Lord Dattatreya

śrī gurugītā

(Guru Gita in English (IAST))

Lord Shiva (Skanda Purana)

Guru Gita is a sacred Sanskrit dialogue between Lord Shiva and Goddess Parvati from the Skanda Purana, containing 352 verses extolling the supreme importance of the Guru (spiritual teacher). It describes the Guru as identical with Brahma, Vishnu, and Maheshvara—the embodiment of the absolute. The text outlines the qualities of a true Guru and a worthy disciple, and teaches that liberation is impossible without a Guru's grace.

guru gītā
|| prathamo'dhyāyaḥ ||
acintyāvyaktarūpāya nirguṇāya guṇātmane |
samastajagadādhāramūrtaye brahmaṇe namaḥ || 1||
ṛṣaya ūcuḥ |
sūta sūta mahāprājña nigamāgamapāraga |
gurusvarūpamasmākaṃ brūhi sarvamalāpaham || 2||
yasya śravaṇamātreṇa dehī duḥkhādvimucyate |
yena mārgeṇa munayaḥ sarvajñatvaṃ prapedire || 3||
yatprāpya na punaryāti naraḥ saṃsārabandhanam |
tathāvidhaṃ paraṃ tattvaṃ vaktavyamadhunā tvayā || 4||
guhyādguhyatamaṃ sāraṃ gurugītā viśeṣataḥ |
tvatprasādācca śrotavyā tatsarvaṃ brūhi sūta naḥ || 5||
iti samprārthitaḥ sūto munisaṅghairmuhurmuhuḥ ||
kutūhalena mahatā provāca madhuraṃ vacaḥ || 6||
sūta uvāca|
śruṇudhvaṃ munayaḥ sarve śraddhayā parayā mudā |
vadāmi bhavarogaghnīṃ gītāmātṛsvarūpiṇīm || 7||
purā kailāsaśikhare siddhagandharvasevite |
tatra kalpalatāpuṣpamandire'tyantasundare || 8||
vyāghrājine samāsīnaṃ śukādimunivanditam |
bodhayantaṃ paraṃ tattvaṃ madhye munigaṇaṃ kvacit || 9||
praṇamravadanā śaśvannamaskurvantamādarāt |
dṛṣṭvā vismayamāpannā pārvatī paripṛcchati || 10||
pārvatyuvāca|
oṃ namo deva deveśa parātpara jagadguro |
tvāṃ namaskurvate bhaktyā surāsuranarāḥ sadā || 11||
vidhiviṣṇumahendrādyairvandyaḥ khalu sadā bhavān |
namaskaroṣi kasmai tvaṃ namaskārāśrayaḥ kilaḥ || 12||
dṛṣṭvaitatkarma vipulamāścarya pratibhāti me |
kimetanna vijāne'haṃ kṛpayā vada me prabho || 13||
bhagavan sarvadharmajña vratānāṃ vratanāyakam |
brūhi me kṛpayā śambho gurumāhātmyamuttamam || 14||
kena mārgeṇa bho svāmin dehī brahmamayo bhavet |
tatkṛpāṃ kuru me svāminnamāmi caraṇau tava || 15||
iti samprārthitaḥ śaśvanmahādevo maheśvaraḥ |
ānandabharitaḥ svānte pārvatīmidamabravīt || 16||
śrī mahādeva uvāca|
na vaktavyamidaṃ devi rahasyātirahasyakam |
na kasyāpi purā proktaṃ tvadbhaktyarthaṃ vadāmi tat || 17||
mama rūpāsi devi tvamatastatkathayāmi te |
lokopakārakaḥ praśno na kenāpi kṛtaḥ purā || 18||
yasya deve parā bhaktiryathā deve tathā gurau |
tasyaite kathitā hyarthāḥ prakāśante mahātmanaḥ || 19||
yo guru sa śivaḥ prokto yaḥ śivaḥ sa guru smṛtaḥ |
vikalpaṃ yastu kurvīta sa naro gurutalpagaḥ || 20||
durlabhaṃ triṣu lokeṣu tacchṛṇuśva vadāmyaham |
gurubrahma vinā nānyaḥ satyaṃ satyaṃ varānane || 21||
vedaśāstrapurāṇāni cetihāsādikāni ca |
mantrayantrādividyānāṃ mohanoccāṭanādikam || 22||
śaivaśāktāgamādīni hyanye ca bahavo matāḥ |
apabhraṃśāḥ samastānāṃ jīvānāṃ bhrāntacetasām || 23||
japastapo vrataṃ tīrthaṃ yajño dānaṃ tathaiva ca |
gurutattvamavijñāya sarvaṃ vyarthaṃ bhavetpriye || 24||
gurubuddhyātmano nānyat satyaṃ satyaṃ varānane |
tallābhārthaṃ prayatnastu kartavyaśca manīṣibhiḥ || 25||
gūḍhāvidyā jaganmāyā dehaścājñānasambhavaḥ |
vijñānaṃ yatprasādena guruśabdena kathayate || 26||
yadaṅghrikamaladvandvaṃ dvandvatāpanivārakam |
tārakaṃ bhavasindhośca taṃ guruṃ praṇamāmyaham || 27||
dehī brahma bhavedyasmāt tvatkṛpārthaṃ vadāmi tat |
sarvapāpaviśuddhātmā śrīguroḥ pādasevanāt || 28||
sarvatīrthāvagāhasya samprāpnoti phalaṃ naraḥ |
guroḥ pādodakaṃ pītvā śeṣaṃ śirasi dhārayan || 29||
śoṣaṇaṃ pāpapaṅkasya dīpanaṃ jñānatejasaḥ |
guroḥ pādodakaṃ samyak saṃsārārṇavatārakam || 30||
ajñānamūlaharaṇaṃ janmakarmanivārakam |
jñānavijñānasiddhyarthaṃ gurupādodakaṃ pibet || 31|| (jñānavairāgya)
gurupādodakaṃ pānaṃ gurorucchiṣṭabhojanam |
gururmūrteḥ sadā dhyānaṃ gurornāmnaḥ sadā japaḥ || 32||
svadeśikasyaiva ca nāmakīrtanaṃ
bhavedanantasya śivasya kīrtanam |
svadeśikasyaiva ca nāmacintanaṃ
bhavedanantasya śivasya cintanam || 33||
yatpādareṇurvai nityaṃ ko'pi saṃsāravāridhau |
setubandhāyate nāthaṃ deśikaṃ tamupāsmahe || 34||
yadanugrahamātreṇa śokamohau vinaśyataḥ |
tasmai śrīdeśikendrāya namo'stu paramātmane || 35||
yasmādanugrahaṃ labdhvā mahadajñānmutsṛjet |
tasmai śrīdeśikendrāya namaścābhīṣṭasiddhaye || 36||
kāśīkṣetraṃ nivāsaśca jāhnavī caraṇodakam |
guruviśveśvaraḥ sākṣāt tārakaṃ brahmaniścayaḥ || 37||
gurusevā gayā proktā dehaḥ syādakṣayo vaṭaḥ |
tatpādaṃ viṣṇupādaṃ syāt tatra dattamanantakam || 38|| (datta manas tatam)
gurumūrti smarennityaṃ gururnāma sadā japet |
gurorājñāṃ prakurvīta guroranyaṃ na bhāvayet || 39||
guruvaktre sthitaṃ brahma prāpyate tatprasādataḥ |
gurordhyānaṃ sadā kuryāt kulastrī svapatiṃ yathā || 40|| (puruṣaṃ svairiṇī yathā)
svāśramaṃ ca svajātiṃ ca svakīrtiṃ puṣṭivardhanam |
etatsarvaṃ parityajya gurumeva samāśrayet || 41||
ananyāścintayanto ye sulabhaṃ paramaṃ sukham |
tasmātsarvaprayatnena gurorārādhanaṃ kuru || 42||
guruvaktre sthitā vidyā gurubhaktyā ca labhyate |
trailokye sphuṭavaktāro devarṣipitṛmānavāḥ || 43||
gukāraścāndhakāro hi rukārasteja ucyate |
ajñānagrāsakaṃ brahma gurureva na saṃśayaḥ || 44||
gukāro bhavarogaḥ syāt rukārastannirodhakṛt |
(gukāro cāndhakārastu)
bhavarogaharatyācca gururityabhidhīyate || 45|| (andhakārā vināśitvāt gururityabhidhīyate)
gukāraśca guṇātīto rūpātīto rukārakaḥ |
guṇarūpavihīnatvāt gururityabhidhīyate || 46||
gukāraḥ prathamo varṇo māyādiguṇabhāsakaḥ |
rukāro'sti paraṃ brahma māyābhrāntivimocanam || 47||
evaṃ gurupadaṃ śreṣṭhaṃ devānāmapi durlabham |
garuḍoragagandharvasiddhādisurapūjitam || 48||
dhruvaṃ dehi mumukṣūṇāṃ nāsti tattvaṃ guroḥ param |
gurorārādhanaṃ kuryāt svajīvatvaṃ nivedayet || 49||
āsanaṃ śayanaṃ vastraṃ vāhanaṃ bhūṣaṇādikam |
sādhakena pradātavyaṃ gurusantoṣakāraṇam || 50||
karmaṇā manasā vācā sarvadā''rādhayedgurum |
dīrghadaṇḍaṃ namaskṛtya nirlajjau gurusannidhau || 51||
śarīramindriyaṃ prāṇamarthasvajanabāndhavān |
ātmadārādikaṃ sarvaṃ sadgurubhyo nivedayet || 52||
gurureko jagatsarvaṃ brahmaviṣṇuśivātmakam |
guroḥ parataraṃ nāsti tasmātsampūjayedgurum || 53||
sarvaśrutiśiroratnavirājitapadāṃbujam |
vedāntārthapravaktāraṃ tasmāt sampūjayedgurum || 54||
yasya smaraṇamātreṇa jñānamutpadyate svayam |
saḥ eva sarvasampattiḥ tasmātsampūjayedgurum || 55||
kṛmikoṭibhirāviṣṭaṃ durgandhakuladūṣitam |
anityaṃ duḥkhanilayaṃ dehaṃ viddhi varānane || 56||
saṃsāravṛkṣamārūḍhāḥ patanti narakārṇave |
yastānuddharate sarvān tasmai śrīgurave namaḥ || 57||
gururbrahmā gururviṣṇurgururdevo maheśvaraḥ |
gurureva paraṃ brahma tasmai śrīgurave namaḥ || 58||
ajñānatimirāndhasya jñānāñjanaśalākayā |
cakṣurunmīlitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 59||
akhaṇḍamaṇḍalākāraṃ vyāptaṃ yena carācaram |
tatpadaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 60||
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ vyāptaṃ yatkiñcitsacarācaram |
tvaṃpadaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 61||
cinmayaṃ vyāpitaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram |
asitvaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 62||
nimiṣannimiṣārdhvādvā yadvākyādai vimucyate |
svātmānaṃ śivamālokya tasmai śrīgurave namaḥ || 63||
caitanyaṃ śāśvataṃ śāntaṃ vyomātītaṃ nirañjanam |
nādabindukalātītaṃ tasmai śrīgurave namaḥ || 64||
nirguṇaṃ nirmalaṃ śāntaṃ jaṅgamaṃ sthirameva ca |
vyāptaṃ yena jagatsarvaṃ tasmai śrīgurave namaḥ || 65||
sa pitā sa ca me mātā sa bandhuḥ sa ca devatā |
saṃsāramohanāśāya tasmai śrīgurave namaḥ || 66||
yatsattvena jagatsatyaṃ yatprakāśena bhāti tat |
yadānandena nandanti tasmai śrīgurave namaḥ || 67||
yasminsthitamidaṃ sarvaṃ bhāti yadbhānarūpataḥ |
priyaṃ putrādi yatprītyā tasmai śrīgurave namaḥ || 68||
yenedaṃ darśitaṃ tattvaṃ cittacaityādikaṃ tathā |
jāgratsvapnasuṣuptyādi tasmai śrīgurave namaḥ || 69||
yasya jñānamidaṃ viśvaṃ na dṛśyaṃ bhinnabhedataḥ |
sadaikarūparūpāya tasmai śrīgurave namaḥ || 70||
yasya jñātaṃ mataṃ tasya mataṃ yasya na veda saḥ |
ananyabhāvabhāvāya tasmai śrīgurave namaḥ || 71||
yasmai kāraṇarūpāya kāryarūpeṇa bhāti yat |
kāryakāraṇarūpāya tasmai śrīgurave namaḥ || 72||
nānārūpamidaṃ viśvaṃ na kenāpyasti bhinnatā |
kāryakāraṇarūpāya tasmai śrīgurave namaḥ || 73||
jñānaśaktisamārūḍhatattvamālāvibhūṣaṇe |
bhuktimuktipradātre ca tasmai śrīgurave namaḥ || 74||
anekajanmasamprāptakarmabandhavidāhine |
jñānānilaprabhāvena tasmai śrīgurave namaḥ || 75||
śoṣaṇaṃ bhavasindhośca dīpanaṃ kṣarasampadām |
guroḥ pādodakaṃ yasya tasmai śrīgurave namaḥ || 76||
na guroradhikaṃ tattvaṃ na guroradhikaṃ tapaḥ |
na guroradhikaṃ jñānaṃ tasmai śrīgurave namaḥ || 77||
mannāthaḥ śrījagannātho madguruḥ śrījagadguruḥ |
mamātmā sarvabhūtātmā tasmai śrīgurave namaḥ || 78||
gururādiranādiśca guruḥ paramadaivatam |
gurumantrasamo nāsti tasmai śrīgurave namaḥ || 79||
eka eva paro bandhurviṣame samupasthite |
guruḥ sakaladharmātmā tasmai śrīgurave namaḥ || 80||
gurumadhye sthitaṃ viśvaṃ viśvamadhye sthito guruḥ |
gururviśvaṃ na cānyo'sti tasmai śrīgurave namaḥ || 81||
bhavāraṇyapraviṣṭasya diṅmohabhrāntacetasaḥ |
yena sandarśitaḥ panthāḥ tasmai śrīgurave namaḥ || 82||
tāpatrayāgnitaptānāmaśāntaprāṇināṃ bhuvi |
yasya pādodakaṃ gaṅgā tasmai śrīgurave namaḥ || 83|| (gururevaparā gaṅgā)
ajñānasarpadaṣṭānāṃ prāṇināṃ kaścikitsakaḥ |
samyagjñānamahāmantravedinaṃ sadguru vinā || 84||
hetave jagatāmeva saṃsārārṇavasetave |
prabhave sarvavidyānāṃ śambhave gurave namaḥ || 85||
dhyānamūlaṃ gurormūrtiḥ pūjāmūlaṃ guroḥ padam |
mantramūlaṃ gurorvākyaṃ muktimūlaṃ guroḥ kṛpā || 86||
saptasāgaraparyantaṃ tīrthasnānaphalaṃ tu yat |
gurupādapayobindoḥ sahasrāṃśena tatphalam || 87||
śive ruṣṭe gurustrātā gurau ruṣṭe na kaścana |
labdhvā kulaguruṃ samyaggurumeva samāśrayet || 88||
madhulubdho yathā bhṛṅgaḥ puṣpātpuṣpāntaraṃ vrajet |
jñānalubdhastathā śiṣyo gurorgurvantaraṃ vrajet || 89||
vande gurupadadvandvaṃ vāṅmanātītagocaram |
śvetaraktaprabhābhinnaṃ śivaśaktyātmakaṃ param || 90||
gukāraṃ ca guṇātītaṃ rūkāraṃ rūpavarjitam |
guṇātītamarūpaṃ ca yo dadyāt sa guruḥ smṛtaḥ || 91||
atrinetraḥ śivaḥ sākṣāt dvibāhuśca hariḥ smṛtaḥ |
yo'caturvadano brahmā śrīguruḥ kathitaḥ priye || 92||
ayaṃ mayāñjalirbaddho dayāsāgarasiddhaye |
yadanugrahato jantuścitrasaṃsāramuktibhāk || 93||
śrīguroḥ paramaṃ rūpaṃ vivekacakṣuragrataḥ |
mandabhāgyā na paśyanti andhāḥ sūryodayaṃ yathā || 94||
kulānāṃ kulakoṭīnāṃ tārakastatra tatkṣaṇāt |
atastaṃ sadguru jñātvā trikālamabhivādayet || 95||
śrīnāthacaraṇadvandvaṃ yasyāṃ diśi virājate |
tasyāṃ diśi namaskuryād bhaktyā pratidinaṃ priye || 96||
sāṣṭāṅgapraṇipātena stuvannityaṃ guruṃ bhajet |
bhajanātsthairyamāpnoti svasvarūpamayo bhavet || 97||
dorbhyāṃ padbhyāṃ ca jānubhyāmurasā śirasā dṛśā |
manasā vacasā ceti praṇāmoṣṭāṅga ucyate || 98||
tasyai diśe satatamajjalireṣa nityam
prakṣipyatāṃ mukharitairmadhuraiḥ prasūnaiḥ |
jāgarti yatra bhagavān gurucakravartī
viśvasthitipralayanāṭakanityasākṣī || 99||
abhaistaiḥ kimu dīrghakālavimalairvyādipradairduṣkaraiḥ
prāṇāyāmaśatairanekakaraṇairduḥkhātmakairdurjayaiḥ |
yasminnabhyudite vinaśyati balī vāyuḥ svayaṃ tatkṣaṇāt
prāptuṃ tatsahajasvabhāvamaniśaṃ seveta caikaṃ gurum || 100||
jñānaṃ vinā muktipadaṃ labhyate gurubhaktitaḥ |
guroḥ prasādato nānyat sādhanaṃ gurumārgiṇām || 101|| (guroḥ samānato)
yasmātparataraṃ nāsti neti netīti vai śrutiḥ |
manasā vacasā caiva satyamārādhayedgurum || 102||
guroḥ kṛpāprasādena brahmaviṣṇuśivādayaḥ |
sāmarthyamabhajan sarve sṛṣṭisthityantakarmaṇi || 103||
devakinnaragandharvāḥ pitṛyakṣāstu tumburuḥ |
munayo'pi na jānanti guruśuśrūṣaṇe vidhim || 104||
tārkikāśchāndasāścaiva daivajñāḥ karmaṭhāḥ priye |
laukikāste na jānanti gurutattvaṃ nirākulam || 105||
mahāhaṅkāragarveṇa tatovidyābalena ca |
bhramantyetasmin saṃsāre ghaṭīyantraṃ yathā punaḥ || 106||
yajñino'pi na muktāḥ syuḥ na muktāḥ yoginastathā |
tāpasā api no mukta gurutattvātparāṅmukhāḥ || 107||
na muktāstu gandharvāḥ pitṛyakṣāstu cāraṇāḥ |
ṛṣayaḥ siddhadevādyāḥ gurusevāparāṅmukhāḥ || 108||
|| iti śrīskandapurāṇe uttarakhaṇḍe umāmaheśvara saṃvāde
śrī gurugītāyāṃ prathamo'dhyāyaḥ ||
|| dvitīyo'dhyāyaḥ ||
dhyānaṃ śruṇu mahādevi sarvānandapradāyakam |
sarvasaukhyakaraṃ caiva bhuktimuktipradāyakam || 109||
śrīmatparaṃ brahma guruṃ smarāmi
śrīmatparaṃ brahma guruṃ bhajāmi |
śrīmatparaṃ brahma guruṃ vadāmi
śrīmatparaṃ brahma guruṃ namāmi || 110||
brahmānandaṃ paramasukhadaṃ kevalaṃ jñānamūrtim
dvandvātītaṃ gaganasadṛśaṃ tattvamasyādilakṣyam |
ekaṃ nityaṃ vimalamacalaṃ sarvadhīsākṣibhūtam
bhāvātītaṃ triguṇarahitaṃ sadguruṃ taṃ মজāmi || 111||
hṛdambuje karṇikamadhyasaṃsthe
siṃhāsane saṃsthitadivyamūrtim |
dhyāyedguruṃ candrakalāprakāśam
saccitsukhābhīṣṭavaraṃ dadhānam || 112||
śvetāmbaraṃ śvetavilepapuṣpam
muktāvibhūṣaṃ muditaṃ dvinetram |
vāmāṅkapīṭhasthitadivyaśaktim
mandasmitaṃ pūrṇakṛpānidhānam || 113||
jñānasvarūpaṃ nijabhāvayuktam ānandamānandakaraṃ prasannam |
yogīndramīḍyaṃ bhavarogavaidyam śrīmadguruṃ nityamahaṃ namāmi || 114||
vande gurūṇāṃ caraṇāravindam sandarśitasvātmasukhāmbudhīnām |
janasya yeṣāṃ gulikāyamānaṃ saṃsārahālāhalamohaśāntyai || 115||
yasmin sṛṣṭisthistidhvaṃsanigrahānugrahātmakam |
kṛtyaṃ pañcavidhaṃ śaśvat bhāsate taṃ guruṃ bhajet || 116||
pādābje sarvasaṃsāradāvakālānalaṃ svake |
brahmarandhre sthitāmbhojamadhyasthaṃ candramaṇḍalam || 117||
akathāditrirekhābje sahasradalamaṇḍale |
haṃsapārśvatrikoṇe ca smarettanmadhyagaṃ gurum || 118||
nityaṃ śuddhaṃ nirābhāsaṃ nirākāraṃ nirañjanam |
nityabodhaṃ cidānandaṃ guruṃ brahma namāmyaham || 119||
sakalabhuvanasṛṣṭiḥ kalpitāśeṣasṛṣṭiḥ
nikhilanigamadṛṣṭiḥ satpadārthaikasṛṣṭiḥ |
atadgaṇaparameṣṭiḥ satpadārthaikadṛṣṭiḥ
bhavaguṇaparameṣṭirmokṣamārgaikadṛṣṭiḥ || 120||
sakalabhuvanaraṅgasthāpanāstambhayaṣṭiḥ
sakaruṇarasavṛṣṭistattvamālāsamaṣṭiḥ |
sakalasamayasṛṣṭissaccidānandadṛṣṭiḥ
nivasatu mayi nityaṃ śrīgurordivyadṛṣṭiḥ || 121||
na guroradhikaṃ na guroradhikaṃ
na guroradhikaṃ na guroradhikam |
śivaśāsanataḥ śivaśāsanataḥ
śivaśāsanataḥ śivaśāsanataḥ || 122||
idameva śivamidameva śivam idameva śivamidameva śivam |
hariśāsanato hariśāsanato hariśāsanato hariśāsanataḥ || 123||
viditaṃ viditaṃ viditaṃ viditaṃ
vijanaṃ vijanaṃ vijanaṃ vijanam |
vidhiśāsanato vidhiśāsanato
vidhiśāsanato vidhiśāsanataḥ || 124||
evaṃvidhaṃ guruṃ dhyātvā jñānamutpadyate svayam |
tadā gurūpadeśena mukto'hamiti bhāvayet || 125||
gurūpadiṣṭamārgeṇa manaḥśuddhiṃ tu kārayet |
anityaṃ khaṇḍayetsarvaṃ yatkiñcidātmagocaram || 126||
jñeyaṃ sarvaṃ pratītaṃ ca jñānaṃ ca mana ucyate |
jñānaṃ jñeyaṃ samaṃ kuryānnānyaḥ panthā dvitīyakaḥ || 127||
kimatraṃ bahunoktena śāstrakoṭiśatairapi |
durlabhā cittaviśrāntiḥ vinā gurukṛpāṃ parām || 128||
karuṇākhaḍgapātena chitvā pāśāṣṭakaṃ śiśoḥ |
samyagānandajanakaḥ sadguru so'bhidhīyate ||129||
evaṃ śrutvā mahādevi gurunindā karoti yaḥ |
sa yāti narakān ghorān yāvaccandradivākarau || 130||
yāvatkalpāntako dehastāvaddevi guruṃ smaret |
gurulopo na kartavyaḥ svacchando yadi vā bhavet || 131||
huṅkāreṇa na vaktavyaṃ prājñaśiṣyai kadācana |
gururāgrye na vaktavyamasatyaṃ tu kadācana || 132||
guruṃ tvaṅkṛtya huṅkṛtya gurusānnidhyabhāṣaṇaḥ |
araṇye nirjale deśe sambhaved brahmarākṣasaḥ || 133||
advaitaṃ bhāvayennityaṃ sarvāvasthāsu sarvadā |
kadācidapi no kuryāddvaitaṃ gurusannidhau || 134||
dṛśyavismṛtiparyantaṃ kuryād gurupadārcanam |
tādṛśasyaiva kaivalyaṃ na ca tadvyatirekiṇaḥ || 135||
api sampūrṇatattvajño gurutyāgi bhavedyadā |
bhavetyeva hi tasyāntakāle vikṣepamutkaṭam || 136||
gurukāryaṃ na laṅgheta nāpṛṣṭvā kāryamācaret |
na hyuttiṣṭheddiśe'natvā gurusadbhvaśobhitaḥ || 137||
gurau sati svayaṃ devī pareṣāṃ tu kadācana |
upadeśaṃ na vai kuryāt tadā cedrākṣaso bhavet || 138||
na gururāśrame kuryāt duṣpānaṃ parisarpaṇam |
dīkṣā vyākhyā prabhutvādi gurorājñāṃ na kārayet || 139||
nopāśramaṃ ca paryakaṃ na ca pādaprasāraṇam |
nāṅgabhogādikaṃ kuryānna līlāmaparāmapi || 140||
guruṇāṃ sadasadvāpi yaduktaṃ tanna laṅghayet |
kurvannājñāṃ divā rātrau dāsavannivasedgurau || 141||
adattaṃ na gurordravyamupabhuñjīta karhicit |
dattaṃ ca raṅkavadgrāhyaṃ prāṇo'pyetena labhyate || 142||
pādukāsanaśayyādi guruṇā yadabhīṣṭitam |
namaskurvīta tatsarvaṃ pādābhyāṃ na spṛśet kvacit || 143||
gacchataḥ pṛṣṭhato gacchet gurucchāyāṃ na laṅghayet |
nolbaṇaṃ dhārayeddveṣaṃ nālaṅkārāstatolbaṇān || 144||
gurunindākaraṃ dṛṣṭvā dhāvayedatha vāsayet |
sthānaṃ vā tatparityājyaṃ jihvācchedākṣamo yadi || 145||
nocchiṣṭaṃ kasyaciddeyaṃ gurorājñāṃ na ca tyajet |
kṛtsnamucchiṣṭamādāya havirvadbhakṣayetsvayam || 146||
nānṛtaṃ nāpriyaṃ caiva na garva nāpi vā bahu |
na niyogadharaṃ brūyāt gurorājñāṃ vibhāvayet || 147||
prabho devakuleśānāṃ svāmin rājan kuleśvara |
iti sambodhanairbhīto saccaredgurusannidhau || 148||
munibhiḥ pannagairvāpi surairvā śāpito yadi |
kālamṛtyubhayādvāpi guruḥ santrāti pārvati || 149||
aśaktā hi surādyāśca hyaśaktāḥ munayastathā |
guruśāpopapannasya rakṣaṇāya ca kutracit || 150||
mantrarājamidaṃ devi gururityakṣaradvayam |
smṛtivedapurāṇānāṃ sārameva na saṃśayaḥ || 151||
satkāramānapūjārthaṃ daṇḍakāṣayadhāraṇaḥ |
sa saṃnyāsī na পশ্চāt na vaktavyaḥ saṃnyāsī jñānatatparaḥ || 152||
vijānanti mahāvākyaṃ guroścaraṇa sevayā |
te vai saṃnyāsinaḥ proktā itare veṣadhāriṇāḥ || 153||
nityaṃ brahma nirākāraṃ nirguṇaṃ satyaciddhanam |
yaḥ sākṣātkurute loke gurutvaṃ tasya śobhate || 154||
(nityaṃ brahma nirākāraṃ nirguṇaṃ bodhayet param |
bhāsayan brahmabhāvam ca dīpo dīpāntaraṃ yathā || 154||)
guruprasādataḥ svātmanyātmārāmanirīkṣaṇāt |
samatā muktimārgeṇa svātmajñānaṃ pravartate || 155||
ābrahmastambhaparyantaṃ paramātmasvarūpakam |
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva praṇamāmi jaganmayam || 156||
vande'haṃ saccidānandaṃ bhāvātītaṃ jagadgurum |
nityaṃ pūrṇaṃ nirākāraṃ nirguṇaṃ svātmasaṃsthitam || 157||
parātparataraṃ dhyāyennityamānandakārakam |
hṛdayākāśamadhyasthaṃ śuddhasphaṭikasannibham || 158||
sphāṭike sphāṭikaṃ rūpaṃ darpaṇe darpaṇo yathā |
tathātmani cidākāramānandaṃ so'hamityuta || 159||
aṅguṣṭhamātraṃ puruṣaṃ dhyāyecca cinmayaṃ hṛdi |
tatra sphurati yo bhāvaḥ śruṇu tatkathayāmi te || 160||
ajo'hamamaro'haṃ ca hyanādinidhano hyaham |
avikāraścidānando hyaṇīyānmahato mahān || 161||
apūrvamaparaṃ nityaṃ svayaṃjyotirnirāmayam |
virajaṃ paramākāśaṃ dhruvamānandamavyayam || 162||
agocaraṃ tathā'gamyaṃ nāmarūpavivarjitam |
niḥśabdaṃ tu vijānīyātsvabhāvādbrahma pārvati || 163||
yathā gandhasvabhāvātvaṃ karpūrakusumādiṣu |
śītoṣṇatvasvabhāvatvaṃ tathā brahmaṇi śāśvatam || 164||
yathā nijasvabhāvena kuṇḍalakaṭakādayaḥ |
suvarṇatvena tiṣṭhanti tathā'haṃ brahma śāśvatam || 165||
svayaṃ tathāvidho bhūtvā sthātavyaṃ yatrakutracit |
kīṭo bhṛṅga iva dhyānādyathā bhavati tādṛśaḥ || 166||
gurudhyānaṃ tathā kṛtvā svayaṃ brahmamayo bhavet |
piṇḍe pade tathā rūpe muktāste nātra saṃśayaḥ || 167||
śrīpārvatī uvāca|
piṇḍaṃ kiṃ tu mahādeva padaṃ kiṃ samudāhṛtam |
rūpātītaṃ ca rūpaṃ kiṃ etadākhyāhi śaṅkara || 168||
śrīmahādeva uvāca|
piṇḍaṃ kuṇḍalinī śaktiḥ padaṃ haṃsamudāhṛtam |
rūpaṃ binduriti jñeyaṃ rūpātītaṃ nirañjanam || 169||
piṇḍe muktāḥ pade muktā rūpe muktā varānane |
rūpātīte tu ye muktāste muktā nātra saṃśayaḥ || 170||
gurordhyānenaiva nityaṃ dehī brahmamayo bhavet |
sthitaśca yatra kutrāpi mukto'sau nātra saṃśayaḥ || 171||
jñānaṃ svānubhavaḥ śāntirvairāgyaṃ vaktṛtā dhṛtiḥ |
(jñānaṃ vairāgyamaiśvaryaṃ yathā śrī samudāhṛtam |)
ṣaḍguṇaiśvaryayukto hi bhagavān śrīguruḥ priye || 172||
guruḥ śivo gururdevo gururbandhuḥ śarīriṇām |
gururātmā gururjīvo guroranyanna vidyate || 173||
ekākī nispṛhaḥ śāntaścintāsūyādivarjitaḥ |
bālyabhāvena yo bhāti brahmajñānī sa ucyate || 174||
na sukhaṃ vedaśāstreṣu na sukhaṃ mantrayantrake |
guroḥ prasādādanyatra sukhaṃ nāsti mahītale || 175||
cārvākavaiṣṇavamate sukhaṃ prabhākare na hi |
guroḥ pādāntike yadvatsukhaṃ vedāntasammatam || 176||
na tatsukhaṃ surendrasya na sukhaṃ cakravartinām |
yatsukhaṃ vītarāgasya munerekāntavāsinaḥ || 177||
nityaṃ brahmarasaṃ pītvā tṛpto yaḥ paramātmani |
indraṃ ca manyate tucchaṃ nṛpāṇāṃ tatra kā kathā || 178|| (indraṃ ca manyate raṅkaṃ)
yataḥ paramakaivalyaṃ gurumārgeṇa vai bhavet |
gurubhaktiratriaḥ kāryā sarvadā mokṣakāṅkṣibhiḥ || 179||
eka evādvitīyo'haṃ guruvākyena niścitaḥ |
evamabhyasyatā nityaṃ na sevyaṃ vai vanāntaram || 180||
abhyāsānnimiṣeṇaivaṃ samādhimadhigacchati |
ājanmajanitaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati || 181||
kimāvāhanamavyaktai vyāpakaṃ kiṃ visarjanam |
amūrto ca kathaṃ pūjā kathaṃ dhyānaṃ nirāmaye || 182||
gururviṣṇuḥ sattvamayo rājasaścaturānanaḥ |
tāmaso rudrarūpeṇa sṛjatyavati hanti ca || 183||
svayaṃ brahmamayo bhūtvā tatparaṃ nāvalokayet |
parātparataraṃ nānyat sarvagaṃ ca nirāmayam || 184||
tasyāvalokanaṃ prāpya sarvasaṅgavivarjitaḥ |
ekākī niḥspṛhaḥ śāntaḥ sthātavyaṃ tatprasādataḥ || 185||
labdhaṃ vā'tha na labdhaṃ vā svalpaṃ vā bahulaṃ tathā |
niṣkāmenaiva bhoktavyaṃ sadā santuṣṭamānasaḥ || 186||
sarvajñapadamityāhurdehī sarvamayo bhuvi |
sadā'nandaḥ sadā śānto ramate yatrakutracit || 187||
yatraiva tiṣṭhate so'pi sa deśaḥ puṇyabhājanaḥ |
muktasya lakṣaṇaṃ devi tavāgre kathitaṃ mayā || 188||
upadeśastvayaṃ devi gurumārgeṇa muktidaḥ |
gurubhaktistathātyāntā kartavyā vai manīṣibhiḥ || 189||
nityayuktāśrayaḥ sarvo vedakṛtsarvavedakṛt |
svaparajñānadātā ca taṃ vande gurumīśvaram || 190||
yadyapyadhītā nigamāḥ ṣaḍaṅgā āgamāḥ priye |
adhyātmādīni śāstrāṇi jñānaṃ nāsti guruṃ vinā || 191||
śivapūjārato vāpi viṣṇupūjārato'thavā |
gurutattvavihīnaścettatsarvaṃ vyarthameva hi || 192||
śivasvarūpamajñātvā śivapūjā kṛtā yadi |
sā pūjā nāmamātraṃ syāccitradīpa iva priye || 193||
sarvaṃ syātsaphalaṃ karma gurudīkṣāprabhāvataḥ |
gurulābhātsarvalābho guruhīnastu bāliśaḥ || 194||
guruhīnaḥ paśuḥ kīṭaḥ pataṅgo vaktumarhati |
śivarūpaṃ svarūpaṃ ca na jānāti yatassvayam || 195||
tasmātsarvaprayatnena sarvasaṅgavivarjitaḥ |
vihāya śāstrajālāni gurumeva samāśrayet || 196||
nirastasarvasandeho ekīkṛtya sudarśanam |
rahasyaṃ yo darśayati bhajāmi gurumīśvaram || 197||
jñānahīno guru tyājyo mithyāvādi viḍambakaḥ |
svaviśrānti na jānāti paraśāntiṃ karoti kim || 198||
śilāyāḥ kiṃ paraṃ jñānaṃ śilāsaṅghapratāraṇe |
svayaṃ tartuṃ na jānāti paraṃ nistārayet katham || 199||
na vandanīyāste kaṣṭaṃ darśanādbhrāntikārakāḥ |
varjayetān gurun dūre dhīrāneva samāśrayet || 200||
pākhaṇḍinaḥ pāparatā nāstikā bhedabuddhayaḥ |
strīlampaṭā durācārāḥ kṛtaghnā bakavṛttayaḥ || 201||
karmabhraṣṭāḥ kṣamānaṣṭā nindyatarkeśca vādinaḥ |
kāminaḥ krodhinaścaiva hiṃsrāścaṇḍāḥ śaṭhāstathā || 202||
jñānaluptā na kartavyā mahāpāpāstathā priye |
ebhyo bhinno guruḥ sevyaḥ ekabhaktyā vicārya ca || 203||
śiṣyādanyatra deveśi na vadedyasya kasyacit |
narāṇāṃ ca phalaprāptau bhaktireva hi kāraṇam || 204||
gūḍho dṛḍhaśca prītaśca maunena susamāhitaḥ |
sakṛtkāmagatau vāpi pañcadhā gururīritaḥ || 205||
sarvaṃ gurumukhāllabdhaṃ saphalaṃ pāpanāśanam |
yadyadātmahitaṃ vastu tattaddravyaṃ na vañcayet || 206||
gurudevārpaṇaṃ vastu tena tuṣṭo'smi suvrate |
śrīguroḥ pādukāṃ mudrāṃ mūlamantraṃ ca gopayet || 207||
natāsmi te nātha padāravindaṃ
buddhīndriyāprāṇamanovacobhiḥ |
yaccintyate bhāvita ātmayuktau
mumukṣibhiḥ karmamayopaśāntaye || 208||
anena yadbhavetkāryaṃ tadvadāmi tava priye |
lokopakārakaṃ devi laukikaṃ tu vivarjayet || 209||
laukikāddharmato yāti jñānahīno bhavārṇave |
jñānabhāve ca yatsarvaṃ karma niṣkarma śāmyati || 210||
imāṃ tu bhaktibhāvena paṭhedvai śruṇuyādapi |
likhitvā yatpradānena tatsarvaṃ phalamaśnute || 211|| (yatprasādena)
gurugītāmimāṃ devi hṛdi nityaṃ vibhāvaya |
mahāvyādhigatairduḥkhaiḥ sarvadā prajapenmudā || 212||
gurugītākṣaraikaikaṃ mantrarājamidaṃ priye |
anye ca vividhā mantrāḥ kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm || 213||
ananta phalamāpnoti gurugītā japena tu |
sarvapāpaharā devi sarvadāridryanāśinī || 214||
akālamṛtyuhartrī ca sarvasaṅkaṭanāśinī |
(akālamṛtyuhantrī)
yakṣarākṣasabhūtādicoravyāghravighātinī || 215||
sarvopadravakuṣṭhādiduṣṭadoṣanivāriṇī |
yatphalaṃ gurusānnidhyāttatphalaṃ paṭhanādbhavet || 216||
mahāvyādhiharā sarvavibhūteḥ siddhidā bhavet |
athavā mohane vaśye svayameva japetsadā || 217||
kuśadūrvāsane devi hyāsane śubhrakambale |
upaviśya tato devi japedekāgramānasaḥ || 218||
śuklaṃ sarvatra vai proktaṃ vaśye raktāsanaṃ priye |
padmāsane japennityaṃ śāntivaśyakaraṃ param || 219||
vastrāsane ca dāridryaṃ pāṣāṇe rogasambhavaḥ |
medinyāṃ duḥkhamāpnoti kāṣṭhe bhavati niṣphalam || 220||
kṛṣṇājine jñānasiddhirmokṣaśrīvyāghracarmaṇi |
kuśāsane jñānasiddhiḥ sarvasiddhistu kambale || 221||
āgneyyāṃ karṣaṇaṃ caiva vāyavyāṃ śatrunāśanam |
nairṛtyāṃ darśanaṃ caiva īśānyāṃ jñānameva ca || 222||
udaṅmukhaḥ śāntijapye vaśye pūrvamukhastathā |
yāmye tu māraṇaṃ proktaṃ paścime ca dhanāgamaḥ || 223||
mohanaṃ sarvabhūtānāṃ bandhamokṣakaraṃ param |
devarājñāṃ priyakaraṃ rājānaṃ vaśamānayet || 224||
mukhastambhakaraṃ caiva guṇānāṃ ca vivardhanam |
duṣkarmanāśanaṃ caiva tathā satkarmasiddhidam || 225||
asiddhaṃ sādhayetkāryaṃ navagrahabhayāpaham |
duḥsvapnanāśanaṃ caiva susvapnaphaladāyakam || 226||
mohaśāntikaraṃ caiva bandhamokṣakaraṃ param |
svarūpajñānanilayaṃ gītāśāstramidaṃ śive || 227||
yaṃ yaṃ cintayate kāmaṃ taṃ taṃ prāpnoti niścayam |
nityaṃ saubhāgyadaṃ puṇyaṃ tāpatrayakulāpaham || 228||
sarvaśāntikaraṃ nityaṃ tathā vandhyā suputradam |
avaidhavyakaraṃ strīṇāṃ saubhāgyasya vivardhanam || 229||
āyurārogyamaiśvaryaṃ putrapautrapravardhanam |
niṣkāmajāpī vidhavā paṭhenmokṣamavāpnuyāt || 230||
avaidhavyaṃ sakāmā tu labhate cānyajanmani |
sarvaduḥkhamayaṃ vighnaṃ nāśayettāpahārakam || 231||
sarvapāpapraśamanaṃ dharmakāmārthamokṣadam |
yaṃ yaṃ cintayate kāmaṃ taṃ taṃ prāpnoti niścitam || 232||
kāmyānāṃ kāmadhenurvai kalpite kalpapādapaḥ |
cintāmaṇiścintitasya sarvamaṅgalakārakam || 233||
likhitvā pūjayedyastu mokṣaśriyamavāpnuyāt |
gurūbhaktirviśeṣeṇa jāyate hṛdi sarvadā || 234||
japanti śāktāḥ saurāśca gāṇapatyāśca vaiṣṇavāḥ |
śaivāḥ pāśupatāḥ sarve satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ || 235||
|| iti śrīskandapurāṇe uttarakhaṇḍe umāmaheśvara saṃvāde
śrī gurugītāyāṃ dvitīyo'dhyāyaḥ ||
|| tṛtīyaḥ adhyāyaḥ ||
atha kāmyajapasthānaṃ kathayāmi varānane |
sāgarānte sarit tīre tīrthe hariharālaye || 236||
śaktidevālaye goṣṭhe sarvadevālaye śubhe |
vaṭasya dhātryā mūle vā maṭhe vṛndāvane tathā || 237||
pavitre nirmale deśe nityānuṣṭhānato'pi vā |
nirvedanena maunena japametat samārabhet || 238||
jāpyena jayamāpnoti japasiddhiṃ phalaṃ tathā |
hīnakarma tyajetsarvaṃ garhitasthānameva ca || 239||
śmaśāne bilvamūle vā vaṭamūlāntike tathā |
siddhyanti kānake mūle cūtavṛkṣasya sannidhau || 240||
pītāsanaṃ mohane tu hyasitaṃ cābhicārike |
jñeyaṃ śuklaṃ ca śāntyarthaṃ vaśye raktaṃ prakīrtitam || 241||
japaṃ hīnāsanaṃ kurvan hīnakarmaphalapradam |
gurugītāṃ prayāṇe vā saṅgrāme ripusaṅkaṭe || 242||
japan jayamavāpnoti maraṇe muktidāyikā |
sarvakarmāṇi siddhyanti guruputre na saṃśayaḥ || 243||
gurumantro mukhe yasya tasya siddhyanti nānyathā |
dīkṣayā sarvakarmāṇi siddhyanti guruputrake || 244||
bhavamūlavināśāya cāṣṭapāśanivṛttaye |
gurugītāmbhasi snānaṃ tattvajñaḥ kurute sadā || 245||
sa evaṃ sadguruḥ sākṣāt sadasadbrahmavittamaḥ |
tasya sthānāni sarvāṇi pavitrāṇi na saṃśayaḥ || 246||
sarvaśuddhaḥ pavitro'sau svabhāvādyatra tiṣṭhati |
tatra devagaṇāḥ sarve kṣetrapīṭhe caranti ca || 247||
āsanasthāḥ śayānā vā gacchantatiṣṭhanto'pi vā |
aśvārūḍhā gajārūḍhāḥ suṣuptā jāgrato'pi vā || 248||
śucibhūtā jñānavanto gurugītā japanti ye |
teṣāṃ darśanasaṃsparṣāt divyajñānaṃ prajāyate || 249|| (darśanasaṃsparṣāt punar janma na vidyate)
samudre vai yathā toyaṃ kṣīre kṣīraṃ jale jalam |
(kṣīre kṣīraṃ dhṛte dhṛtam)
bhinne kumbhe yathākāśaṃ tathā''tmā paramātmani || 250||
tathaiva jñānavān jīva paramātmani sarvadā |
aikyena ramate jñānī yatra kutra divāniśam || 251||
evaṃvidho mahāyuktaḥ sarvatra vartate sadā |
tasmātsarvaprakāreṇa gurubhaktiṃ samācaret || 252||
gurusantoṣaṇādeva mukto bhavati pārvati |
aṇimādiṣu bhoktṛtvaṃ kṛpayā devi jāyate || 253||
sāmyena ramate jñānī divā vā yadi vā niśi |
evaṃ vidhau mahāmaunī trailokyasamatāṃ vrajet || 254||
atha saṃsāriṇaḥ sarve gurugītājapena tu |
sarvān kāmāṃstu bhuñjanti trisatyaṃ mama bhāṣitam || 255||
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ dharmasāraṃ mayoditam |
gurugītāsamaṃ stotraṃ nāsti tattvaṃ guroḥ param || 256||
gururdevo gururdharmo gurau niṣṭhā paraṃ tapaḥ |
guroḥ parataraṃ nāsti trivāraṃ kathayāmi te || 257||
dhanyā mātā pitā dhanyo gotraṃ dhanyaṃ kulodbhavaḥ |
dhanyā ca vasudhā devi yatra syādgurubhaktatā || 258||
ākalpajanma koṭīnāṃ yajñavratatapaḥkriyāḥ |
tāḥ sarvāḥ saphalā devi gurūsantoṣamātrataḥ || 259||
śarīramindriyaṃ prāṇaścārthaḥ svajanabandhutām |
mātṛkulaṃ pitṛkulaṃ gurureva na saṃśayaḥ || 260||
mandabhāgyā hyaśaktāśca ye janā nānumanvate |
gurusevāsu vimukhāḥ pacyante narake'śucau || 261||
vidyā dhanaṃ balaṃ caiva teṣāṃ bhāgyaṃ nirarthakam |
yeṣāṃ gurūkṛpā nāsti adho gacchanti pārvatī || 262||
brahmā viṣṇuśca rudraśca devatāḥ pitṛkinnarāḥ |
siddhacāraṇayakṣāśca anye ca munayo janāḥ || 263||
gurubhāvaḥ paraṃ tīrthamanyatīrthaṃ nirarthakam |
sarvatīrthamayaṃ devi śrīguroścaraṇāmbujam || 264||
kanyābhogaratā mandāḥ svakāntāyāḥ parāṅmukhāḥ |
ataḥ paraṃ mayā devi kathitanna mama priye || 265||
idaṃ rahasyamaspaṣṭaṃ vaktavyaṃ ca varānane |
sugopyaṃ ca tavāgre tu mamātmaprītaye sati || 266||
svāmimukhyagaṇeśādyān vaiṣṇavādīṃśca pārvati |
na vaktavyaṃ mahāmāye pādasparśaṃ kuruṣva me || 267||
abhakte vañcake dhūrte pākhaṇḍe nāstikādiṣu |
manasā'pi na vaktavyā gurugītā kadācana || 268||
guravo bahavaḥ santi śiṣyavittāpahārakāḥ |
tamekaṃ durlabhaṃ manye śiṣyahṛttāpahārakam || 269||
cāturyavān vivekī ca adhyātmajñānavān śuciḥ |
mānasaṃ nirmalaṃ yasya gurutvaṃ tasya śobhate || 270||
guravo nirmalāḥ śāntāḥ sādhavo mitabhāṣiṇaḥ |
kāmakrodhavinirmuktāḥ sadācārā jitendriyāḥ || 271||
sūcakādiprabhedena guravo bahudhā smṛtāḥ |
svayaṃ samyak parīkṣyātha tattvaniṣṭhaṃ bhajetsudhīḥ || 272||
varṇajālamidaṃ tadvadbāhyaśāstraṃ tu laukikam |
yasmin devi samabhyastaṃ sa guruḥ sucakaḥ smṛtaḥ || 273||
varṇāśramocitāṃ vidyāṃ dharmādharmavidhāyinīm |
pravaktāraṃ guruṃ viddhi vācakastvati pārvati || 274||
pañcākṣaryādimantrāṇāmupadeṣṭā tu pārvati |
sa gururbodhako bhūyādubhayorayamuttamaḥ || 275||
mohamāraṇavaśyāditucchamantropadarśinam |
niṣiddhagururityāhuḥ paṇḍitastattvadarśinaḥ || 276||
anityamiti nirdiśya saṃsāre saṅkaṭālayam |
vairāgyapathadarśī yaḥ sa gururvihitaḥ priye || 277||
tattvamasyādivākyānāmupadeṣṭā tu pārvati |
kāraṇākhyo guruḥ prokto bhavaroganivārakaḥ || 278||
sarvasandehasandohanirmūlanavicakṣaṇaḥ |
janmamṛtyubhayaghno yaḥ sa guruḥ paramo mataḥ || 279||
bahujanmakṛtāt puṇyāllabhyate'sau mahāguruḥ |
labdhvā'muṃ na punaryāti śiṣyaḥ saṃsārabandhanam || 280||
evaṃ bahuvidhā loke guravaḥ santi pārvati |
teṣu sarvaprayatnena sevyo hi paramo guruḥ || 281||
niṣiddhaguruśiṣyastu duṣṭasaṅkalpadūṣitaḥ |
brahmapralayaparyantaṃ na punaryāti mṛtyatām || 282||
evaṃ śrutvā mahādevī mahādevavacastathā |
atyantavihvalamanā śaṅkaraṃ paripṛcchati || 283||
pārvatyuvāca|
namaste devadevātra śrotavyaṃ kiṃcidasti me |
śrutvā tvadvākyamadhunā bhṛśaṃ syādvihvalaṃ manaḥ || 284||
svayaṃ mūḍhā mṛtyubhītāḥ sukṛtādviratiṃ gatāḥ |
daivānniṣiddhagurugā yadi teṣāṃ tu kā gatiḥ || 285||
śrī mahādeva uvāca|
śruṇu tattvamidaṃ devi yadā syādvirato naraḥ |
tadā'sāvadhikārīti procyate śrutimastakaiḥ || 286||
akhaṇḍaikarasaṃ brahma nityamuktaṃ nirāmayam |
svasmin sandarśitaṃ yena sa bhavedasya deśikaḥ || 287||
jalānāṃ sāgaro rājā yathā bhavati pārvati |
gurūṇāṃ tatra sarveṣāṃ rājāyaṃ paramo guruḥ || 288||
mohādirahitaḥ śānto nityatṛpto nirāśrayaḥ |
tṛṇīkṛtabrahmaviṣṇuvaibhavaḥ paramo guruḥ || 289||
sarvakālavideśeṣu svatantro niścalassukhī |
akhaṇḍaikarasāsvādatṛpto hi paramo guruḥ || 290||
dvaitādvaitavinirmuktaḥ svānubhūtiprakāśavān |
ajñānāndhatamaśchettā sarvajña paramo guruḥ || 291||
yasya darśanamātreṇa manasaḥ syāt prasannatā |
svayaṃ bhūyāt dhṛtiśśāntiḥ sa bhavet paramo guruḥ || 292||
siddhijālaṃ samālokya yogināṃ mantravādinām |
tucchākāramanovṛttiryasyāsau paramo guruḥ || 293||
svaśarīraṃ śavaṃ paśyan tathā svātmānamadvayam |
yaḥ strīkanakamohaghnaḥ sa bhavet paramo guruḥ || 294||
maunī vāgmīti tattvajño dvidhābhūcchṛṇu pārvati |
na kaścinmauninā lābho loke'sminbhavati priye || 295||
vāgmī tūtkaṭasaṃsārasāgarottāraṇakṣamaḥ |
yatosau saṃśayacchettā śāstrayuktyanubhūtibhiḥ || 296||
gurunāmajapāddevi bahujanmārjitānyapi |
pāpāni vilayaṃ yānti nāsti sandehamaṇvapi || 297||
śrīgurossadṛśaṃ daivaṃ śrīgurosadṛśaḥ pitā |
gurudhyānasamaṃ karma nāsti nāsti mahītale || 298||
kulaṃ dhanaṃ balaṃ śāstraṃ bāndhavāssodarā ime |
maraṇe nopayujyante gurureko hi tārakaḥ || 299||
kulameva pavitraṃ syāt satyaṃ svagurusevayā |
tṛptāḥ syussakalā devā brahmādyā gurutarpaṇāt || 300||
gurureko hi jānāti svarūpaṃ devamavyayam |
tajjñānaṃ yatprasādena nānyathā śāstrakoṭibhiḥ || 301||
svarūpajñānaśūnyena kṛtamapyakṛtaṃ bhavet |
tapo japādiakṃ devi sakalaṃ bālajalpavat || 302||
śivaṃ keciddhariṃ kecidvidhiṃ kecittu kecana |
śaktiṃ devamiti jñātvā vivadanti vṛthā narāḥ || 303||
na jānanti paraṃ tattvaṃ gurūdīkṣāparāṅmukhāḥ |
bhrāntāḥ paśusamā hyete svaparijñānavarjitāḥ || 304||
tasmātkaivalyasiddhyarthaṃ gurumeva bhajetpriye |
guruṃ vinā na jānanti mūḍhāstatparamaṃ padam || 305||
bhidyate hṛdayagranthiśchidyante sarvasaṃśayāḥ |
kṣīyante sarvakarmāṇi guroḥ karuṇayā śive || 306||
kṛtāyā gurubhaktestu vedaśāstrānusārataḥ |
mucyate pātakādghorādgurubhakto viśeṣataḥ || 307||
duḥsaṅgaṃ ca parityajya pāpakarma parityajet |
cittacihnamidaṃ yasya dīkṣā vidhīyate || 308||
cittatyāganiyuktaśca krodhagarvavivarjitaḥ |
dvaitabhāvaparityāgī tasya dīkṣā vidhīyate || 309||
etallakṣaṇa saṃyuktaṃ sarvabhūtahite ratam |
nirmalaṃ jīvitaṃ yasya tasya dīkṣā vidhīyate || 310||
kriyayā cānvitaṃ pūrvaṃ dīkṣājālaṃ nirūpitam |
mantradīkṣābhirrdha sāṅgopāṅga śivoditam || 311||
kriyayā syādvirahitāṃ gurū গুরুsāyujyadāyinīm |
gurudīkṣāṃ vinā ko vā gurutvācārapālakaḥ || 312||
śakto na cāpi śakto vā daiśikāṅghrisamāśrayāt |
tasya janmāsti saphalaṃ bhogamokṣaphalapradam || 313||
atyantacittapakvasya śraddhābhaktiyutasya ca |
pravaktavyamidaṃ devi mamātmaprītaye sadā || 314||
rahasyaṃ sarvaśāstreṣu gītāśāstradaṃ śive |
samyakparīkṣya vaktavyaṃ sādhakasya madyātmanaḥ || 315||
satkarmaparipākācca cittaśuddhasya dhīmataḥ |
sādhakasyaiva vaktavyā gurugītā prayatnataḥ || 316||
nāstikāya kṛtaghnāya dāmbhikāya śaṭhāya ca |
abhaktāya vibhaktāya na vācyeyaṃ kadācana || 317||
strīlolupāya mūrkhāya kāmopahatacetase |
nindakāya na vaktavyā gurugītā svabhāvataḥ || 318||
sarva pāpapraśamanaṃ sarvopadravavārakam |
janmamṛtyuharaṃ devi gītāśāstramidaṃ śive || 319||
śrutisāramidaṃ devi sarvamuktaṃ samāsataḥ |
nānyathā sadgatiḥ puṃsāṃ vinā gurupadaṃ śive || 320||
bahujanmakṛtātpādayamartho na rocate |
janmabandhanivṛtyarthaṃ gurumeva bhajetsadā || 321||
ahameva jagatsarvamahameva paraṃ padam |
etajjñānaṃ yato bhūyāttaṃ guruṃ praṇamāmyaham || 322||
alaṃ vikalpairahameva kevalo mayi sthitaṃ viśvamidaṃ carācaram |
idaṃ rahasyaṃ mama yena darśitam sa vandanīyo gurureva kevalam || 323||
yasyāntaṃ nādimadhyaṃ na hi karacaraṇaṃ nāmagotraṃ na sūtram |
no jātirnaiva varṇo na bhavati puruṣo no napuṃsaṃ na ca strī || 324||
nākāraṃ no vikāraṃ na hi janimaraṇaṃ nāsti puṇyaṃ na pāpam |
no'tattvaṃ tattvamekaṃ sahajasamarasaṃ sadguruṃ taṃ namāmi || 325||
nityāya satyāya cidātmakāya navyāya bhavyāya parātparāya |
śuddhāya buddhāya nirañjanāya namo'sya nityaṃ guruśekharāya || 326||
saccidānandarūpāya vyāpine paramātmane |
namaḥ śrīgurunāthāya prakāśānandamūrtaye || 327||
satyānandasvarūpāya bodhaikasukhakāriṇe |
namo vedāntavedyāya gurave buddhisākṣiṇe || 328||
namaste nātha bhagavan śivāya gururūpiṇe |
vidyāvatārasaṃsiddhyai svīkṛtānekavigraha || 329||
navāya navarūpāya paramārthaikarūpiṇe |
sarvājñānatamobhedabhānave cidghanāya te || 330||
svatantrāya dayāklṛptavigrahāya śivātmane |
paratantrāya bhaktānāṃ bhavyānāṃ bhavyarūpiṇe || 331||
vivekināṃ vivekāya vimarśāya vimarśinām |
prakāśināṃ prakāśāya jñānināṃ jñānarūpiṇe || 332||
purastatpārśvayoḥ pṛṣṭhe namaskuryāduparyadhaḥ |
sadā maccittarūpeṇa vidhehi bhavadāsanam || 333||
(329-333 tantrarājatantre prathamapaṭale 96-100)
śrīguruṃ paramānandaṃ vande hyānandavigraham |
yasya sannidhimātreṇa cidānandāya te manaḥ || 334||
namo'stu gurave tubhyaṃ sahajānandarūpiṇe |
yasya vāgamṛtaṃ hanti viṣaṃ saṃsārasaṃjñakam || 335||
nānāyuktopadeśena tāritā śiṣyamantatiḥ |
tatkṛtāsāravedena gurucitpadamacyutam || 336||
acyutāya manastubhyaṃ gurave paramātmane |
sarvatantrasvatantrāya cidghanānandamūrtaye || 337||
namocyutāya gurave vidyāvidyāsvarūpiṇe |
śiṣyasanmārgapaṭave kṛpāpīyūṣasindhave || 338||
omacyutāya gurave śiṣyasaṃsārasetave |
bhaktakāryaikasiṃhāya namaste citsukhātmane || 339||
gurunāmasamaṃ daivaṃ na pitā na ca bāndhavāḥ |
gurunāmasamaḥ svāmī nedṛśaṃ paramaṃ padam || 340||
ekākṣarapradātāraṃ yo gururnaiva manyate |
śvānayoniśataṃ gatvā cāṇḍāleṣvapi jāyate || 341||
gurutyāgādbhavenmṛtyurmantratyāgāddaridratā |
gurumantraparityāgī rauravaṃ narakaṃ vrajet || 342||
śivakrodhādgurustrātā gurukrodhācchivo na hi |
tasmātsarvaprayatnena gurorājñāṃ na laṅghayet || 343||
saṃsārasāgarasamuddharaṇaikamantraṃ
brahmādidevamunipūjitasiddhamantram |
dāridryaduḥkhabhavarogavināśamantraṃ
vande mahābhayaharaṃ gururājamantram || 344||
saptakoṭīmahāmantrāścittavibhraṃśakārakāḥ |
eka eva mahāmantro gururityakṣaradvayam || 345||
evamuktvā mahādevaḥ pārvatīṃ punarabravīt |
idameva paraṃ tattvaṃ śruṇu devi sukhāvaham || 346||
gurutattvamidaṃ devi sarvamuktaṃ samāsataḥ |
rahasyamidamavyaktanna vadedyasya kasyacit || 347||
na mṛṣā syādiyaṃ devi maduktiḥ satyarūpiṇi |
gurugītāsamaṃ stotraṃ nāsti nāsti mahītale || 348||
gurugītāmimāṃ devi bhavaduḥkhavināśinīm |
gurudīkṣāvihīnasya purato na paṭhet kvacit || 349||
rahasyamatyantarahasyametanna pāpinā labhyamidaṃ maheśvari |
anekajanmārjitapuṇyapākādgurostu tattvaṃ labhate manuṣyaḥ || 350||
yasya prasādādahameva sarvaṃ
mayyeva sarvaṃ parikalpitaṃ ca |
itthaṃ vijānāmi sadātmarūpaṃ
tasyāṅghripadmaṃ praṇato'smi nityam || 351||
ajñānatimirāndhasya viṣayākrāntacetasaḥ |
jñānaprabhāpradānena prasādaṃ kuru me prabho || 352||
|| iti śrīgurugītāyāṃ tṛtīyo'dhyāyaḥ ||
|| iti śrīskandapurāṇe uttarakhaṇḍe īśvarapārvatī
saṃvāde gurugītā samāptā ||
|| śrīgurudattātreyārpaṇamastu ||

Also Chanted For

Knowledge & Wisdom

Explore More