1.8 - અનુમત્યૈ પુરોડાશમષ્ટાકપાલમ્ - કૃષ્ણ યજુર્વેદ તૈત્તિરીય સંહિતા પાઠઃ

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-મ્પ્રથમકાણ્ડે અષમઃ પ્રશ્નઃ - રાજસૂયઃ
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ॥
અનુમત્યૈ પુરોડાશ-મષ્ટાકપાલ-ન્નિર્વપતિ ધેનુ-ર્દક્ષિણા યે પ્રત્યઞ્ચ-શ્શમ્યાયા અવશીયન્તે ત-ન્નૈર્-ઋત-મેકકપાલ-ઙ્કૃષ્ણં-વાઁસઃ કૃષ્ણતૂષ-ન્દક્ષિણા વીહિ સ્વાહા-ઽઽહુતિ-ઞ્જુષાણ એષ તે નિર્-ઋતે ભાગો ભૂતે હવિષ્મત્યસિ મુઞ્ચેમ-મગ્ંહસ-સ્સ્વાહા નમો ય ઇદ-ઞ્ચકારા-ઽઽદિત્ય-ઞ્ચરુ-ન્નિર્વપતિ વરો દક્ષિણા-ઽઽગ્નાવૈષ્ણવ-મેકાદશકપાલં-વાઁમનો વહી દક્ષિણા ઽગ્નીષોમીય- [દક્ષિણા ઽગ્નીષોમીયમ્, એકાદશકપાલગ્ં હિરણ્યં] 1
-મેકાદશકપાલગ્ં હિરણ્ય-ન્દક્ષિણૈન્દ્ર-મેકાદશકપાલ-મૃષભો વહી દક્ષિણા-ઽઽગ્નેય-મષ્ટાકપાલમૈન્દ્ર-ન્દદ્ધ્યૃષભો વહી દક્ષિણૈન્દ્રાગ્ન-ન્દ્વાદશકપાલં-વૈઁશ્વદેવ-ઞ્ચરુ-મ્પ્રથમજો વથ્સો દક્ષિણા સૌમ્યગ્ગ્ શ્યામાક-ઞ્ચરું-વાઁસો દક્ષિણા સરસ્વત્યૈ ચરુગ્ં સરસ્વતે ચરુ-મ્મિથુનૌ ગાવૌ દક્ષિણા ॥ 2 ॥

(અગ્નીષોમીયં-ચતુસ્ત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 1)
આગ્નેયમષ્ટાકપાલ-ન્નિર્વપતિ સૌમ્ય-ઞ્ચરુગ્ં સાવિત્રં-દ્વાદશકપાલગ્ં સારસ્વત-ઞ્ચરુ-મ્પૌષ્ણ-ઞ્ચરુ-મ્મારુતગ્ં સપ્તકપાલં-વૈઁશ્વદેવી-મામિક્ષા-ન્દ્યાવાપૃથિવ્ય-મેકકપાલમ્ ॥ 3 ॥

(આગ્નેયગ્ં સૌમ્ય-મ્મારુત-મષ્ટાદશ) (અ. 2)
ઐન્દ્રાગ્ન-મેકાદશકપાલ-મ્મારુતી-મામિક્ષાં-વાઁરુણી-મામિક્ષા-ઙ્કાયમેકકપાલ-મ્પ્રઘાસ્યાન્. હવામહે મરુતો યજ્ઞવાહસઃ કરમ્ભેણ સજોષસઃ ॥ મો ષૂ ણ ઇન્દ્ર પૃથ્સુ દેવાસ્તુ સ્મ તે શુષ્મિન્નવયા । મહી હ્યસ્ય મીઢુષો યવ્યા । હવિષ્મતો મરુતો વન્દતે ગીઃ ॥ ય-દ્ગ્રામે યદરણ્યે ય-થ્સભાયાં-યઁદિન્દ્રિયે । યચ્છૂદ્રે યદર્ય એનશ્ચકૃમા વયમ્ । યદે કસ્યાધિ ધર્મણિ તસ્યાવયજનમસિ સ્વાહા ॥ અક્રન્ કર્મ કર્મકૃતઃ સહ વાચા મયોભુવા । દેવેભ્યઃ કર્મ કૃત્વા-ઽસ્ત-મ્પ્રેત સુદાનવઃ ॥ 4 ॥

(વયંયઁ-દ્વિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 3)
અગ્નયે-ઽનીકવતે પુરોડાશ-મષ્ટાકપાલ-ન્નિર્વપતિ સાકગ્ં સૂર્યેણોદ્યતા મરુદ્ભ્યઃ સાન્તપનેભ્યો મદ્ધ્યન્દિને ચરુ-મ્મરુદ્ભ્યો ગૃહમેધિભ્ય-સ્સર્વાસા-ન્દુગ્ધે સાય-ઞ્ચરુ-મ્પૂર્ણા દર્વિ પરાપત સુપૂર્ણા પુનરા પત । વસ્નેવ વિ ક્રીણાવહા ઇષમૂર્જગ્ં શતક્રતો ॥ દેહિ મે દદામિ તે નિ મે ધેહિ નિ તે દધે । નિહારમિન્નિ મે હરા નિ હાર- [નિ હારમ્, નિ હરામિ તે ।] 5
-ન્નિ હરામિ તે ॥ મરુદ્ભ્યઃ ક્રીડિભ્યઃ પુરોડાશગ્ં સપ્તકપાલ-ન્નિર્વપતિ સાકગ્ં સૂર્યેણોદ્યતા-ઽઽગ્નેય-મષ્ટાકપાલ-ન્નિર્વપતિ સૌમ્ય-ઞ્ચરુગ્ં સાવિત્ર-ન્દ્વાદશકપાલગ્ં સારસ્વત-ઞ્ચરુ-મ્પૌષ્ણ-ઞ્ચરુમૈન્દ્રાગ્ન-મેકાદશકપાલ-મૈન્દ્ર-ઞ્ચરું-વૈઁશ્વકર્મણ-મેકકપાલમ્ ॥ 6 ॥

(હરા નિહારન્-ત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 4)
સોમાય પિતૃમતે પુરોડાશગ્ં ષટ્કપાલ-ન્નિર્વપતિ પિતૃભ્યો બર્હિષદ્ભ્યો ધાનાઃ પિતૃભ્યો-ઽગ્નિષ્વાત્તેભ્યો ઽભિવાન્યાયૈ દુગ્ધે મન્થમેત-ત્તે તત યે ચ ત્વા-મન્વેત-ત્તે પિતામહ પ્રપિતામહ યે ચ ત્વામન્વત્ર પિતરો યથાભાગ-મ્મન્દદ્ધ્વગ્ં સુસન્દૃશ-ન્ત્વા વય-મ્મઘવ-ન્મન્દિષીમહિ । પ્રનૂન-મ્પૂર્ણવન્ધુર-સ્સ્તુતો યાસિ વશાગ્ં અનુ । યોજા ન્વિન્દ્ર તે હરી ॥ 7 ॥

અક્ષન્નમીમદન્ત હ્યવ પ્રિયા અધૂષત । અસ્તોષત સ્વભાનવો વિપ્રા નવિષ્ઠયા મતી । યોજા ન્વિન્દ્ર તે હરી ॥ અક્ષ-ન્પિતરો-ઽમીમદન્ત પિતરો-ઽતીતૃપન્ત પિતરો-ઽમીમૃજન્ત પિતરઃ ॥ પરેત પિતર-સ્સોમ્યા ગમ્ભીરૈઃ પથિભિઃ પૂર્વ્યૈઃ । અથા પિતૃન્-થ્સુવિદત્રાગ્ં અપીત યમેન યે સધમાદ-મ્મદન્તિ ॥ મનો ન્વા હુવામહે નારાશગ્ંસેન સ્તોમેન પિતૃણા-ઞ્ચ મન્મભિઃ ॥ આ [આ, ન એતુ મનઃ પુનઃ ક્રત્વે] 8
ન એતુ મનઃ પુનઃ ક્રત્વે દક્ષાય જીવસે । જ્યોક્ચ સૂર્ય-ન્દૃશે ॥ પુનર્નઃ પિતરો મનો દદાતુ દૈવ્યો જનઃ । જીવં-વ્રાઁતગ્ં સચેમહિ ॥ યદન્તરિક્ષ-મ્પૃથિવીમુત દ્યાં-યઁન્માતર-મ્પિતરં-વાઁ જિહિગ્ંસિમ । અગ્નિ-ર્મા તસ્માદેનસો ગાર્હપત્યઃ પ્ર મુઞ્ચતુ દુરિતા યાનિ ચકૃમ કરોતુ મા-મનેનસમ્ ॥ 9 ॥

(હરી-મન્મભિરા-ચતુશ્ચત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 5)
પ્રતિપૂરુષમેકકપાલા-ન્નિર્વપત્યેક-મતિરિક્તં-યાઁવન્તો ગૃહ્યા-સ્સ્મસ્તેભ્યઃ કમકર-મ્પશૂનાગ્ં શર્માસિ શર્મ યજમાનસ્ય શર્મ મે યચ્છૈક એવ રુદ્રો ન દ્વિતીયાય તસ્થ આખુસ્તે રુદ્ર પશુસ્ત-ઞ્જુષસ્વૈષ તે રુદ્ર ભાગ-સ્સહ સ્વસ્રા-ઽમ્બિકયા ત-ઞ્જુષસ્વ ભેષજ-ઙ્ગવે-ઽશ્વાય પુરુષાય ભેષજમથો અસ્મભ્ય-મ્ભેષજગ્ં સુભેષજં- [સુભેષજમ્, યથા-ઽસતિ ।] 10
-ઁયથા-ઽસતિ । સુગ-મ્મેષાય મેષ્યા અવામ્બ રુદ્ર-મદિમહ્યવ દેવ-ન્ત્ય્રમ્બકમ્ । યથા ન-શ્શ્રેયસઃ કર-દ્યથા નો વસ્યસઃ કર-દ્યથા નઃ પશુમતઃ કર-દ્યથા નો વ્યવસાયયાત્ ॥ ત્ય્રમ્બકં-યઁજામહે સુગન્ધિ-મ્પુષ્ટિવર્ધનમ્ । ઉર્વારુક-મિવ બન્ધના-ન્મૃત્યો-ર્મુક્ષીય મા-ઽમૃતાત્ ॥ એષ તે રુદ્ર ભાગસ્ત-ઞ્જુષસ્વ તેનાવસેન પરો મૂજવતો-ઽતીહ્ય વતતધન્વા પિનાકહસ્તઃ કૃત્તિવાસાઃ ॥ 11 ॥

(સુભેષજ-મિહિ ત્રીણિ ચ) (અ. 6)
ઐન્દ્રાગ્ન-ન્દ્વાદશકપાલં-વૈઁશ્વદેવ-ઞ્ચરુમિન્દ્રાય શુનાસીરાય પુરોડાશ-ન્દ્વાદશકપાલં-વાઁયવ્ય-મ્પયઃ સૌર્યમેકકપાલ-ન્દ્વાદશગવગ્ં સીર-ન્દક્ષિણા- ઽઽગ્નેય-મષ્ટાકપાલ-ન્નિર્વપતિ રૌદ્ર-ઙ્ગાવીધુક-ઞ્ચરુમૈન્દ્ર-ન્દધિ વારુણં-યઁવમય-ઞ્ચરું-વઁહિની ધેનુ-ર્દક્ષિણા યે દેવાઃ પુરસ્સદો-ઽગ્નિનેત્રા દક્ષિણસદો યમનેત્રાઃ પશ્ચાથ્સદઃ સવિતૃનેત્રા ઉત્તરસદો વરુણનેત્રા ઉપરિષદો બૃહસ્પતિનેત્રા રક્ષોહણસ્તે નઃ પાન્તુ તે નો-ઽવન્તુ તેભ્યો [તે નો-ઽવન્તુ તેભ્યઃ, નમસ્તેભ્ય-સ્સ્વાહા] 12
નમસ્તેભ્ય-સ્સ્વાહા સમૂઢગ્ં રક્ષ-સ્સન્દગ્ધગ્ં રક્ષ ઇદમહગ્ં રક્ષો-ઽભિ સ-ન્દહામ્યગ્નયે રક્ષોઘ્ને સ્વાહા યમાય સવિત્રે વરુણાય બૃહસ્પતયે દુવસ્વતે રક્ષોઘ્ને સ્વાહા પ્રષ્ટિવાહી રથો દક્ષિણા દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવે-ઽશ્વિનો-ર્બાહુભ્યા-મ્પૂષ્ણો હસ્તાભ્યાગ્ં રક્ષસો વધ-ઞ્જુહોમિ હતગ્ં રક્ષો-ઽવધિષ્મ રક્ષો ય-દ્વસ્તે ત-દ્દક્ષિણા ॥ 13 ॥

(તેભ્યઃ-પઞ્ચચત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 7)
ધાત્રે પુરોડાશ-ન્દ્વાદશકપાલ-ન્નિર્વપત્યનુમત્યૈ ચરુગ્ં રાકાયૈ ચરુગ્ં સિનીવાલ્યૈ ચરુ-ઙ્કુહ્વૈ ચરુ-મ્મિથુનૌ ગાવૌ દક્ષિણા ઽઽગ્નાવૈષ્ણવ-મેકાદશકપાલ-ન્નિર્વપત્યૈન્દ્રાવૈષ્ણવ-મેકાદશકપાલં-વૈઁષ્ણવ-ન્ત્રિકપાલં-વાઁમનો વહી દક્ષિણા-ઽગ્નીષોમીય-મેકાદશકપાલ-ન્નિર્વપતીન્દ્રાસોમીય- મેકાદશકપાલગ્ં સૌમ્ય-ઞ્ચરુ-મ્બભ્રુ-ર્દક્ષિણા સોમાપૌષ્ણ-ઞ્ચરુ-ન્નિર્વપત્યૈન્દ્રા પૌષ્ણ-ઞ્ચરુ-મ્પૌષ્ણ-ઞ્ચરુગ્ગ્ શ્યામો દક્ષિણા વૈશ્વાનર-ન્દ્વાદશકપાલ-ન્નિર્વપતિ હિરણ્ય-ન્દક્ષિણા વારુણં-યઁવમય-ઞ્ચરુમશ્વો દક્ષિણા ॥ 14 ॥

(વૈશ્વાનર-ન્દ્વાદશકપાલ-ન્નિ-રષ્ટૌ ચ) (અ. 8)
બાર્હસ્પત્ય-ઞ્ચરુ-ન્નિર્વપતિ બ્રહ્મણો ગૃહે શિતિપૃષ્ઠો દક્ષિણૈન્દ્ર-મેકાદશકપાલગ્ં રાજન્યસ્ય ગૃહ ઋષભો દક્ષિણા-ઽઽદિત્ય-ઞ્ચરુ-મ્મહિષ્યૈ ગૃહે ધેનુ-ર્દક્ષિણા નૈર્-ઋત-ઞ્ચરુ-મ્પરિવૃક્ત્યૈ ગૃહે કૃષ્ણાનાં-વ્રીઁહીણા-ન્નખનિર્ભિન્ન-ઙ્કૃષ્ણા કૂટા દક્ષિણા ઽઽગ્નેયમષ્ટાકપાલગ્ં સેનાન્યો ગૃહે હિરણ્ય-ન્દક્ષિણા વારુણ-ન્દશકપાલગ્ં સૂતસ્ય ગૃહે મહાનિરષ્ટો દક્ષિણા મારુતગ્ં સપ્તકપાલ-ઙ્ગ્રામણ્યો ગૃહે પૃશ્ઞિ-ર્દક્ષિણા સાવિત્ર-ન્દ્વાદશકપાલં- [દ્વાદશકપાલમ્, ક્ષત્તુ-ર્ગૃહ] 15
-ક્ષત્તુ-ર્ગૃહ ઉપદ્ધ્વસ્તો દક્ષિણા-ઽઽશ્વિન-ન્દ્વિકપાલગ્ં સઙ્ગ્રહીતુ-ર્ગૃહે સવાત્યૌ દક્ષિણા પૌષ્ણ-ઞ્ચરુ-મ્ભાગદુઘસ્ય ગૃહે શ્યામો દક્ષિણા રૌદ્ર-ઙ્ગાવીધુક-ઞ્ચરુમક્ષાવાપસ્ય ગૃહે શબલ ઉદ્વારો દક્ષિણેન્દ્રાય સુત્રાંણે પુરોડાશમેકાદશકપાલ-મ્પ્રતિ નિર્વપતીન્દ્રાયાગ્ંહોમુચે ઽય-ન્નો રાજા વૃત્રહા રાજા ભૂત્વા વૃત્રં-વઁદ્ધ્યા-ન્મૈત્રાબાર્હસ્પત્ય-મ્ભવતિ શ્વેતાયૈ શ્વેતવથ્સાયૈ દુગ્ધે સ્વયમ્મૂર્તે સ્વયમ્મથિત આજ્ય આશ્વત્થે [આશ્વત્થે, પાત્રે ચતુઃસ્રક્તૌ] 16
પાત્રે ચતુઃસ્રક્તૌ સ્વયમવપન્નાયૈ શાખાયૈ કર્ણાગ્શ્ચાકર્ણાગ્શ્ચ તણ્ડુલાન્ વિ ચિનુયા-દ્યેકર્ણા-સ્સ પયસિ બાર્હસ્પત્યો યે-ઽકર્ણા-સ્સ આજ્યે મૈત્ર-સ્સ્વયઙ્કૃતા વેદિ-ર્ભવતિ સ્વયન્દિન-મ્બર્હિ-સ્સ્વયઙ્કૃત ઇદ્ધ્મ-સ્સૈવ શ્વેતા શ્વેતવથ્સા દક્ષિણા ॥ 17 ॥

(સાવિત્ર-ન્દ્વાદશકપાલ-માશ્વત્થે ત્રયસ્ત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 9)
અગ્નયે ગૃહપતયે પુરોડાશમષ્ટાકપાલ-ન્નિર્વપતિ કૃષ્ણાનાં-વ્રીઁહીણાગ્ં સોમાય વનસ્પતયે શ્યામાક-ઞ્ચરુગ્ં સવિત્રે સત્યપ્રસવાય પુરોડાશ-ન્દ્વાદશકપાલ-માશૂનાં-વ્રીઁહીણાગ્ં રુદ્રાય પશુપતયે ગાવીધુક-ઞ્ચરુ-મ્બૃહસ્પતયે વાચસ્પતયે નૈવાર-ઞ્ચરુમિન્દ્રાય જ્યેષ્ઠાય પુરોડાશ-મેકાદશકપાલ-મ્મહાવ્રીહીણા-મ્મિત્રાય સત્યાયા-ઽઽમ્બાના-ઞ્ચરું-વઁરુણાય ધર્મપતયે યવમય-ઞ્ચરુગ્ં સવિતા ત્વા પ્રસવાનાગ્ં સુવતામગ્નિ-ર્ગૃહપતીનાગ્ં સોમો વનસ્પતીનાગ્ં રુદ્રઃ પશૂનાં- [પશૂનામ્, બૃહસ્પતિ-ર્વાચામિન્દ્રો] 18
-બૃહસ્પતિ-ર્વાચામિન્દ્રો જ્યેષ્ઠાના-મ્મિત્ર-સ્સત્યાનાં-વઁરુણો ધર્મપતીનાં-યેઁ દેવા દેવસુવ-સ્સ્થ ત ઇમ-મામુષ્યાયણ-મનમિત્રાય સુવદ્ધ્વ-મ્મહતે ક્ષત્રાય મહત આધિપત્યાય મહતે જાનરાજ્યાયૈષ વો ભરતા રાજા સોમો-ઽસ્માક-મ્બ્રાહ્મણાનાગ્ં રાજા પ્રતિ ત્યન્નામ રાજ્ય-મધાયિ સ્વા-ન્તનુવં-વઁરુણો અશિશ્રેચ્છુચે-ર્મિત્રસ્ય વ્રત્યા અભૂમામન્મહિ મહત ઋતસ્ય નામ સર્વે વ્રાતા વરુણસ્યાભૂવન્ વિ મિત્ર એવૈ-રરાતિ-મતારીદસૂષુદન્ત યજ્ઞિયા ઋતેન વ્યુ ત્રિતો જરિમાણ-ન્ન આન-ડ્વિષ્ણોઃ ક્રમો-ઽસિ વિષ્ણોઃ ક્રાન્તમસિ વિષ્ણો-ર્વિક્રાન્ત-મસિ ॥ 19 ॥

(પશૂનાંવ્રાઁતાઃ-પઞ્ચવિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 10)
અર્થેતઃ સ્થા-ઽપા-મ્પતિરસિ વૃષા-ઽસ્યૂર્મિ-ર્વૃષસેનો-ઽસિ વ્રજક્ષિતઃ સ્થ મરુતામોજઃ સ્થ સૂર્યવર્ચસ-સ્સ્થ સૂર્યત્વચસ-સ્સ્થ માન્દા-સ્સ્થ વાશા-સ્સ્થ શક્વરી-સ્સ્થ વિશ્વભૃતઃ સ્થ જનભૃતઃ સ્થા-ઽગ્નેસ્તેજસ્યા-સ્સ્થા-ઽપામોષધીનાગ્ં રસઃ સ્થા-ઽપો દેવી-ર્મધુમતીરગૃહ્ણન્નૂર્જસ્વતી રાજસૂયાય ચિતાનાઃ ॥ યાભિ-ર્મિત્રાવરુણાવ-ભ્યષિઞ્ચન્. યાભિ-રિન્દ્રમનયન્નત્ય રાતીઃ ॥ રાષ્ટ્રદા-સ્સ્થ રાષ્ટ્ર-ન્દત્ત સ્વાહા રાષ્ટ્રદા-સ્સ્થ રાષ્ટ્રમમુષ્મૈ દત્ત ॥ 20 ॥

(અત્યે-કાદશ ચ) (અ. 11)
દેવીરાપ-સ્સ-મ્મધુમતી-ર્મધુમતીભિ-સ્સૃજ્યદ્ધ્વ-મ્મહિ વર્ચઃ ક્ષત્રિયાય વન્વાના અનાધૃષ્ટા-સ્સીદતોર્જસ્વતીર્મહિ વર્ચઃ ક્ષત્રિયાય દધતીરનિભૃષ્ટમસિ વાચો બન્ધુસ્તપોજા-સ્સોમસ્ય દાત્રમસિ શુક્રા વઃ શુક્રેણોત્પુનામિ ચન્દ્રાશ્ચન્દ્રેણામૃતા અમૃતેન સ્વાહા રાજસૂયાય ચિતાનાઃ । સધમાદો દ્યુમ્નિનીરૂર્જ એતા અનિભૃષ્ટા અપસ્યુવો વસાનઃ ॥ પસ્ત્યાસુ ચક્રે વરુણ-સ્સધસ્થમપાગ્ં શિશુ- [શિશુઃ, માતૃતમાસ્વન્તઃ ।] 21
-ર્માતૃતમાસ્વન્તઃ ॥ ક્ષત્રસ્યોલ્બમસિ ક્ષત્રસ્ય યોનિરસ્યાવિન્નો અગ્નિ-ર્ગૃહપતિરાવિન્ન ઇન્દ્રો વૃદ્ધશ્રવા આવિન્નઃ પૂષા વિશ્વવેદા આવિન્નૌ મિત્રાવરુણા વૃતાવૃધાવાવિન્ને દ્યાવાપૃથિવી ધૃતવ્રતે આવિન્ના દેવ્યદિતિ-ર્વિશ્વરૂપ્યાવિન્નો ઽયમસાવામુષ્યાયણો-ઽસ્યાં-વિઁશ્યસ્મિ-ન્રાષ્ટ્રે મહતે ક્ષત્રાય મહત આધિપત્યાય મહતે જાનરાજ્યાયૈષ વો ભરતા રાજા સોમો-ઽસ્માક-મ્બ્રાહ્મણાનાગ્ં રાજેન્દ્રસ્ય [રાજેન્દ્રસ્ય, વજ્રો-ઽસિ] 22
વજ્રો-ઽસિ વાર્ત્રઘ્નસ્ત્વયા યં-વૃઁત્રં-વઁદ્ધ્યાચ્છત્રુબાધના-સ્સ્થ પાત મા પ્રત્યઞ્ચ-મ્પાત મા તિર્યઞ્ચમન્વઞ્ચ-મ્મા પાત દિગ્ભ્યો મા પાત વિશ્વાભ્યો મા નાષ્ટ્રાભ્યઃ પાત હિરણ્યવર્ણા-વુષસાં ઁવિરોકે-ઽયઃસ્થૂણા-વુદિતૌ સૂર્યસ્યા-ઽઽ રોહતં-વઁરુણ મિત્ર ગર્ત-ન્તતશ્ચક્ષાથામદિતિ-ન્દિતિ-ઞ્ચ ॥ 23 ॥

(શિશુ-રિન્દ્રસ્યૈ-કચત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 12)
સમિધમા તિષ્ઠ ગાયત્રી ત્વા છન્દસામવતુ ત્રિવૃથ્સ્તોમો રથન્તરગ્ં સામાગ્નિ-ર્દેવતા બ્રહ્મ દ્રવિણમુગ્રામા તિષ્ઠ ત્રિષ્ટુ-પ્ત્વા છન્દસામવતુ પઞ્ચદશ-સ્સ્તોમો બૃહ-થ્સામેન્દ્રો દેવતા ક્ષત્ર-ન્દ્રવિણં-વિઁરાજમા તિષ્ઠ જગતી ત્વા છન્દસામવતુ સપ્તદશ-સ્સ્તોમો વૈરૂપગ્ં સામ મરુતો દેવતા વિ-ડ્દ્રવિણ-મુદીચીમા-તિષ્ઠાનુષ્ટુ-પ્ત્વા - [તિષ્ઠાનુષ્ટુ-પ્ત્વા, છન્દસા-] 24
છન્દસા-મવત્વેકવિગ્ંશ-સ્સ્તોમો વૈરાજગ્ં સામ મિત્રાવરુણૌ દેવતા બલ-ન્દ્રવિણ-મૂર્ધ્વામા તિષ્ઠ પઙ્ક્તિસ્ત્વા છન્દસામવતુ ત્રિણવત્રયસ્ત્રિગ્ંશૌ સ્તોમૌ શાક્વરરૈવતે સામની બૃહસ્પતિ-ર્દેવતા વર્ચો દ્રવિણ-મીદૃ-ઞ્ચાન્યાદૃ-ઞ્ચૈતાદૃ-ઞ્ચ પ્રતિદૃ-ઞ્ચ મિતશ્ચ સમ્મિતશ્ચ સભરાઃ । શુક્રજ્યોતિશ્ચ ચિત્રજ્યોતિશ્ચ સત્યજ્યોતિશ્ચ જ્યોતિષ્માગ્શ્ચ સત્યશ્ચર્તપાશ્ચા- [સત્યશ્ચર્તપાશ્ચ, અત્યગ્ંહાઃ ।] 25
-ઽત્યગ્ંહાઃ । અગ્નયે સ્વાહા સોમાય સ્વાહા સવિત્રે સ્વાહા સરસ્વત્યૈ સ્વાહા પૂષ્ણે સ્વાહા બૃહસ્પતયે સ્વાહેન્દ્રાય સ્વાહા ઘોષાય સ્વાહા શ્લોકાય સ્વાહા ઽગ્ંશાય સ્વાહા ભગાય સ્વાહા ક્ષેત્રસ્ય પતયે સ્વાહા પૃથિવ્યૈ સ્વાહા ઽન્તરિક્ષાય સ્વાહા દિવે સ્વાહા સૂર્યાય સ્વાહા ચન્દ્રમસે સ્વાહા નક્ષત્રેભ્ય-સ્સ્વાહા ઽદ્ભ્ય-સ્સ્વાહૌષધીભ્ય-સ્સ્વાહા વનસ્પતિભ્ય-સ્સ્વાહા ચરાચરેભ્ય-સ્સ્વાહા પરિપ્લવેભ્ય-સ્સ્વાહા સરીસૃપેભ્ય-સ્સ્વાહા ॥ 26 ॥

(અનુષ્ટુપ્ત્વ-ર્તપાશ્ચ - સરીસૃપેભ્ય-સ્સ્વાહા) (અ. 13)
સોમસ્ય ત્વિષિરસિ તવેવ મે ત્વિષિ-ર્ભૂયાદમૃતમસિ મૃત્યો-ર્મા પાહિ દિદ્યોન્મા પાહ્યવેષ્ટા દન્દશૂકા નિરસ્ત-ન્નમુચે-શ્શિરઃ ॥ સોમો રાજા વરુણો દેવા ધર્મસુવશ્ચ યે । તે તે વાચગ્ં સુવન્તા-ન્તે તે પ્રાણગ્ં સુવન્તા-ન્તે તે ચક્ષુઃ સુવન્તા-ન્તે તે શ્રોત્રગ્ં સુવન્તાગ્ં સોમસ્ય ત્વા દ્યુમ્નેનાભિ ષિઞ્ચામ્યગ્ને- [ષિઞ્ચામ્યગ્નેઃ, તેજસા સૂર્યસ્ય] 27
-સ્તેજસા સૂર્યસ્ય વર્ચસેન્દ્રસ્યેન્દ્રિયેણ મિત્રાવરુણયો-ર્વીર્યેણ મરુતામોજસા ક્ષત્રાણા-ઙ્ક્ષત્રપતિરસ્યતિ દિવસ્પાહિ સમાવવૃત્રન્ન-ધરાગુદીચી-રહિ-મ્બુદ્ધ્નિયમનુ સઞ્ચરન્તીસ્તાઃ પર્વતસ્ય વૃષભસ્ય પૃષ્ઠે નાવશ્ચરન્તિ સ્વસિચ ઇયાનાઃ ॥ રુદ્ર યત્તે ક્રયી પર-ન્નામ તસ્મૈ હુતમસિ યમેષ્ટમસિ । પ્રજાપતે ન ત્વદેતાન્યન્યો વિશ્વા જાતાનિ પરિ તા બભૂવ । યત્કામાસ્તે જુહુમસ્તન્નો અસ્તુ વયગ્ગ્ સ્યામ પતયો રયીણામ્ ॥ 28 ॥

(અગ્ને-સ્તૈ-કાદશ ચ) (અ. 14)
ઇન્દ્રસ્ય વજ્રો-ઽસિ વાર્ત્રઘ્નસ્ત્વયા-ઽયં-વૃઁત્રં-વઁદ્ધ્યા-ન્મિત્રાવરુણયોસ્ત્વા પ્રશાસ્ત્રોઃ પ્રશિષા યુનજ્મિ યજ્ઞસ્ય યોગેન વિષ્ણોઃ ક્રમો-ઽસિ વિષ્ણોઃ ક્રાન્તમસિ વિષ્ણો-ર્વિક્રાન્તમસિ મરુતા-મ્પ્રસવે જેષમાપ્ત-મ્મન-સ્સમહમિન્દ્રિયેણ વીર્યેણ પશૂના-મ્મન્યુરસિ તવેવ મે મન્યુ-ર્ભૂયાન્નમો માત્રે પૃથિવ્યૈ મા-ઽહ-મ્માતર-મ્પૃથિવીગ્ં હિગ્ંસિષ-મ્મા [ ] 29
મા-મ્માતા પૃથિવી હિગ્ંસીદિયદસ્યાયુ-રસ્યાયુ-ર્મે ધેહ્યૂર્ગસ્યૂર્જ-મ્મે ધેહિ યુઙ્ઙસિ વર્ચો-ઽસિ વર્ચો મયિ ધેહ્યગ્નયે ગૃહપતયે સ્વાહા સોમાય વનસ્પતયે સ્વાહેન્દ્રસ્ય બલાય સ્વાહા મરુતામોજસે સ્વાહા હગ્ંસ-શ્શુચિષ-દ્વસુરન્તરિક્ષ -સદ્ધોતા વેદિષદતિથિ-ર્દુરોણસત્ । નૃષ-દ્વરસદૃતસ-દ્વ્યોમસદબ્જા ગોજા ઋતજા અદ્રિજા ઋત-મ્બૃહત્ ॥ 30 ॥

(હિગ્ંસિષ-મ્મ-ર્તજા-સ્ત્રીણિ ચ) (અ. 15)
મિત્રો-ઽસિ વરુણો-ઽસિ સમહં-વિઁશ્વૈ-ર્દેવૈઃ, ક્ષત્રસ્ય નાભિરસિ ક્ષત્રસ્ય યોનિરસિ સ્યોનામા સીદ સુષદામા સીદ મા ત્વા હિગ્ંસીન્મા મા હિગ્ંસીન્નિ ષસાદ ધૃતવ્રતો વરુણઃ પસ્ત્યાસ્વા સામ્રાજ્યાય સુક્રતુ-ર્બ્રહ્મા(3)-ન્ત્વગ્ં રાજ-ન્બ્રહ્મા-ઽસિ સવિતા-ઽસિ સત્યસવો બ્રહ્મા(3)-ન્ત્વગ્ં રાજ-ન્બ્રહ્મા-ઽસીન્દ્રો-ઽસિ સત્યૌજા [સત્યૌજાઃ, બ્રહ્મા(3)ન્ત્વગ્ં] 31
બ્રહ્મા(3)ન્ત્વગ્ં રાજ-ન્બ્રહ્મા-ઽસિ મિત્રો-ઽસિ સુશેવો બ્રહ્મા(3)-ન્ત્વગ્ં રાજ-ન્બ્રહ્મા-ઽસિ વરુણો-ઽસિ સત્યધર્મેન્દ્રસ્ય વજ્રો-ઽસિ વાર્ત્રઘ્નસ્તેન મે રદ્ધ્ય દિશો-ઽભ્યયગ્ં રાજા-ઽભૂ-થ્સુશ્લોકાઁ(4) સુમઙ્ગલાઁ(4) સત્યરાજા(3)ન્ । અપા-ન્નપ્ત્રે સ્વાહોર્જો નપ્ત્રે સ્વાહા-ઽગ્નયે ગૃહપતયે સ્વાહા ॥ 32 ॥

(સત્યૌજા-શ્ચત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 16)
આગ્નેયમષ્ટાકપાલ-ન્નિર્વપતિ હિરણ્ય-ન્દક્ષિણા સારસ્વત-ઞ્ચરું-વઁથ્સતરી દક્ષિણા સાવિત્ર-ન્દ્વાદશકપાલ-મુપદ્ધ્વસ્તો દક્ષિણા પૌષ્ણ-ઞ્ચરુગ્ગ્ શ્યામો દક્ષિણા બાર્હસ્પત્ય-ઞ્ચરુગ્ં શિતિપૃષ્ઠો દક્ષિણૈન્દ્ર-મેકાદશકપાલ-મૃષભો દક્ષિણા વારુણ-ન્દશકપાલ-મ્મહાનિરષ્ટો દક્ષિણા સૌમ્ય-ઞ્ચરુ-મ્બભ્રુ-ર્દક્ષિણા ત્વાષ્ટ્રમષ્ટાકપાલગ્ં શુણ્ઠો દક્ષિણા વૈષ્ણવ-ન્ત્રિકપાલં-વાઁમનો દક્ષિણા ॥ 33 ॥

(આગ્નેયગ્ં હિરણ્યગ્ં સારસ્વતં-દ્વિચત્વારિગ્ંશત્ ) (અ. 17)
સદ્યો દીક્ષયન્તિ સદ્ય-સ્સોમ-ઙ્ક્રીણન્તિ પુણ્ડરિસ્રજા-મ્પ્ર યચ્છતિ દશભિ-ર્વથ્સતરૈ-સ્સોમ-ઙ્ક્રીણાતિ દશપેયો ભવતિ શત-મ્બ્રાહ્મણાઃ પિબન્તિ સપ્તદશગ્ગ્ સ્તોત્ર-મ્ભવતિ પ્રાકાશાવદ્ધ્વર્યવે દદાતિ સ્રજ-મુદ્ગાત્રે રુક્મગ્ં હોત્રે-ઽશ્વ-મ્પ્રસ્તોતૃપ્રતિહર્તૃભ્યા-ન્દ્વાદશ પષ્ઠૌહી-ર્બ્રહ્મણે વશા-મ્મૈત્રાવરુણાયર્ષભ-મ્બ્રાહ્મણાચ્છગ્ંસિને વાસસી નેષ્ટાપોતૃભ્યાગ્ સ્થૂરિ યવાચિત-મચ્છાવાકાયા-ઽનડ્વાહ-મગ્નીધે ભાર્ગવો હોતા ભવતિ શ્રાયન્તીય-મ્બ્રહ્મસામ-મ્ભવતિ વારવન્તીય મગ્નિષ્ટોમસામગ્ં સારસ્વતી-રપો ગૃહ્ણાતિ ॥ 34 ॥

(વારવન્તીય-ઞ્ચત્વારિ ચ)(આ18)
આગ્નેય-મષ્ટાકપાલ-ન્નિર્વપતિ હિરણ્ય-ન્દક્ષિણૈન્દ્ર-મેકાદશકપાલ-મૃષભો દક્ષિણા વૈશ્વદેવ-ઞ્ચરુ-મ્પિશઙ્ગી પષ્ઠૌહી દક્ષિણા મૈત્રાવરુણી-મામિક્ષાં-વઁશા દક્ષિણા બાર્હસ્પત્ય-ઞ્ચરુગ્ં શિતિપૃષ્ઠો દક્ષિણા-ઽઽદિત્યા-મ્મલ્ઃઆ-ઙ્ગર્ભિણીમા લભતે મારુતી-મ્પૃશ્ઞિ-મ્પષ્ઠૌહી-મશ્વિભ્યા-મ્પૂષ્ણે પુરોડાશ-ન્દ્વાદશકપાલ-ન્નિર્વપતિ સરસ્વતે સત્યવાચે ચરુગ્ં સવિત્રે સત્યપ્રસવાય પુરોડાશ-ન્દ્વાદશકપાલ-ન્તિસૃધન્વગ્ં શુષ્કદૃતિ-ર્દક્ષિણા ॥ 35 ॥

(અગ્નેયગ્ં હિરણ્યમૈદ્રમૃષભો વૈશ્વદેવ-મ્પિશઙ્ગી બાર્હસ્પત્યગ્ં-સપ્તચત્વારિગ્ંશત્) (અ. 19)
આગ્નેય-મષ્ટાકપાલ-ન્નિર્વપતિ સૌમ્ય-ઞ્ચરુગ્ં સાવિત્ર-ન્દ્વાદશકપાલ-મ્બાર્હસ્પત્ય-ઞ્ચરુ-ન્ત્વાષ્ટ્રમષ્ટાકપાલં-વૈઁશ્વાનર-ન્દ્વાદશકપાલ-ન્દક્ષિણો રથવાહનવાહો દક્ષિણા સારસ્વત-ઞ્ચરુ-ન્નિર્વપતિ પૌષ્ણ-ઞ્ચરુ-મ્મૈત્ર-ઞ્ચરું-વાઁરુણ-ઞ્ચરુ-ઙ્ક્ષૈત્રપત્ય-ઞ્ચરુમાદિત્ય-ઞ્ચરુમુત્તરો રથવાહનવાહો દક્ષિણા ॥ 36 ॥

(આગ્નેયગ્ં સૌમ્ય-મ્બાર્હસ્પત્યં-ચતુસ્ત્રિગ્ંશત્) (અ. 20)
સ્વાદ્વી-ન્ત્વા સ્વાદુના તીવ્રા-ન્તીવ્રેણા-ઽમૃતા-મમૃતેન સૃજામિ સગ્ં સોમેન સોમો-ઽસ્યશ્વિભ્યા-મ્પચ્યસ્વ સરસ્વત્યૈ પચ્યસ્વેન્દ્રાય સુત્રાંણે પચ્યસ્વ પુનાતુ તે પરિસ્રુતગ્ં સોમગ્ં સૂર્યસ્ય દુહિતા । વારેણ શશ્વતા તના ॥ વાયુઃ પૂતઃ પવિત્રેણ પ્રત્યં સોમો અતિદ્રુતઃ । ઇન્દ્રસ્ય યુજ્ય-સ્સખા ॥ કુવિદં-યઁવમન્તો યવ-ઞ્ચિ-દ્યથા દાન્ત્યનુપૂર્વં-વિઁયૂય । ઇહેહૈષા-ઙ્કૃણુત ભોજનાનિ યે બર્હિષો નમોવૃક્તિ-ન્ન જગ્મુઃ ॥ આશ્વિન-ન્ધૂમ્રમા લભતે સારસ્વત-મ્મેષમૈન્દ્રમૃષભ-મૈન્દ્ર-મેકાદશકપાલ-ન્નિર્વપતિ સાવિત્ર-ન્દ્વાદશકપાલં-વાઁરુણ-ન્દશકપાલગ્ં સોમપ્રતીકાઃ પિતરસ્તૃપ્ણુત વડબા દક્ષિણા ॥ 37 ॥
(ભોજનાનિ-ષડ્વિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 21)
અગ્નાવિષ્ણૂ મહિ ત-દ્વા-મ્મહિત્વં-વીઁત-ઙ્ઘૃતસ્ય ગુહ્યાનિ નામ । દમેદમે સપ્ત રત્ના દધાના પ્રતિ વા-ઞ્જિહ્વા ઘૃતમા ચરણ્યેત્ ॥ અગ્નાવિષ્ણૂ મહિ ધામ પ્રિયં-વાઁં-વીઁથો ઘૃતસ્ય ગુહ્યા જુષાણા । દમેદમે સુષ્ટુતી-ર્વાવૃધાના પ્રતિ વા-ઞ્જિહ્વા ઘૃતમુચ્ચરણ્યેત્ ॥ પ્ર ણો દેવી સરસ્વતી વાજેભિ-ર્વાજિનીવતી । ધીના-મવિત્ર્યવતુ । આ નો દિવો બૃહતઃ - [બૃહતઃ, પર્વતાદા] 38
પર્વતાદા સરસ્વતી યજતા ગન્તુ યજ્ઞમ્ । હવ-ન્દેવી જુજુષાણા ઘૃતાચી શગ્મા-ન્નો વાચમુશતી શૃણોતુ ॥ બૃહસ્પતે જુષસ્વ નો હવ્યાનિ વિશ્વદેવ્ય । રાસ્વ રત્નાનિ દાશુષે ॥ એવા પિત્રે વિશ્વદેવાય વૃષ્ણે યજ્ઞૈ-ર્વિધેમ નમસા હવિર્ભિઃ । બૃહસ્પતે સુપ્રજા વીરવન્તો વયગ્ગ્ સ્યામ પતયો રયીણામ્ ॥ બૃહસ્પતે અતિ યદર્યો અર્હા-દ્દ્યુમ-દ્વિભાતિ ક્રતુમજ્જનેષુ । ય-દ્દીદયચ્છવસ- [ય-દ્દીદયચ્છવસઃ, ઋતપ્રજાત તદસ્માસુ] 39
-ર્તપ્રજાત તદસ્માસુ દ્રવિણ-ન્ધેહિ ચિત્રમ્ ॥ આ નો મિત્રાવરુણા ઘૃતૈ-ર્ગવ્યૂતિમુક્ષતમ્ । મદ્ધ્વા રજાગ્ંસિ સુક્રતૂ ॥ પ્ર બાહવા સિસૃત-ઞ્જીવસે ન આ નો ગવ્યૂતિ-મુક્ષત-ઙ્ઘૃતેન । આ નો જને શ્રવયતં-યુઁવાના શ્રુત-મ્મે મિત્રાવરુણા હવેમા ॥ અગ્નિં-વઃ ઁપૂર્વ્ય-ઙ્ગિરા દેવમીડે વસૂનામ્ । સપર્યન્તઃ પુરુપ્રિય-મ્મિત્ર-ન્ન ક્ષેત્રસાધસમ્ ॥ મક્ષૂ દેવવતો રથ- [રથઃ, શૂરો વા પૃથ્સુ] 40
-શ્શૂરો વા પૃથ્સુ કાસુ ચિત્ । દેવાનાં-યઁ ઇન્મનો યજમાન ઇયક્ષત્યભીદયજ્વનો ભુવત્ ॥ ન યજમાન રિષ્યસિ ન સુન્વાન ન દેવયો ॥ અસદત્ર સુવીર્યમુત ત્યદાશ્વશ્વિયમ્ ॥ નકિષ્ટ-ઙ્કર્મણા નશન્ન પ્ર યોષન્ન યોષતિ ॥ ઉપ ક્ષરન્તિ સિન્ધવો મયોભુવ ઈજાન-ઞ્ચ યક્ષ્યમાણ-ઞ્ચ ધેનવઃ । પૃણન્ત-ઞ્ચ પપુરિ-ઞ્ચ [પપુરિ-ઞ્ચ, શ્રવસ્યવો ઘૃતસ્ય] 41
શ્રવસ્યવો ઘૃતસ્ય ધારા ઉપ યન્તિ વિશ્વતઃ ॥સોમારુદ્રા વિ વૃહતં-વિઁષૂચીમમીવા યા નો ગય-માવિવેશ । આરે બાધેથા-ન્નિર્-ઋતિ-મ્પરાચૈઃ કૃત-ઞ્ચિદેનઃ પ્ર મુમુક્ત-મસ્મત્ ॥ સોમારુદ્રા યુવ-મેતાન્યસ્મે વિશ્વા તનૂષુ ભેષજાનિ ધત્તમ્ । અવ સ્યત-મ્મુઞ્ચતં-યઁન્નો અસ્તિ તનૂષુ બદ્ધ-ઙ્કૃતમેનો અસ્મત્ ॥ સોમાપૂષણા જનના રયીણા-ઞ્જનના દિવો જનના પૃથિવ્યાઃ । જાતૌ વિશ્વસ્ય ભુવનસ્ય ગોપૌ દેવા અકૃણ્વન્નમૃતસ્ય નાભિમ્ ॥ ઇમૌ દેવૌ જાયમાનૌ જુષન્તેમૌ તમાગ્ંસિ ગૂહતા-મજુષ્ટા । આભ્યામિન્દ્રઃ પક્વમામાસ્વન્ત-સ્સોમાપૂષભ્યા-ઞ્જનદુસ્રિયાસુ ॥ 42 ॥
(બૃહતઃ-શવસા-રથઃ-પપુરિ-ઞ્ચ-દિવો જનના-પઞ્ચવિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 22)
(અનુમત્યા-આગ્નેય-મૈન્દ્રાગ્નમગ્નયે-સોમાય-પ્રતિપૂરુષ-મૈન્દ્રાગ્નં-ધાત્રે બાર્હસ્પત્ય-મગ્નયે-ર્-ઽથતો-દેવીઃ-સમિધગ્ં-સોમસ્યે-ન્દ્રસ્ય -મિત્ર-આગ્નેયગ્ં-સદ્ય-આગ્નેયગ્ં-માગ્નેયગ્ગ્-સ્વાદ્વી-ન્ત્વા-ઽગ્નાવિષ્ણૂ-દ્વાવિગ્ંશતિઃ । )
(અનુમત્યૈ-યથા-ઽસતિ-દેવીરાપો-મિત્રો-ઽસિ-શૂરો વા-દ્વિચત્વારિગ્ંશત્ । )
(અનુમત્યા, ઉસ્રિયાસુ)
(ઇષ, આપો, દેવસ્યા, ઽઽદદે, દેવાસુરા, સ્સન્ત્વા, પાકયજ્ઞ, મનુમત્યા, અષ્ટૌ) (8)
॥ હરિઃ ઓમ્ ॥
॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-મ્પ્રથમકાણ્ડે અષ્તમઃ પ્રશ્ન-સ્સમાપ્તઃ ॥