મગ રાયાતેં મ્હણે સંજયો । તોચિ અભિપ્રાવો અવધારિજો ।
કૃષ્ણ સાગંતી જો । યોગરુપ ॥ ૧॥
કૃષ્ણ સાગંતી જો । યોગરુપ ॥ ૧॥
સહજેં બ્રહ્મરસાચેં પારણેં । કેલેં અર્જુનાલાગીં નારાયણેં ।
કી તેચિ અવસરી પાહુણે । પાતલોં આમ્હી ॥ ૨॥
કી તેચિ અવસરી પાહુણે । પાતલોં આમ્હી ॥ ૨॥
કૈસી દૈવાચી થોરી નેણિજે । જૈસેં તાન્હેલિયા તોય સેવિજે ।
કીં તેંચિ ચવી કરુનિ પાહિજે । તંવ અમૃત આહે ॥ ૩॥
કીં તેંચિ ચવી કરુનિ પાહિજે । તંવ અમૃત આહે ॥ ૩॥
તૈસે આમ્હાં તુમ્હાં જાહલે । જેં આડમુઠી તત્વ ફાવલેં ।
તંવ ધૃતરાષ્ટ્રે મ્હણિતલેં । હેં ન પુસોં તૂંતે ॥ ૪॥
તંવ ધૃતરાષ્ટ્રે મ્હણિતલેં । હેં ન પુસોં તૂંતે ॥ ૪॥
તયા સંજયા યેણેં બોલેં । રાયાચેં હૃદય ચોજવલેં ।
જેં અવસરીં આહે ઘેતલેં । કુમારાંચિયા ।। ૫ ॥
જેં અવસરીં આહે ઘેતલેં । કુમારાંચિયા ।। ૫ ॥
હેં જાણોનિ મનીં હાંસિલા । મ્હણે મ્હાતારા મોહેં નાશિલા ।
એર઼્હવીં બોલુ તરી ભલા જાહલા । અવસરીં યે ॥ ૬ ॥
એર઼્હવીં બોલુ તરી ભલા જાહલા । અવસરીં યે ॥ ૬ ॥
પરિ તૈં તૈસેં કૈસેનિ હોઈલ । જાત્યંધા કૈસેં પાહેલ ।
તેવીંચિ યેરુ સે ઘેઈલ । મ્હણૌનિ બિહે ॥ ૭ ॥
તેવીંચિ યેરુ સે ઘેઈલ । મ્હણૌનિ બિહે ॥ ૭ ॥
પરિ આપણ ચિત્તીં આપુલાં । નિકિયાપરિ સંતોષલા ।
જે તો સંવાદુ ફાવલા । કૃષ્ણાર્જુનાંચા ॥ ૮ ॥
જે તો સંવાદુ ફાવલા । કૃષ્ણાર્જુનાંચા ॥ ૮ ॥
તેણેં આનંદાચેનિ ધાલેપણેં । સાભિપ્રાય અંતઃકરણેં ।
આતાં આદરેંસી બોલણેં । ઘડેલ તયા ॥ ૯॥
આતાં આદરેંસી બોલણેં । ઘડેલ તયા ॥ ૯॥
તો ગીતેમાજી ષષ્ઠીંચા । પ્રસંગુ અસે આયણીચા ।
જૈસા ક્ષીરાર્ણવીં અમૃતાચા । નિવાડુ જાહલા ॥ ૧૦ ॥
જૈસા ક્ષીરાર્ણવીં અમૃતાચા । નિવાડુ જાહલા ॥ ૧૦ ॥
તૈસેં ગીતાર્થાચેં સાર । જે વિવેકસિંધૂચે પાર ।
નાના યોગવિભવભાંડાર । ઉઘડલેં કાં ॥ ૧૧ ॥
નાના યોગવિભવભાંડાર । ઉઘડલેં કાં ॥ ૧૧ ॥
જેં આદિપ્રકૃતીચેં વિસવણેં । જે શબ્દબ્રહ્માસિ ન બોલણેં ।
જેથૂનિ ગીતાવલ્લીચેં ઠાણેં । પ્રરોહો પાવે ॥ ૧૨ ॥
જેથૂનિ ગીતાવલ્લીચેં ઠાણેં । પ્રરોહો પાવે ॥ ૧૨ ॥
તો અધ્યાય હા સહાવા । વરિ સાહિત્યાચિયા બરવા ।
સાંગિજૈલ મ્હણૌનિ પરિસાવા । ચિત્ત દેઉની ॥ ૧૩ ॥
સાંગિજૈલ મ્હણૌનિ પરિસાવા । ચિત્ત દેઉની ॥ ૧૩ ॥
માઝા મરાઠાચિ બોલુ કૌતુકેં । પરિ અમૃતાતેહીં પૈજાસીં જિંકે ।
ઐસીં અક્ષરેં રસિકેં । મેળવીન ॥ ૧૪ ॥
ઐસીં અક્ષરેં રસિકેં । મેળવીન ॥ ૧૪ ॥
જિયે કોંવળિકેચેનિ પાડેં । દિસતી નાદીંચે રંગ થોડે ।
વેધેં પરિમળાચેં બીક મોડે । જયાચેનિ ॥ ૧૫ ॥
વેધેં પરિમળાચેં બીક મોડે । જયાચેનિ ॥ ૧૫ ॥
ઐકા રસાળપણાચિયા લોભા । કીં શ્રવણીંચિ હોતિ જિભા ।
બોલે ઇંદ્રિયાં લાગે કળંભા । એકમેકાં ॥ ૧૬ ॥
બોલે ઇંદ્રિયાં લાગે કળંભા । એકમેકાં ॥ ૧૬ ॥
સહજેં શબ્દુ તરિ વિષો શ્રવણાચા । પરિ રસના મ્હણે હા રસુ આમુચા ।
ઘ્રાણાસિ ભાવો જાય પરિમળાચા । હા તોચિ હોઈલ ॥ ૧૭ ॥
ઘ્રાણાસિ ભાવો જાય પરિમળાચા । હા તોચિ હોઈલ ॥ ૧૭ ॥
નવલ બોલતીયે રેખેચી વાહણી । દેખતાં ડોળ્યાંહી પુરોં લાગે ધણી ।
તે મ્હણતી ઉઘડલી ખાણી । રુપાચી હે ॥ ૧૮ ॥
તે મ્હણતી ઉઘડલી ખાણી । રુપાચી હે ॥ ૧૮ ॥
જેથ સંપૂર્ણ પદ ઉભારે । તેથ મનચિ ધાંવે બાહિરેં ।
બોલુ ભુજાહિ આવિષ્કરેં । આલિંગાવયા ॥ ૧૯ ॥
બોલુ ભુજાહિ આવિષ્કરેં । આલિંગાવયા ॥ ૧૯ ॥
ઐશી ઇંદ્રિયે આપુલલિયા ભાવીં । ઝોંબતી પરિ તો સરિસેપણેંચિ બુઝાવી ।
જૈસા એકલા જગ ચેવવી । સહસ્ત્રકરુ ॥ ૨૦ ॥
જૈસા એકલા જગ ચેવવી । સહસ્ત્રકરુ ॥ ૨૦ ॥
તૈસેં શબ્દાચેં વ્યાપકપણ । દેખિજે અસાધારણ ।
પાહાતયાં ભાવજ્ઞાં ફાવતી ગુણ । ચિંતામણીચે ॥ ૨૧ ॥
પાહાતયાં ભાવજ્ઞાં ફાવતી ગુણ । ચિંતામણીચે ॥ ૨૧ ॥
હેં અસોતુ યા બોલાચીં તાટેં ભલીં । વરી કૈવલ્યરસેં વોગરિલીં ।
હી પ્રતિપત્તિ મિયાં કેલી । નિષ્કામાસી ॥ ૨૨ ॥
હી પ્રતિપત્તિ મિયાં કેલી । નિષ્કામાસી ॥ ૨૨ ॥
આતા આત્મપ્રભા નીચ નવી । તેચિ કરુની ઠાણદિવી ।
જો ઇંદ્રિયાંતેં ચોરુનિ જેવી । તયાસીચિ ફાવે ॥ ૨૩ ॥
જો ઇંદ્રિયાંતેં ચોરુનિ જેવી । તયાસીચિ ફાવે ॥ ૨૩ ॥
યેથ શ્રવણાચેનિ પાંગે- । વીણ શ્રોતયાં હોઆવેં લાગે ।
હે મનાચેનિ નિજાંગેં । ભોગિજે ગા ॥ ૨૪ ॥
હે મનાચેનિ નિજાંગેં । ભોગિજે ગા ॥ ૨૪ ॥
આહાચ બોલાચિ વાલીફ ફેડિજે । આણિ બ્રહ્માચિયાચિ આંગા ઘડિજે ।
મગ સુખેંસી સુરવાડિજે । સુખાચિમાજીં ॥ ૨૫ ॥
મગ સુખેંસી સુરવાડિજે । સુખાચિમાજીં ॥ ૨૫ ॥
ઐસેં હળુવારપણ જરી યેઈલ । તરીચ હેં ઉપેગા જાઇલ ।
એરવ્હીં આઘવી ગોઠી હોઈલ । મુકિયા બહિરયાચી ॥ ૨૬ ॥
એરવ્હીં આઘવી ગોઠી હોઈલ । મુકિયા બહિરયાચી ॥ ૨૬ ॥
પરી તેં અસો આતાં આઘવેં । નલગે શ્રોતયાંતે કડસાવેં ।
જે એથ અધિકારિયે સ્વભાવેં । નિષ્કામકામુ ॥ ૨૭ ॥
જે એથ અધિકારિયે સ્વભાવેં । નિષ્કામકામુ ॥ ૨૭ ॥
જિહીં આત્મબોધાચિયા આવડી । કેલી સ્વર્ગસંસારાચિ કુરોંડી ।
તે વાંચુની એથીંચી ગોડી । નેણતી આણિક ॥ ૨૮ ॥
તે વાંચુની એથીંચી ગોડી । નેણતી આણિક ॥ ૨૮ ॥
જૈસા વાયસીં ચંદ્ર નોળખિજે । તૈસા ગ્રંથુ હા પ્રાકૃતીં નેણિજે ।
આણિ તો હિમાંશુચિ જેવિ ખાજેં । ચકોરાચેં ॥ ૨૯ ॥
આણિ તો હિમાંશુચિ જેવિ ખાજેં । ચકોરાચેં ॥ ૨૯ ॥
તૈસા સજ્ઞાનાસી તરી હા ઠાવો । અજ્ઞાનાસી આન ગાંવો ।
મ્હણૌનિ બોલાવયા વિષય પહાહો । વિશેષેં નાહીં ॥ ૩૦ ॥
મ્હણૌનિ બોલાવયા વિષય પહાહો । વિશેષેં નાહીં ॥ ૩૦ ॥
પરી અનુવાદલો મી પ્રસંગે । તેં સજ્જની ઉપસાહાવેં લાગે ।
આતાં સાંગેન કાય શ્રીરંગે । નિરોપિલેં જેં ॥ ૩૧ ॥
આતાં સાંગેન કાય શ્રીરંગે । નિરોપિલેં જેં ॥ ૩૧ ॥
તે બુધ્દીહી આકળિતાં સાંકડેં । મ્હણઊનિ બોલીં વિપાયેં સાંપડે |
પરિ નિવૃત્તિકૃપાદીપઉજિયેડેં । દેખેન મી ॥ ૩૨ ॥
પરિ નિવૃત્તિકૃપાદીપઉજિયેડેં । દેખેન મી ॥ ૩૨ ॥
જેં દિઠીહી ન પવિજે । તેં દિઠીવિણ દેખિજે ।
જરી અતીંદ્રિય લાહિજે । જ્ઞાનબળ ॥ ૩૩ ॥
જરી અતીંદ્રિય લાહિજે । જ્ઞાનબળ ॥ ૩૩ ॥
ના તરી જેં ધાતુવાદાહી ન જોડે । તેં લોહીંચિ પંધરેં સાપડે ।
જરી દૈવયોગેં ચઢે । પરિસુ હાતાં ॥ ૩૪ ॥
જરી દૈવયોગેં ચઢે । પરિસુ હાતાં ॥ ૩૪ ॥
તૈસી સદ્ગુરુકૃપા હોયે । તરી કરિતાં કાય આપુ નોહે ।
મ્હણૌનિ તેં અપાર માતેં આહે । જ્ઞાનદેવો મ્હણે ॥ ૩૫ ॥
મ્હણૌનિ તેં અપાર માતેં આહે । જ્ઞાનદેવો મ્હણે ॥ ૩૫ ॥
તેણેં કારણેં મી બોલેન । બોલી અરુપાચે રુપ દાવીન ।
અતીંદ્રિય પરિ ભોગવીન । ઇંદ્રિયાંકરવીં ॥ ૩૬ ॥
અતીંદ્રિય પરિ ભોગવીન । ઇંદ્રિયાંકરવીં ॥ ૩૬ ॥
આઇકા યશ શ્રી ઔદાર્ય । જ્ઞાન વૈરાગ્ય ઐશ્વર્ય ।
હે સાહી ગુણવર્ય । વસતી જેથ ॥ ૩૭ ॥
હે સાહી ગુણવર્ય । વસતી જેથ ॥ ૩૭ ॥
મ્હણોનિ તો ભગવંતુ । જો નિઃસંગાચા સાંગાતુ ।
તો મ્હણે પાર્થા દત્તચિત્તુ । હોઈ આતાં ॥ ૩૮ ॥
તો મ્હણે પાર્થા દત્તચિત્તુ । હોઈ આતાં ॥ ૩૮ ॥
શ્રીભગવાનુવાચઃ અનાશ્રિતઃ કર્મફલં કાર્યં કર્મ કરોતિ યઃ ।
સ સંન્યાસી ચ યોગી ચ ન નિરગ્નિર્ન ચાક્રિયઃ ॥ ૧ ॥
સ સંન્યાસી ચ યોગી ચ ન નિરગ્નિર્ન ચાક્રિયઃ ॥ ૧ ॥
આઇકેં યોગી આણિ સંન્યાસી જનીં । હે એકચિ સિનાનેં ઝણીં માની ।
એર઼્હવી વિચારિજતી જંવ દોન્હી । તંવ એકચિ તે ॥ ૩૯ ॥
એર઼્હવી વિચારિજતી જંવ દોન્હી । તંવ એકચિ તે ॥ ૩૯ ॥
સાંડિજે દુજયા નામાચા આભાસુ । તરી યોગી તોચિ સંન્યાસુ ।
પહાતાં બ્રહ્મીં નાહી અવકાશુ । દોહીંમાજીં ॥ ૪૦ ॥
પહાતાં બ્રહ્મીં નાહી અવકાશુ । દોહીંમાજીં ॥ ૪૦ ॥
જૈસેં નામાચેનિ અનારિસપણેં । એકા પુરુષાતે બોલાવણેં ।
કાં દોહીં માર્ગીં જાણેં । એકચિ ઠાયા ॥ ૪૧ ॥
કાં દોહીં માર્ગીં જાણેં । એકચિ ઠાયા ॥ ૪૧ ॥
નાતરી એકચિ ઉદક સહજેં । પરી સિનાનાં ઘટીં ભરિજેં ।
તૈસેં ભિન્નત્વ જાણિજે । યોગસંન્યાસાંચેં ॥ ૪૨ ॥
તૈસેં ભિન્નત્વ જાણિજે । યોગસંન્યાસાંચેં ॥ ૪૨ ॥
આઇકેં સકળ સંમતે જગીં । અર્જુના ગા તોચિ યોગી ।
જો કર્મેં કરુનિ રાગી । નોહેચિ ફળીં ॥ ૪૩ ॥
જો કર્મેં કરુનિ રાગી । નોહેચિ ફળીં ॥ ૪૩ ॥
જૈસી મહી હે ઉદ્ભિજેં । જની અહંબુધ્દીવીણ સહજેં ।
આણિ તેથીંચી તિયેં બીજેં । અપેક્ષીના ॥ ૪૪ ॥
આણિ તેથીંચી તિયેં બીજેં । અપેક્ષીના ॥ ૪૪ ॥
તૈસા અન્વયાચેનિ આધારેં । જાતીચેનિ અનુકારેં ।
જેં જેણેં અવસરેં । કરણેં પાવે ॥ ૪૫ ॥
જેં જેણેં અવસરેં । કરણેં પાવે ॥ ૪૫ ॥
તેં તૈસેંચિ ઉચિત કરી । પરી સાટોપુ નોહે શરીરીં ।
આણિ બુધ્દીહી કરોનિ ફળવેરીં । જાયેચિના ॥ ૪૬ ॥
આણિ બુધ્દીહી કરોનિ ફળવેરીં । જાયેચિના ॥ ૪૬ ॥
ઐસા તોચિ સંન્યાસી । પાર્થા ગા પરિયેસીં ।
તોચિ ભરંવસેનિસીં । યોગીશ્વરુ ॥ ૪૭ ॥
તોચિ ભરંવસેનિસીં । યોગીશ્વરુ ॥ ૪૭ ॥
વાંચૂનિ ઉચિત કર્મ પ્રાસંગિક । તયાતેં મ્હણે હે સાંડીન બધ્દક ।
તરી ટાંકોટાંકી આણિક । માંડિચિ તો ॥ ૪૮ ॥
તરી ટાંકોટાંકી આણિક । માંડિચિ તો ॥ ૪૮ ॥
જૈસા ક્ષાળુનિયાં લેપુ એકુ । સવેંચિ લાવિજે આણિકુ ।
તૈસેનિ આગ્રહાચા પાઇકુ । વિચંબે વાયાં ॥ ૪૯ ॥
તૈસેનિ આગ્રહાચા પાઇકુ । વિચંબે વાયાં ॥ ૪૯ ॥
ગૃહસ્થાશ્રમાચેં વોઝેં । કપાળી આધીંચ આહે સહજેં ।
કી તેંચિ સંન્યાસસવા ઠેવિજે । સરિસેં પુઢતી ॥ ૫૦ ॥
કી તેંચિ સંન્યાસસવા ઠેવિજે । સરિસેં પુઢતી ॥ ૫૦ ॥
મ્હણૌનિ અગ્નિસેવા ન સાંડિતાં । કર્માચી રેખા નોલાંડિતાં ।
આહે યોગસુખ સ્વભાવતા । આપણાપાંચિ ॥ ૫૧ ॥
આહે યોગસુખ સ્વભાવતા । આપણાપાંચિ ॥ ૫૧ ॥
યં સંન્યાસમિતિ પ્રાહુર્યોગં તં વિધ્દિ પાણ્ડવ ।
ન હ્યસંન્યસ્ત્યસંકલ્પો યોગી ભવનિ કશ્ચન ॥ ૨ ॥
ન હ્યસંન્યસ્ત્યસંકલ્પો યોગી ભવનિ કશ્ચન ॥ ૨ ॥
ઐકેં સંન્યાસી આણિ યોગી । ઐસી એક્યવાક્યતેચી જગીં ।
ગુઢી ઉભવિલી અનેગીં । શાસ્ત્રાંતરી ॥ ૫૨ ॥
ગુઢી ઉભવિલી અનેગીં । શાસ્ત્રાંતરી ॥ ૫૨ ॥
જેથ સંન્યાસિલા સંકલ્પુ તુટે । તેથચિ યોગાચેં સાર ભેટે ।
ઐસેં હેં અનુભવાચેનિ ધટેં । સાચેં જયા ॥ ૫૩ ॥
ઐસેં હેં અનુભવાચેનિ ધટેં । સાચેં જયા ॥ ૫૩ ॥
આરુરુક્ષોર્મુનેર્યોગં કર્મ કારણમુચ્યતે ।
યોગારુઢસ્ય તસ્યૈવ શમઃ કારણમુચ્યતે ॥ ૩ ॥
યોગારુઢસ્ય તસ્યૈવ શમઃ કારણમુચ્યતે ॥ ૩ ॥
આતાં યોગાચળાચા નિમથા । જરી ઠાકાવા આથિ પાર્થા ।
તરી સોપાના યા કર્મપથા । ચુકા ઝણીં ॥ ૫૪ ॥
તરી સોપાના યા કર્મપથા । ચુકા ઝણીં ॥ ૫૪ ॥
યેણેં યમનિયમાચેનિ તળવટેં । રિગે અસનાચિયે પાઉલવાટેં ।
યેઈ પ્રાણાયામાચેનિ આડકંઠેં । વરૌતા ગા ॥ ૫૫ ॥
યેઈ પ્રાણાયામાચેનિ આડકંઠેં । વરૌતા ગા ॥ ૫૫ ॥
મગ પ્રત્યાહારાચા આધાડા । બુધ્દીચિયાહિ પાયા નિસરડા ।
જેથ હટિયે સાંડિતી હોડા । કડેલગ ॥ ૫૬ ॥
જેથ હટિયે સાંડિતી હોડા । કડેલગ ॥ ૫૬ ॥
તરી અભ્યાસાચેનિ બળેં । પ્રત્યાહારીં નિરાળેં ।
નખી લાગેલ ઢાળેં ઢાળેં । વૈરાગ્યાચી ॥ ૫૭ ॥
નખી લાગેલ ઢાળેં ઢાળેં । વૈરાગ્યાચી ॥ ૫૭ ॥
ઐસા પવનાચેનિ પાઠારેં । યેતાં ધારણેચેનિ પૈસારેં ।
ક્રમી ધ્યાનાચેં ચવરેં । સાંડે તંવ ॥ ૫૮ ॥
ક્રમી ધ્યાનાચેં ચવરેં । સાંડે તંવ ॥ ૫૮ ॥
મગ તયા માર્ગાચી ધાંવ । પુરેલ પ્રવૃત્તીચિ હાંવ ।
જેથ સાધ્યસાધના ખેંવ । સમરસેં હોય ॥ ૫૯ ॥
જેથ સાધ્યસાધના ખેંવ । સમરસેં હોય ॥ ૫૯ ॥
જેથ પુઢીલ પૈસ પારુખે । માગીલ સ્મરાવેં તેં ઠાકે ।
ઐસિયા સરિસીયે ભૂમિકે । સમાધી રાહે ॥ ૬૦ ॥
ઐસિયા સરિસીયે ભૂમિકે । સમાધી રાહે ॥ ૬૦ ॥
યેણેં ઉપાયેં યોગારૂઢુ । જો નિરવધિ જાહલા પ્રૌઢુ ।
તયાચિયા ચિન્હાંચા નિવાડુ । સાંગેન આઇકેં ॥ ૬૧ ॥
તયાચિયા ચિન્હાંચા નિવાડુ । સાંગેન આઇકેં ॥ ૬૧ ॥
યદા હિ નેન્દ્રિયાર્થેષુ ન કર્મસ્વનુષજ્જતે ।
સર્વસંકલ્પસંન્યાસી યોગારુઢસ્તદોચ્યતે ॥ ૪ ॥
સર્વસંકલ્પસંન્યાસી યોગારુઢસ્તદોચ્યતે ॥ ૪ ॥
તરી જયાચિયા ઇંદ્રિયાંચિયા ઘરા । નાહીં વિષયાંચિયા યેરઝારા ।
જો આત્મબોધાચિયા વોવરાં । પહુડલા અસે ॥ ૬૨ ॥
જો આત્મબોધાચિયા વોવરાં । પહુડલા અસે ॥ ૬૨ ॥
જયાચેં સુખદુઃખાચેનિ આંગે । ઝગટલેં માનસ ચેવો નેઘે ।
વિષય પાસીંહી આલિયાં સે ન રિગે । હે કાય મ્હણઉનિ ॥ ૬૩ ॥
વિષય પાસીંહી આલિયાં સે ન રિગે । હે કાય મ્હણઉનિ ॥ ૬૩ ॥
ઇંદ્રિયેં કર્માચ્યા ઠાયી । વાઢીનલીં પરી કહીં ।
ફળહેતૂચી ચાડ નાહીં । અંતઃકરણીં ॥ ૬૪ ॥
ફળહેતૂચી ચાડ નાહીં । અંતઃકરણીં ॥ ૬૪ ॥
અસતેનિ દેહેં એતુલા । જો ચેતુચિ દિસે નિદેલા ।
તોચિ યોગારૂઢુ ભલા । વોળખેં તૂં ॥ ૬૫ ॥
તોચિ યોગારૂઢુ ભલા । વોળખેં તૂં ॥ ૬૫ ॥
તેથ અર્જુન મ્હણે અનંતા । હેં મજ વિસ્મો બહુ આઇકતાં ।
સાંગે તયા ઐસી યોગ્યતા । કવણેં દીજે ॥ ૬૬ ॥
સાંગે તયા ઐસી યોગ્યતા । કવણેં દીજે ॥ ૬૬ ॥
ઉધ્દરેદાત્મનાઽઽત્માનં નાત્માનમવસાદયેત ।
આત્મૈવ હ્યાત્મનો બંધુરાત્મૈવ રિપુરાત્મનઃ ॥ ૫ ॥
આત્મૈવ હ્યાત્મનો બંધુરાત્મૈવ રિપુરાત્મનઃ ॥ ૫ ॥
તંવ હાંસોનિ શ્રીકૃષ્ણ મ્હણે । તુઝેં નવલ ના હેં બોલણેં ।
કવણાસિ કાય દિજેલ કવણેં । અદ્વૈતીં ઇયે ॥ ૬૭ ॥
કવણાસિ કાય દિજેલ કવણેં । અદ્વૈતીં ઇયે ॥ ૬૭ ॥
પૈ વ્યામોહાચિયે શેજે । બળિયા અવિદ્યા નિદ્રિત હોઇજે ।
તે વેળી દુઃસ્વપ્ન હા ભોગિજે । જન્મમૃત્યૂંચા ॥ ૬૮ ॥
તે વેળી દુઃસ્વપ્ન હા ભોગિજે । જન્મમૃત્યૂંચા ॥ ૬૮ ॥
પાઠીં અવસાંત યે ચેવો । તૈં તેં અવઘેંચિ હોય વાવો ।
ઐસા ઉપજે નિત્ય સદ્ભાવો । તોહિ આપણપાંચિ ॥ ૬૯ ॥
ઐસા ઉપજે નિત્ય સદ્ભાવો । તોહિ આપણપાંચિ ॥ ૬૯ ॥
મ્હણઊનિ આપણચિ આપણપેયા । ઘાતુ કીજતુ અસે ધનંજયા ।
ચિત્ત દેઊનિ નાથિલિયા । દેહાભિમાના ॥ ૭૦ ॥
ચિત્ત દેઊનિ નાથિલિયા । દેહાભિમાના ॥ ૭૦ ॥
બન્ધુરાત્માત્મનસ્તસ્ય યેનાત્મૈવાત્મના જિતઃ ।
અનાત્મનસ્તુ શત્રુત્વે વર્તેતાત્મૈવ શત્રુવત ॥ ૬ ॥
અનાત્મનસ્તુ શત્રુત્વે વર્તેતાત્મૈવ શત્રુવત ॥ ૬ ॥
હા વિચારુનિ અહંકારુ સાંડિજે । મગ અસતીચ વસ્તુ હોઇજે ।
તરી આપલી સ્વસ્તિ સહજેં । આપણ કેલી ॥ ૭૧ ॥
તરી આપલી સ્વસ્તિ સહજેં । આપણ કેલી ॥ ૭૧ ॥
એર઼્હવીં કોશકીટકાચિયા પરી । તો આપણયા આપણ વૈરી ।
જો આત્મબુધ્દી શરીરીં । ચારુસ્થળી ॥ ૭૨ ॥
જો આત્મબુધ્દી શરીરીં । ચારુસ્થળી ॥ ૭૨ ॥
કૈસે પ્રાપ્તીચિયે વેળે । નિદૈવા અંધળેપણાચે ડોહળે ।
કીં અસતે આપુલે ડોળે । આપણ ઝાંકી ॥ ૭૩ ॥
કીં અસતે આપુલે ડોળે । આપણ ઝાંકી ॥ ૭૩ ॥
કાં કવણુ એકુ ભ્રમલેપણે । મી તો નવ્હે ગા ચોરલોં મ્હણે ।
ઐસા નાથિલા છંદ અંતઃકરણેં । ઘેઊનિ ઠાકે ॥ ૭૪ ॥
ઐસા નાથિલા છંદ અંતઃકરણેં । ઘેઊનિ ઠાકે ॥ ૭૪ ॥
એર઼્હવીં હોય તેં તોચિ આહે । પરિ કાઈ કીજે બુધ્દી તૈશી નોહે ।
દેખા સ્વપ્નીંચેનિ ઘાયેં । કી મરે સાચેં ॥ ૭૫ ॥
દેખા સ્વપ્નીંચેનિ ઘાયેં । કી મરે સાચેં ॥ ૭૫ ॥
જૈસી તે શુકાચેનિ આંગભારેં । નળિકા ભોવિન્નલી એરી મોહરેં ।
તેણેં ઉડાવેં પરી ન પુરે । મનશંકા ॥ ૭૬ ॥
તેણેં ઉડાવેં પરી ન પુરે । મનશંકા ॥ ૭૬ ॥
વાયાંચિ માન પિળી । અટુવેં હિયેં આંવળી ।
ટિટાંતુ નળી । ધરુનિ ઠાકે ॥ ૭૭ ॥
ટિટાંતુ નળી । ધરુનિ ઠાકે ॥ ૭૭ ॥
મ્હણે બાંધલા મી ફુડા । ઐસિયા ભાવનેચિયા પડે ખોડાં ।
કીં મોકળિયા પાયાંચા ચવડા । ગોંવી અધિકેં ॥ ૭૮ ॥
કીં મોકળિયા પાયાંચા ચવડા । ગોંવી અધિકેં ॥ ૭૮ ॥
ઐસા કાજેંવીણ આતુંડલા । તો સાંગ પાં કાય આણિકેં બાંધલા ।
મગ નોસંડી જર઼્હી નેલા । તોડુનિ અર્ધા ॥ ૭૯ ॥
મગ નોસંડી જર઼્હી નેલા । તોડુનિ અર્ધા ॥ ૭૯ ॥
મ્હણઊનિ આપણયાં આપણચિ રિપુ । જેણેં વાઢવિલા હા સંકલ્પુ ।
યેર સ્વંયબુધ્દી મ્હણે બાપુ । જો નાથિલેં નેઘે ॥ ૮૦ ॥
યેર સ્વંયબુધ્દી મ્હણે બાપુ । જો નાથિલેં નેઘે ॥ ૮૦ ॥
જિતાત્મનઃ પ્રશાન્તસ્ય પરમાત્મા સમાહિતઃ ।
શીતોષ્ણસુખદુઃખેષુ તથા માનાપમાનયોઃ ॥ ૭ ॥
શીતોષ્ણસુખદુઃખેષુ તથા માનાપમાનયોઃ ॥ ૭ ॥
તયા સ્વાંતઃકરણજિતા । સકળકામોપશાંતા ।
પરમાત્મા પરૌતા । દુરી નાહીં ॥ ૮૧ ॥
પરમાત્મા પરૌતા । દુરી નાહીં ॥ ૮૧ ॥
જૈસા કિડાળાચા દોષુ જાયે । તરી પંધરે તેંચિ હોયે ।
તૈસેં જીવા બ્રમ્હત્વ આહે । સંકલ્પલોપીં ॥ ૮૨ ॥
તૈસેં જીવા બ્રમ્હત્વ આહે । સંકલ્પલોપીં ॥ ૮૨ ॥
હા ઘટાકારુ જૈસા । નિમાલિયા તયા અવકાશા ।
નલગે મિળો જાણેં આકાશા । આના ઠાયા ॥ ૮૩ ॥
નલગે મિળો જાણેં આકાશા । આના ઠાયા ॥ ૮૩ ॥
તૈસા દેહાહંકારુ નાથિલા । હા સમૂળ જયાચા નાશિલા ।
તોચિ પરમાત્મા સંચલા । આધીંચિ આહે ॥ ૮૪ ॥
તોચિ પરમાત્મા સંચલા । આધીંચિ આહે ॥ ૮૪ ॥
આતાં શીતોષ્ણાચિયા વાહણી । તેથ સુખદુઃખાચી કડસણીં ।
ઇયેં ન સમાતી કાંહી બોલણીં । માનાપમાનાંચી ।। ૮૫ ॥
ઇયેં ન સમાતી કાંહી બોલણીં । માનાપમાનાંચી ।। ૮૫ ॥
જે જિયે વાટા સુર્યુ જાયે । તેઉતેં તેજાચેં વિશ્વ હોયે ।
તૈસે તયા પાવે તેં આહે । તોચિ મ્હણઊનિ ॥ ૮૬ ॥
તૈસે તયા પાવે તેં આહે । તોચિ મ્હણઊનિ ॥ ૮૬ ॥
દેખૈં મેઘૌનિ સુટતી ધારા । તિયા ન રુપતી જૈસિયા સાગરા ।
તૈશી શુભાશભેં યોગીશ્વરા । નવ્હતી આનેં ॥ ૮૭ ॥
તૈશી શુભાશભેં યોગીશ્વરા । નવ્હતી આનેં ॥ ૮૭ ॥
જ્ઞાનવિજ્ઞાનતૃપ્તાત્મા કૂટસ્થો વિજિતેદ્રિયઃ ।
યુક્ત ઇત્યુચ્યતે યોગી સમલોષ્ટાશ્મકાજ્ચનઃ ॥ ૮ ॥
યુક્ત ઇત્યુચ્યતે યોગી સમલોષ્ટાશ્મકાજ્ચનઃ ॥ ૮ ॥
જો હા વિજ્ઞાનાત્મકુ ભાવો । તયા વિચારિતાં જાહલા વાવો ।
મગ લાગલા જંવ પાહોં । તંવ જ્ઞાન તેં તોચિ ॥ ૮૮ ॥
મગ લાગલા જંવ પાહોં । તંવ જ્ઞાન તેં તોચિ ॥ ૮૮ ॥
આતાં વ્યાપકુ કીં એકદેશી । હે ઊહાપોહી જે ઐસી ।
તે કરાવી ઠેલી આપૈશી । દુજેનવીણ ॥ ૮૯ ॥
તે કરાવી ઠેલી આપૈશી । દુજેનવીણ ॥ ૮૯ ॥
ઐસા શરીરીચિ પરી કૌતુકેં । પરબ્રહ્માચેનિ પાડેં તુકે ।
જેણેં જિંતલીં એકે । ઇંદ્રિયે ગા ॥ ૯૦ ॥
જેણેં જિંતલીં એકે । ઇંદ્રિયે ગા ॥ ૯૦ ॥
તો જિતેંદ્રિયુ સહજેં । તોચિ યોગયુક્તુ મ્હણિજે ।
જેણેં સાનેં થોર નેણિજે । કવણેં કાળીં ।। ૯૧ ॥
જેણેં સાનેં થોર નેણિજે । કવણેં કાળીં ।। ૯૧ ॥
દેખે સોનિયાચેં નિખળ । મેરુયેસણેં ઢિસાળ ।
આણિ માતિયેચેં ડિખળ । સરિસેંચિ માની ॥ ૯૨ ॥
આણિ માતિયેચેં ડિખળ । સરિસેંચિ માની ॥ ૯૨ ॥
પાહતા પૃથ્વીચેં મોલ થોડેં । ઐસેં અનર્ઘ્ય રત્ન ચોખડેં ।
દેખેં દગડાચેનિ પાડેં । નિચાડુ ઐસા ॥ ૯૩ ॥
દેખેં દગડાચેનિ પાડેં । નિચાડુ ઐસા ॥ ૯૩ ॥
સુહૃન્મિત્રાર્યુદાસીનમધ્યસ્થદ્વેષ્યબન્ધુષુ ।
સાધુષ્વપિ ચ પાપેષુ સમબુધ્દિર્વિશિષ્યતે ॥ ૯ ॥
સાધુષ્વપિ ચ પાપેષુ સમબુધ્દિર્વિશિષ્યતે ॥ ૯ ॥
તેથ સુહૃદ આણિ શત્રુ । કાં ઉદાસુ આણિ મિત્રુ ।
હા ભાવભેદ વિચિત્રુ । કલ્પું કૈંચા ॥ ૯૪ ॥
હા ભાવભેદ વિચિત્રુ । કલ્પું કૈંચા ॥ ૯૪ ॥
તયા બંધુ કોણ કાહ્યાચા । દ્વેષિયા કવણુ તયાચા ।
મીચિ વિશ્વ ઐસા જયાચા । બોધુ જાહલા ॥ ૯૫ ॥
મીચિ વિશ્વ ઐસા જયાચા । બોધુ જાહલા ॥ ૯૫ ॥
મગ તયાચિયે દિઠી । અધમોત્તમ અસે કિરીટી ।
કાય પરિસાચિયે કસવટી । વાનિયા કીજે ॥ ૯૬ ॥
કાય પરિસાચિયે કસવટી । વાનિયા કીજે ॥ ૯૬ ॥
તે જૈશી નિર્વાણ વર્ણુચિ કરી । તૈશી જયાચિ બુધ્દી ચરાચરીં ।
હોય સામ્યાચી ઉજરી । નિરંતર ॥ ૯૭॥
હોય સામ્યાચી ઉજરી । નિરંતર ॥ ૯૭॥
જે તે વિશ્વાળંકારાચેં વિસુરે । જરી આહાતી આનાનેં આકારેં ।
તરી ઘડલે એકચિ ભાંગારેં । પરબ્રહ્મેં ॥ ૯૮ ॥
તરી ઘડલે એકચિ ભાંગારેં । પરબ્રહ્મેં ॥ ૯૮ ॥
ઐસેં જાણણેં જેં બરવેં । તે ફાવલેં તયા આઘવેં ।
મ્હણૌનિ આહાચવાહાચેં ન ઝકવે । યેણે આકારચિત્રેં ॥ ૯૯ ॥
મ્હણૌનિ આહાચવાહાચેં ન ઝકવે । યેણે આકારચિત્રેં ॥ ૯૯ ॥
ઘાપે પટામાજી દૃષ્ટી । દિસે તંતૂંચિ સૈંઘ સૃષ્ટી ।
પરી તો એકવાંચુનિ ગોઠી । દુજી નાહીં ॥ ૧૦૦ ॥
પરી તો એકવાંચુનિ ગોઠી । દુજી નાહીં ॥ ૧૦૦ ॥
ઐસેનિ પ્રતીતી હે ગવસે । ઐસા અનુભવ જયાતેં અસે ।
તોચિ સમબુધ્દી હેં અનારિસેં । નવ્હે જાણેં ॥ ૧૦૧ ॥
તોચિ સમબુધ્દી હેં અનારિસેં । નવ્હે જાણેં ॥ ૧૦૧ ॥
જયાચેં નાંવ તીર્થરાવો । દર્શનેં પ્રશસ્તીસિ ઠાવો ।
જયાચેનિ સંગેં બ્રહ્મભાવો । ભ્રાંતાસી ॥ ૧૦૨ ॥
જયાચેનિ સંગેં બ્રહ્મભાવો । ભ્રાંતાસી ॥ ૧૦૨ ॥
જયાચેનિ બોલેં ધર્મુ જિયે । દિઠી મહાસિધ્દિતેં વિયે ।
દેખેં સ્વર્ગસુખાદિ ઇયેં । ખેળુ જયાચા ॥ ૧૦૩ ॥
દેખેં સ્વર્ગસુખાદિ ઇયેં । ખેળુ જયાચા ॥ ૧૦૩ ॥
વિપાયેં જરી આઠવલા ચિત્તા । તરી દે આપુલી યોગ્યતા ।
હેં અસો તયાતેં પ્રશંસિતાં । લાભુ આથિ ॥ ૧૦૪ ॥
હેં અસો તયાતેં પ્રશંસિતાં । લાભુ આથિ ॥ ૧૦૪ ॥
યોગી યુઞ્જીત સતતમાત્માનં રહસિ સ્થિતઃ ।
એકાકી યતચિત્તાત્મા નિરાશીરપરિગ્રહઃ ॥ ૧૦ ॥
એકાકી યતચિત્તાત્મા નિરાશીરપરિગ્રહઃ ॥ ૧૦ ॥
પુઢતી અસ્તવેના ઐસેં । જયા પાહલેં અદ્વૈતદિવસેં ।
મગ આપણપાંચિ આપણ અસે । અખંડિત ॥ ૧૦૫ ॥
મગ આપણપાંચિ આપણ અસે । અખંડિત ॥ ૧૦૫ ॥
ઐસિયા દૃષ્ટી જો વિવેકી । પાર્થા તો એકાકી ।
સહજેં અપરિગ્રહી જો તિહીં લોકી । તોચિ મ્હણઊનિ ॥ ૧૦૬ ॥
સહજેં અપરિગ્રહી જો તિહીં લોકી । તોચિ મ્હણઊનિ ॥ ૧૦૬ ॥
ઐસિયેં અસાધારણેં । નિષ્પન્નાચીં લક્ષણેં ।
આપુલેનિ બહુવસપણેં । શ્રીકૃષ્ણ બોલે ॥ ૧૦૭ ॥
આપુલેનિ બહુવસપણેં । શ્રીકૃષ્ણ બોલે ॥ ૧૦૭ ॥
જો જ્ઞાનિયાંચા બાપુ । દેખણેયાંચે દિઠીચા દીપુ ।
જયા દાદુલયાચા સંકલ્પુ । વિશ્વ રચી ॥ ૧૦૮ ॥
જયા દાદુલયાચા સંકલ્પુ । વિશ્વ રચી ॥ ૧૦૮ ॥
પ્રણવાચિયે પેઠે । જાહલેં શબ્દબ્રહ્મ માજિઠેં ।
તેં જયાચિયા યશા ધાકુટેં । વેઢૂં ન પુરે ॥ ૧૦૯ ॥
તેં જયાચિયા યશા ધાકુટેં । વેઢૂં ન પુરે ॥ ૧૦૯ ॥
જયાચેનિ આંગીકેં તેજેં । આવો રવિશશીચિયે વણિજે ।
મ્હણૌનિ જગ હેં વેસજે- । વીણ અસે તયા ॥ ૧૧૦ ॥
મ્હણૌનિ જગ હેં વેસજે- । વીણ અસે તયા ॥ ૧૧૦ ॥
હાં ગા નાંવચિ એક જયાચેં । પાહતાં ગગનહી દિસે ટાંચે ।
ગુણ એકેક કાય તયાચે । આકળશીલ તૂં ॥ ૧૧૧ ॥
ગુણ એકેક કાય તયાચે । આકળશીલ તૂં ॥ ૧૧૧ ॥
મ્હણોનિ અસો હેં વાનણેં । સાંગોં નેણોં કવણાંચી લક્ષણેં ।
દાવાવીં મિષેં યેણેં । કાં બોલિલોં તેં ॥ ૧૧૨ ॥
દાવાવીં મિષેં યેણેં । કાં બોલિલોં તેં ॥ ૧૧૨ ॥
ઐકેં દ્વૈતાચા ઠાવોચિ ફેડી । તે બ્રહ્મવિદ્યા કીજેલ ઉઘડી ।
તરી અર્જુના પઢિયે હે ગોડી । નાસેલ હન ॥ ૧૧૩ ॥
તરી અર્જુના પઢિયે હે ગોડી । નાસેલ હન ॥ ૧૧૩ ॥
મ્હણોનિ તેં તૈસે બોલણેં । નવ્હે સપાતળ આડ લાવણેં ।
કેલેં મનચિ વેગળવાણેં । ભોગાવયા ॥ ૧૧૪ ॥
કેલેં મનચિ વેગળવાણેં । ભોગાવયા ॥ ૧૧૪ ॥
જયા સોહંભાવ અટકુ । મોક્ષસુખાલાગોનિ રંકુ ।
તયાચિયે દિઠીચા ઝણેં કળંકુ । લાગેલ તુઝિયા પ્રેમા ॥ ૧૧૫ ॥
તયાચિયે દિઠીચા ઝણેં કળંકુ । લાગેલ તુઝિયા પ્રેમા ॥ ૧૧૫ ॥
વિપાયેં અંહભાવ યયાચા જાઈલ । મી તેંચિ હો જરી હોઈલ ।
તરી મગ કાય કીજેલ । એકલેયા ॥ ૧૧૬ ॥
તરી મગ કાય કીજેલ । એકલેયા ॥ ૧૧૬ ॥
દિઠીચિ પાહતાં નિવિજે । કાં તોંડ ભરોનિ બોલિજે ।
નાતરી દાટુનિ ખેંવ દીજે । ઐસેં કોણ આહે ॥ ૧૧૭ ॥
નાતરી દાટુનિ ખેંવ દીજે । ઐસેં કોણ આહે ॥ ૧૧૭ ॥
આપુલિયા મના બરવી । અસમાઈ ગોઠી જીવીં ।
તે કવણેંસિ ચાવળાવી । જરી ઐક્ય જાહલેં ॥ ૧૧૮ ॥
તે કવણેંસિ ચાવળાવી । જરી ઐક્ય જાહલેં ॥ ૧૧૮ ॥
ઇયા કાકુળતી જનાર્દનેં । અન્યોપદેશાચેનિ હાતાસનેં ।
બોલામાજિ મન મનેં । આલિંગું સરલે ॥ ૧૧૯ ॥
બોલામાજિ મન મનેં । આલિંગું સરલે ॥ ૧૧૯ ॥
હેં પરિસતાં જરી કાનડેં । તરી જાણ પાં પાર્થ ઉઘડેં ।
કૃષ્ણસુખાચેંચિ રુપડેં । વોતલેં ગા ॥ ૧૨૦ ॥
કૃષ્ણસુખાચેંચિ રુપડેં । વોતલેં ગા ॥ ૧૨૦ ॥
હેં અસો વયસેચિયે શેવટીં । જૈસેં એકચિ વિયે વાંઝોટી ।
મગ તે મોહાચી ત્રિપુટી । નાચોં લાગે ॥ ૧૨૧ ॥
મગ તે મોહાચી ત્રિપુટી । નાચોં લાગે ॥ ૧૨૧ ॥
તૈસેં જાહલે અનંતા । ઐંસે તરી મી ન મ્હણતાં ।
જરી તયાચા ન દેખતાં । અતિશયો એથ ॥ ૧૨૨ ॥
જરી તયાચા ન દેખતાં । અતિશયો એથ ॥ ૧૨૨ ॥
પાહા પાં નવલ કૈસેં ચોજ । કેં ઉપદેશુ કેઉતેં ઝુંજ ।
પરી પુઢેં વાલભાચે ભોજ । નાચત અસે ॥ ૧૨૩ ॥
પરી પુઢેં વાલભાચે ભોજ । નાચત અસે ॥ ૧૨૩ ॥
આવડી આણિ લાજવી । વ્યસન આણિ શિણવી ।
પિસેં આણિ ન ભુલવી । તરી તેંચિ કાઇ ॥ ૧૨૪ ॥
પિસેં આણિ ન ભુલવી । તરી તેંચિ કાઇ ॥ ૧૨૪ ॥
મ્હણઉનિ ભાવાર્થુ તો ઐસા । અર્જુન મૈત્રિયેચા કુવાસા ।
કીં સુખે શ્રૃંગારલિયા માનસા । દર્પણુ તો ॥ ૧૨૫ ॥
કીં સુખે શ્રૃંગારલિયા માનસા । દર્પણુ તો ॥ ૧૨૫ ॥
યાવરી બાપ પુણ્યપવિત્ર । જગીં ભક્તિબીજાસિ સુક્ષેત્ર ।
તો કૃષ્ણકૃપે પાત્ર । યાચિલાગીં ॥ ૧૨૬ ॥
તો કૃષ્ણકૃપે પાત્ર । યાચિલાગીં ॥ ૧૨૬ ॥
હો કા આત્મનિવેદનાતળીંચી । જે પીઠિકા હોય સખ્યાચી ।
પાર્થુ અધિષ્ઠાત્રી તેથિંચી । માતૃકા ગા ॥ ૧૨૭ ॥
પાર્થુ અધિષ્ઠાત્રી તેથિંચી । માતૃકા ગા ॥ ૧૨૭ ॥
પાસીંચિ ગોસાવી ન વર્ણિજે । મગ પાઇકાચા ગુણ ઘેઈજે ।
ઐસા અર્જુને તો સહજેં । પઢિયે હરી ॥ ૧૨૮ ॥
ઐસા અર્જુને તો સહજેં । પઢિયે હરી ॥ ૧૨૮ ॥
પાહાં પાં અનુરાગેં ભજે । જે પ્રિયોત્તમેં માનિજે ।
તે પતીહૂન કાય ન વર્ણિજે । પતિવ્રતા ॥ ૧૨૯ ॥
તે પતીહૂન કાય ન વર્ણિજે । પતિવ્રતા ॥ ૧૨૯ ॥
તૈસા અર્જુનચિ વિશેષેં સ્તવાવા । ઐસેં આવડલેં મજ જીવા ।
જે તો ત્રિભુવનાચિયા દૈવાં । એકાયતનુ જાહલા ।। ૧૩૦ ॥
જે તો ત્રિભુવનાચિયા દૈવાં । એકાયતનુ જાહલા ।। ૧૩૦ ॥
જયાચિયા આવડીચેનિ પાંગેં । અમૂર્તુહી મૂર્તિ આવગે ।
પૂર્ણાહિ પરી લાગે । અવસ્થા જયાચી ॥ ૧૩૧॥
પૂર્ણાહિ પરી લાગે । અવસ્થા જયાચી ॥ ૧૩૧॥
તંવ શ્રોતે મ્હણતી દૈવ । કૈસી બોલાચી હવાવ ।
કાય નાદાતેં હન બરવ । જિણોની આલી ॥૧૩૨॥
કાય નાદાતેં હન બરવ । જિણોની આલી ॥૧૩૨॥
હાં હો નવલ નોહે દેશી । મર઼્હાટી બોલિજે તરી ઐસી ।
વાણેં ઉમટતાહે આકાશીં । સાહિત્યરંગાચેં ॥૧૩૩॥
વાણેં ઉમટતાહે આકાશીં । સાહિત્યરંગાચેં ॥૧૩૩॥
કૈસેં ઉન્મેખચાંદિણેં તાર । આણિ ભાવાર્થા પડે ગાર ।
હેચિ શ્લોકાર્થકુમુદી તરી ફાર । સાવિયા હોતી ॥૧૩૪॥
હેચિ શ્લોકાર્થકુમુદી તરી ફાર । સાવિયા હોતી ॥૧૩૪॥
ચાડચિ નિચાડાં કરી । ઐસી મનોરથીં યે થોરી ।
તેણેં વિવળલે અંતરી । તેથ ડોલુ આલા ॥૧૩૫॥
તેણેં વિવળલે અંતરી । તેથ ડોલુ આલા ॥૧૩૫॥
તેં નિવૃત્તિદાસેં જાણિતલેં । મગ અવધાન દ્યા મ્હણિતલેં ॥
નવલ પાંડવકુળીં પાહલેં । કૃષ્ણદિવસેં ॥૧૩૬॥
દેવકીયા ઉદરીં વાહિલા। યશોદા સાયાસેં પાળિલા ॥
કીં શેખીં ઉપેગા ગેલા । પાંડવાસી ॥૧૩૭॥
મ્હણઊનિ બહુ દિવસ વોગળાવા । કાં અવસરુ પાહોનિ વિનવાવા ।
હાહી સોસુ તયા સદૈવા । પડેચિના ॥૧૩૮॥
હાહી સોસુ તયા સદૈવા । પડેચિના ॥૧૩૮॥
હેં અસો કથા સાંગેં વેગીં । મગ અર્જુન મ્હણે સલગી ।
દેવા ઇયેં સંતચિન્હેં હન આંગીં । ન ઠકતી માઝાં ॥૧૩૯॥
દેવા ઇયેં સંતચિન્હેં હન આંગીં । ન ઠકતી માઝાં ॥૧૩૯॥
એર઼્હવીં યા લક્ષણાંચિયા નિજસારા । મી અપાડેં કીર અપુરા ।
પરિ તુમચેનિ બોલેં અવધારા । થોરાવેં જરી ॥૧૪૦॥
પરિ તુમચેનિ બોલેં અવધારા । થોરાવેં જરી ॥૧૪૦॥
જી તુમ્હી ચિત્ત દેયાલ । તરી બ્રહ્મ મિયાં હોઈજેલ ।
કાય જાહલેં અભ્યાસિજેલ । સાંગાલ જે ॥ ૧૪૧ ॥
કાય જાહલેં અભ્યાસિજેલ । સાંગાલ જે ॥ ૧૪૧ ॥
હાં હો નેણોં કવણાચી કાહાણી । આઇકોનિ શ્લાઘત અસોં અંતઃકરણીં ।
ઐસી જાહલેપણાચી શિરયાણી । કાયસી દેવા ॥ ૧૪૨ ॥
ઐસી જાહલેપણાચી શિરયાણી । કાયસી દેવા ॥ ૧૪૨ ॥
હેં આંગે મ્યા હોઇજો કા । યેતુલેં ગોસાવી આપુલેપણેં કીજો કાં ।
તંવ હાંસોનિ શ્રીકૃષ્ણ હો કાં । કરું મ્હણતી ॥ ૧૪૩ ॥
તંવ હાંસોનિ શ્રીકૃષ્ણ હો કાં । કરું મ્હણતી ॥ ૧૪૩ ॥
દેખા સંતોષુ એક ન જોડે । તંવચિ સુખાચેં સૈંઘ સાંકડેં ।
મગ જોડલિયા કવણીકડે । અપુરેં અસે ।। ૧૪૪ ॥
મગ જોડલિયા કવણીકડે । અપુરેં અસે ।। ૧૪૪ ॥
તૈસા સર્વેશ્વરુ બળિયા સેવકેં । મ્હણોનિ બ્રહ્મહી હોય તો કૌતુકેં ।
પરિ કૈંસા ભારેં આતલા પિકે । દૈવાચેનિ ॥ ૧૪૫ ॥
પરિ કૈંસા ભારેં આતલા પિકે । દૈવાચેનિ ॥ ૧૪૫ ॥
જો જન્મસહસ્રાંચિયાસાઠીં । ઇંદ્રાદિકાંહી મહાગુ ભેટી ।
તો આધીનુ કેતુલા કિરીટી । જે બોલુહિ ન સાહે ॥ ૧૪૬ ॥
તો આધીનુ કેતુલા કિરીટી । જે બોલુહિ ન સાહે ॥ ૧૪૬ ॥
મગ ઐકા જેં પાંડવેં । મ્હણિતલે બ્રહ્મ મ્યાં હોઆવેં ।
તેં અશેષહી દેવેં । અવધારિલેં ॥ ૧૪૭ ॥
તેં અશેષહી દેવેં । અવધારિલેં ॥ ૧૪૭ ॥
તેથ ઐસેંચિ એક વિચારિલેં । જે યા બ્રહ્મત્વાચે ડોહળે જાહલે ।
પરિ ઉદરા વૈરાગ્ય આહે આલેં । બુધ્દીચિયા ॥ ૧૪૮ ॥
પરિ ઉદરા વૈરાગ્ય આહે આલેં । બુધ્દીચિયા ॥ ૧૪૮ ॥
એર઼્હવીં દિવસ તરી અપુરે । પરિ વૈરાગ્યવસંતાચેનિ ભરેં ।
જે સોંહભાવ મહુરેં । મોડોનિ આલા ॥ ૧૪૯ ॥
જે સોંહભાવ મહુરેં । મોડોનિ આલા ॥ ૧૪૯ ॥
મ્હણોનિ પ્રાપ્તિફળીં ફળતાં । યાસિ વેળુ ન લાગેલ આતાં ।
હો વિરક્તુ ઐસા અંનતા । ભરંવસા જાહલા ॥ ૧૫૦ ॥
હો વિરક્તુ ઐસા અંનતા । ભરંવસા જાહલા ॥ ૧૫૦ ॥
મ્હણે જેં જેં હા અધિષ્ઠીલ। તેં આરંભીંચ યયા ફળેલ ।
મ્હણૌનિ સાંગિતલા ન વચેલ । અભ્યાસુ વાયાં ॥ ૧૫૧ ॥
મ્હણૌનિ સાંગિતલા ન વચેલ । અભ્યાસુ વાયાં ॥ ૧૫૧ ॥
ઐસેં વિવરોનિયાં શ્રીહરી । મ્હણિતલેં તિયે અવસરીં ।
અર્જુના હા અવધારીં । પંથરાજુ ॥ ૧૫૨ ॥
અર્જુના હા અવધારીં । પંથરાજુ ॥ ૧૫૨ ॥
તેથ પ્રવૃત્તિતરુચ્યા બુડીં । દિસતી નિવૃત્તિફળાચિયા કોડી ।
જિયે માર્ગીચા કાપડી । મહેશુ આઝુનિ ॥ ૧૫૩ ॥
જિયે માર્ગીચા કાપડી । મહેશુ આઝુનિ ॥ ૧૫૩ ॥
પૈં યોગવૃંદે વહિલીં । આડવીં આકાશીં નિઘાલીં ।
કીં તેથ અનુભવાચ્યા પાઉલીં । ધોરણુ પડિલા ॥ ૧૫૪ ॥
કીં તેથ અનુભવાચ્યા પાઉલીં । ધોરણુ પડિલા ॥ ૧૫૪ ॥
તિહીં આત્મબોધાચેનિ ઉજુકારેં । ધાંવ ઘેતલી એકસરેં ।
કીં યેર સકળ માર્ગ નિદસુરે । સાંડુનિયાં ॥ ૧૫૫ ॥
કીં યેર સકળ માર્ગ નિદસુરે । સાંડુનિયાં ॥ ૧૫૫ ॥
પાઠીં મહર્ષી યેણેં આલે । સાધકાંચે સિધ્દ જાહાલે ।
આત્મવિદ થોરાવલે । યેણેંચિ પંથેં ॥ ૧૫૬ ॥
આત્મવિદ થોરાવલે । યેણેંચિ પંથેં ॥ ૧૫૬ ॥
હા માર્ગુ જૈં દેખિજે । તૈં તહાન ભૂક વિસરિજે ।
રાત્રિદિવસુ નેણિજે । વાટે ઇયે ॥ ૧૫૭ ॥
રાત્રિદિવસુ નેણિજે । વાટે ઇયે ॥ ૧૫૭ ॥
ચાલતાં પાઊલ જેથ પડે । તેથ અપવર્ગાચી ખાણી ઉઘડે ।
આવ્હાંટલિયા તરી જોડે । સ્વર્ગસુખ ॥ ૧૫૮ ॥
આવ્હાંટલિયા તરી જોડે । સ્વર્ગસુખ ॥ ૧૫૮ ॥
નિગિજે પૂર્વીંલિયા મોહરા । કીં યેઇજે પશ્ચિમેચિયા ઘરા ।
નિશ્ચળપણેં ધનુર્ધરા । ચાલણેં યેથિંચેં ॥ ૧૫૯ ॥
નિશ્ચળપણેં ધનુર્ધરા । ચાલણેં યેથિંચેં ॥ ૧૫૯ ॥
યેણેં માર્ગેં જયા ઠાયા જાઇજે । તો ગાંવો આપણચિ હોઇજે ।
હેં સાંગો કાય સહજેં । જાણસી તૂં ॥ ૧૬૦ ॥
હેં સાંગો કાય સહજેં । જાણસી તૂં ॥ ૧૬૦ ॥
તેથ મ્હણિતલેં દેવા । તરી તેંચિ મગ કેવ્હાં ।
કાં આર્તીસમુદ્રૌનિ ન કાઢાવા । બુડતુ જી મી ॥ ૧૬૧ ॥
કાં આર્તીસમુદ્રૌનિ ન કાઢાવા । બુડતુ જી મી ॥ ૧૬૧ ॥
તવં શ્રીકૃષ્ણ મ્હણતી ઐસેં । હેં ઉત્સંખળ બોલણેં કાયસેં ।
આમ્હીં સાંગતસોં આપૈસેં । વરિ પુશિલે તુવાં ॥ ૧૬૨ ॥
આમ્હીં સાંગતસોં આપૈસેં । વરિ પુશિલે તુવાં ॥ ૧૬૨ ॥
શુચૌ દેશે પ્રતિષ્ઠાપ્ય સ્થિરમાસનમાત્મનઃ ।
નાત્યુચ્છ્રિતં નાતિનીચં ચૈલાજિનકુશોત્તરમ્ ॥ ૧૧ ॥
નાત્યુચ્છ્રિતં નાતિનીચં ચૈલાજિનકુશોત્તરમ્ ॥ ૧૧ ॥
તરી વિશેષે આતાંચિ બોલિજેલ । પરિ તેં અનુભવેં ઉપેગા જાઈલ ।
મ્હણૌનિ તૈસેં એક લાગેલ । સ્થાન પહાવેં ॥ ૧૬૩ ॥
મ્હણૌનિ તૈસેં એક લાગેલ । સ્થાન પહાવેં ॥ ૧૬૩ ॥
જેથ આરાણુકેચેનિ કોડેં । બૈસલિયા ઉઠોં નાવડે ।
વૈરાગ્યાસી દુણીવ ચઢે । દેખલિયા જેં ॥ ૧૬૪ ॥
વૈરાગ્યાસી દુણીવ ચઢે । દેખલિયા જેં ॥ ૧૬૪ ॥
જો સંતી વસવિલા ઠાવો । સંતોષાસિ સાવાવો ।
મના હોય ઉત્સાવો । ધૈર્યાચા ॥ ૧૬૫ ॥
મના હોય ઉત્સાવો । ધૈર્યાચા ॥ ૧૬૫ ॥
અભ્યાસુચિ આપણયાતેં કરી । હૃદયાતેં અનુભવ વરિ ।
ઐસી રમ્યપણાચી થોરી । અખંડ જેથ ॥ ૧૬૬ ॥
ઐસી રમ્યપણાચી થોરી । અખંડ જેથ ॥ ૧૬૬ ॥
જયા આડ જાતાં પાર્થા । તપશ્ચર્યા મનોરથા ।
પાખાંડિયાહી આસ્થા । સમૂળ હોય ॥ ૧૬૭ ॥
પાખાંડિયાહી આસ્થા । સમૂળ હોય ॥ ૧૬૭ ॥
સ્વભાવેં વાટે યેતાં । જરી વરપડા જાહલા અવચિતાં ।
તરી સકામુહી પરિ માઘૌતા । નિઘોં વિસરે ॥ ૧૬૮ ॥
તરી સકામુહી પરિ માઘૌતા । નિઘોં વિસરે ॥ ૧૬૮ ॥
ઐસેનિ ન રાહતયાતેં રાહાવી । ભ્રમતયાતેં બૈસવી ।
થાપટુનિ ચેવવી । વિરક્તીતેં ॥ ૧૬૯ ॥
થાપટુનિ ચેવવી । વિરક્તીતેં ॥ ૧૬૯ ॥
હેં રાજ્ય વર સાંડિજે । મગ નિવાંતા એથેંચિ અસિજે ।
ઐસે શૃંગારિયાંહિ ઉપજે । દેખતખેંવો ॥ ૧૭૦ ॥
ઐસે શૃંગારિયાંહિ ઉપજે । દેખતખેંવો ॥ ૧૭૦ ॥
જેં યેણેં માનેં બરવંટ । આણિ તૈસેચ અતિચોખટ ।
જેથ અધિષ્ઠાન પ્રગટ । ડોળાં દિસે ॥ ૧૭૧ ॥
જેથ અધિષ્ઠાન પ્રગટ । ડોળાં દિસે ॥ ૧૭૧ ॥
આણિકહી એક પહાવેં । સાધકીં વસતેં હોઆવેં ।
આણિ જનાચેનિ પાયરવેં । રુળેચિના ॥ ૧૭૨ ॥
આણિ જનાચેનિ પાયરવેં । રુળેચિના ॥ ૧૭૨ ॥
જેથ અમૃતાચેનિ પાડેં । મુળેહીસકટ ગોડેં ।
જોડતી દાટેં ઝાડેં । સદા ફળતીં ॥ ૧૭૩ ॥
જોડતી દાટેં ઝાડેં । સદા ફળતીં ॥ ૧૭૩ ॥
પાઉલા પાઉલા ઉદકેં । વર્ષાકાળેંહી અતિચોખેં ।
નિર્ઝરેં કા વિશેખેં । સુલભેં જેથ ॥ ૧૭૪ ॥
નિર્ઝરેં કા વિશેખેં । સુલભેં જેથ ॥ ૧૭૪ ॥
હા આતપુહી અળુમાળુ । જાણિજે તરી શીતળુ ।
પવન અતિ નિશ્ચળુ । મંદ ઝુળકે ॥ ૧૭૫ ॥
પવન અતિ નિશ્ચળુ । મંદ ઝુળકે ॥ ૧૭૫ ॥
બહુત કરુનિ નિઃશદ્બ । દાટ ન રિગે શ્વાપદ ।
શુક હન ષટ્પદ । તેઉતેં નાહીં ॥ ૧૭૬ ॥
શુક હન ષટ્પદ । તેઉતેં નાહીં ॥ ૧૭૬ ॥
પાણિલગેં હંસેં । દોની ચારી સારસેં ।
કવણેં એકે વેળે બૈસે । તરી કોકિળહી હો ॥ ૧૭૭ ॥
કવણેં એકે વેળે બૈસે । તરી કોકિળહી હો ॥ ૧૭૭ ॥
નિરંતર નાહી । તરી આલીં ગેલીં કાંહીં ।
હોતુ કાં મયુરેંહી । આમ્હી ના ન મ્હણોં ॥ ૧૭૮ ॥
હોતુ કાં મયુરેંહી । આમ્હી ના ન મ્હણોં ॥ ૧૭૮ ॥
પરિ આવશ્યક પાંડવા । ઐસા ઠાવો જોડાવા ।
તેથ નિગૂઢ મઠ હોઆવા । કાં શિવાલય ॥ ૧૭૯ ॥
તેથ નિગૂઢ મઠ હોઆવા । કાં શિવાલય ॥ ૧૭૯ ॥
દોહીંમાજી આવડે તેં । જેં માનલેં હોય ચિત્તેં ।
બહુતકરુનિ એકાંતે । બૈસિજે ગા ॥ ૧૮૦ ॥
બહુતકરુનિ એકાંતે । બૈસિજે ગા ॥ ૧૮૦ ॥
મ્હણોનિ તૈસેં તે જાણાવેં । મન રાહાતેં પાહાવેં ।
રાહેલ તેથ રચાવેં । આસન ઐસેં ।। ૧૮૧ ॥
રાહેલ તેથ રચાવેં । આસન ઐસેં ।। ૧૮૧ ॥
વરિ ચોખટ મૃગસેવડી । માજી ધૂતવસ્ત્રાચી ઘડી ।
તળવટીં અમોડી । કુશાંકુર ॥ ૧૮૨ ॥
તળવટીં અમોડી । કુશાંકુર ॥ ૧૮૨ ॥
સકોમળ સરિસે । સુબધ્દ રાહતી આપૈસે ।
એકેં પાડેં તૈસેં । વોજા ઘાલી ॥ ૧૮૩ ॥
એકેં પાડેં તૈસેં । વોજા ઘાલી ॥ ૧૮૩ ॥
પરિ સાવિયાચિ ઉંચ હોઈલ । તરી આંગ હન ડોલેલ ।
નીચ તરી પાવેલ । ભૂમિદોષુ ॥ ૧૮૪ ॥
નીચ તરી પાવેલ । ભૂમિદોષુ ॥ ૧૮૪ ॥
મ્હણૌનિ તૈસેં ન કરાવેં । સમભાવેં ધરાવેં ।
હેં બહુ અસો હોઆવેં । આસન ઐસેં ॥ ૧૮૫ ॥
હેં બહુ અસો હોઆવેં । આસન ઐસેં ॥ ૧૮૫ ॥
તત્રૈકાગ્નં મનઃ કૃત્વા યતચિત્તેદ્રિયક્રિયઃ ।
ઉપવિશ્યાસને યુઞ્જ્યાદ યોગમાત્મવિશુધ્દયે ॥ ૧૨ ॥
ઉપવિશ્યાસને યુઞ્જ્યાદ યોગમાત્મવિશુધ્દયે ॥ ૧૨ ॥
મગ તેથ આપણ । એકાગ્ર અંતઃકરણ ।
કરુનિ સદ્ગુરુસ્મરણ । અનુભવિજે ॥ ૧૮૬ ॥
કરુનિ સદ્ગુરુસ્મરણ । અનુભવિજે ॥ ૧૮૬ ॥
તૈસેં સ્મરતેનિ આદરેં । સબાહ્ય સાત્વિકેં ભરે ।
જંવ કાઠિણપણ વિરે । અહંભાવાચે ॥ ૧૮૭ ॥
જંવ કાઠિણપણ વિરે । અહંભાવાચે ॥ ૧૮૭ ॥
વિષયાંચા વિસરુ પડે । ઇંદ્રિયાંચી કસમસ મોડે ।
મનાચી ઘડી ઘડે । હૃદયામાજીં ॥ ૧૮૮ ॥
મનાચી ઘડી ઘડે । હૃદયામાજીં ॥ ૧૮૮ ॥
ઐસેં ઐક્ય હેં સહજેં । ફાવેં તંવ રાહિજે ।
મગ તેણેંચિ બોધેં બૈસિજે । આસનાવરી ॥ ૧૮૯ ॥
મગ તેણેંચિ બોધેં બૈસિજે । આસનાવરી ॥ ૧૮૯ ॥
આતાં આંગાતે આંગ કરી । પવનાતેં પવનુ ધરી ।
ઐસી અનુભવાચી ઉજરી । હોંચિ લાગે ॥ ૧૯૦ ॥
ઐસી અનુભવાચી ઉજરી । હોંચિ લાગે ॥ ૧૯૦ ॥
પ્રવૃત્તી માઘૌતિ મોહરે । સમાધિ ઐલાડિ ઉતરે ।
આઘવેં અભ્યાસુ સરે । બૈસતખેંવો ॥ ૧૯૧ ॥
આઘવેં અભ્યાસુ સરે । બૈસતખેંવો ॥ ૧૯૧ ॥
મુદ્રેચી પ્રૌઢી ઐશી । તેચિ સાંગિજેલ આતાં પરિયેસીં ।
તરી ઉરુ યા જઘનાસી । જડોનિ ઘાલીં ॥ ૧૯૨ ॥
તરી ઉરુ યા જઘનાસી । જડોનિ ઘાલીં ॥ ૧૯૨ ॥
ચરણતળેં દેવ્હડી । આધારદ્રુમાચા બુડીં ।
સુઘટિતેં ગાઢીં । સંચરીં પાં ॥ ૧૯૩ ॥
સુઘટિતેં ગાઢીં । સંચરીં પાં ॥ ૧૯૩ ॥
સવ્ય તો તળીં ઠેવિજે । તેણેં સિવણીમધ્યુ પીડિજે ।
વરી બૈસે તો સહજેં । વામચરણુ ॥ ૧૯૪ ॥
વરી બૈસે તો સહજેં । વામચરણુ ॥ ૧૯૪ ॥
ગુદ મેંઢ્રાઆંતૌતિ । ચારી અંગુળેં નિગુતીં ।
તેથ સાર્ધ સાર્ધ પ્રાંતી । સાંડુનિયાં ॥ ૧૯૫ ॥
તેથ સાર્ધ સાર્ધ પ્રાંતી । સાંડુનિયાં ॥ ૧૯૫ ॥
માજિ અંગુળ એક નિગે । તેથ ટાંચેચેનિ ઉત્તરાભાગેં ।
નેહેટિજે વરિ આંગેં । પેલલેનિ ॥ ૧૯૬ ॥
નેહેટિજે વરિ આંગેં । પેલલેનિ ॥ ૧૯૬ ॥
ઉચલિલે કાં નેણિજે । તૈસેં પૃષ્ઠાંત ઉચલિજે ।
ગુલ્ફદ્વય ધરિજે । તેણેંચિ માનેં ॥ ૧૯૭ ॥
ગુલ્ફદ્વય ધરિજે । તેણેંચિ માનેં ॥ ૧૯૭ ॥
મગ શરીર સંચુ પાર્થા । અશેષુહી સર્વથા ।
પાર્ષ્ણીચા માથા । સ્વયંભુ હોય ॥ ૧૯૮ ॥
પાર્ષ્ણીચા માથા । સ્વયંભુ હોય ॥ ૧૯૮ ॥
અર્જુના હેં જાણ । મૂળબંધાચેં લક્ષણ ।
વજ્રાસન ગૌણ । નામ યાસી ॥ ૧૯૯ ॥
વજ્રાસન ગૌણ । નામ યાસી ॥ ૧૯૯ ॥
ઐસી આધારીં મુદ્રા પડે । આણિ આધીંચા માર્ગુ મોડે ।
તેથ અપાનુ આંતલીકડે । વોહોંટો લાગે ॥ ૨૦૦॥
તેથ અપાનુ આંતલીકડે । વોહોંટો લાગે ॥ ૨૦૦॥
સમં કાયશિરોગ્રીવં ધારયન્નચલં સ્થિરઃ ।
સંપ્રેક્ષ્ય નાસિકાગ્રં સ્વં દિશશ્ચાનવલોકયન્ ॥ ૧૩ ॥
સંપ્રેક્ષ્ય નાસિકાગ્રં સ્વં દિશશ્ચાનવલોકયન્ ॥ ૧૩ ॥
તંવ કરસંપુટ આપૈસેં । વામ ચરણીં બૈસે ।
તંવ બાહુમુળીં દિસે । થોરવી આલી ॥ ૨૦૧ ॥
તંવ બાહુમુળીં દિસે । થોરવી આલી ॥ ૨૦૧ ॥
માજી ઉભારલેનિ દંડેં । શિરકમળ હોય ગાઢેં ।
નેત્રદ્વારીચી કવાડેં । લાગૂં પહાતી ॥ ૨૦૨ ॥
નેત્રદ્વારીચી કવાડેં । લાગૂં પહાતી ॥ ૨૦૨ ॥
વરચિલેં પાતી ઢળતી । તળીંચી તળીં પુંજાળતી ।
તેથ અર્ધોન્મીલિત સ્થિતી | ઉપજે તયા ॥ ૨૦૩ ॥
તેથ અર્ધોન્મીલિત સ્થિતી | ઉપજે તયા ॥ ૨૦૩ ॥
દિઠી રાહોનિ આંતુલીકડે । બાહેર પાઊલ ઘાલી કોડેં ।
તે ઠાયીં ઠાવો પડે । નાસાગ્રપીઠીં ॥ ૨૦૪ ॥
તે ઠાયીં ઠાવો પડે । નાસાગ્રપીઠીં ॥ ૨૦૪ ॥
ઐસેં આંતુચ્યા આંતુચિ રચે । બાહેરી માગુતેં ન વચે ।
મ્હણૌનિ રાહણેં આધિયે દિઠીચેં । તેથેંચિ હોય ॥ ૨૦૫ ॥
મ્હણૌનિ રાહણેં આધિયે દિઠીચેં । તેથેંચિ હોય ॥ ૨૦૫ ॥
આતાં દિશાંચિ ભેટી ઘ્યાવી । કાં રુપાચી વાટ પહાવી ।
હે ચાડ સરે આઘવી । આપૈસયા ॥ ૨૦૬ ॥
હે ચાડ સરે આઘવી । આપૈસયા ॥ ૨૦૬ ॥
મગ કંઠનાળ આટે । હનુવટી હે હડૌતિ દાટે ।
તે ગાઢી હોઊનિ નેહટે । વક્ષઃસ્થળીં ॥ ૨૦૭ ॥
તે ગાઢી હોઊનિ નેહટે । વક્ષઃસ્થળીં ॥ ૨૦૭ ॥
માજીં ઘંટિકા લોપે । વરી બંધુ જો આરોપે ।
તો જાલંધરુ મ્હણિપે । પંડુકુમરા ॥ ૨૦૮ ॥
તો જાલંધરુ મ્હણિપે । પંડુકુમરા ॥ ૨૦૮ ॥
નાભીવરી પોખે । ઉદર હેં થોકે ।
અંતરીં ફાંકે । હૃદયકોશુ ॥ ૨૦૯ ॥
અંતરીં ફાંકે । હૃદયકોશુ ॥ ૨૦૯ ॥
સ્વાધિષ્ઠાનાવરિચિલે કાંઠીં । નાભીસ્થાનાતળવટીં ।
બંધુ પડે કિરીટી । વોઢિયાણા તો ॥ ૨૧૦ ॥
બંધુ પડે કિરીટી । વોઢિયાણા તો ॥ ૨૧૦ ॥
પ્રશાન્તાત્મા વિગતભીર્બ્રહ્મચારિવ્રતે સ્થિતઃ ।
મનઃ સંયમ્ય મચ્ચિત્તો યુક્ત આસીત મત્પરઃ ॥ ૧૪ ॥
મનઃ સંયમ્ય મચ્ચિત્તો યુક્ત આસીત મત્પરઃ ॥ ૧૪ ॥
ઐસી શરીરાબાહેરલીકડે । અભ્યાસાચી પાંખર પડે ।
તંવ આંતુ ત્રાય મોડે । મનોધર્માચી ॥ ૨૧૧ ॥
તંવ આંતુ ત્રાય મોડે । મનોધર્માચી ॥ ૨૧૧ ॥
કલ્પના નિમે । પ્રવૃત્તી શમે ।
આંગ મન વિરમે । સાવિયાચિ ॥ ૨૧૨॥
આંગ મન વિરમે । સાવિયાચિ ॥ ૨૧૨॥
ક્ષુધા કાય જાહાલી । નિદ્રા કેઉતી ગેલી ।
હે આઠવણહી હારપલી । ન દિસે વેગાં । ૨૧૩ ॥
હે આઠવણહી હારપલી । ન દિસે વેગાં । ૨૧૩ ॥
જો મુળબંધે કોંડલા । અપાનુ માઘૌતા મુરડલા ।
તો સવેંચિ વરી સાંકડલા । ફુગુ ધરી ॥ ૨૧૪ ॥
તો સવેંચિ વરી સાંકડલા । ફુગુ ધરી ॥ ૨૧૪ ॥
ક્ષોભલેપણેં માજે । ઉવાઇલા ઠાયી ગાજે ।
મણિપુરેંસી ઝુંજે । રાહોનિયાં ॥ ૨૧૫ ॥
મણિપુરેંસી ઝુંજે । રાહોનિયાં ॥ ૨૧૫ ॥
મગ થાંવલી તે વાહટુળી । સૈંઘ ઘેઊનિ ઘર ડહુળી ।
બાળપણીંચી કુહીટુળી । બાહેર ઘાલી ॥ ૨૧૬ ॥
બાળપણીંચી કુહીટુળી । બાહેર ઘાલી ॥ ૨૧૬ ॥
ભીતરીં વળી ન ધરે । કોઠ્યામાજીં સંચરે ।
કફપિત્તાચે થારે । ઉરોં નેદી॥ ૨૧૭ ।।
ધાંતુચે સમુદ્ર ઉલંડી । મેદાચે પર્વત ફોડી ।
આંતલી મજ્જા કાઢી । અસ્થિગત ॥ ૨૧૮ ॥
કફપિત્તાચે થારે । ઉરોં નેદી॥ ૨૧૭ ।।
ધાંતુચે સમુદ્ર ઉલંડી । મેદાચે પર્વત ફોડી ।
આંતલી મજ્જા કાઢી । અસ્થિગત ॥ ૨૧૮ ॥
નાડીતેં સોડવી । ગાત્રાંતેં વિઘડવી ।
સાધકાંતે ભેડસાવી । પરિ બિહાવેં ના ॥ ૨૧૯ ॥
સાધકાંતે ભેડસાવી । પરિ બિહાવેં ના ॥ ૨૧૯ ॥
વ્યાધીતેં દાવી । સવેંચિ હરવી ।
આપ પૃથ્વી કાલવી । એકવાટ ॥ ૨૨૦ ॥
આપ પૃથ્વી કાલવી । એકવાટ ॥ ૨૨૦ ॥
તંવ યેરીકડે ધનુર્ધરા । આસનાચા ઉબારા ।
શક્તી કરી ઉજગરા । કુંડલિનીતે ॥ ૨૨૧ ॥
શક્તી કરી ઉજગરા । કુંડલિનીતે ॥ ૨૨૧ ॥
નાગાચેં પિલેં । કુંકુમેં નાહલેં ।
વળણ ઘેઊનિ આલેં । સેજે જૈસેં ॥ ૨૨૨ ।।
તૈશી તે કુંડલિની । મોટકી ઔટ વળણી ।
અધોમુખ સર્પિણી । નિજૈલી અસે ॥ ૨૨૩ ॥
વળણ ઘેઊનિ આલેં । સેજે જૈસેં ॥ ૨૨૨ ।।
તૈશી તે કુંડલિની । મોટકી ઔટ વળણી ।
અધોમુખ સર્પિણી । નિજૈલી અસે ॥ ૨૨૩ ॥
વિદ્યુલતેચી વિડી । વન્હિજ્વાળાંચી ઘડી ।
પંધરેયાચી ચોખડી । ઘોંટીવ જૈશી ॥ ૨૨૪ ॥
પંધરેયાચી ચોખડી । ઘોંટીવ જૈશી ॥ ૨૨૪ ॥
તૈસી સુબધ્દ આટલી । પુટીં હોતી દાટલી ।
તેં વજ્રાસનેં ચિમુટલી । સાવધુ હોય ॥ ૨૨૫ ॥
તેં વજ્રાસનેં ચિમુટલી । સાવધુ હોય ॥ ૨૨૫ ॥
તેથ નક્ષત્ર જૈસેં ઉલંડલેં । કીં સુર્યાચેં આસન મોડલેં ।
તેજાચે બીજ વિરુઢલેં । અંકુરેશીં ॥ ૨૨૬ ॥
તેજાચે બીજ વિરુઢલેં । અંકુરેશીં ॥ ૨૨૬ ॥
તૈશી વેઢિયાતેં સોડતી । કવતિકેં આંગ મોડિતી ।
કંદાવરી શક્તી । ઉઠલી દિસે ॥ ૨૨૭ ॥
કંદાવરી શક્તી । ઉઠલી દિસે ॥ ૨૨૭ ॥
સહજેં બહુતાં દિવસાંચી ભૂક । વરી ચેવવિલીં તેં હોય મિષ ।
મગ આવેશેં પસરી મુખ । ઊર્ધ્વા ઉજૂ ॥ ૨૨૮ ॥
મગ આવેશેં પસરી મુખ । ઊર્ધ્વા ઉજૂ ॥ ૨૨૮ ॥
તેથ હૃદયકોશાતળવટીં । જો પવનુ ભરે કિરીટી ।
તયા સગળેયાચિ મિઠી । દેઊનિ ઘાલી ॥ ૨૨૯ ॥
તયા સગળેયાચિ મિઠી । દેઊનિ ઘાલી ॥ ૨૨૯ ॥
મુખીંચ્યા જ્વાળીં । તળીં વરી કવળી ।
માંસાચી વડવાળી ।આરોગું લાગે ॥ ૨૩૦ ॥
માંસાચી વડવાળી ।આરોગું લાગે ॥ ૨૩૦ ॥
જે જે ઠાય સમાંસ । તેથ આહાચ જોડે ઘાઉસ ।
પાઠી એકદોની ઘાંસ । હિયાહી ભરી ॥ ૨૩૧ ॥
પાઠી એકદોની ઘાંસ । હિયાહી ભરી ॥ ૨૩૧ ॥
મગ તળવે તળહાત શોધી । ઉર્ધ્વીચે ખંડ ભેદી ।
ઝાડા ઘે સંધી । પ્રત્યંગાચા ॥ ૨૩૨ ॥
ઝાડા ઘે સંધી । પ્રત્યંગાચા ॥ ૨૩૨ ॥
આધાર તરી ન સંડી । પરિ નખીંચેંહી સત્ત્વ કાઢી ।
ત્વચા ધુવૂનિ જડી । પાંજરેશીં ॥ ૨૩૩ ॥
ત્વચા ધુવૂનિ જડી । પાંજરેશીં ॥ ૨૩૩ ॥
અસ્થીંચે નળે નિરપે । શિરાંચે હીર વોરપે ।
તંવ બાહેરી વિરુઢી કરપે । રોમબીજાંચી ॥ ૨૩૪ ॥
તંવ બાહેરી વિરુઢી કરપે । રોમબીજાંચી ॥ ૨૩૪ ॥
મગ સપ્તધાંતૂચ્યા સાગરીં । તાહાનેલી ઘોંટ ભરી ।
આણિ સવેંચિ ઉન્હાળા કરી । ખડખડીત ॥ ૨૩૫ ॥
આણિ સવેંચિ ઉન્હાળા કરી । ખડખડીત ॥ ૨૩૫ ॥
નાસાપુટૌનિ વારા । જો જાતસે અંગુળે બારા ।
તો ગચિયે ધરુનિ માઘારા । આંતુ ઘાલી ॥ ૨૩૬ ॥
તો ગચિયે ધરુનિ માઘારા । આંતુ ઘાલી ॥ ૨૩૬ ॥
તેથ અધ વરૌતેં આકુંચે । ઊર્ધ્વ તળૌતેં ખાંચે ।
તયા ખેંવામાજિ ચક્રાચે । પદર ઉરતી ॥ ૨૩૭ ॥
તયા ખેંવામાજિ ચક્રાચે । પદર ઉરતી ॥ ૨૩૭ ॥
એર઼્હવીં તરી દોન્હી તેવ્હાંચિ મિળતી । પરિ કુંડલિની નાવેકુ દુશ્ચિત્ત હોતી ।
તે તયાંતેં મ્હણે પરૌતી । તુમ્હીચિ કાયસીં એથેં ॥ ૨૩૮ ॥
તે તયાંતેં મ્હણે પરૌતી । તુમ્હીચિ કાયસીં એથેં ॥ ૨૩૮ ॥
આઇકેં પાર્થિવ ધાતુ આઘવી । આરોગિતાં કાહીં નુરવી ।
આણિ આપાતેં તંવ ઠેવી । પુસોનિયાં ॥ ૨૩૯ ॥
આણિ આપાતેં તંવ ઠેવી । પુસોનિયાં ॥ ૨૩૯ ॥
ઐસી દોની ભુતેં ખાયે । તે વેળી સંપૂર્ણ ધાયે ।
મગ સૌમ્ય હોઊનિ રાહે । સુષુમ્નેપાશીં ॥ ૨૪૦ ॥
મગ સૌમ્ય હોઊનિ રાહે । સુષુમ્નેપાશીં ॥ ૨૪૦ ॥
તેથ તૃપ્તીચેનિ સંતોષેં । ગરળ જેં વમી મુખેં ।
તેણેં તિયેચેનિ પીયૂષે । પ્રાણુ જિયે ॥ ૨૪૧ ॥
તેણેં તિયેચેનિ પીયૂષે । પ્રાણુ જિયે ॥ ૨૪૧ ॥
તો અગ્નિ આંતૂનિ નિઘે । પરિ સબાહ્ય નિવવૂંચિ લાગે ।
તે વેળી કસુ બાંધિતી આંગે । સાંડિલા પુઢતી ॥ ૨૪૨ ॥
તે વેળી કસુ બાંધિતી આંગે । સાંડિલા પુઢતી ॥ ૨૪૨ ॥
માર્ગ મોડિતી નાડીચે । નવવિધપણ વાયુચેં ।
જાય મ્હણઊનિ શરીરાચે । ધર્મુ નાહીં ॥ ૨૪૩ ॥
જાય મ્હણઊનિ શરીરાચે । ધર્મુ નાહીં ॥ ૨૪૩ ॥
ઇડા પિંગળા એકવટતી । ગાંઠી તિન્હી સુટતી ।
સાહી પદર ફુટતી । ચક્રાંચે હે ॥ ૨૪૪॥
સાહી પદર ફુટતી । ચક્રાંચે હે ॥ ૨૪૪॥
મગ શશી આણિ ભાનુ । ઐસા કલ્પિજે જો અનુમાનુ ।
તો વાતીવરી પવનુ । ગિવસિતાં ન દિસે ॥ ૨૪૫ ॥
તો વાતીવરી પવનુ । ગિવસિતાં ન દિસે ॥ ૨૪૫ ॥
બુધ્દીચી પુળિકા વિરે । પરિમળુ ઘ્રાણી ઉરે ।
તોહી શક્તિસવેં સંચરે । મધ્યમેમાજી ॥ ૨૪૬ ॥
તોહી શક્તિસવેં સંચરે । મધ્યમેમાજી ॥ ૨૪૬ ॥
તંવ વરિલેકડોનિ ઢાળેં । ચંદ્રામૃતાચેં તળેં ।
કાનવડોનિ મિળે । શક્તિમુખીં ॥ ૨૪૭ ॥
કાનવડોનિ મિળે । શક્તિમુખીં ॥ ૨૪૭ ॥
તેણેં નાતકેં રસ ભરે । તો સર્વાંગામાજીં સંચરે ।
જેથિંચા તેથ મુરે । પ્રાણપવનુ ॥ ૨૪૮ ॥
જેથિંચા તેથ મુરે । પ્રાણપવનુ ॥ ૨૪૮ ॥
તાતલિયે મુસેં । મેણ નિઘોનિ જાય જૈસેં ।
કોંદલી રાહે રસેં । વોતલેનિ ॥ ૨૪૯ ॥
કોંદલી રાહે રસેં । વોતલેનિ ॥ ૨૪૯ ॥
તૈસે પિંડાચેનિ આકારેં । તે કળાચિ કાં અવતરે ।
વરી ત્વચેચેનિ પદરેં । પાંગુરલી અસે ॥ ૨૫૦ ॥
વરી ત્વચેચેનિ પદરેં । પાંગુરલી અસે ॥ ૨૫૦ ॥
જૈસી આભાળાચી બુંથી । કરુનિ રાહે ગભસ્તી ।
મગ ફિટલિયા દીપ્તિ । ધરૂં નયે ॥ ૨૫૧ ॥
મગ ફિટલિયા દીપ્તિ । ધરૂં નયે ॥ ૨૫૧ ॥
તૈસા આહાચવરિ કોરડા । ત્વચેચા અસે પાતવડા ।
તો ઝડોનિ જાય કોંડા । જૈસા હોય ॥ ૨૫૨ ॥
તો ઝડોનિ જાય કોંડા । જૈસા હોય ॥ ૨૫૨ ॥
મગ કાશ્મીરાચે સ્વયંભ । કાં રત્નબીજા નિઘાલે કોંભ ।
અવયવકાંતીચિ ભાંબ | તૈસી દિસે ॥ ૨૫૩ ॥
અવયવકાંતીચિ ભાંબ | તૈસી દિસે ॥ ૨૫૩ ॥
નાતરિ સંધ્યારાગીંચે રંગ । કાઢૂનિ વળિલેં તેં આંગ ।
કી અંતર્જોતીચેં લિંગ । નિર્વાળિલેં ॥ ૨૫૪ ॥
કી અંતર્જોતીચેં લિંગ । નિર્વાળિલેં ॥ ૨૫૪ ॥
કુંકુમાચે ભરીંવ । સિધ્દરસાંચે વોતીંવ ।
મજ પાહતાં સાવેવ । શાંતિચિ તે ॥ ૨૫૫ ॥
મજ પાહતાં સાવેવ । શાંતિચિ તે ॥ ૨૫૫ ॥
તેં આનંદચિત્રીંચેં લેપ । નાતરી મહાસુખાચેં રૂપ ।
કીં સંતોષતરૂચેં રોપ । થાંવલેં જૈસેં ॥ ૨૫૬ ॥
કીં સંતોષતરૂચેં રોપ । થાંવલેં જૈસેં ॥ ૨૫૬ ॥
તો કનકચંપકાચા કળા । કીં અમૃતાચા પુતળા ।
નાના સાસિંનલા મળા । કોંવળિકેચા ॥ ૨૫૭ ॥
નાના સાસિંનલા મળા । કોંવળિકેચા ॥ ૨૫૭ ॥
હો કાં જે શારદિયેચે વોલેં । ચંદ્રબિંબ પાલ્હેલેં ।
કાં તેજચિ મૂર્ત બૈસલેં । આસનાવરી ॥ ૨૫૮ ॥
કાં તેજચિ મૂર્ત બૈસલેં । આસનાવરી ॥ ૨૫૮ ॥
તૈસેં શરીર હોયે । જે વેળીં કુંડલિની ચંદ્ર પિયે ।
મગ દેહાકૃતિ બિહે । કૃતાંતુ ગા ॥ ૨૫૯ ॥
મગ દેહાકૃતિ બિહે । કૃતાંતુ ગા ॥ ૨૫૯ ॥
વૃધ્દાપ્ય તરી બહુડે । તારુણ્યાચી ગાંઠી વિઘડે ।
લોપલી ઉઘડે । બાળદશા ॥ ૨૬૦ ॥
લોપલી ઉઘડે । બાળદશા ॥ ૨૬૦ ॥
વયસા તરી યેતુલેવરી । એર઼્હવી બળાચા બળાર્થુ કરી ।
ધૈર્યાચી થોરી । નિરુપમ ॥ ૨૬૧ ॥
ધૈર્યાચી થોરી । નિરુપમ ॥ ૨૬૧ ॥
કનકદ્રુમાચાં પાલવીં । રત્નકળિકા નિત્ય નવી ।
નખેં તૈસીં બરવીં । નવીં નિઘતી ॥ ૨૬૨ ॥
નખેં તૈસીં બરવીં । નવીં નિઘતી ॥ ૨૬૨ ॥
દાંતહી આન હોતી । પરિ અપાડેં સાનેજતી ।
જૈસી દુબાહીં બૈસે પાંતી । હિરેયાંચી ॥ ૨૬૩ ॥
જૈસી દુબાહીં બૈસે પાંતી । હિરેયાંચી ॥ ૨૬૩ ॥
માણિકુલિયાંચિયા કણિયા । સાવિયાચી અણુમાનિયા ।
તૈસિયા સર્વાંગીં ઉધવતી અણિયા । રોમાંચિયાં ॥ ૨૬૪ ॥
તૈસિયા સર્વાંગીં ઉધવતી અણિયા । રોમાંચિયાં ॥ ૨૬૪ ॥
કરચરણતળેં । જૈસીં કાં રાતોત્પળેં ।
પાખાળીં હોતી ડોળે । કાય સાંગો ॥ ૨૬૫ ॥
પાખાળીં હોતી ડોળે । કાય સાંગો ॥ ૨૬૫ ॥
નિડારાચેનિ કોંદાટેં । મોતિયેં નાવરતી સંપુટેં ।
મગ શિવણી જૈશી ઉતટે । શુક્તિપલ્લવાંચી ॥ ૨૬૬ ॥
મગ શિવણી જૈશી ઉતટે । શુક્તિપલ્લવાંચી ॥ ૨૬૬ ॥
તૈશીં પાતિચિયે કવળિયે ન સમાયે । દિઠી જાકળોનિ નિઘોં પાહે ।
આધિલીચી પરિ હોયે । ગગના કળિતી ॥ ૨૬૭ ॥
આધિલીચી પરિ હોયે । ગગના કળિતી ॥ ૨૬૭ ॥
આઇકે દેહ હોય સોનિયાચેં । પરિ લાઘવ યે વાયૂચેં ।
જે આપા આણિ પૃથ્વીચે । અંશુ નાહીં ॥ ૨૬૮ ॥
જે આપા આણિ પૃથ્વીચે । અંશુ નાહીં ॥ ૨૬૮ ॥
મગ સમુદ્રપૈલાડી દેખે । સ્વર્ગીંચા આલોચુ આઇકે ।
મનોગત ઓળખે । મુંગિયેચે ।। ૨૬૯ ॥
મનોગત ઓળખે । મુંગિયેચે ।। ૨૬૯ ॥
પવનાચા વારિકા વળઘે । ચાલે તરી ઉદકીં પાઊલ ન લાગે ।
યેણેં યેણેં પ્રસંગે । યેતી બહુતા સિધ્દી ॥ ૨૭૦ ॥
યેણેં યેણેં પ્રસંગે । યેતી બહુતા સિધ્દી ॥ ૨૭૦ ॥
આઇકેં પ્રાણાચા હાતુ ધરુનિ । ગગનાચી પાઉટી કરુની ।
મધ્યમેચેનિ દાદરાહુની । હૃદયા આલી ॥ ૨૭૧ ॥
મધ્યમેચેનિ દાદરાહુની । હૃદયા આલી ॥ ૨૭૧ ॥
તે કુંડલિની જગદંબા । જે ચૈતન્યચક્રવર્તીચી શોભા ।
જયા વિશ્વબીજાચિયા કોંભા । સાઉલી કેલી ॥ ૨૭૨ ॥
જયા વિશ્વબીજાચિયા કોંભા । સાઉલી કેલી ॥ ૨૭૨ ॥
જે શૂન્યલિંગાચી પિંડી । જે પરમાત્મયા શિવાચી કંરડી ।
જે પ્રાણાચી ઉઘડી । જન્મભૂમી ॥ ૨૭૩ ॥
જે પ્રાણાચી ઉઘડી । જન્મભૂમી ॥ ૨૭૩ ॥
હેં અસો તે કુંડલિની બાળી । હૃદયાઆંતુ આલી ।
તંવ અનાહતાચાં બોલીં । ચાવળે તે ॥ ૨૭૪ ॥
તંવ અનાહતાચાં બોલીં । ચાવળે તે ॥ ૨૭૪ ॥
શક્તીચિયા આંગા લાગલેં । બુદ્ધીચેં ચૈતન્ય હોતેં જાહલેં ।
તેં તેણેં આઇકિલેં । અળુમાળુ ॥ ૨૭૫ ॥
તેં તેણેં આઇકિલેં । અળુમાળુ ॥ ૨૭૫ ॥
ઘોષાચ્યા કુંડી । નાદચિત્રાંચી રુપડીં ।
પ્રણવાચિયા મોડી । રેખિલીં ઐસીં ॥ ૨૭૬ ॥
પ્રણવાચિયા મોડી । રેખિલીં ઐસીં ॥ ૨૭૬ ॥
હેંચિ કલ્પાવેં તરી જાણિજે । પરિ કલ્પિતેં કૈચેં આણિજે ।
તરી નેણોં કાય ગાજે । તિયે ઠાયીં ॥ ૨૭૭ ॥
તરી નેણોં કાય ગાજે । તિયે ઠાયીં ॥ ૨૭૭ ॥
વિસરોનિ ગેલોં અર્જુના । જંવ નાશુ નાહી પવના ।
તંવ વાચા આથી ગગના । મ્હણોનિ ઘુમે ॥ ૨૭૮ ॥
તંવ વાચા આથી ગગના । મ્હણોનિ ઘુમે ॥ ૨૭૮ ॥
તયા અનાહતાચેનિ મેઘેં । આકાશ દુમદુમોં લાગે ।
તંવ બ્રહ્મસ્થાનીંચેં બેગેં । ફિટલેં સહજેં ॥ ૨૭૯ ॥
તંવ બ્રહ્મસ્થાનીંચેં બેગેં । ફિટલેં સહજેં ॥ ૨૭૯ ॥
આઇકેં કમળગર્ભાકારેં । જેં મહદાકાશ દુસરેં ।
જેથ ચૈતન્ય આધાતુરેં । કરુનિ અસિજે ॥ ૨૮૦ ॥
જેથ ચૈતન્ય આધાતુરેં । કરુનિ અસિજે ॥ ૨૮૦ ॥
તયા હૃદયાચ્યા પરિવરીં । કુંડલિનિયાં પરમેશ્વરી ।
તેજાચી શિદોરી । વિનિયોગિલી ।। ૨૮૧ ॥
તેજાચી શિદોરી । વિનિયોગિલી ।। ૨૮૧ ॥
બુધ્દીચેનિ શાકેં । હાતબોનેં નિકેં ।
દ્વૈત જેથ ન દેખે । તૈસેં કેલેં ॥ ૨૮૨ ॥
દ્વૈત જેથ ન દેખે । તૈસેં કેલેં ॥ ૨૮૨ ॥
ઐસી નિજકાંતી હારવિલી । મગ પ્રાણુચિ કેવળ જાહલી ।
તે વેળી કૈસી ગમલી । મ્હણાવી પાં ॥ ૨૮૩ ॥
તે વેળી કૈસી ગમલી । મ્હણાવી પાં ॥ ૨૮૩ ॥
હો કાં જે પવનાચી પુતળી । પાંઘુરલી હોતી સોનેસળી ।
તે ફેડુનિયાં વેગળી । ઠેવલી તિયા ॥ ૨૮૪ ॥
તે ફેડુનિયાં વેગળી । ઠેવલી તિયા ॥ ૨૮૪ ॥
નાતરી વારયાચેનિ આંગેં ઝગટલી । દીપાચી દિઠી નિમટલી ।
કાં લખલખોનિ હારપલી । વીજુ ગગનીં ॥ ૨૮૫ ॥
કાં લખલખોનિ હારપલી । વીજુ ગગનીં ॥ ૨૮૫ ॥
તૈશી હૃદયકમળવેર઼્હીં । દિસે સોનિયાચી જૈશી સરી ।
નાતરી પ્રકાશજળાચી ઝરી । વાહત આલી ॥ ૨૮૬ ॥
નાતરી પ્રકાશજળાચી ઝરી । વાહત આલી ॥ ૨૮૬ ॥
મગ તે હૃદયભૂમી પોકળે । જિરાલી કાં એકે વેળે ।
તૈસેં શક્તીચે રુપ માવળે । શક્તીચિમાજીં ।। ૨૮૭ ॥
તૈસેં શક્તીચે રુપ માવળે । શક્તીચિમાજીં ।। ૨૮૭ ॥
તેવ્હાં તરી શક્તીચિ મ્હણિજે । એર઼્હવી તો પ્રાણુ કેવળ જાણિજે ।
આતાં નાદ બિંદુ નેણિજે । કલા જ્યોતી ॥ ૨૮૮ ॥
આતાં નાદ બિંદુ નેણિજે । કલા જ્યોતી ॥ ૨૮૮ ॥
મનાચા હન મારુ । કાં પવનાચા ધરુ ।
ધ્યાનાચા આદરુ । નાહીં પરી ॥ ૨૮૯ ॥
ધ્યાનાચા આદરુ । નાહીં પરી ॥ ૨૮૯ ॥
હે કલ્પના ઘે સાંડી । તેં નાહીં ઇયે પરવડી ।
હે મહાભૂતાંચી ફુડી । આટણી દેખાં ॥ ૨૯૦ ॥
હે મહાભૂતાંચી ફુડી । આટણી દેખાં ॥ ૨૯૦ ॥
પિંડે પિંડાચા ગ્રાસુ । તો હા નાથસંકેતીચા દંશુ ।
પરિ દાઊનિ ગેલા ઉદ્દેશુ । મહાવિષ્ણુ ॥ ૨૯૧ ॥
પરિ દાઊનિ ગેલા ઉદ્દેશુ । મહાવિષ્ણુ ॥ ૨૯૧ ॥
તયા ધ્વનિતાચેં કેણેં સોડુની । યથાર્થાચી ઘડી ઝાડુની ।
ઉપલવિલી મ્યાં જાણુનિ । ગ્રાહીક શ્રોતે ॥ ૨૯૨ ॥
ઉપલવિલી મ્યાં જાણુનિ । ગ્રાહીક શ્રોતે ॥ ૨૯૨ ॥
યુઞ્જન્નેનં સદાઽત્માનં યોગી નિયતમાનસઃ ।
શાન્તિ નિર્વાણપરમાં મત્સંસ્થામધિગચ્છતિ ॥ ૧૫ ॥
શાન્તિ નિર્વાણપરમાં મત્સંસ્થામધિગચ્છતિ ॥ ૧૫ ॥
ઐકેં શક્તીચેં તેજ લોપે । તેથ દેહીંચે રુપ હારપે ।
મગ તો ડોળ્યાંમાજી લપે । જગાચિયા ॥ ૨૯૩ ॥
મગ તો ડોળ્યાંમાજી લપે । જગાચિયા ॥ ૨૯૩ ॥
એર઼્હવીં આધિલાચી ઐસેં । સાવયવ તરી દિસે ।
પરી વાયૂચેં કાં જૈસેં । વળિલેં હોય ॥ ૨૯૪ ॥
પરી વાયૂચેં કાં જૈસેં । વળિલેં હોય ॥ ૨૯૪ ॥
નાતરી કર્દળીચા ગાભા । બુંથી સાંડોનિ ઉભા ।
કાં અવયવચિ નભા । નિવડલા તો ॥ ૨૯૫ ॥
કાં અવયવચિ નભા । નિવડલા તો ॥ ૨૯૫ ॥
તૈસેં હોય શરીર । તૈં તેં મ્હણિજે ખેચર ।
હેં પદ હોતાં ચમત્કાર । પિંડજની ॥ ૨૯૬ ॥
હેં પદ હોતાં ચમત્કાર । પિંડજની ॥ ૨૯૬ ॥
દેખેં સાધકુ નિઘોનિ જાય । માગાં પાઉલાંચી વોળ રાહે ।
તેથ ઠાયી ઠાયી હોયે । હે અણિમાદિક ॥ ૨૯૭ ॥
તેથ ઠાયી ઠાયી હોયે । હે અણિમાદિક ॥ ૨૯૭ ॥
પરિ તેણેં કાય કાજ આપણયાં । અવધારી ઐસા ધનંજયા ।
લોપ આથી ભૂતત્રયા । દેહીંચા દેહીં ॥ ૨૯૮ ॥
લોપ આથી ભૂતત્રયા । દેહીંચા દેહીં ॥ ૨૯૮ ॥
પૃથ્વીતેં આપ વિરવી । આપાતેં તેજ જિરવી ।
તેજાતેં પવનુ હરવી । હૃદયામાજીં ।। ૨૯૯ ॥
તેજાતેં પવનુ હરવી । હૃદયામાજીં ।। ૨૯૯ ॥
પાઠીં આપણ એકલા ઉરે । પરિ શરીરાચેનિ અનુકારેં ।
મગ તોહી નિગે અંતરેં । ગગના મિળે ॥ ૩૦૦ ॥
મગ તોહી નિગે અંતરેં । ગગના મિળે ॥ ૩૦૦ ॥
તે વેળી કુંડલિની હે ભાષ જાયે । મારુત ઐસેં નામ હોયે ।
પરિ શક્તીપણ તેં આહે । જંવ ન મિળે શિવીં ॥ ૩૦૧ ॥
પરિ શક્તીપણ તેં આહે । જંવ ન મિળે શિવીં ॥ ૩૦૧ ॥
મગ જાલંધર સાંડી । કકારાંત ફોડી ।
ગગનાચિયે પાહાડીં । પૈઠી હોય ॥ ૩૦૨ ॥
ગગનાચિયે પાહાડીં । પૈઠી હોય ॥ ૩૦૨ ॥
તે ૐકારાચિયે પાઠી । પાય દેત ઉઠાઉઠી ।
પશ્યંતીચિયે પાઉટી । માગાં ઘાલી ॥ ૩૦૩ ॥
પશ્યંતીચિયે પાઉટી । માગાં ઘાલી ॥ ૩૦૩ ॥
પુઢાં તન્માત્રા અર્ધવેરી । આકાશાચાં અંતરી ।
ભરતી ગમે સાગરીં । સરિતા જેવીં ॥ ૩૦૪ ॥
ભરતી ગમે સાગરીં । સરિતા જેવીં ॥ ૩૦૪ ॥
મગ બ્રહ્મરંધ્રી સ્થિરાવોની । સોહંભાવાચ્યા બાહ્યા પસરુની ।
પરમાત્મલિંગા ધાંવોનિ । આંગા ઘડે ॥ ૩૦૫ ॥
પરમાત્મલિંગા ધાંવોનિ । આંગા ઘડે ॥ ૩૦૫ ॥
તંવ મહાભૂતાંચી જવનિકા ફિટે । મગ દોહીંસિ હોય ઝટેં ।
તેથ ગગનાસકટ આટે । સમરસીં તિયે ॥ ૩૦૬ ॥
તેથ ગગનાસકટ આટે । સમરસીં તિયે ॥ ૩૦૬ ॥
પૈં મેઘાચેનિ મુખીં નિવડિલા । સમુદ્ર કાં વોઘીં પડિલા ।
તો માગુતા જૈસા આલા । આપણપેયાં ॥ ૩૦૭ ॥
તો માગુતા જૈસા આલા । આપણપેયાં ॥ ૩૦૭ ॥
તેવીં પિંડાચેનિ મિષેં । પદીં પદ પ્રવેશે ।
તેં એકત્વ હોય તૈસેં । પંડુકુમરા ॥ ૩૦૮ ॥
તેં એકત્વ હોય તૈસેં । પંડુકુમરા ॥ ૩૦૮ ॥
આતાં દુજેં હન હોતેં । કીં એકચિ હેં આઇતેં ।
ઐશિયે વિવંચનપુરતેં । ઉરેચિના ।। ૩૦૯ ॥
ઐશિયે વિવંચનપુરતેં । ઉરેચિના ।। ૩૦૯ ॥
ગગનીં ગગન લયા જાયે । ઐસેં જે કાંહીં આહે ।
તેં અનુભવેં જો હોયે । તો હોઊનિ ઠાકે ॥ ૩૧૦ ॥
તેં અનુભવેં જો હોયે । તો હોઊનિ ઠાકે ॥ ૩૧૦ ॥
મ્હણોનિ તેથિંચી માતુ । ન ચઢેચિ બોલાચા હાતુ ।
જેણેં સંવાદાચિયા ગાંવાઆંતુ । પૈઠી કીજે ॥ ૩૧૧ ॥
જેણેં સંવાદાચિયા ગાંવાઆંતુ । પૈઠી કીજે ॥ ૩૧૧ ॥
અર્જુના એર઼્હવીં તરી । ઇયા અભિપ્રાયાચા ગર્વુ ધરી ।
તે પાહેં પાં વૈખરી । દુરી ઠેલી ॥ ૩૧૨ ॥
તે પાહેં પાં વૈખરી । દુરી ઠેલી ॥ ૩૧૨ ॥
ભ્રૂલતા માગિલીકડે । તેથ મકારાચેંચિ આંગ ન માંડે ।
સડેયા પ્રાણા સાંકડેં । ગગના યેતાં ॥ ૩૧૩ ॥
સડેયા પ્રાણા સાંકડેં । ગગના યેતાં ॥ ૩૧૩ ॥
પાઠીં તેથેંચિ તો ભાસળલા । તંવ શબ્દાચા દિવો માવળલા ।
મગ તયાહિ વરી આટુ ભવિન્નલા । આકાશાચા ॥ ૩૧૪ ॥
મગ તયાહિ વરી આટુ ભવિન્નલા । આકાશાચા ॥ ૩૧૪ ॥
આતાં મહાશૂન્યાચિયા ડોહીં । જેથ ગગનસીચિ ઠાવો નાહીં ।
તેથ તાગા લાગેલ કાઈ । બોલાચા ઇયા ॥ ૩૧૫ ॥
તેથ તાગા લાગેલ કાઈ । બોલાચા ઇયા ॥ ૩૧૫ ॥
મ્હણોનિ આખરામાજીં સાંપડે । કીં કાનાવરી જોડે ।
હે તૈસેં નવ્હે ફુડેં । ત્રિશુધ્દી ગા ॥ ૩૧૬ ॥
હે તૈસેં નવ્હે ફુડેં । ત્રિશુધ્દી ગા ॥ ૩૧૬ ॥
જૈં કહી દૈવેં । અનુભવિલેં ફાવે ।
તૈં આપણચિ હેં ઠાકાવેં । હોઊનિયા ॥ ૩૧૭ ॥
તૈં આપણચિ હેં ઠાકાવેં । હોઊનિયા ॥ ૩૧૭ ॥
પુઢતી જાણણેં તેં નાહીંચિ । મ્હણોનિ અસો કિતી હેંચિ ।
બોલાવેં આતાં વાયાંચિ । ધનુર્ધરા ॥ ૩૧૮ ॥
બોલાવેં આતાં વાયાંચિ । ધનુર્ધરા ॥ ૩૧૮ ॥
ઐસેં શબ્દજાત માઘૌતેં સરે । તેથ સંકલ્પાચેં આયુષ્ય પુરે ।
વારાહી જેથ ન શિરે । વિચારાચા ॥ ૩૧૯ ॥
વારાહી જેથ ન શિરે । વિચારાચા ॥ ૩૧૯ ॥
જેં ઉન્મનિયેચેં લાવણ્ય । જેં તુર્યેચેં તારુણ્ય ।
અનાદિ જેં અગણ્ય । પરમતત્વ ॥ ૩૨૦ ॥
અનાદિ જેં અગણ્ય । પરમતત્વ ॥ ૩૨૦ ॥
જેં આકારાચા પ્રાંતુ । જેં મોક્ષાચા એકાંતુ ।
જેથ આદિ આણિ અંતુ । વિરોનિ ગેલે ॥ ૩૨૧ ॥
જેથ આદિ આણિ અંતુ । વિરોનિ ગેલે ॥ ૩૨૧ ॥
જેં વિશ્વાચેં મૂળ । જેં યોગદ્રુમાચેં ફળ ।
જેં આનંદાચેં કેવળ । ચૈતન્ય ગા ॥ ૩૨૨ ॥
જેં આનંદાચેં કેવળ । ચૈતન્ય ગા ॥ ૩૨૨ ॥
જેં મહાભૂતાંચેં બીજ । જેં મહાતેજાચેં તેજ ।
એવં પાર્થા જેં નિજ । સ્વરુપ માઝેં ॥ ૩૨૩ ॥
એવં પાર્થા જેં નિજ । સ્વરુપ માઝેં ॥ ૩૨૩ ॥
તે હે ચર્તુભુજ કોંભેલી । જયાચી શોભા રુપા આલી ।
દેખોનિ નાસ્તિકીં નોકિલી । ભક્તવૃંદેં ॥ ૩૨૪ ॥
દેખોનિ નાસ્તિકીં નોકિલી । ભક્તવૃંદેં ॥ ૩૨૪ ॥
તેં અનિર્વાચ્ય મહાસુખ । પૈં આપણચિ જાહલે જે પુરુષ ।
જયાંચે કાં નિષ્કર્ષ । પ્રાપ્તીવેરીં ॥ ૩૨૫ ॥
જયાંચે કાં નિષ્કર્ષ । પ્રાપ્તીવેરીં ॥ ૩૨૫ ॥
આમ્હી સાધન હેં જેં સાંગિતલેં । તેંચિ શરીરીં જિહીં કેલેં ।
તે આમુચેનિ પાડેં આલે । નિર્વાળલેયા ॥ ૩૨૬ ॥
તે આમુચેનિ પાડેં આલે । નિર્વાળલેયા ॥ ૩૨૬ ॥
પરબ્રહ્માચેનિ રસેં । દેહાકૃતીચિયે મુસેં ।
વોતીંવ જાહલે તૈસે । દિસતી આંગેં ॥ ૩૨૭ ॥
વોતીંવ જાહલે તૈસે । દિસતી આંગેં ॥ ૩૨૭ ॥
કાં જેં આપણ આતાં દેવો । હા બોલિલો જો ઉપાવો ।
તો પ્રાપ્તીચા ઠાવો । મ્હણોનિ ઘડે ॥ ૩૨૯ ॥
તો પ્રાપ્તીચા ઠાવો । મ્હણોનિ ઘડે ॥ ૩૨૯ ॥
ઇયે અભ્યાસીં જે દૃઢ હોતી । તે ભરંવસેનિ બ્રહ્મત્વા યેતી ।
હેં સાંગતિયાચી રીતી । કળલેં મજ ॥ ૩૩૦ ॥
હેં સાંગતિયાચી રીતી । કળલેં મજ ॥ ૩૩૦ ॥
દેવા ગોઠીચિ હે ઐકતાં । બોધુ ઉપજતસે ચિત્તા ।
મા અનુભવેં તલ્લીનતા । નવ્હેલ કેંવી ॥ ૩૩૧ ॥
મા અનુભવેં તલ્લીનતા । નવ્હેલ કેંવી ॥ ૩૩૧ ॥
મ્હણઊનિ એથ કાંહી । અનારિસેં નાહીં ।
પરિ નાવભરી ચિત્ત દેઈ । બોલા એકા ॥ ૩૩૨ ॥
પરિ નાવભરી ચિત્ત દેઈ । બોલા એકા ॥ ૩૩૨ ॥
આતાં કૃષ્ણા તુવાં સાંગિતલા યોગુ । તો મના તરી આલા ચાંગુ ।
પરિ ન શકેં કરું પાંગુ । યોગ્યતેચા ॥ ૩૩૩ ॥
પરિ ન શકેં કરું પાંગુ । યોગ્યતેચા ॥ ૩૩૩ ॥
સહજેં આંગિક જેતુલી આહે । તેતુલિયાચી જરી સિધ્દિ જાયે ।
તરી હાચિ માર્ગ સુખોપાયેં । અભ્યાસીન ॥ ૩૩૪ ॥
તરી હાચિ માર્ગ સુખોપાયેં । અભ્યાસીન ॥ ૩૩૪ ॥
નાતરી દેવો જૈસેં સાંગતીલ । તૈસેં આપણપાં જરી ન ઠકેલ ।
તરી યોગ્યતેવીણ હોઈલ । તેચિં પુસોં ॥ ૩૩૫ ॥
તરી યોગ્યતેવીણ હોઈલ । તેચિં પુસોં ॥ ૩૩૫ ॥
જીવીંચિયે ઐસી ધારણ । મ્હણોનિ પુસાવયા જાહલેં કારણ ।
મગ મ્હણે તરી આપણ । ચિત્ત દેઇજો ॥ ૩૩૬ ॥
મગ મ્હણે તરી આપણ । ચિત્ત દેઇજો ॥ ૩૩૬ ॥
હાં હો જી અવધારિલેં । જેં હેં સાધન તુમ્હીં નિરુપિલેં ।
તેં આવડતયાહિ અભ્યાસિલેં । ફાવોં શકે ॥ ૩૩૭ ॥
તેં આવડતયાહિ અભ્યાસિલેં । ફાવોં શકે ॥ ૩૩૭ ॥
કીં યોગ્યતેવીણ નાહીં । ઐસેં હન આહે કાંહી ।
તેથ કૃષ્ણા મ્હણતી તરી કાઈ । ધનુર્ધરા ।। ૩૩૮ ॥
તેથ કૃષ્ણા મ્હણતી તરી કાઈ । ધનુર્ધરા ।। ૩૩૮ ॥
હેં કાજ કીર નિર્વાણ । પરિ આણિકહી જેં કાંહી સાધારણ ।
તેંહી અધિકારાચે વોડવેવિણ । કાય સિધ્દિ જાય ॥ ૩૩૯ ॥
તેંહી અધિકારાચે વોડવેવિણ । કાય સિધ્દિ જાય ॥ ૩૩૯ ॥
પૈં યોગ્યતા જે મ્હણિજે । તે પ્રાપ્તીચી આધીન જાણિજે ।
કાં જે યોગ્ય હોઊનિ કીજે । તેં આરંભી ફળેં ॥ ૩૪૦ ॥
કાં જે યોગ્ય હોઊનિ કીજે । તેં આરંભી ફળેં ॥ ૩૪૦ ॥
તરી તૈસી એથ કાંહી । સાવિયાચિ કેણી નાહીં ।
આણિ યોગ્યાંચી કાઈ । ખાણી અસે ॥ ૩૪૧ ॥
આણિ યોગ્યાંચી કાઈ । ખાણી અસે ॥ ૩૪૧ ॥
નાવેક વિરક્તુ । જાહલા દેહધર્મી નિયતુ ।
તરિ તોચિ નવ્હે વ્યવસ્થિતુ । અધિકારિયા ॥ ૩૪૨ ॥
તરિ તોચિ નવ્હે વ્યવસ્થિતુ । અધિકારિયા ॥ ૩૪૨ ॥
યેતુલાલિયે આયણીમાજિ યેવઢેં । યોગ્યપણ તૂતેંહી જોડે ।
ઐસેં પ્રસંગે સાંકડેં । ફેડિલેં તયાચેં ॥ ૩૪૩ ॥
ઐસેં પ્રસંગે સાંકડેં । ફેડિલેં તયાચેં ॥ ૩૪૩ ॥
મગ મ્હણે પાર્થા । તે હે ઐસી વ્યવસ્થા ।
અનિયતાસિ સર્વથા । યોગ્યતા નાહીં ॥ ૩૪૪ ॥
અનિયતાસિ સર્વથા । યોગ્યતા નાહીં ॥ ૩૪૪ ॥
નાત્યશ્નતસ્તુ યોગોઽસ્તિ ન ચૈકાન્તમનશ્નતઃ ।
ન ચાતિ સ્વપ્નશીલસ્ય જાગ્રતો નૈવ ચાર્જુન ॥ ૧૬ ॥
ન ચાતિ સ્વપ્નશીલસ્ય જાગ્રતો નૈવ ચાર્જુન ॥ ૧૬ ॥
જો રસનેદ્રિયાચા અંકિલા । કાં નિદ્રેસી જીવેં વિકલા ।
તો નાહીં એથ મ્હણિતલા । અધિકારિયા ॥ ૩૪૫ ॥
તો નાહીં એથ મ્હણિતલા । અધિકારિયા ॥ ૩૪૫ ॥
અથવા આગ્રહાચિયે બાંદોડી । ક્ષુધા તૃષા કોંડી ।
આહારાતેં તોડી । મારુનિયાં ॥ ૩૪૬ ॥
આહારાતેં તોડી । મારુનિયાં ॥ ૩૪૬ ॥
નિદ્રેચિયા વાટા ન વચે । ઐસા દૃઢિવેચેનિ અવતરણેં નાચે ।
તેં શરીરચિ નવ્હે તયાચેં । મા યોગુ કવણાચા ॥ ૩૪૭ ॥
તેં શરીરચિ નવ્હે તયાચેં । મા યોગુ કવણાચા ॥ ૩૪૭ ॥
મ્હણોનિ અતિશયેં વિષયો સેવાવા । તૈસા વિરોધુ નવ્હાવા ।
કાં સર્વથા નિરોધુ કરાવા । હેંહી નકો ॥ ૩૪૮ ॥
કાં સર્વથા નિરોધુ કરાવા । હેંહી નકો ॥ ૩૪૮ ॥
યુક્તાહારવિહારસ્ય યુક્તચેષ્ટસ્ય કર્મસુ ।
યુક્તસ્વપ્નાવબોધસ્ય યોગો ભવતિ દુઃખહા ॥ ૧૭ ॥
યુક્તસ્વપ્નાવબોધસ્ય યોગો ભવતિ દુઃખહા ॥ ૧૭ ॥
આહાર તરી સેવિજે । પરિ યુક્તીચેનિ માપેં મવિજે ।
ક્રિયાજાત આચરિજે । તયાચિ સ્થિતી ॥ ૩૪૯ ॥
ક્રિયાજાત આચરિજે । તયાચિ સ્થિતી ॥ ૩૪૯ ॥
મપિતલાં બોલિજે । મિતલિયા પાઉલીં ચાલિજે ।
નિદ્રેહી માનુ દીજે । અવસરેં એકેં ॥ ૩૫૦ ॥
નિદ્રેહી માનુ દીજે । અવસરેં એકેં ॥ ૩૫૦ ॥
જાગણેં જરી જાહલેં । તરી વ્હાવે તેં મિતલેં ।
યેતુલેનિ ધાતુસામ્ય સંચલે । અસેલ સુખેં ॥ ૩૫૧ ॥
યેતુલેનિ ધાતુસામ્ય સંચલે । અસેલ સુખેં ॥ ૩૫૧ ॥
ઐસેં યુક્તીચેનિ હાતેં । જેં ઇંદ્રિયાં વોપિજે ભાતેં ।
તૈ સંતોષાસી વાઢતેં । મનચિ કરી ॥ ૩૫૨ ॥
તૈ સંતોષાસી વાઢતેં । મનચિ કરી ॥ ૩૫૨ ॥
યદા વિનિયતં ચિત્તમાત્મન્યેવાવતિષ્ઠતે ।
નિઃસ્પૃહઃ સર્વકામેભ્યો યુક્ત ઇત્યુચ્યતે તદા ॥ ૧૮ ॥
નિઃસ્પૃહઃ સર્વકામેભ્યો યુક્ત ઇત્યુચ્યતે તદા ॥ ૧૮ ॥
બાહેર યુક્તીચી મુદ્રા પડે । તંવ આંત સુખ વાઢે ।
તેથેં સહજચિ યોગુ ઘડે । નાભ્યાસિતાં ॥ ૩૫૩ ॥
તેથેં સહજચિ યોગુ ઘડે । નાભ્યાસિતાં ॥ ૩૫૩ ॥
જૈસેં ભાગ્યાચિયે ભડસેં । ઉદ્યમાચેનિ મિસેં ।
મગ સમૃધ્દીજાત આપૈસેં । ઘર રિઘે ॥ ૩૫૪ ॥
મગ સમૃધ્દીજાત આપૈસેં । ઘર રિઘે ॥ ૩૫૪ ॥
તૈસા યુક્તીમંતુ કૌતુકેં । અભ્યાસાચિયા મોહરા ઠાકે ।
આણિ આત્મસિદ્ધીચી પિકે । અનુભવુ તયાચા ॥ ૩૫૫ ॥
આણિ આત્મસિદ્ધીચી પિકે । અનુભવુ તયાચા ॥ ૩૫૫ ॥
મ્હણોનિ યુક્તી હે પાંડવા । ઘડે જયા સદૈવા ।
તો અપવર્ગાચિયે રાણિવા । અળંકરિજે ॥ ૩૫૬ ॥
તો અપવર્ગાચિયે રાણિવા । અળંકરિજે ॥ ૩૫૬ ॥
યથા દીપો નિવાતસ્થો નેઙ્ગતે સોપમા સ્મૃતા ।
યોગિનો યતચિત્તસ્ય યુઞ્જતો યોગમાત્મનઃ ॥ ૧૯ ॥
યોગિનો યતચિત્તસ્ય યુઞ્જતો યોગમાત્મનઃ ॥ ૧૯ ॥
યુક્તી યોગાચે આંગ પાવે । ઐસેં પ્રયાગ જેં હોય બરવેં ।
તેથ ક્ષેત્રસંન્યાસેં સ્થિરાવેં । માનસ જયાચેં ॥ ૩૫૭ ॥
તેથ ક્ષેત્રસંન્યાસેં સ્થિરાવેં । માનસ જયાચેં ॥ ૩૫૭ ॥
તયાતેં યોગાયુક્ત મ્હણ । હેંહી પ્રસંગે જાણ ।
તેં દીપાંચે ઉપલક્ષણ । નિર્વાતીંચિયા ॥ ૩૫૮ ॥
તેં દીપાંચે ઉપલક્ષણ । નિર્વાતીંચિયા ॥ ૩૫૮ ॥
આતાં તુઝેં મનોગત જાણોનિ । કાંહી એક આમ્હી મ્હણોનિ ।
તેં નિકેં ચિત્ત દેઉની । પરિસાવેં ગા ॥ ૩૫૯ ॥
તેં નિકેં ચિત્ત દેઉની । પરિસાવેં ગા ॥ ૩૫૯ ॥
તૂં પ્રાપ્તીચી ચાડ વાહસી । પરિ અભ્યાસીં દક્ષ નવ્હસી ।
તેં સાંગ પા કાય બિહસી । દુવાડપણા ॥ ૩૬૦ ॥
તેં સાંગ પા કાય બિહસી । દુવાડપણા ॥ ૩૬૦ ॥
તરી પાર્થા હેં ઝણેં । સાયાસ ઘેશીં હો મનેં ।
વાયાં બાગૂલ ઇયે દુર્જનેં । ઇંદ્રિયે કરિતી ॥ ૩૬૧ ॥
વાયાં બાગૂલ ઇયે દુર્જનેં । ઇંદ્રિયે કરિતી ॥ ૩૬૧ ॥
પાહેં પાં આયુષ્યાચા અઢળ કરી । જેં સરતેં જીવિત વારી ।
તયા ઔષધાતેં વૈરી । કાય જિવ્હા ન મ્હણે ॥ ૩૬૨ ॥
તયા ઔષધાતેં વૈરી । કાય જિવ્હા ન મ્હણે ॥ ૩૬૨ ॥
ઐસેં હિતાસિ જેં જેં નિકેં । તેં સદાચિ યા ઇદ્રિંયાં દુઃખે ।
એર઼્હવી સોપેં યોગાસારિખેં । કાંહી આહે ॥ ૩૬૩ ॥
એર઼્હવી સોપેં યોગાસારિખેં । કાંહી આહે ॥ ૩૬૩ ॥
યત્રોપરમતે ચિત્તં નિરુધ્દં યોગસેવયા ।
યત્ર ચૈવાત્મનાત્માનં પશ્યન્નાત્મનિ તુષ્યતિ ॥ ૨૦ ॥
યત્ર ચૈવાત્મનાત્માનં પશ્યન્નાત્મનિ તુષ્યતિ ॥ ૨૦ ॥
સુખમાત્યન્તિકં યત્ તદ્ બુધ્દીગ્રાહ્યમતીદ્રિંય ।
વેત્તિ યત્ર ન ચૈવાયં સ્થિતશ્ચલતિ તત્ત્વતઃ ॥ ૨૧ ॥
વેત્તિ યત્ર ન ચૈવાયં સ્થિતશ્ચલતિ તત્ત્વતઃ ॥ ૨૧ ॥
મ્હણોનિ આસનાચિયા ગાઢીકા । જો આમ્હી અભ્યાસુ સાંગિતલા નિકા ।
તેણે હોઈલ તરી હો કાં । નિરોધુ યયા ॥ ૩૬૪ ॥
તેણે હોઈલ તરી હો કાં । નિરોધુ યયા ॥ ૩૬૪ ॥
એર઼્હવી તરી યેણેં યોગેં । જૈ ઇદ્રિંયા વિંદાણ લાગે ।
તૈ ચિત્ત ભેટોં રિગે । આપણપેયાં ॥ ૩૬૫ ॥
તૈ ચિત્ત ભેટોં રિગે । આપણપેયાં ॥ ૩૬૫ ॥
પરતોનિ પાઠિમોરેં ઠાકે । આણિ આપણિયાંતે આપણ દેખે ।
દેખતખેવોં વોળખે । મ્હણે તત્ત્વ હેં મી ॥ ૩૬૬ ॥
દેખતખેવોં વોળખે । મ્હણે તત્ત્વ હેં મી ॥ ૩૬૬ ॥
તિયે ઓળખીચિસરિસેં । સુખાચિયા સામ્રાજ્યીં બૈસે ।
મગ ચિત્તપણ સમરસેં । વિરોનિ જાય ॥ ૩૬૭ ॥
મગ ચિત્તપણ સમરસેં । વિરોનિ જાય ॥ ૩૬૭ ॥
જયાપરતેં આણિક નાહીં । જયાતેં ઇદ્રિંયેં નેણતી કહીં ।
તેં આપણચિ આપુલિયા ઠાયીં । હોઊનિ ઠાકે ॥ ૩૬૮ ॥
તેં આપણચિ આપુલિયા ઠાયીં । હોઊનિ ઠાકે ॥ ૩૬૮ ॥
યં લબ્ધા ચાપરં લાભં મન્યતે નાધિકં તતઃ ।
યસ્મિન સ્થિતો ન દુઃખેન ગુરુણાપિ વિચાલ્યતે ॥ ૨૨ ॥
યસ્મિન સ્થિતો ન દુઃખેન ગુરુણાપિ વિચાલ્યતે ॥ ૨૨ ॥
મગ મેરુપાસૂનિ થોરેં । દેહ દુઃખાચેનિ ડોંગરે ।
દાટિજો પાં પરિ ભરેં । ચિત્ત ન દટે ॥ ૩૬૯ ॥
દાટિજો પાં પરિ ભરેં । ચિત્ત ન દટે ॥ ૩૬૯ ॥
કાં શસ્ત્રેં વરી તોડિલિયા । દેહ અગ્નિમાજીં પડલિયા ।
ચિત્ત મહાસુખીં પહુડલિયા । ચેવોચિ નયે ॥ ૩૭૦ ॥
ચિત્ત મહાસુખીં પહુડલિયા । ચેવોચિ નયે ॥ ૩૭૦ ॥
ઐસેં આપણપાં રિગોનિ ઠાયે । મગ દેહાચી વાસ ન પાહે ।
આણિકચિ સુખ હોઊનિ જાયે । મ્હણૂનિ વિસરે ॥ ૩૭૧ ॥
આણિકચિ સુખ હોઊનિ જાયે । મ્હણૂનિ વિસરે ॥ ૩૭૧ ॥
તં વિદ્યાત્ દુઃખસંયોગવિયોગં યોગસંજ્ઞિતમ્ ।
સ્ નિશ્ચયેન યોક્તવ્યો યોગોઽનિર્વિણ્ણચેતસા ॥ ૨૩ ॥
સ્ નિશ્ચયેન યોક્તવ્યો યોગોઽનિર્વિણ્ણચેતસા ॥ ૨૩ ॥
જયા સુખાચિયા ગોડી । મગ આર્તીચી સેચિ સોડી ।
સંસારાચિયા તોંડીં । ગુંતલેં જેં ॥ ૩૭૨ ॥
સંસારાચિયા તોંડીં । ગુંતલેં જેં ॥ ૩૭૨ ॥
જે યોગાચી બરવ । સંતોષાચી રાણીવ ।
જ્ઞાનાચી જાણીવ । જયાલાગીં ॥ ૩૭૩ ॥
જ્ઞાનાચી જાણીવ । જયાલાગીં ॥ ૩૭૩ ॥
તેં અભ્યાસિલેનિ યોગેં । સાવયવ દેખાવેં લાગેં ।
દેખિલેં તરી આંગેં । હોઈજેલ ગા ॥ ૩૭૪ ॥
દેખિલેં તરી આંગેં । હોઈજેલ ગા ॥ ૩૭૪ ॥
સંકલ્પપ્રભવાન્ કામાંસ્ત્યક્ત્વા સર્વાનશેષતઃ ।
મનસૈવેદ્રિયગ્રામં વિનિયમ્ય સમન્તતઃ ॥ ૨૪ ॥
મનસૈવેદ્રિયગ્રામં વિનિયમ્ય સમન્તતઃ ॥ ૨૪ ॥
તરિ તોચિ યોગુ બાપા । એકે પરિ આહે સોપા ।
જરી પુત્રશોકુ સંકલ્પા । દાખવિજે ॥ ૩૭૫ ॥
જરી પુત્રશોકુ સંકલ્પા । દાખવિજે ॥ ૩૭૫ ॥
હા વિષયાતેં નિમાલિયા આઇકે । ઇંદ્રિયેં નેમાચિયા ધારણીં દેખે ।
તરી હિયેં ઘાલૂનિ મુકે । જીવિતાંસી ॥ ૩૭૬ ॥
તરી હિયેં ઘાલૂનિ મુકે । જીવિતાંસી ॥ ૩૭૬ ॥
ઐસેં વૈરાગ્ય હેં કરી । તરી સંકલ્પાચી સરે વારી ।
સુખેં ધૃતીચિયા ધવળારીં । બુદ્ધી નાંદે ॥ ૩૭૭ ॥
સુખેં ધૃતીચિયા ધવળારીં । બુદ્ધી નાંદે ॥ ૩૭૭ ॥
શનૈઃ શનૈરુપરમેત્ બુધ્યા ધૃતિગૃહીતયા ।
આત્મસંસ્થં મનઃ કૃત્વા ન કિચિંદપિ ચિન્તયેત્ ॥ ૨૫ ॥
આત્મસંસ્થં મનઃ કૃત્વા ન કિચિંદપિ ચિન્તયેત્ ॥ ૨૫ ॥
યતો યતો નિશ્ચરતિ મનશ્ચઞ્ચલમસ્થિરમ્ ।
તતસ્તતો નિયમ્યૈતદાત્મન્યેવ વશં નયેત્ ॥ ૨૬ ॥
તતસ્તતો નિયમ્યૈતદાત્મન્યેવ વશં નયેત્ ॥ ૨૬ ॥
બુદ્ધી ધૈયા હોય વસૌટા । તરી મનાતેં અનુભવાચિયા વાટા ।
હળુ હળુ કરી પ્રતિષ્ઠા । આત્મભુવનીં ॥ ૩૭૮ ॥
હળુ હળુ કરી પ્રતિષ્ઠા । આત્મભુવનીં ॥ ૩૭૮ ॥
યાહી એકે પરી । પ્રાપ્તી આહે વિચારીં ।
હેં ન ઠકે તરી સોપારી । આણિક ઐકેં ॥ ૩૭૯ ॥
હેં ન ઠકે તરી સોપારી । આણિક ઐકેં ॥ ૩૭૯ ॥
આતાં નિયમુચિ હા એકલા । જીવેં કરાવા આપુલા ।
જૈસા કૃતનિશ્ચયાચિયા બોલા । બાહેરા નોહે ॥ ૩૮૦ ॥
જૈસા કૃતનિશ્ચયાચિયા બોલા । બાહેરા નોહે ॥ ૩૮૦ ॥
જરી યેતુલેનિ ચિત્ત સ્થિરાવેં । તરી કાજા આલેં સ્વભાવેં ।
નાહી તરી ઘાલાવેં । મોકલુની ॥ ૩૮૧ ॥
નાહી તરી ઘાલાવેં । મોકલુની ॥ ૩૮૧ ॥
મગ મોકલિલેં જેથ જાઈલ । તેથૂનિ નિયમૂચિ ઘેઊનિ યેઈલ ।
ઐસેનિ સ્થૈર્યાચી હોઈલ । સવે યયાં ॥ ૩૮૨ ॥
ઐસેનિ સ્થૈર્યાચી હોઈલ । સવે યયાં ॥ ૩૮૨ ॥
પ્રશાન્તમનસં હ્યેનં યોગિનં સુખમુત્તમમ્ ।
ઉપૈતિ શાન્તરજસં બ્રહ્મભૂતકલ્મષમ્ ॥ ૨૭ ॥
ઉપૈતિ શાન્તરજસં બ્રહ્મભૂતકલ્મષમ્ ॥ ૨૭ ॥
પાઠીં કેતુલેનિ એકે વેળી । તયા સ્થૈર્યાચેનિ મેળેં ।
આત્મસ્વરુપાજવળેં । યેઈલ સહજેં ॥ ૩૮૩ ॥
આત્મસ્વરુપાજવળેં । યેઈલ સહજેં ॥ ૩૮૩ ॥
તયાતેં દેખોનિ આંગા ઘડેલ । તેથ અદ્વૈતીં દ્વૈત બુડેલ ।
આણિ ઐક્યતેજેં ઉઘડેલ । ત્રૈલોક્ય હેં ॥ ૩૮૪ ॥
આણિ ઐક્યતેજેં ઉઘડેલ । ત્રૈલોક્ય હેં ॥ ૩૮૪ ॥
આકાશીં દિસે દુસરેં । તે અભ્ર જૈં વિરે ।
તૈ ગગનચિ કાં ભરે । વિશ્વ જૈસેં ॥ ૩૮૫ ॥
તૈ ગગનચિ કાં ભરે । વિશ્વ જૈસેં ॥ ૩૮૫ ॥
તૈસે ચિત્ત લયા જાયે । આણિ ચૈતન્યચિ આઘવેં હોયે ।
ઐસી પ્રાપ્તિ સુખોપાયેં । આહે યેણેં ॥ ૩૮૬ ॥
ઐસી પ્રાપ્તિ સુખોપાયેં । આહે યેણેં ॥ ૩૮૬ ॥
યુઞ્જન્નેવં સદાત્મનં યોગી વિગતકલ્મષઃ ।
સુખેન બ્રહ્મસંસ્પર્શમત્યન્તં સુખમશ્નુતે ॥ ૨૮ ॥
સુખેન બ્રહ્મસંસ્પર્શમત્યન્તં સુખમશ્નુતે ॥ ૨૮ ॥
યા સોપિયા યોગસ્થિતી । ઉકલુ દેખિલા ગા બહુતીં ।
સંકલ્પાચિયા સંપત્તી । રુસોનિયાં ॥ ૩૮૭ ॥
સંકલ્પાચિયા સંપત્તી । રુસોનિયાં ॥ ૩૮૭ ॥
તેં સુખાચેનિ સાંગાતેં । આલેં પરબ્રહ્મા આંતૌતેં ।
તેથ લવણ જૈસેં જળાતેં । સાંડુ નેણે ॥ ૩૮૮ ॥
તેથ લવણ જૈસેં જળાતેં । સાંડુ નેણે ॥ ૩૮૮ ॥
તૈસેં હોય તિયે મેળીં । મગ સામ્યરસાચિયા રાઊળીં ।
મહાસુખાચી દિવાળી । જગેંસિ દિસે ॥ ૩૮૯ ॥
મહાસુખાચી દિવાળી । જગેંસિ દિસે ॥ ૩૮૯ ॥
ઐસેં આપુલે પાયવરી । ચાલિજે આપુલે પાઠીવરી ।
હેં પાર્થા નાગવે તરી । આન ઐકેં ॥ ૩૯૦ ॥
હેં પાર્થા નાગવે તરી । આન ઐકેં ॥ ૩૯૦ ॥
સર્વભૂસ્થમાત્માનં સર્વભૂતાનિ ચાત્મનિ ।
ઇક્ષતે યોગયુક્તાત્મા સર્વત્ર સમદર્શનઃ ॥ ૨૯ ॥
ઇક્ષતે યોગયુક્તાત્મા સર્વત્ર સમદર્શનઃ ॥ ૨૯ ॥
યો માં પશ્યતિ સર્વત્ર સર્વં ચ મયિ પશ્યતિ ।
તસ્યાહં ન પ્રણશ્યામિ સ ચ મે ન પ્રણશ્યતિ ॥ ૩૦ ॥
તસ્યાહં ન પ્રણશ્યામિ સ ચ મે ન પ્રણશ્યતિ ॥ ૩૦ ॥
તરી મી તંવ સકળ દેહીં । અસે એથ વિચારુ નાહીં ।
આણિ તૈસેંતિ માઝ્યા ઠાયીં । સકળ અસે ॥ ૩૯૧ ॥
આણિ તૈસેંતિ માઝ્યા ઠાયીં । સકળ અસે ॥ ૩૯૧ ॥
હેં ઐસેંચિ સંચલેં । પરસ્પરેં મિસળલેં ।
બુદ્ધી ઘેપે એતુલેં । હોઆવેં ગા ॥ ૩૯૨ ॥
બુદ્ધી ઘેપે એતુલેં । હોઆવેં ગા ॥ ૩૯૨ ॥
એર઼્હવીં તરી અર્જુના । જો એકવટલિયા ભાવના ।
સર્વભૂતીં અભિન્ના । માતેં ભજે ॥ ૩૯૩ ॥
સર્વભૂતીં અભિન્ના । માતેં ભજે ॥ ૩૯૩ ॥
ભૂતાંચેનિ અનેકપણેં । અનેક નોહે અંતઃકરણેં ।
કેવળ એકત્વચિ માઝેં જાણેં । સર્વત્ર જો ॥ ૩૯૪ ॥
કેવળ એકત્વચિ માઝેં જાણેં । સર્વત્ર જો ॥ ૩૯૪ ॥
મગ તો એક હા મિયાં । બોલતા દિસતસે વાયાં ।
એર઼્હવીં ન બોલિજે તરી ધનંજયા । તો મીચિ આહેં ॥ ૩૯૫ ॥
એર઼્હવીં ન બોલિજે તરી ધનંજયા । તો મીચિ આહેં ॥ ૩૯૫ ॥
દીપા આણિ પ્રકાશા । એકવંકીચા પાડુ જૈસા ।
તો માઝ્યા ઠાયી તૈસા । મી તયામાજીં ॥ ૩૯૬ ॥
તો માઝ્યા ઠાયી તૈસા । મી તયામાજીં ॥ ૩૯૬ ॥
જૈસા ઉદકાચેનિ આયુષ્યેં રસુ । કાં ગગનાચેનિ માને અવકાશુ ।
તૈસા માઝેનિ રુપેં રુપસુ । પુરુષ તો ગા ॥ ૩૯૭ ॥
તૈસા માઝેનિ રુપેં રુપસુ । પુરુષ તો ગા ॥ ૩૯૭ ॥
સર્વભૂતસ્થિતં યો માં ભજત્યેકત્વમાસ્થિતઃ ।
સર્વથા વર્તમાનોઽપિ સ યોગી મયિ વર્તતે ॥ ૩૧ ॥
સર્વથા વર્તમાનોઽપિ સ યોગી મયિ વર્તતે ॥ ૩૧ ॥
જેણેં ઐક્યાચિયે દિઠી । સર્વત્ર માતેચિ કિરીટી ।
દેખિલા જૈસા પટીં । તંતુ એકુ ॥ ૩૯૮ ॥
દેખિલા જૈસા પટીં । તંતુ એકુ ॥ ૩૯૮ ॥
કાં સ્વરુપેં તરી બહુતેં આહાતી । પરિ તૈસી સોનીં બહુવેં ન હોતી ।
ઐસી ઐક્યાચળાચી સ્થિતી । કેલી જેણેં ॥ ૩૯૯ ॥
ઐસી ઐક્યાચળાચી સ્થિતી । કેલી જેણેં ॥ ૩૯૯ ॥
ના તરી વૃક્ષાંચીં પાનેં જેતુલીં । તેતુલીં રોપે નાહીં લાવિલીં ।
ઐસી અદ્વૈતદિવસેં પાહલી । રાત્રી જયા ॥ ૪૦૦ ॥
ઐસી અદ્વૈતદિવસેં પાહલી । રાત્રી જયા ॥ ૪૦૦ ॥
તો પંચાત્મકીં સાંપડે । તરી મગ સાંગ પા કૈસેનિ અડે ।
જો પ્રતીતીચેનિ પાડેં । મજસી તુકે ॥ ૪૦૧ ॥
જો પ્રતીતીચેનિ પાડેં । મજસી તુકે ॥ ૪૦૧ ॥
માઝેં વ્યાપકપણ આઘવેં । ગવસલેં તયાચેનિ અનુભવેં ।
તરી ન મ્હણતાં સ્વભાવેં । વ્યાપકુ જાહલા ॥ ૪૦૨ ॥
તરી ન મ્હણતાં સ્વભાવેં । વ્યાપકુ જાહલા ॥ ૪૦૨ ॥
આતાં શરીરીં તરી આહે । પરિ શરીરાચા તો નોહે ।
ઐસેં બોલવરી હોયે । તેં કરુ યે કાઇ ॥ ૪૦૩ ॥
ઐસેં બોલવરી હોયે । તેં કરુ યે કાઇ ॥ ૪૦૩ ॥
આત્મૌપમ્યેન સર્વત્ર સમં પશ્યતિ યોઽર્જુન ।
સુખં વા યદિ વા દુઃખં સ યોગી પરમો મતઃ ॥ ૩૨ ॥
સુખં વા યદિ વા દુઃખં સ યોગી પરમો મતઃ ॥ ૩૨ ॥
મ્હણોનિ અસો તેં વિશેષેં । આપણપેયાંસારિખેં ।
જો ચરાચર દેખે । અખંડિત ॥ ૪૦૪ ॥
જો ચરાચર દેખે । અખંડિત ॥ ૪૦૪ ॥
સુખદુઃખાદિ વર્મે । કાં શુભાશુભે કર્મેં ।
દોની ઐસી મનોધર્મેં । નેણેચિ જો ॥ ૪૦૫ ॥
દોની ઐસી મનોધર્મેં । નેણેચિ જો ॥ ૪૦૫ ॥
જેં સમવિષમ ભાવ । આણિકહી વિચિત્ર જેં સર્વ ।
તેં માની જૈસે અવયવ । આપુલે હોતી ॥ ૪૦૬ ॥
તેં માની જૈસે અવયવ । આપુલે હોતી ॥ ૪૦૬ ॥
હેં એકૈક કાય સાંગાવેં । જયા ત્રૈલોક્યચિ આઘવેં ।
મી ઐસેં સ્વભાવેં । બોધા આલેં ॥ ૪૦૭ ॥
મી ઐસેં સ્વભાવેં । બોધા આલેં ॥ ૪૦૭ ॥
તયાહી દેહ એકુ કીર આથી । લૌકિકીં સુખદુઃખી તયાતેં મ્હણતી ।
પરિ આમ્હાંતેં ઐસીચિ પ્રતીતી । પરબ્રહ્મચિ હા ॥ ૪૦૮ ॥
પરિ આમ્હાંતેં ઐસીચિ પ્રતીતી । પરબ્રહ્મચિ હા ॥ ૪૦૮ ॥
મ્હણોનિ આપણપાં વિશ્વ દેખિજે । આણિ આપણ વિશ્વ હોઈજે ।
ઐસે સામ્યચિ એક ઉપાસિજે । પાંડવા ગા ॥ ૪૦૯ ॥
ઐસે સામ્યચિ એક ઉપાસિજે । પાંડવા ગા ॥ ૪૦૯ ॥
હેં તૂતેં બહુતીં પ્રસંગીં । આમ્હી મ્હણોં યાચિલાગીં ।
જે સામ્યાપરૌતિ જગીં પ્રાપ્તિ નાહીં ।। ૪૧૦ ।।
અર્જુન ઉવાચ
યોઽયં યોગસ્ત્વયા પ્રોક્તઃ સામ્યેન મધુસૂદન ।
એતસ્યાહં ન પશ્યામિ ચઞ્ચલત્વાત્ સ્થિત્તિં સ્થિરામ્ ॥ ૩૩ ॥
જે સામ્યાપરૌતિ જગીં પ્રાપ્તિ નાહીં ।। ૪૧૦ ।।
અર્જુન ઉવાચ
યોઽયં યોગસ્ત્વયા પ્રોક્તઃ સામ્યેન મધુસૂદન ।
એતસ્યાહં ન પશ્યામિ ચઞ્ચલત્વાત્ સ્થિત્તિં સ્થિરામ્ ॥ ૩૩ ॥
ચઞ્ચલં હિ મનઃ કૃષ્ણ પ્રમાથિ બલવદ્ દૃઢમ્ ।
તસ્યાહં નિગ્રહં મન્યે વાયોરિવ સુદુષ્કરમ્ ॥ ૩૪ ॥
તસ્યાહં નિગ્રહં મન્યે વાયોરિવ સુદુષ્કરમ્ ॥ ૩૪ ॥
અર્જુન મ્હણે દેવા । તુમ્હી સાંગા કીર આમુચિયા કણવા ।
પરી ન પુરોં જી સ્વભાવા । મનાચિયા ॥ ૪૧૧ ॥
પરી ન પુરોં જી સ્વભાવા । મનાચિયા ॥ ૪૧૧ ॥
હેં મન કૈસેં કેવઢેં । ઐસેં પાહોં મ્હણોં તરી ન સાંપડેં ।
એર઼્હવી રાહાટાવયા થોડેં । ત્રૈલોક્ય યયા ॥ ૪૧૨ ॥
એર઼્હવી રાહાટાવયા થોડેં । ત્રૈલોક્ય યયા ॥ ૪૧૨ ॥
મ્હણોનિ ઐસેં કૈસેં ઘડેલ । જે મર્કટ સમાધી યેઈલ ।
કાં રાહા મ્હણિતલિયા રાહેલ । મહાવાતુ ॥ ૪૧૩ ॥
કાં રાહા મ્હણિતલિયા રાહેલ । મહાવાતુ ॥ ૪૧૩ ॥
જેં બુધ્દીતેં સળી । નિશ્ચયાતે ટાળી ।
ધૈર્યેસી હાતફળી । મિળઊનિ જાય ॥ ૪૧૪ ॥
ધૈર્યેસી હાતફળી । મિળઊનિ જાય ॥ ૪૧૪ ॥
જેં વિવેકાતેં ભુલવી । સંતોષાસી ચાડ લાવી ।
બૈસિજે તરી હિંડવી । દાહી દિશા ॥ ૪૧૫ ॥
બૈસિજે તરી હિંડવી । દાહી દિશા ॥ ૪૧૫ ॥
જેં નિરોધલેં ઘે ઉવાવો । જયા સંયમુચિ હોય સાવાવો ।
તેં મન આપુલા સ્વભાવો । સાંડીલ કાઈ ॥ ૪૧૬ ॥
તેં મન આપુલા સ્વભાવો । સાંડીલ કાઈ ॥ ૪૧૬ ॥
મ્હણોનિ મન એક નિશ્ચળ રાહેલ । મગ આમ્હાંસી સામ્ય હોઈલ ।
હેં વિશેષેંહી ન ઘડેલ । તયાલાગીં ॥ ૪૧૭ ॥
હેં વિશેષેંહી ન ઘડેલ । તયાલાગીં ॥ ૪૧૭ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ – અસંશયં મહાબાહો મનો દુર્નિગ્રહં ચલમ્ ।
અભ્યાસેન તુ કૌન્તેય વૈરાગ્યેણ ચ ગૃહ્યતે ॥ ૩૫ ॥
અભ્યાસેન તુ કૌન્તેય વૈરાગ્યેણ ચ ગૃહ્યતે ॥ ૩૫ ॥
તંવ કૃષ્ણ મ્હણતી સાચચિ । બોલત આહાસિ તેં તૈસેંચિ ।
યયા મનાચા કીર ચપળચિ । સ્વભાવો ગા ॥ ૪૧૮ ॥
યયા મનાચા કીર ચપળચિ । સ્વભાવો ગા ॥ ૪૧૮ ॥
પરિ વૈરાગ્યચેનિ આધારેં । જરિ લાવિલેં અભ્યાસાચિયે મોહરેં ।
તરિ કેતુલેનિ એકે અવસરેં । સ્થિરાવેલ ॥ ૪૧૯ ॥
તરિ કેતુલેનિ એકે અવસરેં । સ્થિરાવેલ ॥ ૪૧૯ ॥
કાં જેં યયા મનાચેં એક નિકેં । જેં દેખિલે ગોડીચિયા ઠાયા સોકે ।
મ્હણોનિ અનુભવસુખચિ કવતિકેં । દાવીત જાઇજે ॥ ૪૨૦ ॥
મ્હણોનિ અનુભવસુખચિ કવતિકેં । દાવીત જાઇજે ॥ ૪૨૦ ॥
અસંયતાત્મના યોગો દુષ્પાપ ઇતિ મે મતિઃ ।
વશ્યાત્મના તુ યતતા શક્યોઽવાપ્તુમુપાયતઃ ॥ ૩૬ ॥
વશ્યાત્મના તુ યતતા શક્યોઽવાપ્તુમુપાયતઃ ॥ ૩૬ ॥
એર઼્હવીં વિરક્તી જયાંસિ નાહી । જે અભ્યાસીં ન રિઘતી કહીં ।
તયાં નાકળે હેં આમ્હીહી । ન મનૂ કાયી ॥ ૪૨૧ ॥
તયાં નાકળે હેં આમ્હીહી । ન મનૂ કાયી ॥ ૪૨૧ ॥
પરી યમનિયમાંચિયા વાટા ન વચિજે । કહીં વૈરાગ્યાચી સે ન કરિજે ।
કેવળ વિષયજળીં ઠાકિજે । બુડી દેઊની ॥ ૪૨૨ ॥
કેવળ વિષયજળીં ઠાકિજે । બુડી દેઊની ॥ ૪૨૨ ॥
યા જાલિયા માનસા કહીં । યુક્તીચી કાંબી લાગલી નાહીં ।
તરી નિશ્ચળ હોઈલ કાઈ । કૈસેનિ સાંગે ॥ ૪૨૩ ॥
તરી નિશ્ચળ હોઈલ કાઈ । કૈસેનિ સાંગે ॥ ૪૨૩ ॥
મ્હણોનિ મનાચા નિગ્રહ હોયે । ઐસા ઉપાય જો આહે ।
તો આરંભીં મગ નોહે । કૈસા પાહોં ॥ ૪૨૪ ॥
તો આરંભીં મગ નોહે । કૈસા પાહોં ॥ ૪૨૪ ॥
તરી યોગસાધન જિતુકેં । કેં અવઘેચિ કાય લટિકેં ।
પરિ આપણયાં અભ્યાસ ન ઠાકે । હેંચિ મ્હણ ॥ ૪૨૫ ॥
પરિ આપણયાં અભ્યાસ ન ઠાકે । હેંચિ મ્હણ ॥ ૪૨૫ ॥
આંગી યોગાચેં હોય બળ । તરી મન કેતુલેં ચપળ ।
કાય મહદાદિ હેં સકળ । આપુ નોહે ॥ ૪૨૬ ॥
કાય મહદાદિ હેં સકળ । આપુ નોહે ॥ ૪૨૬ ॥
તેથ અર્જુન મ્હણે નિકેં । દેવો બોલતી તેં ન ચુકે ।
સાચચિ યોગબળેંસીં ન તુકે । મનોબળ ॥ ૪૨૭ ॥
સાચચિ યોગબળેંસીં ન તુકે । મનોબળ ॥ ૪૨૭ ॥
તરી તોચિ યોગુ કૈસા કેવીં જાણોં । આમ્હી યેતુલે દિયા યાચી માતુહી નેણોં ।
મ્હણોનિ મનાતેં જી મ્હણોં । અનાવર ॥ ૪૨૮ ॥
મ્હણોનિ મનાતેં જી મ્હણોં । અનાવર ॥ ૪૨૮ ॥
હા આતાં આઘવેયા જન્મા । તુઝેનિ પ્રસાદેં પુરુષોત્તમા ।
યોગપરિચયો આમ્હાં । જાહલા આજી ॥ ૪૨૯ ॥
યોગપરિચયો આમ્હાં । જાહલા આજી ॥ ૪૨૯ ॥
અર્જન ઉવાચ-અયતિઃ શ્રધ્દયોપેતો યોગાત્ ચલિતમાનસઃ ।
અપ્રાપ્ય યોગસંસિધ્દિ કાં ગતિં કૃષ્ણ ગચ્છતિ ॥ ૩૭ ॥
અપ્રાપ્ય યોગસંસિધ્દિ કાં ગતિં કૃષ્ણ ગચ્છતિ ॥ ૩૭ ॥
કચ્ચિત્ નોભયવિભ્રષ્ટશ્છિન્નાભ્રમિવ નશ્યતિ ।
અપ્રતિષ્ઠો મહાબાહો વિમૂઢો બ્રાહ્મણઃ પથિ ॥ ૩૮ ॥
અપ્રતિષ્ઠો મહાબાહો વિમૂઢો બ્રાહ્મણઃ પથિ ॥ ૩૮ ॥
એતત્ મે સંશયં કૃષ્ણ છેત્તુમર્હસ્યશેષતઃ ।
ત્વદન્યઃ સંશયસ્યાસ્ય છેત્તા ન હ્યુપપદ્દતે ॥ ૩૯ ॥
ત્વદન્યઃ સંશયસ્યાસ્ય છેત્તા ન હ્યુપપદ્દતે ॥ ૩૯ ॥
પરિ આણિક એક ગોસાંવિયા । મજ સંશયો અસે સાવિયા ।
તો તૂંવાંચૂનિ ફેડાવયા । સમર્થુ નાહીં ॥ ૪૩૦ ॥
તો તૂંવાંચૂનિ ફેડાવયા । સમર્થુ નાહીં ॥ ૪૩૦ ॥
મ્હણોનિ સાંગે ગોવિંદા । કવણ એકુ મોક્ષપદા ।
ઝોંબત હોતા શ્રધ્દા । ઉપાયેંવિણ ॥ ૪૩૧ ॥
ઝોંબત હોતા શ્રધ્દા । ઉપાયેંવિણ ॥ ૪૩૧ ॥
ઇદ્રિંયગ્રામોનિ નિઘાલા । આસ્થેચિયા વાટા લાગલા ।
આત્મસિદ્ધીચિયા પુઢિલા । નગરા યાવયા ॥ ૪૩૨ ॥
આત્મસિદ્ધીચિયા પુઢિલા । નગરા યાવયા ॥ ૪૩૨ ॥
તંવ આત્મસિદ્ધી ન ઠકેચિ । આણિ માગુતેં ન યેવવેચિ ।
ઐસા અસ્તુ ગેલા માઝારીંચિ । આયુષ્યભાનુ ॥ ૪૩૩ ॥
ઐસા અસ્તુ ગેલા માઝારીંચિ । આયુષ્યભાનુ ॥ ૪૩૩ ॥
જૈસેં અકાળીં આભાળ । અળુમાળુ સપાતળ ।
વિપાયેં આલેં કેવળ । વસે ના વર્સે ॥ ૪૩૪ ॥
વિપાયેં આલેં કેવળ । વસે ના વર્સે ॥ ૪૩૪ ॥
તૈસી દોન્હી દુરાવલીં । જે પ્રાપ્તી તંવ અલગ ઠેલી ।
આણિ અપ્રાપ્તીહી સાંડવલી । શ્રધ્દા તયા ॥ ૪૩૫ ॥
આણિ અપ્રાપ્તીહી સાંડવલી । શ્રધ્દા તયા ॥ ૪૩૫ ॥
ઐસા વોલાંતરલા કાજીં । જો શ્રધ્દેચાંચિ સમાજીં ।
બુડાલા તયા હો જી । કવણ ગતિ ॥ ૪૩૬ ॥
બુડાલા તયા હો જી । કવણ ગતિ ॥ ૪૩૬ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ-પાર્થ નૈવેહ નામુત્ર વિનાશસ્તસ્ય વિદ્યતે ।
ન હિ કલ્યાણકૃત્ કશ્ચિત્ દુર્ગતિં તાત ગચ્છતિ ॥ ૪૦ ॥
ન હિ કલ્યાણકૃત્ કશ્ચિત્ દુર્ગતિં તાત ગચ્છતિ ॥ ૪૦ ॥
તંવ કૃષ્ણ મ્હણતી પાર્થા । જયા મોક્ષસુખીં આસ્થા ।
તયા મોક્ષાવાંચુનિ અન્યથા । ગતી આહે ગા ॥ ૪૩૭ ॥
તયા મોક્ષાવાંચુનિ અન્યથા । ગતી આહે ગા ॥ ૪૩૭ ॥
પરિ એતુલેંચિ એક ઘડે । જેં માઝારી વિસવાવેં પડે ।
તેંહી પરિ ઐસેનિ સુરવાડેં । જો દેવાં નાહીં ॥ ૪૩૮ ॥
તેંહી પરિ ઐસેનિ સુરવાડેં । જો દેવાં નાહીં ॥ ૪૩૮ ॥
એર઼્હવી અભ્યાસાચા ઉચલતાં । પાઉલીં જરી ચાલતાં ।
તરી દિવસાઆધીં ઠાકિતા । સોઽહંસિધ્દીતેં ॥ ૪૩૯ ॥
તરી દિવસાઆધીં ઠાકિતા । સોઽહંસિધ્દીતેં ॥ ૪૩૯ ॥
પરિ તેતુલા વેગુ નવ્હેચિ । મ્હણઊનિ વિસાંવા તરી નિકાચિ ।
પાઠીં મોક્ષુ તંવ તૈસાચિ । ઠેવિલા અસે ॥ ૪૪૦ ॥
પાઠીં મોક્ષુ તંવ તૈસાચિ । ઠેવિલા અસે ॥ ૪૪૦ ॥
પ્રાપ્ય પુણ્યકૃતાં લોકાનુષિત્વા શાશ્વતીઃ સમાઃ ।
શુચીનાં શ્રીમતાં ગેહે યોગભ્રષ્ટોઽભિજાયતે ॥ ૪૧ ॥
શુચીનાં શ્રીમતાં ગેહે યોગભ્રષ્ટોઽભિજાયતે ॥ ૪૧ ॥
ઐસેં કવતિક હેં કૈસેં । જેં શતમખા લોક સાયાસેં ।
તે તો પાવે અનાયાસેં । કૈવલ્યકામુ ॥ ૪૪૧ ॥
તે તો પાવે અનાયાસેં । કૈવલ્યકામુ ॥ ૪૪૧ ॥
મગ તેથિંચે જે અમોઘ । અલૌકિક ભોગ ।
ભોગિતાંહી સાંગ । કાંટાળે મન ॥ ૪૪૨ ॥
ભોગિતાંહી સાંગ । કાંટાળે મન ॥ ૪૪૨ ॥
હા અંતરાયો અવચિતાં । કાં વોઢવલા ભગવંતા ।
ઐસા દિવિભોગ ભોગિતાં । અનુતાપી નિત્ય ॥ ૪૪૩ ॥
ઐસા દિવિભોગ ભોગિતાં । અનુતાપી નિત્ય ॥ ૪૪૩ ॥
પાઠીં જન્મે સંસારી । પરિ સકળ ધર્માચિયા માહેરીં ।
લાંબા ઉગવે આગરીં । વિભવશ્રિયેચા ॥ ૪૪૪ ॥
લાંબા ઉગવે આગરીં । વિભવશ્રિયેચા ॥ ૪૪૪ ॥
જયાતેં નીતિપંથે ચાલિજે । સત્યધૂત બોલિજે ।
દેખાવેં તેં દેખિજે । શાસ્ત્રદૃષ્ટી ॥ ૪૪૫ ॥
દેખાવેં તેં દેખિજે । શાસ્ત્રદૃષ્ટી ॥ ૪૪૫ ॥
વેદ તો જાગેશ્વરુ । જયા વ્યવસાય નિજાચારુ ।
સારાસારવિચારુ । મંત્રી જયાતે ॥ ૪૪૬ ॥
સારાસારવિચારુ । મંત્રી જયાતે ॥ ૪૪૬ ॥
જયાચા કુળીં ચિંતા । જાલી ઈશ્વરાચી પતિવ્રતા ।
જયાતેં ગૃહદેવતા । આદિ ઋધ્દિ ॥ ૪૪૭ ॥
જયાતેં ગૃહદેવતા । આદિ ઋધ્દિ ॥ ૪૪૭ ॥
ઐસી નિજપુણ્યાચી જોડી । વાઢિન્નલી સર્વસુખાચી કુળવાડી ।
તિયે જન્મે તો સુરવાડી । યોગચ્યુતુ ॥ ૪૪૮ ॥
તિયે જન્મે તો સુરવાડી । યોગચ્યુતુ ॥ ૪૪૮ ॥
અથવા યોગિનામેવ કુલે ભવતિ ધીમતામ્ ।
એતદ્ધિ દુર્લભતરં લોકે જન્મ યદિદૃશ્યમ્ ।। ૪૨ ॥
એતદ્ધિ દુર્લભતરં લોકે જન્મ યદિદૃશ્યમ્ ।। ૪૨ ॥
તત્ર તં બુદ્ધિસંયોગં લભતે પૌર્વદેહિકમ્ ।
યતતે ચ તતો ભૂયઃ સંસિદ્ધૌ કુરુનન્દન ॥ ૪૩ ॥
યતતે ચ તતો ભૂયઃ સંસિદ્ધૌ કુરુનન્દન ॥ ૪૩ ॥
અથવા જ્ઞાનાગ્નિહોત્રી । જે પરબ્રહ્મણ્ય શ્રોત્રી ।
મહાસુખક્ષેત્રીં । આદિવંત ॥ ૪૪૯ ॥
મહાસુખક્ષેત્રીં । આદિવંત ॥ ૪૪૯ ॥
જે સિદ્ધાંતાચિયા સિંહાસનીં । રાજ્ય કરિતી ત્રિભુવનીં ।
જે કૂંજતે કોકિલ વનીં । સંતોષાચાં ॥ ૪૫૦ ॥
જે કૂંજતે કોકિલ વનીં । સંતોષાચાં ॥ ૪૫૦ ॥
જે વિવેકગ્રામીંચાં મુળીં । બૈસલે આહાતિ નિત્ય ફળીં ।
તયા યોગિયાંચિયા કુળીં । જન્મ પાવે ॥ ૪૫૧ ॥
તયા યોગિયાંચિયા કુળીં । જન્મ પાવે ॥ ૪૫૧ ॥
મોટકી દેહાકૃતી ઉમટે । આણિ નિજજ્ઞાનાચી પાહાંટ ફુટે ।
સૂર્યાપુઢેં પ્રગટે । પ્રકાશુ જૈસા ॥ ૪૫૨ ॥
સૂર્યાપુઢેં પ્રગટે । પ્રકાશુ જૈસા ॥ ૪૫૨ ॥
તૈસી દશેચી વાટ ન પહાતાં । વયસેચિયા ગાંવા ન યેતાં ।
બાળપણીંચ સર્વજ્ઞતા । વરી તયાતેં ॥ ૪૫૩ ॥
બાળપણીંચ સર્વજ્ઞતા । વરી તયાતેં ॥ ૪૫૩ ॥
તિયે સિદ્ધપ્રજ્ઞેચેનિ લાભેં । મનચિ સારસ્વતેં દુભે ।
મગ સકળ શાસ્ત્રે સ્વયંભેં । નિઘતી મુખેં ॥ ૪૫૪ ॥
મગ સકળ શાસ્ત્રે સ્વયંભેં । નિઘતી મુખેં ॥ ૪૫૪ ॥
ઐસેં જે જન્મ । જયાલાગીં દેવ સકામ ।
સ્વર્ગીં ઠેલે જપ હોમ । કરિતી સદા ॥ ૪૫૫ ॥
સ્વર્ગીં ઠેલે જપ હોમ । કરિતી સદા ॥ ૪૫૫ ॥
અમરીં ભાટ હોઈજે । મગ મૃત્યુલોકાતેં વાનિજે ।
ઐસેં જન્મ પાર્થા ગા જે । તેં તો પાવે ॥ ૪૫૬ ॥
ઐસેં જન્મ પાર્થા ગા જે । તેં તો પાવે ॥ ૪૫૬ ॥
પૂર્વાભ્યાસેન તેનૈવ હ્રિયતે હ્યવશોઽપિ સઃ ।
જિજ્ઞાસુરપિ યોગસ્ય શબ્દબ્રહ્માતિવર્તતે ॥ ૪૪ ॥
જિજ્ઞાસુરપિ યોગસ્ય શબ્દબ્રહ્માતિવર્તતે ॥ ૪૪ ॥
આણિ માગીલ જે સદ્બુદ્ધિ । જેથ જીવિત્વા જાહાલી હોતી અવધિ ।
મગ તેચિ પુઢતી નિરવધિ । નવી લાહે ॥ ૪૫૭ ॥
મગ તેચિ પુઢતી નિરવધિ । નવી લાહે ॥ ૪૫૭ ॥
તેથ સદૈવા આણિ પાયાળા । વરિ દિવ્યાંજન હોય ડોળાં ।
મગ દેખે જૈસીં અવલીળા । પાતાળધનેં ॥ ૪૫૮ ॥
મગ દેખે જૈસીં અવલીળા । પાતાળધનેં ॥ ૪૫૮ ॥
તૈસેં દુર્ભેદ જે અભિપ્રાય । કાં ગુરુગમ્ય હન ઠાય ।
તેથ સૌરસેંવીણ જાય । બુદ્ધી તયાચી ॥ ૪૫૯ ॥
તેથ સૌરસેંવીણ જાય । બુદ્ધી તયાચી ॥ ૪૫૯ ॥
બળિયેં ઇંદ્રિયેં યેતી મના । મન એકવટે પવના ।
પવન સહજેં ગગના । મિળોંચિ લાગે ॥ ૪૬૦ ॥
પવન સહજેં ગગના । મિળોંચિ લાગે ॥ ૪૬૦ ॥
ઐસેં નેણોં કાય આપૈસેં । તયાતેંચિ કીજે અભ્યાસેં ।
સમાધી ઘર પુસે । માનસાચેં ।। ૪૬૧ ॥
સમાધી ઘર પુસે । માનસાચેં ।। ૪૬૧ ॥
જાણિજે યોગપીઠીચા ભૈરવુ । કાય આરંભરંભેચા ગૌરવુ ।
કી વૈરાગ્યસિદ્ધીચા અનુભવુ । રુપા આલા ॥ ૪૬૨ ॥
કી વૈરાગ્યસિદ્ધીચા અનુભવુ । રુપા આલા ॥ ૪૬૨ ॥
હા સંસારુ ઉમાણિતેં માપ । કા અષ્ટાંગસામગ્રીચેં દ્વીપ ।
જૈસે પરિમળેંચિ ધરિજે રુપ । ચંદનાચેં ॥ ૪૬૩ ॥
જૈસે પરિમળેંચિ ધરિજે રુપ । ચંદનાચેં ॥ ૪૬૩ ॥
તૈસા સંતોષાચા કાય ઘડિલા । કીં સિદ્ધિભાંડારીહૂનિ કાઢિલા ।
દિસે તેણેં માનેં રુઢલા । સાધકદશે ॥ ૪૬૪ ॥
દિસે તેણેં માનેં રુઢલા । સાધકદશે ॥ ૪૬૪ ॥
પ્રયત્નાદ્ યતમાનસ્તુ યોગી સંશુદ્ધકિલ્બિષઃ ।
અનેકજન્મસંસિદ્ધસ્તતો યાતિ પરાં ગતિમ્ ॥ ૪૫ ॥
અનેકજન્મસંસિદ્ધસ્તતો યાતિ પરાં ગતિમ્ ॥ ૪૫ ॥
જે વર્ષશતાંચિયા કોડી । જન્મસહસ્ત્રાંચિયા આડી ।
લંઘિતાં પાતલા થડી । આત્મસિદ્ધીચી ॥ ૪૬૫ ॥
લંઘિતાં પાતલા થડી । આત્મસિદ્ધીચી ॥ ૪૬૫ ॥
મ્હણોનિ સાધનજાત આઘવેં । અનુસરે તયા સ્વભાવેં ।
મગ આયતિયે બૈસે રાણિવે । વિવેકાચિયે ॥ ૪૬૬ ॥
મગ આયતિયે બૈસે રાણિવે । વિવેકાચિયે ॥ ૪૬૬ ॥
પાઠીં વિચારિતયા વેગાં । તો વિવેકુહી ઠાકે માગાં ।
મગ અવિચારણીય તેં આંગા । ઘડોનિ જાય ॥ ૪૬૭ ॥
મગ અવિચારણીય તેં આંગા । ઘડોનિ જાય ॥ ૪૬૭ ॥
તેથ મનાચેં મેહુડેં વિરે । પવનાચે પવનપણ સરે ।
આપણપાં આપણ મુરે । આકાશહી ॥ ૪૬૮ ॥
આપણપાં આપણ મુરે । આકાશહી ॥ ૪૬૮ ॥
પ્રણવાચા માથા બુડે । યેતુલેનિ અનિર્વાચ્ય સુખ જોડે ।
મ્હણોનિ આધીંચિ બોલુ બહુડે । તયાલાગીં ॥ ૪૬૯ ॥
મ્હણોનિ આધીંચિ બોલુ બહુડે । તયાલાગીં ॥ ૪૬૯ ॥
ઐસી બ્રહ્માચી સ્થિતી । જે સકળાં ગતીંસી ગતી ।
તયા અમૂર્તાચી મૂર્તી । હોઊનિ ઠાકે ॥ ૪૭૦ ॥
તયા અમૂર્તાચી મૂર્તી । હોઊનિ ઠાકે ॥ ૪૭૦ ॥
તેણેં બહુતીં જન્મીં માગિલીં । વિક્ષેપાંચી પાણિવળેં ઝાડિલીં ।
મ્હણોનિ ઉપજતખેંવો બુડાલી । લગ્નઘટિકા ॥ ૪૭૧ ॥
મ્હણોનિ ઉપજતખેંવો બુડાલી । લગ્નઘટિકા ॥ ૪૭૧ ॥
આણિ તદ્રૂપતેસીં લગ્ન । લાગોનિ ઠેલેં અભિન્ન ।
જૈસે લોપલેં અભ્ર ગગન । હોઊનિ ઠાકે ॥ ૪૭૨ ॥
જૈસે લોપલેં અભ્ર ગગન । હોઊનિ ઠાકે ॥ ૪૭૨ ॥
તૈસેં વિશ્વ જેથ હોયે । માગૌતેં જેથ લયા જાયે ।
તેં વિદ્યમાનેંચિ દેહેં । જાહલા તો ગા ॥ ૪૭૩ ॥
તેં વિદ્યમાનેંચિ દેહેં । જાહલા તો ગા ॥ ૪૭૩ ॥
તપસ્વિભ્યોઽધિકો યોગી જ્ઞાનિભ્યોઽપિ મતોઽધિકઃ ।
કર્મિભ્યશ્ચાધિકો યોગી તસ્માત્ યોગી ભવાર્જુન ॥ ૪૬ ॥
કર્મિભ્યશ્ચાધિકો યોગી તસ્માત્ યોગી ભવાર્જુન ॥ ૪૬ ॥
જયા લાભાચિયા આશા । કરુનિ ધૈર્યબાહૂંચા ભંરવસા ।
ઘાલીત ષટ્કર્માચા ધારસા । કર્મનિષ્ઠ ॥ ૪૭૪ ॥
ઘાલીત ષટ્કર્માચા ધારસા । કર્મનિષ્ઠ ॥ ૪૭૪ ॥
કાં જિયે એકી વસ્તુલાંગી । બાણોનિ જ્ઞાનાચી વ્રજાંગી ।
ઝુંજત પ્રપંચેંશીં સમરંગીં । જ્ઞાનિયે ગા ॥ ૪૭૫ ॥
ઝુંજત પ્રપંચેંશીં સમરંગીં । જ્ઞાનિયે ગા ॥ ૪૭૫ ॥
અથવા નિલાગેં નિસરડા । તપોદુર્ગાચા આડકડા ।
ઝોંબતી તપિયે ચાડા । જયાચિયા ॥ ૪૭૬ ॥
ઝોંબતી તપિયે ચાડા । જયાચિયા ॥ ૪૭૬ ॥
જેં ભજતિયાંસી ભજ્ય । યાજ્ઞિકાંચે યાજ્ય ।
એવં જેં પૂજ્ય । સકળાં સદા ॥ ૪૭૭ ॥
એવં જેં પૂજ્ય । સકળાં સદા ॥ ૪૭૭ ॥
તેંચિ તો આપણ । સ્વયં જાહલા નિર્વાણ ।
જેં સાધકાંચેં કારણ । સિદ્ધ તત્વ ॥ ૪૭૮ ॥
જેં સાધકાંચેં કારણ । સિદ્ધ તત્વ ॥ ૪૭૮ ॥
મ્હણોનિ કર્મનિષ્ઠાં વંદ્યુ । તો જ્ઞાનિયાંસિ વેદ્યુ ।
તાપસાંચા આદ્યુ । તપોનાથુ ॥ ૪૭૯ ॥
તાપસાંચા આદ્યુ । તપોનાથુ ॥ ૪૭૯ ॥
પૈં જીવપરમાત્મસંગમા । જયાચેં યેણેં જાહલે મનોધર્મા ।
તો શરીરીચિ પરિ મહિમા । ઐસી પાવે ॥ ૪૮૦ ॥
તો શરીરીચિ પરિ મહિમા । ઐસી પાવે ॥ ૪૮૦ ॥
મ્હણોનિ યાકારણેં । તૂંતેં મી સદા મ્હણેં ।
યોગી હોઈ અંતઃકરણેં । પંડુકુમરા ॥ ૪૮૧ ॥
યોગી હોઈ અંતઃકરણેં । પંડુકુમરા ॥ ૪૮૧ ॥
યોગિનામપિ સર્વેષાં મદ્ગતેનાન્તરાત્મના ।
શ્રદ્ધાવાન્ ભજતે યો માં સ મે યુક્તતમો મતઃ ॥ ૪૭ ॥
શ્રદ્ધાવાન્ ભજતે યો માં સ મે યુક્તતમો મતઃ ॥ ૪૭ ॥
અગા યોગી જો મ્હણિજે । તો દેવાંચા દેવ જાણિજે ।
આણિ સુખસર્વસ્વ માઝેં । ચૈતન્ય તો ॥ ૪૮૨ ॥
આણિ સુખસર્વસ્વ માઝેં । ચૈતન્ય તો ॥ ૪૮૨ ॥
જયા ભજતા ભજન ભજાવેં । હે ભક્તિસાધન જેં આઘવેં ।
તે મીચિ જાહલોં અનુભવેં । અખંડીત ॥ ૪૮૩ ॥
તે મીચિ જાહલોં અનુભવેં । અખંડીત ॥ ૪૮૩ ॥
મગ તયા આમ્હાં પ્રીતીચેં । સ્વરુપ બોલી નિર્વચે ।
ઐસેં નવ્હે ગા તો સાચેં । સુભદ્રાપતી ॥ ૪૮૪ ॥
ઐસેં નવ્હે ગા તો સાચેં । સુભદ્રાપતી ॥ ૪૮૪ ॥
તયા એકવટલિયા પ્રેમા । જરી પાડેં પાહિજે ઉપમા ।
તરી મી દેહ તો આત્મા । હેચિ હોય ॥ ૪૮૫ ॥
તરી મી દેહ તો આત્મા । હેચિ હોય ॥ ૪૮૫ ॥
ઐસે ભક્તચકોરચંદ્રેં । ત્રિભુવનૈકનરેંદ્રે ।
બોલિલેં ગુણસમુદ્રેં । સંજયો મ્હણે ॥ ૪૮૬ ॥
બોલિલેં ગુણસમુદ્રેં । સંજયો મ્હણે ॥ ૪૮૬ ॥
તેથ આદિલાપાસોનિ પાર્થા । ઐકિજે ઐસીચિ આસ્થા ।
દુણાવલી હેં યદુનાથા । પાવોં સરલે ॥ ૪૮૭ ॥
દુણાવલી હેં યદુનાથા । પાવોં સરલે ॥ ૪૮૭ ॥
કીં સાવિયાચિ મનીં તોષલા । જે બોલા આરિસા જોડલા ।
તેણેં હરિખેં આતાં ઉપલવલા । નિરુપીલ ॥ ૪૮૮ ॥
તેણેં હરિખેં આતાં ઉપલવલા । નિરુપીલ ॥ ૪૮૮ ॥
તો પ્રસંગુ આહે પુઢાં । જેથ શાંતુ દિસે ઉઘડા ।
તો પાલવિજેલ મુડા । પ્રમેયબીજાંચા ॥ ૪૮૯ ॥
તો પાલવિજેલ મુડા । પ્રમેયબીજાંચા ॥ ૪૮૯ ॥
જેં સાત્વિકાચેનિ વડપેં । ગેલેં આધ્યાત્મિક ખરપેં ।
સહજેં નિરોળલે વાફે । ચતુરચિત્તાચે ॥ ૪૯૦ ॥
સહજેં નિરોળલે વાફે । ચતુરચિત્તાચે ॥ ૪૯૦ ॥
વરી અવધાનાચા વાફસા । લાધલા સોનયાઐસા ।
મ્હણોનિ પેરાવયા ધિંવસા । નિવૃતીસી ॥ ૪૯૧ ॥
મ્હણોનિ પેરાવયા ધિંવસા । નિવૃતીસી ॥ ૪૯૧ ॥
જ્ઞાનદેવ મ્હણે મી ચાડેં । સદ્ગુરુંની કેલેં કોડેં ।
માથાં હાત ઠેવિલા તેં ફુડેં । બીજચિ વાઇલેં ॥ ૪૯૨ ॥
માથાં હાત ઠેવિલા તેં ફુડેં । બીજચિ વાઇલેં ॥ ૪૯૨ ॥
મ્હણઊનિ યેણે મુખેં જેં જેં નિગે । તેં સંતાંચ્યા હૃદયીં સાચચિ લાગે ।
હેં અસો સાંગોં શ્રીરંગે । બોલિલે જેં ॥ ૪૯૩ ॥
હેં અસો સાંગોં શ્રીરંગે । બોલિલે જેં ॥ ૪૯૩ ॥
પરી તે મનાચા કાની ઐકાવેં । બોલ બુદ્ધીચાં ડોળાં દેખાવેં ।
હે સાંટોવાટીં ઘ્યાવેં । ચિત્તાચિયા ॥ ૪૯૪ ॥
હે સાંટોવાટીં ઘ્યાવેં । ચિત્તાચિયા ॥ ૪૯૪ ॥
અવધાનાચેનિ હાતેં । નેયાવેં હૃદયાઆંતૌતે ।
હે રિઝવિતીલ આયણીતેં । સજ્જનાંચિયે ॥ ૪૯૫ ॥
હે રિઝવિતીલ આયણીતેં । સજ્જનાંચિયે ॥ ૪૯૫ ॥
હે સ્વહિતાતેં નિવવિતી । પરિણામાતેં જીવવિતી ।
સુખાચી વાહવિતી । લાખોલી જીવાં ॥ ૪૯૬ ॥
સુખાચી વાહવિતી । લાખોલી જીવાં ॥ ૪૯૬ ॥
આતાં અર્જુનેંસીં શ્રીમુકુંદે । નાગર બોલિજેલ વિનોદેં ।
તેં વોંવિયેચેનિ પ્રબંધેં । સાંગેન મી ॥ ૪૯૭ ॥
તેં વોંવિયેચેનિ પ્રબંધેં । સાંગેન મી ॥ ૪૯૭ ॥