Lord Kalabhairava

કાલભૈરવ સહસ્રનામ સ્તોત્રમ્

(Kalabhairava Sahasranama Stotram in Gujarati)

Also known as kalabhairava sahasranama stotram the king of hymns · kalabhairava sahasranama stotra · kalabhairava stotram

The thousand names of Kālabhairava from the Uḍḍāmara Tantra, set as a conversation between Umā and Maheśvara on the peak of Kailāsa. Pārvatī's question is unusually specific and unusually social: she asks on behalf of people ground down by misfortune, sorrow and poverty, and wants what will bring wealth and grain and ease, particularly for those caught in trouble with kings. Śiva answers first with a shorter king of hymns, then with the thousand. The record keeps the full apparatus between the two — the viniyoga, and a placing of the god limb by limb in which Bhairava is set on the head, the terrible-to-look-at on the forehead, the slayer of spirits on the eyes, the dog-followed on the brows, the lord of beings on the ears and the ghost-borne on the cheeks. The names themselves open on the bhūta series: lord of beings, self of beings, their maker and their dwelling.

#of 197
શ્રી ગણેશાય નમઃ ।
કૈલાસશિખરે રમ્યે દેવદેવં જગદ્ગુરુમ્ ।
પપ્રચ્છ પાર્વતીકાન્તં શઙ્કરં લોકનાયકમ્ ॥ ૧॥
પાર્વત્યુવાચ।
દેવદેવ મહાદેવ સર્વજ્ઞ સુખદાયક ।
આપદ્દુઃખદરિદ્રાદિ પીડિતાનાં નૃણાં વિભો ॥ ૨॥
યદ્વિત્તં સુખસમ્પત્તિધનધાન્યકરં સદા ।
વિશેષતો રાજકુલે શાન્તિ પુષ્ટિ પ્રદાયકમ્ ॥ ૩॥
બાલગ્રહાદિ શમનં નાના સિદ્ધિકરં નૃણામ્ ।
નોક્તપૂર્વઞ્ચયન્નાથ ધ્યાનપૂજા સમન્વિતમ્ ॥ ૪॥
વક્તુમર્હસ્ય શેષેણ મમાનન્દ કરં પરમ્ ।
ઈશ્વર ઉવાચ।
સ્તવરાજં મહામન્ત્રં ભૈરવસ્ય શૃણુ પ્રિયે ॥ ૫॥
સર્વકામાર્થદં દેવિ રાજ્યભોગપ્રદં નૃણામ્ ।
સ્મરણાત્સ્તવરાજસ્ય ભૂતપ્રેતપિશાચકાઃ ॥ ૬॥
વિદ્રવન્ત્યભિતોભીતાઃ કાલરુદ્રાદિવપ્રજાઃ ।
એકતઃ પન્નગાઃ સર્વે ગરુડશ્ચૈકતસ્તથા ॥ ૭॥
એકતો ઘનસઙ્ઘાતાશ્ચણ્ડવાતોયથૈકતઃ ।
એકતઃ પર્વતાઃ સર્વે દમ્ભોલિસ્ત્વેકતસ્તથા ॥ ૮॥
એકતો દૈત્યસઙ્ઘાતાહ્યકતઃ સ્યાત્સુદર્શનમ્ ।
એકતઃ કાષ્ઠ સઙ્ઘાતા એકતોગ્નિકણોયથા ॥ ૯॥
ઘનાન્ધકારસ્ત્વેકત્ર તપનસ્ત્વેકતસ્તથા ।
તથૈવાસ્ય પ્રભાવસ્તુ સ્મૃતમાત્રે ન દૃશ્યતે ॥ ૧૦॥
સ્તવરાજં ભૈરવસ્ય જપાત્સિદ્ધિમવાપ્નુયાત્ ।
લિખિત્વાયદ્ગૃહે દેવિ સ્થાપિતં સ્તવમુત્તમમ્ ॥ ૧૧॥
તદ્ગૃહં નાભિભૂયેત ભૂતપ્રેતાદિભિર્ગ્રહૈઃ ।
સામ્રાજ્યં સર્વસમ્પત્તિઃ સમૃદ્ધિ લભ્યતે સુખમ્ ॥ ૧૨॥
તત્કુલં નન્દતે પુંસામ્પુત્રપૌત્રાદિભિર્ધૃવમ્ ।
પાર્વત્યુવાચ।
યસ્ત્વયા કથિતો દેવ ભૈરવઃ સ્તોત્રમુત્તમમ્ ॥ ૧૩॥
અગણ્ય મહિમા સિન્ધુઃ શ્રુતો મે બહુધા વિભો ।
તસ્ય નામાન્યનન્તાનિ પ્રયુતાન્યર્બુદાનિ ચ ॥ ૧૪॥
સન્તિ સત્યં પુરા જ્ઞાતં મયા વૈ પરમેશ્વર ।
સારાત્સારં સમુધૃત્ય તેષુ નામ સહસ્રકમ્ ॥ ૧૫॥
બ્રૂહિ મે કરુણાકાન્ત મમાનન્દ વર્દ્ધન ।
યન્નિત્યં કીર્તયેન્મર્ત્યઃ સર્વદુઃખવિવર્જિતઃ ॥ ૧૬॥
સર્વાન્કામાનવાપ્નોતિ સર્વસિદ્ધિઞ્ચ વિન્દતિ ।
સાધકઃ શ્રદ્ધયાયુક્તઃ સર્વાધિક્યોર્કસદ્યુતિઃ ॥ ૧૭॥
અપ્રધૃષ્યશ્ચ ભવતિ સઙ્ગ્રામાઙ્ગણ મૂર્દ્ધતિ ।
નાગ્નિચોરભયં તસ્ય ગ્રહરાજ ભયં ન ચ ॥ ૧૮॥
ન ચ મારી ભયં તસ્ય વ્યાઘ્રચોરભયં ન ચ ।
શત્રુણાં શસ્ત્રસઙ્ઘાતે ભયં ક્વાપિ ન જાયતે ॥ ૧૯॥
આયુરારોગ્યમૈશ્વર્યં પુત્ર પૌત્રાદિ સમ્પદઃ ।
ભવતિ કીર્તનાદ્યસ્યતત્બ્રૂહિ કરુણાકર ॥ ૨૦॥
ઈશ્વર ઉવાચ।
નામ્નાં સહસ્રં દિવ્યાનં ભૈરવસ્ય ભવત્કૃતે ।
વક્ષ્યામિ તત્ત્વતઃ સમ્યક્ સારાત્સારતરં શુભમ્ ॥ ૨૧॥
સર્વપાપહરં પુણ્યં સર્વોપદ્રવ નાશનમ્ ।
સર્વસમ્પત્પ્રદં ચૈવ સાધકાનાં સુખાવહમ્ ॥ ૨૨॥
સર્વ મઙ્ગલમાઙ્ગલ્યં સર્વવ્યાધિનિવારણમ્ ।
આયુઃકરં પુષ્ટિકરં શ્રીકરં ચ યશસ્કરમ્ ॥ ૨૩॥
ભૈરવ સ્તવરાજસ્ય મહાદેવ ઋષિઃ સ્મૃતઃ ।
ભૈરવોદેવતાઽનુષ્ટુપ્છન્દશ્ચૈવ પ્રકીર્તિતમ્ ॥ ૨૪॥
સર્વકાર્યપ્રસિદ્ધ્યર્થં પ્રીતયે ભૈરવસ્યહિ ।
કરિષ્યે હં જપમિતિ સઙ્કલ્પ્યાદૌપુમાન્સુધીઃ ॥ ૨૫॥
અસ્ય શ્રીભૈરવસહસ્રનામસ્તવરાજસ્ય વિનિયોગઃ ।
ઋષ્યાદિન્યાસઃ ।
ભૈરવં શિરસિન્યસ્ય લલાટે ભીમદર્શનમ્ ।
નેત્રયો ભૂતહનનં સારમેયાનુગં ભ્રુવૌઃ ॥ ૨૭॥
કર્ણયોર્ભૂતનાથં ચ પ્રેતવાહં કપોલયોઃ ।
નાસાપુટોષ્ઠ્યોશ્ચૈવ ભસ્માઙ્ગં સર્પભૂષણમ્ ॥ ૨૮॥
અનાદિભૂતમાસ્યે ચ શક્તિ હસ્તઙ્ગુલે ન્યસ્યેત્ ।
સ્કન્ધયોર્દૈત્યશમનં બાહ્વોરતુલતેજસમ્ ॥ ૨૯॥
પાણ્યોઃ કપાલિનં ન્યસ્ય હૃદયે મુણ્ડમાલિનમ્ ।
શાન્તં વક્ષસ્થલે ન્યસ્ય સ્તનયોઃ કામચારિણમ્ ॥ ૩૦॥
ઉદરે ચ સદાતુષ્ટં ક્ષેત્રેશં પાર્શ્વયોસ્તથા ।
ક્ષેત્રપાલં પૃષ્ઠદેશં ક્ષેત્રેજ્ઞં નાભિદેશકે ॥ ૩૧॥
પાપૌઘનાશકં કટ્યાં બટુકં લિઙ્ગદેશકે ।
ગુદે રક્ષાકરં ન્યસ્ય તથોર્વો રક્તલોચનમ્ ॥ ૩૨॥
જાનુનીર્ઘુર્ઘુરારાવં જઙ્ઘયો રક્તપાયિનમ્ ।
ગુલ્ફયોઃ પાદુકાસિદ્ધિં પાદપૃષ્ઠે સુરેશ્વરમ્ ॥ ૩૩॥
આપાદમસ્તકં ચૈવ આપદુદ્ધારકં ન્યસેત્ ।
પૂર્વે ડમરુહસ્તં ચ દક્ષિણે દણ્ડધારિણમ્ ॥ ૩૪॥
ખડ્ગહસ્તં પશ્ચિમે ચ ઘણ્ટાવાદિનમુત્તરે ।
આગ્નેયામગ્નિવર્ણં ચ નૈરૃત્યે ચ દિગમ્બરમ્ ॥ ૩૫॥
વાયવ્યે સર્વભૂતસ્થમીશાન્યેચાષ્ટસિદ્ધિદમ્ ।
ઊર્ધ્વં ખેચરિણં ન્યસ્ય પાતાલે રૌદ્રરૂપિણમ્ ।
એવં ન્યસ્ય સ્વદેહે ચ ષડઙ્ગેષુ તતો ન્યસેત્ ॥ ૩૬॥
રુદ્રમઙ્ગુષ્ઠયોર્ન્યસ્ય તર્જન્યોશ્ચ દિવાકરમ્ ।
શિવં મધ્યમયોર્ન્યસ્ય નાસિકાયાં ત્રિશૂલિનમ્ ।
બ્રહ્માણં તુ કનિષ્ઠાયાં સ્તનયોસ્ત્રિપુરાન્તકમ્ ।
માંશાસિનં કરાગ્રે તુ કરપૃષ્ઠે દિગમ્બરમ્ ॥ ૩૭॥
હૃદયે ભૂતનાથાય આદિનાથાયમૂર્દ્ધનિ ।
આનન્દપદપૂર્વાયનાથાયાથ શિખાલયે ।
સિદ્ધિશામ્બરનાથાય કવચે વિન્યસ્યેત્તથા ॥ ૩૮॥
સહજાનન્દનાથાય ન્યસેન્નેત્રત્રયે તથા ।
નિઃસીમાનદનાથાય અસ્ત્રૈ ચૈવ પ્રયોજયેત્ ॥ ૩૯॥
એવં ન્યાસવિધિં કૃત્વા યથાવત્તદનન્તરમ્ ।
ધ્યાનં તસ્ય પ્રવક્ષ્યામિ યથા ધ્યાત્વા પઠેન્નરઃ ॥ ૪૦॥
અથ ધ્યાનં-
ૐ શુદ્ધસ્ફટિકસઙ્કાશં સહસ્રાદિત્યવર્ચસમ્ ।
નીલજીમૂતસઙ્કાશં નીલાઞ્જનસમપ્રભમ્ ॥ ૪૧॥
અષ્ટબાહું ત્રિનયનં ચતુર્બાહું દ્વિબાહુકમ્ ।
દશબાહુમથોગ્રં ચ દિવ્યામ્બર પરિગ્રહમ્ ॥ ૪૨॥
દંષ્ટ્રાકરાલવદનં નૂપુરારાવસઙ્કુલમ્ ।
ભુજઙ્ગમેખલં દેવમગ્નિવર્ણં શિરોરુહમ્ ॥ ૪૩॥
દિગમ્બરમાકુરેશં બટુકાખ્યં મહાબલમ્ ।
ખટ્વાઙ્ગમશિપાશં ચ શૂલં દક્ષિણભાગતઃ ॥ ૪૪॥
ડમરું ચ કપાલં ચ વરદં ભુજગં તથા ।
આત્મવર્ણસમોપેતં સારમેય સમન્વિતમ્ ॥ ૪૫॥
એવં ધ્યાત્વા સુસન્તુષ્ટો જપાત્કામાનવાપ્નુયાત્ ।
સાધકઃ સર્વલોકેષુ સત્યં સત્યં ન સંશયઃ ॥ ૪૬॥
આનન્દ સર્વગીર્વાણ શિરોશૃઙ્ગાઙ્ગ સગિનઃ ।
ભૈરવસ્ય પદામ્ભોજં ભૂયસ્તન્નૌમિ સિદ્ધયે ॥ ૪૭॥
અથ સ્તોત્રમ્ -
ૐ ભૈરવો ભૂતનાથશ્ચ ભૂતાત્મા ભૂતભાવનઃ ।
ભૂતાવાસો ભૂતપતિર્ભૂરિદો ભૂરિદક્ષિણઃ ॥ ૪૮॥
ભૂતાધ્યક્ષો ભૂધરેશો ભૂધરો ભૂધરાત્મજઃ ।
ભૂપતિર્ભાસ્કરિ ભીરુર્ભીમો ભૂતિર્વિભૂતિદઃ ॥ ૪૯॥
ભૂતો ભૂકમ્પનો ભૂમિર્ભૌમો ભૂતાભિભાવકઃ ।
ભગનેત્રોભવોભોક્તા ભૂદેવો ભગવાનભીઃ ॥ ૫૦॥
ભસ્મપ્રિયો ભસ્મશાયી ભસ્મોદ્ધૂલિતવિગ્રહઃ ।
ભર્ગઃ શુભાઙ્ગો ભવ્યશ્ચભૂતવાહનસારથિઃ ॥ ૫૧॥
ભ્રાજિષ્ણુર્ભોજનમ્ભોક્તા ભિક્ષુર્ભક્તિજનપ્રિયઃ ।
ભક્તિગમ્યો ભૃઙ્ગિરિટિર્ભક્ત્યા વેદિતવિગ્રહઃ ॥ ૫૨॥
ભૂતચારી નિશાચારી પ્રેતચારી ભયાનકઃ ।
ભાવાત્મા ભૂર્ભુવોલક્ષ્મીર્ભાનુર્ભીમપરાક્રમઃ ॥ ૫૩॥
પદ્મગર્ભો મહાગર્ભો વિશ્વગર્ભાઃ સ્વભૂરભૂઃ ।
ભૂતલો ભુવનાધીશો ભૂતિકૃદ્ભ્રાન્તિનાશનઃ ॥ ૫૪॥
ભૂતિભૂષિતસર્વાઙ્ગો ભૂશયોભૂતવાહનઃ ।
ક્ષેત્રજ્ઞઃ ક્ષેત્રપાલશ્ચ ક્ષેત્રવિઘ્નનિવારણઃ ॥ ૫૫॥
ક્ષાન્તઃ ક્ષુદ્રઃ ક્ષેત્રપશ્ચ ક્ષુદ્રઘ્નઃ ક્ષવિયઃ ક્ષમી ।
ક્ષોભણો મારણસ્તમ્ભી મોહનો જૃમ્ભણો વશી ॥ ૫૬॥
ક્ષેપણઃ ક્ષાન્તિદઃ ક્ષામઃ ક્ષમાક્ષેત્રં ક્ષરોક્ષરઃ ।
કઙ્કાલઃ કાલશમનઃ કલાકાષ્ટાતનુઃ કવિઃ ॥ ૫૭॥
કાલઃ કરાલી કઙ્કાલી કપાલી કમનીયકઃ ।
કાલકાલઃ કૃત્તિવાસાઃ કપર્દી કામશાસનઃ ॥ ૫૮॥
કુબેરબન્ધુઃ કામાત્મા કર્ણિકારપ્રિયઃ કવિઃ ।
કામદેવઃ કામપાલઃ કામીકાન્તઃ કૃતાગમઃ ॥ ૫૯॥
કલ્યાણઃ પ્રકૃતિઃ કલ્પઃ કલ્પાદિઃ કમલેક્ષણઃ ।
કમણ્ડલુધરઃ કેતુઃ કાલયોગીત્વકલ્મષઃ ॥ ૬૦॥
કરણં કારણંકર્તા કૈલાસપતિરીશ્વરઃ ।
કામારિઃ કશ્યપોનાદિ કિરીટી કૌશિકસ્તથા ॥ ૬૧॥
કપિલઃ કુશલઃ કર્તાકુમારઃ કલ્પવૃક્ષકઃ ।
કલાધરઃ કલાધીશઃ કાલકણ્ઠઃ કપાલભૃત્ ॥ ૬૨॥
કૈલાસશિખરાવાસઃ ક્રૂરઃ કિર્તિવિભૂષણઃ ।
કાલજ્ઞાની કલિઘ્નશ્ચ કમ્પિતઃ કાલવિગ્રહઃ ॥ ૬૩॥
કવચી કઞ્ચુકી કુણ્ડી કુણ્ડલી કર્યકોવિદઃ ।
કાલભક્ષઃ કલઙ્કારિઃ કિઙ્કિણીકૃતવાસુકિઃ ॥ ૬૪॥
ગણેશ્વરશ્ચ ગૌરીશો ગિરિશો ગિરિબાન્ધવઃ ।
ગિરિધન્વા ગુહો ગોપ્તા ગુણરાશિર્ગુણાકરઃ ॥ ૬૫॥
ગમ્ભીરો ગહનો ગોસાગોમાન્મન્તા મનોગતિઃ ।
શ્રીશો ગૃહપતિર્ગોપ્તા ગૌરોગવ્યમયઃ ખગઃ ॥ ૬૬॥
ગણગ્રાહિ ગુણગ્રાહી ગગનો ગહ્વરાશ્રયઃ ।
અગ્રગણ્યેશ્વરો યોગી ખટ્વાઙ્ગી ગગનાલયઃ ॥ ૬૭॥
અમોઘો મોઘફલદો ઘણ્ટારાવો ઘટપ્રિયઃ ।
ચન્દ્રપીડશ્ચન્દ્રમૌલિશ્ચિત્રવેશશ્ચિરન્તનઃ ॥ ૬૮॥
ચતુઃશયશ્ચિત્રબાહુરચલશ્છિન્નસંશયઃ ।
ચતુર્વેદશ્ચતુર્બાહુશ્ચતુરશ્ચતુરપ્રિયઃ ॥ ૬૯॥
ચામુણ્ડાજનકશ્ચક્ષુશ્ચલચક્ષુરચઞ્ચલઃ ।
અચિન્ત્ય મહિમાચિન્ત્યશ્ચરાચર ચરિત્રગુઃ ॥ ૭૦॥
ચન્દ્રસઞ્જીવનશ્ચિત્ર આચાર્યશ્ચ ચતુર્મુખઃ ।
ઓજસ્તેજોદ્યુતિ ધરોજિત કામોજનપ્રિયઃ ॥ ૭૧॥
અજાતશત્રુરોજસ્વી જિતકાલો જગત્પતિઃ ।
જગદાદિરજોજાતો જગદીશો જનાર્દનઃ ॥ ૭૨॥
જનનોજન જન્માદિરાર્જુનો જન્મવિજ્જયી ।
જન્માધિપોજટિર્જ્યોતિર્જન્મમૃત્યુજરાપહઃ ॥ ૭૩॥
જયોજયારિ જ્યોતિષ્માન્ જાનકર્ણો જગદ્ધિતઃ ।
જમદગ્નિર્જલનિધિર્જટિલો જીવિતેશ્વરઃ ॥ ૭૪॥
જીવિતાન્તકરો જ્યેષ્ઠો જગન્નાથો જનેશ્વરઃ ।
ત્રિવર્ગસાધનસ્તાર્ક્ષ્યસ્તરણિસ્તન્તુવર્દ્ધનઃ ॥ ૭૫॥
તપસ્વી તારકસ્ત્વષ્ટા તીવ્રશ્ચાત્મનિસંસ્થિતઃ ।
તપનસ્તાપસન્તુષ્ટશ્ચાત્મયોનિરતીન્દ્રિયઃ ॥ ૭૬॥
ઉત્તારકસ્તિમિરહાતીવ્રાનન્દસ્તનૂનપાતૂ ।
અન્તર્હિતસ્તમિશ્રશ્ચસ્તેજસ્તેજોમયસ્તુતિઃ ॥ ૭૭॥
તરુસ્તીર્થઙ્કરસ્ત્વષ્ટાતત્વન્તત્વવિદુત્તમઃ ।
તેજોરાશિસ્તુમ્બવીણસ્ત્વતિથિરતિથિપ્રિયઃ ॥ ૭૮॥
આત્મયોગસમાન્માતસ્તીર્થદેવ શિલામયઃ ।
સ્થાનદઃ સ્થાપિતઃ સ્થાણુઃ સ્થવિષ્ટઃ સ્થવિરઃ સ્થિતઃ ॥ ૭૯॥
ત્રિલોકેશઃ ત્રિલોકાત્મા ત્રિશૂલઃ ત્રિદશાધિપઃ ।
ત્રિલોચનઃ ત્રયીવેદ્યઃ ત્રિવર્ગસ્થઃ ત્રિવર્ગદઃ ॥ ૮૦॥
દૂરશ્રવા દુષ્કૃતઘ્નોદુર્દ્ધર્ષો દુઃસહોદયઃ ।
દૃઢપારી દૃઢોદેવો દેવદેવોથ દુન્દુભઃ ॥ ૮૧॥
દીર્ઘાયુધો દીર્ઘતપો દક્ષોદુઃસ્વપ્નનાશનઃ ।
દુર્લભો દુર્ગમો દુર્ગો દુરાવાસો દુરાસદઃ ॥ ૮૨॥
દમો દમયિતા દાન્તો દાતાદાનન્દયાકરઃ ।
દુર્વાસાદ્રિર્દેવકાર્યો દુર્જ્ઞેયો દુર્ભગોદયઃ ॥ ૮૩॥
દણ્ડિદાહો દાનવારિર્દેવેન્દ્રસ્ત્વરિમર્દનઃ ।
દેવાસુરગુરુર્દેવો દેવાસુરનમસ્કૃતઃ ॥ ૮૪॥
દેવાસુરમહામન્ત્રો દેવાસુરમહાશ્રયઃ ।
દેવાધિદેવો દેવર્ષિ દેવાસુરવરપ્રદઃ ॥ ૮૫॥
દેવાસુરેશ્વરો દેવ્યો દેવાસુર મહેશ્વરઃ ।
સર્વદેવમયો દણ્ડો દેવસિંહો દિવાકરઃ ॥ ૮૬॥
દમ્ભો દમ્ભોમહાદમ્ભો દમ્ભકૃદ્દમ્ભમર્દનઃ ।
દર્પઘ્નો દર્પદોદ્દપ્તો દુર્જયો દુરતિક્રમઃ ॥ ૮૭॥
દેવનાથો દુરાધર્ષો દૈવજ્ઞો દેવચિન્તકઃ ।
દક્ષારિર્દેવપાલશ્ચ દુઃખદારિદ્ર્યહારકઃ ॥ ૮૮॥
અધ્યાત્મયોગનિરતો ધર્મશત્રુ ધનુર્ધરઃ ।
ધનાધિપો ધર્મચારી ધર્મધન્વા ધનાગમઃ ॥ ૮૯॥
ધ્યેયોઽગ્રધુર્યો ધાત્રીશો ધર્મકૃદ્ધર્મવર્દ્ધનઃ ।
ધ્યાનાધારો ધનન્ધ્યેયો ધર્મપૂજ્યોઽથ ધૂર્જટિઃ ॥ ૯૦॥
ધર્મધામા ધનુર્ધન્યો ધનુર્વેદો ધરાતિપઃ ।
અનન્તદૃષ્ટિરાનન્દો નિયમો નિયમાશ્રયઃ ॥ ૯૧॥
નલોઽનલો નાગભુજો નિદાદ્યો નીલલોહિતઃ ।
અનાદિમધ્યનિધનો નીલકણ્ઠો નિશાચરઃ ॥ ૯૨॥
અનઘો નર્તકો નેતા નિયતાત્મા નિજોદ્ભટઃ ।
જ્ઞાનન્નિત્યપ્રકાશાત્મા નિવૃત્તાત્મા નદીધરઃ ॥ ૯૩॥
નીતિઃ સુનીતિરુન્મત્તોઽનુત્તમસ્ત્વ નિવારિતઃ ।
અનાદિનિધનોઽનન્તો નિરાકારો નભોગતિઃ ॥ ૯૪॥
નિત્યો નિયતકલ્યાણોનગોનિઃશ્રેયસાલયઃ ।
નક્ષત્રમાલિનાકેશો નાગહારઃ પિનાકધૃક્ ॥ ૯૫॥
ન્યાયનિર્વાહકો ન્યાયો ન્યાયગમ્યો નિરઞ્જનઃ ।
નિરાવરણવિજ્ઞાનો નરસિંહો નિપાતનઃ ॥ ૯૬॥
નન્દીનન્દીશ્વરો નગ્નો નગ્નબ્રહ્મ ધરોનરઃ ।
ધર્મદો નિરહઙ્કારો નિર્મોહો નિરુપદ્રવઃ ॥ ૯૭॥
નિષ્કણ્ટકઃ કૃતાનન્દો નિર્વ્યાજો વ્યાજમર્દ્દનઃ ।
અનઘો નિષ્કલો નિષ્ઠો નીલગ્રીવો નિરામયઃ ॥ ૯૮॥
અનિરુદ્ધસ્ત્વનાદ્યન્તો નૈકાત્મા નૈકકર્મકૃત્ ।
નગરેતાનગીનન્દીત્દ્યાનન્દધનવર્દ્ધનઃ ॥ ૯૯॥
યોગી વિયોગી ખટ્વાઙ્ગી ખડ્ગી શૄઙ્ગીખરીગરી ।
રાગી વિરાગી સંરાગી ત્યાગી ગૌરીવરાઙ્ગદી ॥ ૧૦૦॥
ડમરૂમરુક વ્યાઘ્રહસ્તાગ્રશ્ચન્દ્રખણ્ડભૃત્ ।
તાણ્ડવાડમ્બરરુચિરુણ્ડમુણ્ડનપણ્ડિતઃ ॥ ૧૦૧॥
પરમેશ્વરઃ પશુપતિઃ પિનાકી પુરશાસનઃ ।
પુરાતનો દેવકાર્યઃ પરમેષ્ઠી પરાયણઃ ॥ ૧૦૨॥
પઞ્ચવિંશતિતત્વજ્ઞઃ પઞ્ચયજ્ઞપ્રભઞ્જનઃ ।
પુષ્કરઞ્ચ પરમ્બ્રહ્મપારિજાતઃ પરાત્પરઃ ॥ ૧૦૩॥
પ્રતિષ્ઠિતઃ પ્રમાણજ્ઞઃ પ્રમાણમ્પરમન્તપઃ ।
પઞ્ચબ્રહ્મસમુત્પત્તિઃ પરમાત્મા પરાવરઃ ॥ ૧૦૪॥
પિનાકપાણિઃ પ્રાંશુશ્ચપ્રત્યયઃ પરમેશ્વરઃ ।
પ્રભાકરઃ પ્રત્યયશ્ચ પ્રણવશ્ચ પુરઞ્જયઃ ॥ ૧૦૫॥
પવિત્રપાણિઃ પાપારિઃ પ્રતાપાર્ચિરપાન્નિધિઃ ।
પુલસ્ત્યઃ પુલહોગસ્ત્યો પુરુહૂતઃ પુરુષ્ટુતઃ ॥ ૧૦૬॥
પદ્માકરઃ પરઞ્જ્યોતિઃ પરાપરફલપ્રદઃ ।
પરાપરજ્ઞઃ પરદઃ પરશત્રુઃ પરમ્પદઃ ॥ ૧૦૭॥
પૂર્ણઃ પૂરયિતાપુણ્યઃ પુણ્યશ્રવણકીર્તનઃ ।
પુરન્દરઃ પુણ્યકીર્તિઃ પ્રમાદી પાપનાશનઃ ॥ ૧૦૮॥
પરશીલઃ પરગુણઃ પાણ્ડુરાગપુરન્દરઃ ।
પરાર્થવૃત્તિઃ પ્રભવઃ પુરુષઃ પૂર્વજઃ પિતા ॥ ૧૦૯॥
પિઙ્ગલઃ પવનઃ પ્રેક્ષઃ પ્રતપ્તઃ પૂષદન્તહા ।
પરમાર્થગુરુઃ પ્રીતઃ પ્રીતિમાંશ્ચ પ્રતાપનઃ ॥ ૧૧૦॥
પરાશરઃ પદ્મગર્ભઃ પરઃ પરપુરઞ્જયઃ ।
ઉપદ્રવઃ પદ્મકરઃ પરમાર્થૈક પણ્ડિતઃ ॥ ૧૧૧॥
મહેશ્વરો મહાદેવો મુદ્ગલો મધુરોમૃદુઃ ।
મનઃશાયી મહાયોગી મહાકર્મા મહૌષધમ્ ॥ ૧૧૨॥
મહર્ષિઃ કપિલાચાર્યો મૃગવ્યાધો મહાબલઃ ।
મહાનિધિર્મહાભૂતિર્મહાનીતિર્મહામતિઃ ॥ ૧૩॥
મહાહૃદો મહાગર્તો મહાભૂતો મૃતોપમઃ ।
અમૃતાંશોમૃતવપુર્મરીચિર્મહિમાલયઃ ॥ ૧૧૪॥
મહાતમો મહાકાયો મૃગબાણાર્પણોમલઃ ।
મહાબલો મહાતેજો મહાયોગી મહામનઃ ॥ ૧૧૫॥
મહામાયો મહાસત્વો મહાનાદો મહોત્સવઃ ।
મહાબુદ્ધિર્મહાવીર્યો મહાશક્તિર્મહાદ્યુતિઃ ॥ ૧૧૬॥
ઉન્મત્તકીર્તિરુન્મત્તો માધવીનમિતોમતિઃ ।
મહાશૃઙ્ગોઽમૃતોમન્ત્રો માઙ્ગલ્યો મઙ્ગલપ્રિયઃ ॥ ૧૧૭॥
અમોઘદણ્ડો મધ્યસ્થોમહેન્દ્રોઽમોઘવિક્રમઃ ।
અમેયોઽરિષ્ટમથનો મુકુન્દસ્ત્વમયાચલઃ ॥ ૧૧૮॥
માતામહો માતરિશ્વા મણિપૂરો મહાશયઃ ।
મહાશ્રયો મહાગર્ભો મહાકલ્પો મહાધનુઃ ॥ ૧૧૯॥
મનો મનોજવો માની મેરુમેદ્યો મૃદોમનુઃ ।
મહાકોશો મહાજ્ઞાની મહાકાલઃ કલિપ્રિયઃ ॥ ૧૨૦॥
મહાબટુર્મહાત્યાગી મહાકોશોમહાગતિઃ ।
શિખણ્ડી કવચી શૂલી જટી મુણ્ડી ચ કુણ્ડલી ॥ ૧૨૧॥
મેખલી કઞ્ચુકી ખડ્ગી માલી માયી મહામણિઃ ।
મહેષ્વાસો મહીભર્તા મહાવીરો મહીભૂજઃ ॥ ૧૨૨॥
મખકર્તા મખધ્વંસી મધુરો મધુરપ્રિયઃ ।
બ્રહ્મસૃષ્ટિર્બ્રહ્મવીર્યો બાણહસ્તો મહાબલી ॥ ૧૨૩॥
કાલરૂપો બલોન્માદી બ્રહ્મણ્યો બ્રહ્મવર્ચસી ।
બહુરૂપો બહુમાયો બ્રહ્માવિષ્ણુશિવાત્મકઃ ॥ ૧૨૪॥
બ્રહ્મગર્ભો બૃહદ્ગર્ભો બૃહજ્જ્યોતિર્બૃહત્તરઃ ।
બીજાધ્યક્ષો બીજકર્તા બીજાઙ્ગો બીજવાહનઃ ॥ ૧૨૫॥
બ્રહ્મબ્રહ્મવિદો બ્રહ્મબ્રહ્મજ્યોતિર્બૃહસ્પતિઃ ।
બીજબુદ્ધિ બ્રહ્મચારી બ્રહ્મણ્યો બ્રાહ્મણપ્રિયઃ ॥ ૧૨૬॥
યુગાદિકૃદ્યુગાવર્તો યુગાધ્યક્ષો યુગાપહા ।
યજ્ઞો યજ્ઞપતિર્યજ્વા યજ્ઞાઙ્ગો યજ્ઞવાહનઃ ॥ ૧૨૭॥
યોગાચાર્યો યોગગમ્યો યોગી યોગશ્ચયોગવિત્ ।
યોગાઙ્ગો યોગસારઙ્ગો યક્ષોયુક્તિર્યમોયમી ॥ ૧૨૮॥
રૌદ્રો રુદ્ર ઋષી રાહૂ રુચિર્ત્વં રણપ્રિયઃ ।
અરોગો રોગહારી ચ રુધિરો રુચિરાઙ્ગદી ॥ ૧૨૯॥
લોહિતાક્ષો લલાટાક્ષો લોકદો લોકકારકઃ ।
લોકબન્ધુર્લોકનાથો લક્ષણ જ્ઞોથલક્ષણઃ ॥ ૧૩૦॥
લોકમાયો લોકકર્તા લૌલ્યો લલિત એવ ચ ।
વરીયાન્ વરદો વન્દ્યો વિદ્વાન્ વિશ્વામરેશ્વરઃ ॥ ૧૩૧॥
વેદાન્તસારસન્દેહો વીતરાગો વિશારદઃ ।
વિશ્વમૂર્તિર્વિશ્વવેદ્યો વામદેવો વિમોચકઃ ॥ ૧૩૨॥
વિશ્વરૂપો વિશ્વપક્ષો વાગીશો વૃષવાહનઃ ।
વૃષાઙ્કોથ વિશાલાક્ષો વિશ્વદીપ્તિર્વિલોચનઃ ॥ ૧૩૩॥
વિલોકો વિશ્વદૃગ્વિશ્વોવિજિતાત્માલયઃ પુમાન્ ।
વ્યાઘ્રચર્મધરોવાઙ્ગી વાઙ્મયૈકવિધિર્વિભુઃ ॥ ૧૩૪॥
વર્ણાશ્રમ ગુરુવર્ણી વરદો વાયુવાહનઃ ।
વિશ્વકર્મા વિનીતાત્મા વેદશાસ્ત્રાર્થ તત્ત્વવિત્ ॥ ૧૩૫॥
વસુર્વસુમના વ્યાલો વિરામો વિમદઃ કવિઃ ।
વિમોચકશ્ચવિજયો વિશિષ્ટો વૃષવાહનઃ ॥ ૧૩૬॥
વિદ્યેશો વિબુધો વાદી વેદાઙ્ગો વેદવિન્મુતિઃ ।
વિશ્વેશ્વરો વીરભદ્રો વીરાસન વિધિર્વિરાટ ॥ ૧૩૭॥
વ્યવસાયો વ્યવસ્થાનઃ વીરચુડામણિર્વરઃ ।
વાલખિલ્યો વિશ્વદેહો વિરામો વસુદોવસુઃ ॥ ૧૩૮॥
વિરોચનો વરરુચિર્વેદ્યો વાચસ્પતિર્ગતિઃ ।
વિદ્વત્તમોવીતભયો વિશ્રુતિર્વિમલોદયઃ ॥ ૧૩૯॥
વૈવસ્વતો વસિષ્ઠશ્ચ વિભૂતિર્વિગતજ્વરઃ ।
વિશ્વહર્તા વિશ્વાગોપ્તા વિશ્વામિત્રો દ્વિજેશ્વરઃ ॥ ૧૪૦॥
વિશ્વોત્પત્તિર્વિશ્વસહો વિશ્વાવાસો વસુશ્રવાઃ ।
વિશ્વરૂપો વજ્રહસ્તો વિપાકો વિશ્વકારકઃ ॥ ૧૪૧॥
વૃષદર્શ્વો વ્યાસકલ્પો વિશલ્પો લોકશલ્યહૃત્ ।
વિરૂપો વિકૃતો વેગી વિરિઞ્ચિર્વિષ્ટરશ્રવાઃ ॥ ૧૪૨॥
અવ્યક્તલક્ષણો વ્યક્તો વ્યક્તાવ્યક્તો વિશામ્પતિઃ ।
વિબુદ્ધોઽગ્રકરો વેદો વિશ્વગર્ભો વિચક્ષણઃ ॥ ૧૪૩॥
વિષમાક્ષો વિલોમાક્ષો વૃષભો વૃષવર્દ્ધનઃ ।
વિત્તપ્રદો વસન્તશ્ચ વિવસ્વાન્ વિક્રમોત્તમઃ ॥ ૧૪૪॥
વેદ્યો વૈદ્યો વિશ્વરૂપો વિવિક્તો વિશ્વભાજનમ્ ।
વિષયસ્છો વિવિક્તસ્છો વિદ્યારાશિર્વિયત્પ્રિયઃ ॥ ૧૪૫॥
શિવઃ સર્વઃ સદાચારઃ શમ્ભુરીશાન ઈશ્વરઃ ।
શ્રુતિધર્માનસંવાદી સહસ્રાક્ષઃ સહસ્રપાત્ ॥ ૧૪૬॥
સર્વજ્ઞઃ સર્વદેવશ્ચ શઙ્કરઃ શૂલધારકઃ ।
સુશરીરઃ સ્કન્દગુરુઃ શ્રીકણ્ઠઃ સૂર્યતાપનઃ ॥ ૧૪૭॥
ઈશાનો નિલયઃ સ્વસ્તિ સામવેદસ્ત્વથર્વવિત્ ।
નીતિઃ સુનીતિઃ શ્રદ્ધાત્મા સોમઃ સોમતરઃ સુખી ॥ ૧૪૮॥
સોમપામૃતપઃ સૌમ્યઃ સૂત્રકારઃ સનાતનઃ ।
શાખો વિશાખો સમ્ભાવ્યઃ સર્વદઃ સર્વગોચરઃ ॥ ૧૪૯॥
સદાશિવઃ સમાવૃત્તિઃ સુકીર્તિઃ સ્છિન્નસંશયઃ ।
સર્વાવાસઃ સદાવાસઃ સર્વાયુધવિશારદઃ ॥ ૧૫૦॥
સુલભઃ સુવ્રતઃ શૂરઃ શુભાઙ્ગઃ શુભવિગ્રહઃ ।
સુવર્ણાઙ્ગઃ સ્વાત્મશત્રુઃ શત્રુજિછત્રુતાપનઃ ॥ ૧૫૧॥
શનિઃ સૂર્યઃ સર્વકર્મા સર્વલોકપ્રજાપતિઃ ।
સિદ્ધઃ સર્વેશ્વરઃ સ્વસ્તિ સ્વસ્તિકૃત્સ્વસ્તિ ભૂસ્વધા ॥ ૧૫૨॥
વસુર્વસુમનાસત્યઃ સર્વપાપહરોહરઃ ।
સર્વાદિઃ સિદ્ધિદઃ સિદ્ધિઃ સત્વાવાસઃશ્ચતુષ્પથઃ ॥ ૧૫૩॥
સંવત્સરકરઃ શ્રીમાન્ શાન્તઃ સંવત્સરઃ શિશુઃ ।
સ્પષ્ટાક્ષરઃ સર્વહારી સઙ્ગ્રામઃ સમરાધિકઃ ॥ ૧૫૪॥
ઇષ્ટોવિશિષ્ટઃ શિષ્ટેષ્ટઃ શુભદઃ સુલભાયનઃ ।
સુબ્રહ્મણ્યઃ સુરગણો સુશરણ્યઃ સુધાપતિઃ ॥ ૧૫૫॥
શરણ્યઃ શાશ્વતઃ સ્કન્દઃ શિપિવિષ્ટઃ શિવાશ્રયઃ ।
સંસારચક્રભૃત્સારઃ શઙ્કરઃ સર્વસાધકઃ ॥ ૧૫૬॥
શસ્ત્રં શાસ્ત્રં શાન્તરાગઃ સવિતાસકલાગમઃ ।
સુવીરઃ સત્પથાચારઃ ષડ્વિંશઃ સપ્તલોકધૃક્ ॥ ૧૫૭॥
સમ્રાટ્ સુવેષઃ શત્રુઘ્નોઽસુરશત્રુઃ શુભોદયઃ ।
સમર્થઃ સુગતઃ શક્રઃ સદ્યોગી સદસન્મયઃ ॥ ૧૫૮॥
શાસ્ત્રનેત્રં મુખં શ્મશ્રુ સ્વાધિષ્ઠાનં ષડાશ્રયઃ ।
અભૂઃ સત્યપતિર્વૃદ્ધઃ શમનઃ શિખિસારથિઃ ॥ ૧૫૯॥
સુપ્રતીકઃ સુવૃદ્ધાત્મા વામનઃ સુખવારિધિઃ ।
સુખાનીડઃ સુનિષ્પન્નઃ સુરભિઃ સૃષ્ટિરાત્મકઃ ॥ ૧૬૦॥
સર્વદેવમયઃ શૈલઃ સર્વશસ્ત્રપ્રભઞ્જનઃ ।
શિવાલયઃ સર્વરૂપઃ સહસ્રમુખનાસિકા ॥ ૧૬૧॥
સહસ્રબાહુઃ સર્વેષાં શરણ્યઃ સર્વલોકધૃક્ ।
ઇન્દ્રેશઃ સુરસવ્યાસઃ સર્વદેવોત્તમોત્તમઃ ॥ ૧૬૨॥
શિવધ્યાનરતઃ શ્રીમાન્ શિખિશ્રી ચણ્ડિકાપ્રિયઃ ।
શ્મશાનનિલયઃ સેતુઃ સર્વભૂતમહેશ્વરઃ ॥ ૧૬૩॥
સુવિશિષ્ટઃ સુરાધ્યક્ષઃ સુકુમારઃ સુલોચનઃ ।
સકલઃ સ્વર્ગતઃ સ્વર્ગઃ સર્ગઃ સ્વરમયઃ સ્વનઃ ॥ ૧૬૪॥
સામગઃ સકલાધારઃ સામગાનપ્રિયઃ શિચિઃ ।
સદ્ગતિઃ સત્કૃતિઃ શાન્તસદ્ભૂતિઃ સત્પરાયણઃ ॥ ૧૬૫॥
શુચિસ્મિતઃ પ્રસન્નાત્મા સર્વશસ્ત્રમૃતાંવરઃ ।
સર્વાવાસઃ સ્તુતસ્ત્વષ્ટા સત્યવ્રતપરાયણઃ ॥ ૧૬૬॥
શ્રીવલ્લભઃ શિવારમ્ભઃ શાન્તભદ્રઃ સુમાનસઃ ।
સત્યવાન્ સાત્વિકઃ સત્યઃ સર્વજિછ્રુતિસાગરઃ ॥ ૧૬૭॥
સહસ્રાર્ચિઃ સપ્તજિહ્વઃ સપ્તાવર મુનીશ્વરઃ ।
સંસારસારથિઃ શુદ્ધઃ શત્રુઘ્નઃ શત્રુતાપનઃ ॥ ૧૬૮॥
સુરેશઃ શરણં શર્મ સર્વદેવઃ સતાઙ્ગતિઃ ।
સદ્ધૃત્તોવ્રતસિદ્ધિશ્ચ સિદ્ધિદઃ સિદ્ધિસાધનઃ ॥ ૧૬૯॥
શાન્તબુદ્ધિઃ શુદ્ધબુદ્ધિઃ સ્રષ્ટાસ્તોઽતાસ્તવપ્રિયઃ ।
રસજ્ઞઃ સર્વસારજ્ઞઃ સર્વસત્વાવલમ્બનઃ ॥ ૧૭૦॥
સ્થૂલઃ સૂક્ષ્મઃ સુસૂક્ષ્મશ્ચ સહસ્રાક્ષઃ પ્રકાશકઃ ।
સારમેયાનુગઃ સુભ્રૂઃ પ્રૌઢબાહુઃ સહસ્રદૃક્ ॥ ૧૭૧॥
ગૃહાત્મકો રુદ્રરૂપી વષટ્ સ્વરમયઃ શશી ॥
આદિત્યઃ સર્વકર્ત્તા ચ સર્વાયુઃ સર્વબુદ્ધિદઃ ॥ ૧૭૨॥
સંહૃષ્ટસ્તુસદાપુષ્ટો ઘુર્ઘુરો રક્તલોચનઃ ।
પાદુકાસિદ્ધિદઃ પાતા પારુષ્ય વિનિષૂદનઃ ॥ ૧૭૩॥
અષ્ટસિદ્ધિર્મહાસિદ્ધિઃ પરઃ સર્વાભિચારકઃ ।
ભૂતવેતાલઘાતી ચ વેતાલાનુચરોરવિઃ ॥ ૧૭૪॥
કાલાગ્નિઃ કાલરુદ્રશ્ચ કાલાદિત્યઃ કલામયઃ ।
કાલમાલી કાલકણ્ઠસ્ત્ર્ય્મ્બકસ્ત્રિપુરાન્તકઃ ॥ ૧૭૫॥
સર્વાભિચારીહન્તા ચ તથા કૃત્યાનિષૂદનઃ ।
આન્ત્રમાલી ઘણ્ટમાલી સ્વર્ણાકર્ષણભૈરવઃ ॥ ૧૭૬॥
ફલશ્રુતિઃ ।
નામ્નાં સહસ્રં દિવ્યાનાં ભૈરવસ્ય મહાત્મનઃ ।
મયા તે કથિતં દેવિ રહસ્યં સર્વકામદમ્ ॥ ૧૭૭॥
ભૈરવસ્ય વરારોહે વરં નામસહસ્રકમ્ ।
પઠતે પાઠયેદ્યસ્તુ શ્રુણુયાત્સુ સમાહિતઃ ॥ ૧૭૮॥
ન તસ્ય દુરિતં કિઞ્ચિન્નમારી ભયમેવચ ।
ન ચ ભૂતભયં કિઞ્ચિન્ન રોગાણાં ભયં તથા ॥ ૧૭૯॥
ન પાતકાદ્ભયં ચૈવ શત્રુતો ન ભયં ભવેત્ ।
મારીભયં ચોરભયં નાગ્નિવ્યાઘ્રાદિજં ભયમ્ ॥ ૧૮૦॥
ઔત્પાતિકં મહાઘોરં પઠતે યો વિલીયતે ।
દુઃસ્વપ્નજે રાજભયે વિપત્તૌ ઘોરદર્શને ॥ ૧૮૧॥
સ્તોત્રમેતત્પઠેદ્વિદ્વાન્સર્વદુઃખૌઘનાશનમ્ ।
સર્વપ્રશમમાયાતિ સહસ્રપરિકીર્તનાત્ ॥ ૧૮૨॥
એકકાલં દ્વિકાલં વા ત્રિકાલમથવાનિશી ।
પઠેદ્યો નિયતાહારઃ સર્વસિદ્ધિ ચ વિન્દતિ ॥ ૧૮૩॥
ભૂમિકામો ભૂતિકામઃ ષણ્માસં ચ જપેત્સુધીઃ ।
પ્રતિકૃત્યા વિનાશાર્થં જપેત્રિશતમુત્તમમ્ ॥ ૧૮૪॥
માસત્રયં જપેદ્દેવિ નિશિનિશ્ચલમાનસઃ ॥ ૧૮૫॥
ધનં પુત્રાન્ તથાદારાન્ પ્રાપ્નુયાન્નાત્ર સંશયઃ ।
મહાકારાગૃહે બદ્ધપિશાચૈઃ પરિવારિતઃ ॥ ૧૮૬॥
નિગડૈઃ શૃઙ્ખલાભિશ્ચ બન્ધનં પરમં ગતઃ ।
પઠેદ્દેવિ દિવારાત્રૌ સર્વાન્કામાન્નવાપ્નુયાત્ ॥ ૧૮૭॥
શતમાવર્તનાદ્દેવિ પુરશ્ચરણમુચ્યતે ।
યં યં કામયતે કામં તં તં પ્રાપ્નોતિ નિશ્ચિતમ્ ॥ ૧૮૮॥
સત્યં સત્યં પુનઃ સત્યં સત્યં સત્યં પુનઃ પુનઃ ।
સર્વ કામઃ પ્રદો દેવિ ભૈરવઃ સર્વસિદ્ધિદઃ ॥ ૧૮૯॥
સત્કુલીનાય શાન્તાય ઋષયે સત્યવાદિન ।
સ્તોત્રદાનાત્સુ પ્રહૃષ્ટો ભૈરવોભૂન્મહેશ્વરઃ ॥ ૧૯૦॥
॥ ઇતિ ॥ ॥ ઇતિ શ્રીઉડ્ડામરે તન્ત્રે ઉમામહેશ્વરસંવાદે કાલભૈરવસહસ્રનામસ્તોત્રં સમ્પૂર્ણમ્ ॥ સ્વર્ણાકર્ષણભૈરવસહસ્રનામસ્તોત્રમ્ ચ ।

Explore More