jaiṃ vire |
tai gaganaci kāṃ bhare | viśva jaiseṃ || 385 ||
taise citta layā jāye | āṇi caitanyaci āghaveṃ hoye |
aisī prāpti sukhopāyeṃ | āhe yeṇeṃ || 386 ||
yuñjannevaṃ sadātmanaṃ yogī vigatakalmaṣaḥ |
sukhena brahmasaṃsparśamatyantaṃ sukhamaśnute || 28 ||
yā sopiyā yogasthitī | ukalu dekhilā gā bahutīṃ |
saṃkalpāciyā saṃpattī | rusoniyāṃ || 387 ||
teṃ sukhāceni sāṃgāteṃ | āleṃ parabrahmā āṃtauteṃ |
tetha lavaṇa jaiseṃ jal̤āteṃ | sāṃḍu neṇe || 388 ||
taiseṃ hoya tiye mel̤īṃ | maga sāmyarasāciyā rāūl̤īṃ |
mahāsukhācī divāl̤ī | jageṃsi dise || 389 ||
aiseṃ āpule pāyavarī | cālije āpule pāṭhīvarī |
heṃ pārthā nāgave tarī | āna aikeṃ || 390 ||
sarvabhūsthamātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani |
ikṣate yogayuktātmā sarvatra samadarśanaḥ || 29 ||
yo māṃ paśyati sarvatra sarvaṃ ca mayi paśyati |
tasyāhaṃ na praṇaśyāmi sa ca me na praṇaśyati || 30 ||
tarī mī taṃva sakal̤a dehīṃ | ase etha vicāru nāhīṃ |
āṇi taiseṃti mājhyā ṭhāyīṃ | sakal̤a ase || 391 ||
heṃ aiseṃci saṃcaleṃ | paraspareṃ misal̤aleṃ |
buddhī ghepe etuleṃ | hoāveṃ gā || 392 ||
eṟhavīṃ tarī arjunā | jo ekavaṭaliyā bhāvanā |
sarvabhūtīṃ abhinnā | māteṃ bhaje || 393 ||
bhūtāṃceni anekapaṇeṃ | aneka nohe aṃtaḥkaraṇeṃ |
keval̤a ekatvaci mājheṃ jāṇeṃ | sarvatra jo || 394 ||
maga to eka hā miyāṃ | bolatā disatase vāyāṃ |
eṟhavīṃ na bolije tarī dhanaṃjayā | to mīci āheṃ || 395 ||
dīpā āṇi prakāśā | ekavaṃkīcā pāḍu jaisā |
to mājhyā ṭhāyī taisā | mī tayāmājīṃ || 396 ||
jaisā udakāceni āyuṣyeṃ rasu | kāṃ gaganāceni māne avakāśu |
taisā mājheni rupeṃ rupasu | puruṣa to gā || 397 ||
sarvabhūtasthitaṃ yo māṃ bhajatyekatvamāsthitaḥ |
sarvathā vartamāno'pi sa yogī mayi vartate || 31 ||
jeṇeṃ aikyāciye diṭhī | sarvatra māteci kirīṭī |
dekhilā jaisā paṭīṃ | taṃtu eku || 398 ||
kāṃ svarupeṃ tarī bahuteṃ āhātī | pari taisī sonīṃ bahuveṃ na hotī |
aisī aikyācal̤ācī sthitī | kelī jeṇeṃ || 399 ||
nā tarī vṛkṣāṃcīṃ pāneṃ jetulīṃ | tetulīṃ rope nāhīṃ lāvilīṃ |
aisī advaitadivaseṃ pāhalī | rātrī jayā || 400 ||
to paṃcātmakīṃ sāṃpaḍe | tarī maga sāṃga pā kaiseni aḍe |
jo pratītīceni pāḍeṃ | majasī tuke || 401 ||
mājheṃ vyāpakapaṇa āghaveṃ | gavasaleṃ tayāceni anubhaveṃ |
tarī na mhaṇatāṃ svabhāveṃ | vyāpaku jāhalā || 402 ||
ātāṃ śarīrīṃ tarī āhe | pari śarīrācā to nohe |
aiseṃ bolavarī hoye | teṃ karu ye kāi || 403 ||
ātmaupamyena sarvatra samaṃ paśyati yo'rjuna |
sukhaṃ vā yadi vā duḥkhaṃ sa yogī paramo mataḥ || 32 ||
mhaṇoni aso teṃ viśeṣeṃ | āpaṇapeyāṃsārikheṃ |
jo carācara dekhe | akhaṃḍita || 404 ||
sukhaduḥkhādi varme | kāṃ śubhāśubhe karmeṃ |
donī aisī manodharmeṃ | neṇeci jo || 405 ||
jeṃ samaviṣama bhāva | āṇikahī vicitra jeṃ sarva |
teṃ mānī jaise avayava | āpule hotī || 406 ||
heṃ ekaika kāya sāṃgāveṃ | jayā trailokyaci āghaveṃ |
mī aiseṃ svabhāveṃ | bodhā āleṃ || 407 ||
tayāhī deha eku kīra āthī | laukikīṃ sukhaduḥkhī tayāteṃ mhaṇatī |
pari āmhāṃteṃ aisīci pratītī | parabrahmaci hā || 408 ||
mhaṇoni āpaṇapāṃ viśva dekhije | āṇi āpaṇa viśva hoīje |
aise sāmyaci eka upāsije | pāṃḍavā gā || 409 ||
heṃ tūteṃ bahutīṃ prasaṃgīṃ | āmhī mhaṇoṃ yācilāgīṃ |
je sāmyāparauti jagīṃ prāpti nāhīṃ || 410 ||
arjuna uvāca
yo'yaṃ yogastvayā proktaḥ sāmyena madhusūdana |
etasyāhaṃ na paśyāmi cañcalatvāt sthittiṃ sthirām || 33 ||
cañcalaṃ hi manaḥ kṛṣṇa pramāthi balavad dṛḍham |
tasyāhaṃ nigrahaṃ manye vāyoriva suduṣkaram || 34 ||
arjuna mhaṇe devā | tumhī sāṃgā kīra āmuciyā kaṇavā |
parī na puroṃ jī svabhāvā | manāciyā || 411 ||
heṃ mana kaiseṃ kevaḍheṃ | aiseṃ pāhoṃ mhaṇoṃ tarī na sāṃpaḍeṃ |
eṟhavī rāhāṭāvayā thoḍeṃ | trailokya yayā || 412 ||
mhaṇoni aiseṃ kaiseṃ ghaḍela | je markaṭa samādhī yeīla |
kāṃ rāhā mhaṇitaliyā rāhela | mahāvātu || 413 ||
jeṃ budhdīteṃ sal̤ī | niścayāte ṭāl̤ī |
dhairyesī hātaphal̤ī | mil̤aūni jāya || 414 ||
jeṃ vivekāteṃ bhulavī | saṃtoṣāsī cāḍa lāvī |
baisije tarī hiṃḍavī | dāhī diśā || 415 ||
jeṃ nirodhaleṃ ghe uvāvo | jayā saṃyamuci hoya sāvāvo |
teṃ mana āpulā svabhāvo | sāṃḍīla kāī || 416 ||
mhaṇoni mana eka niścal̤a rāhela | maga āmhāṃsī sāmya hoīla |
heṃ viśeṣeṃhī na ghaḍela | tayālāgīṃ || 417 ||
śrībhagavānuvāca – asaṃśayaṃ mahābāho mano durnigrahaṃ calam |
abhyāsena tu kaunteya vairāgyeṇa ca gṛhyate || 35 ||
taṃva kṛṣṇa mhaṇatī sācaci | bolata āhāsi teṃ taiseṃci |
yayā manācā kīra capal̤aci | svabhāvo gā || 418 ||
pari vairāgyaceni ādhāreṃ | jari lāvileṃ abhyāsāciye mohareṃ |
tari ketuleni eke avasareṃ | sthirāvela || 419 ||
kāṃ jeṃ yayā manāceṃ eka nikeṃ | jeṃ dekhile goḍīciyā ṭhāyā soke |
mhaṇoni anubhavasukhaci kavatikeṃ | dāvīta jāije || 420 ||
asaṃyatātmanā yogo duṣpāpa iti me matiḥ |
vaśyātmanā tu yatatā śakyo'vāptumupāyataḥ || 36 ||
eṟhavīṃ viraktī jayāṃsi nāhī | je abhyāsīṃ na righatī kahīṃ |
tayāṃ nākal̤e heṃ āmhīhī | na manū kāyī || 421 ||
parī yamaniyamāṃciyā vāṭā na vacije | kahīṃ vairāgyācī se na karije |
keval̤a viṣayajal̤īṃ ṭhākije | buḍī deūnī || 422 ||
yā jāliyā mānasā kahīṃ | yuktīcī kāṃbī lāgalī nāhīṃ |
tarī niścal̤a hoīla kāī | kaiseni sāṃge || 423 ||
mhaṇoni manācā nigraha hoye | aisā upāya jo āhe |
to āraṃbhīṃ maga nohe | kaisā pāhoṃ || 424 ||
tarī yogasādhana jitukeṃ | keṃ avagheci kāya laṭikeṃ |
pari āpaṇayāṃ abhyāsa na ṭhāke | heṃci mhaṇa || 425 ||
āṃgī yogāceṃ hoya bal̤a | tarī mana ketuleṃ capal̤a |
kāya mahadādi heṃ sakal̤a | āpu nohe || 426 ||
tetha arjuna mhaṇe nikeṃ | devo bolatī teṃ na cuke |
sācaci yogabal̤eṃsīṃ na tuke | manobal̤a || 427 ||
tarī toci yogu kaisā kevīṃ jāṇoṃ | āmhī yetule diyā yācī mātuhī neṇoṃ |
mhaṇoni manāteṃ jī mhaṇoṃ | anāvara || 428 ||
hā ātāṃ āghaveyā janmā | tujheni prasādeṃ puruṣottamā |
yogaparicayo āmhāṃ | jāhalā ājī || 429 ||
arjana uvāca-ayatiḥ śradhdayopeto yogāt calitamānasaḥ |
aprāpya yogasaṃsidhdi kāṃ gatiṃ kṛṣṇa gacchati || 37 ||
kaccit nobhayavibhraṣṭaśchinnābhramiva naśyati |
apratiṣṭho mahābāho vimūḍho brāhmaṇaḥ pathi || 38 ||
etat me saṃśayaṃ kṛṣṇa chettumarhasyaśeṣataḥ |
tvadanyaḥ saṃśayasyāsya chettā na hyupapaddate || 39 ||
pari āṇika eka gosāṃviyā | maja saṃśayo ase sāviyā |
to tūṃvāṃcūni pheḍāvayā | samarthu nāhīṃ || 430 ||
mhaṇoni sāṃge goviṃdā | kavaṇa eku mokṣapadā |
jhoṃbata hotā śradhdā | upāyeṃviṇa || 431 ||
idriṃyagrāmoni nighālā | āstheciyā vāṭā lāgalā |
ātmasiddhīciyā puḍhilā | nagarā yāvayā || 432 ||
taṃva ātmasiddhī na ṭhakeci | āṇi māguteṃ na yevaveci |
aisā astu gelā mājhārīṃci | āyuṣyabhānu || 433 ||
jaiseṃ akāl̤īṃ ābhāl̤a | al̤umāl̤u sapātal̤a |
vipāyeṃ āleṃ keval̤a | vase nā varse || 434 ||
taisī donhī durāvalīṃ | je prāptī taṃva alaga ṭhelī |
āṇi aprāptīhī sāṃḍavalī | śradhdā tayā || 435 ||
aisā volāṃtaralā kājīṃ | jo śradhdecāṃci samājīṃ |
buḍālā tayā ho jī | kavaṇa gati || 436 ||
śrībhagavānuvāca-pārtha naiveha nāmutra vināśastasya vidyate |
na hi kalyāṇakṛt kaścit durgatiṃ tāta gacchati || 40 ||
taṃva kṛṣṇa mhaṇatī pārthā | jayā mokṣasukhīṃ āsthā |
tayā mokṣāvāṃcuni anyathā | gatī āhe gā || 437 ||
pari etuleṃci eka ghaḍe | jeṃ mājhārī visavāveṃ paḍe |
teṃhī pari aiseni suravāḍeṃ | jo devāṃ nāhīṃ || 438 ||
eṟhavī abhyāsācā ucalatāṃ | pāulīṃ jarī cālatāṃ |
tarī divasāādhīṃ ṭhākitā | so'haṃsidhdīteṃ || 439 ||
pari tetulā vegu navheci | mhaṇaūni visāṃvā tarī nikāci |
pāṭhīṃ mokṣu taṃva taisāci | ṭhevilā ase || 440 ||
prāpya puṇyakṛtāṃ lokānuṣitvā śāśvatīḥ samāḥ |
śucīnāṃ śrīmatāṃ gehe yogabhraṣṭo'bhijāyate || 41 ||
aiseṃ kavatika heṃ kaiseṃ | jeṃ śatamakhā loka sāyāseṃ |
te to pāve anāyāseṃ | kaivalyakāmu || 441 ||
maga tethiṃce je amogha | alaukika bhoga |
bhogitāṃhī sāṃga | kāṃṭāl̤e mana || 442 ||
hā aṃtarāyo avacitāṃ | kāṃ voḍhavalā bhagavaṃtā |
aisā divibhoga bhogitāṃ | anutāpī nitya || 443 ||
pāṭhīṃ janme saṃsārī | pari sakal̤a dharmāciyā māherīṃ |
lāṃbā ugave āgarīṃ | vibhavaśriyecā || 444 ||
jayāteṃ nītipaṃthe cālije | satyadhūta bolije |
dekhāveṃ teṃ dekhije | śāstradṛṣṭī || 445 ||
veda to jāgeśvaru | jayā vyavasāya nijācāru |
sārāsāravicāru | maṃtrī jayāte || 446 ||
jayācā kul̤īṃ ciṃtā | jālī īśvarācī pativratā |
jayāteṃ gṛhadevatā | ādi ṛdhdi || 447 ||
aisī nijapuṇyācī joḍī | vāḍhinnalī sarvasukhācī kul̤avāḍī |
tiye janme to suravāḍī | yogacyutu || 448 ||
athavā yogināmeva kule bhavati dhīmatām |
etaddhi durlabhataraṃ loke janma yadidṛśyam || 42 ||
tatra taṃ buddhisaṃyogaṃ labhate paurvadehikam |
yatate ca tato bhūyaḥ saṃsiddhau kurunandana || 43 ||
athavā jñānāgnihotrī | je parabrahmaṇya śrotrī |
mahāsukhakṣetrīṃ | ādivaṃta || 449 ||
je siddhāṃtāciyā siṃhāsanīṃ | rājya karitī tribhuvanīṃ |
je kūṃjate kokila vanīṃ | saṃtoṣācāṃ || 450 ||
je vivekagrāmīṃcāṃ mul̤īṃ | baisale āhāti nitya phal̤īṃ |
tayā yogiyāṃciyā kul̤īṃ | janma pāve || 451 ||
moṭakī dehākṛtī umaṭe | āṇi nijajñānācī pāhāṃṭa phuṭe |
sūryāpuḍheṃ pragaṭe | prakāśu jaisā || 452 ||
taisī daśecī vāṭa na pahātāṃ | vayaseciyā gāṃvā na yetāṃ |
bāl̤apaṇīṃca sarvajñatā | varī tayāteṃ || 453 ||
tiye siddhaprajñeceni lābheṃ | manaci sārasvateṃ dubhe |
maga sakal̤a śāstre svayaṃbheṃ | nighatī mukheṃ || 454 ||
aiseṃ je janma | jayālāgīṃ deva sakāma |
svargīṃ ṭhele japa homa | karitī sadā || 455 ||
amarīṃ bhāṭa hoīje | maga mṛtyulokāteṃ vānije |
aiseṃ janma pārthā gā je | teṃ to pāve || 456 ||
pūrvābhyāsena tenaiva hriyate hyavaśo'pi saḥ |
jijñāsurapi yogasya śabdabrahmātivartate || 44 ||
āṇi māgīla je sadbuddhi | jetha jīvitvā jāhālī hotī avadhi |
maga teci puḍhatī niravadhi | navī lāhe || 457 ||
tetha sadaivā āṇi pāyāl̤ā | vari divyāṃjana hoya ḍol̤āṃ |
maga dekhe jaisīṃ avalīl̤ā | pātāl̤adhaneṃ || 458 ||
taiseṃ durbheda je abhiprāya | kāṃ gurugamya hana ṭhāya |
tetha sauraseṃvīṇa jāya | buddhī tayācī || 459 ||
bal̤iyeṃ iṃdriyeṃ yetī manā | mana ekavaṭe pavanā |
pavana sahajeṃ gaganā | mil̤oṃci lāge || 460 ||
aiseṃ neṇoṃ kāya āpaiseṃ | tayāteṃci kīje abhyāseṃ |
samādhī ghara puse | mānasāceṃ || 461 ||
jāṇije yogapīṭhīcā bhairavu | kāya āraṃbharaṃbhecā gauravu |
kī vairāgyasiddhīcā anubhavu | rupā ālā || 462 ||
hā saṃsāru umāṇiteṃ māpa | kā aṣṭāṃgasāmagrīceṃ dvīpa |
jaise parimal̤eṃci dharije rupa | caṃdanāceṃ || 463 ||
taisā saṃtoṣācā kāya ghaḍilā | kīṃ siddhibhāṃḍārīhūni kāḍhilā |
dise teṇeṃ māneṃ ruḍhalā | sādhakadaśe || 464 ||
prayatnād yatamānastu yogī saṃśuddhakilbiṣaḥ |
anekajanmasaṃsiddhastato yāti parāṃ gatim || 45 ||
je varṣaśatāṃciyā koḍī | janmasahastrāṃciyā āḍī |
laṃghitāṃ pātalā thaḍī | ātmasiddhīcī || 465 ||
mhaṇoni sādhanajāta āghaveṃ | anusare tayā svabhāveṃ |
maga āyatiye baise rāṇive | vivekāciye || 466 ||
pāṭhīṃ vicāritayā vegāṃ | to vivekuhī ṭhāke māgāṃ |
maga avicāraṇīya teṃ āṃgā | ghaḍoni jāya || 467 ||
tetha manāceṃ mehuḍeṃ vire | pavanāce pavanapaṇa sare |
āpaṇapāṃ āpaṇa mure | ākāśahī || 468 ||
praṇavācā māthā buḍe | yetuleni anirvācya sukha joḍe |
mhaṇoni ādhīṃci bolu bahuḍe | tayālāgīṃ || 469 ||
aisī brahmācī sthitī | je sakal̤āṃ gatīṃsī gatī |
tayā amūrtācī mūrtī | hoūni ṭhāke || 470 ||
teṇeṃ bahutīṃ janmīṃ māgilīṃ | vikṣepāṃcī pāṇival̤eṃ jhāḍilīṃ |
mhaṇoni upajatakheṃvo buḍālī | lagnaghaṭikā || 471 ||
āṇi tadrūpatesīṃ lagna | lāgoni ṭheleṃ abhinna |
jaise lopaleṃ abhra gagana | hoūni ṭhāke || 472 ||
taiseṃ viśva jetha hoye | māgauteṃ jetha layā jāye |
teṃ vidyamāneṃci deheṃ | jāhalā to gā || 473 ||
tapasvibhyo'dhiko yogī jñānibhyo'pi mato'dhikaḥ |
karmibhyaścādhiko yogī tasmāt yogī bhavārjuna || 46 ||
jayā lābhāciyā āśā | karuni dhairyabāhūṃcā bhaṃravasā |
ghālīta ṣaṭkarmācā dhārasā | karmaniṣṭha || 474 ||
kāṃ jiye ekī vastulāṃgī | bāṇoni jñānācī vrajāṃgī |
jhuṃjata prapaṃceṃśīṃ samaraṃgīṃ | jñāniye gā || 475 ||
athavā nilāgeṃ nisaraḍā | tapodurgācā āḍakaḍā |
jhoṃbatī tapiye cāḍā | jayāciyā || 476 ||
jeṃ bhajatiyāṃsī bhajya | yājñikāṃce yājya |
evaṃ jeṃ pūjya | sakal̤āṃ sadā || 477 ||
teṃci to āpaṇa | svayaṃ jāhalā nirvāṇa |
jeṃ sādhakāṃceṃ kāraṇa | siddha tatva || 478 ||
mhaṇoni karmaniṣṭhāṃ vaṃdyu | to jñāniyāṃsi vedyu |
tāpasāṃcā ādyu | taponāthu || 479 ||
paiṃ jīvaparamātmasaṃgamā | jayāceṃ yeṇeṃ jāhale manodharmā |
to śarīrīci pari mahimā | aisī pāve || 480 ||
mhaṇoni yākāraṇeṃ | tūṃteṃ mī sadā mhaṇeṃ |
yogī hoī aṃtaḥkaraṇeṃ | paṃḍukumarā || 481 ||
yogināmapi sarveṣāṃ madgatenāntarātmanā |
śraddhāvān bhajate yo māṃ sa me yuktatamo mataḥ || 47 ||
agā yogī jo mhaṇije | to devāṃcā deva jāṇije |
āṇi sukhasarvasva mājheṃ | caitanya to || 482 ||
jayā bhajatā bhajana bhajāveṃ | he bhaktisādhana jeṃ āghaveṃ |
te mīci jāhaloṃ anubhaveṃ | akhaṃḍīta || 483 ||
maga tayā āmhāṃ prītīceṃ | svarupa bolī nirvace |
aiseṃ navhe gā to sāceṃ | subhadrāpatī || 484 ||
tayā ekavaṭaliyā premā | jarī pāḍeṃ pāhije upamā |
tarī mī deha to ātmā | heci hoya || 485 ||
aise bhaktacakoracaṃdreṃ | tribhuvanaikanareṃdre |
bolileṃ guṇasamudreṃ | saṃjayo mhaṇe || 486 ||
tetha ādilāpāsoni pārthā | aikije aisīci āsthā |
duṇāvalī heṃ yadunāthā | pāvoṃ sarale || 487 ||
kīṃ sāviyāci manīṃ toṣalā | je bolā ārisā joḍalā |
teṇeṃ harikheṃ ātāṃ upalavalā | nirupīla || 488 ||
to prasaṃgu āhe puḍhāṃ | jetha śāṃtu dise ughaḍā |
to pālavijela muḍā | prameyabījāṃcā || 489 ||
jeṃ sātvikāceni vaḍapeṃ | geleṃ ādhyātmika kharapeṃ |
sahajeṃ nirol̤ale vāphe | caturacittāce || 490 ||
varī avadhānācā vāphasā | lādhalā sonayāaisā |
mhaṇoni perāvayā dhiṃvasā | nivṛtīsī || 491 ||
jñānadeva mhaṇe mī cāḍeṃ | sadguruṃnī keleṃ koḍeṃ |
māthāṃ hāta ṭhevilā teṃ phuḍeṃ | bījaci vāileṃ || 492 ||
mhaṇaūni yeṇe mukheṃ jeṃ jeṃ nige | teṃ saṃtāṃcyā hṛdayīṃ sācaci lāge |
heṃ aso sāṃgoṃ śrīraṃge | bolile jeṃ || 493 ||
parī te manācā kānī aikāveṃ | bola buddhīcāṃ ḍol̤āṃ dekhāveṃ |
he sāṃṭovāṭīṃ ghyāveṃ | cittāciyā || 494 ||
avadhānāceni hāteṃ | neyāveṃ hṛdayāāṃtaute |
he rijhavitīla āyaṇīteṃ | sajjanāṃciye || 495 ||
he svahitāteṃ nivavitī | pariṇāmāteṃ jīvavitī |
sukhācī vāhavitī | lākholī jīvāṃ || 496 ||
ātāṃ arjuneṃsīṃ śrīmukuṃde | nāgara bolijela vinodeṃ |
teṃ voṃviyeceni prabaṃdheṃ | sāṃgena mī || 497 ||

Explore More