Lord Shiva

શ્રી મહાન્યાસમ્ - 2. પઞ્ચમુખ ધ્યાનમ્

(Shri Mahanyasam - 2. Panchamukha Dhyanam in Gujarati)

From Yajurveda (Taittiriya Aranyaka)

This powerful dhyanam shloka serves as a central meditative invocation within the Sri Mahanyasam, focusing on the five-faced form of Lord Shiva. By contemplating the radiant, lightning-like brilliance of the Panchamukha, the practitioner aligns their physical and spiritual self with the cosmic vibration of the Vedas. Traditionally chanted before performing deep rituals or Rudra-abhisheka, this invocation is believed to purify the practitioner, remove profound karmic obstructions, and bestow clarity of mind. It invokes the primordial power of Rudra to grant inner strength, divine wisdom, and the ultimate realization of the infinite consciousness embodied by Lord Shiva.

ઓ-ન્નમ્ ॥ તત્પુરુ॒ષાય વિ॒દ્મહે॑ મહાદે॒વાય॑ ધીમહિ । તન્નો॑ રુદ્રઃ પ્રચોદયા᳚ત્ ॥
સં​વઁર્તાગ્નિ તટિત્પ્રદીપ્ત કનક પ્રસ્પર્થિ તેજોમયમ્ ।
ગમ્ભીરધ્વનિ સામવેદજનક-ન્તામ્રાધરં સુન્દરમ્ ।
અર્ધેન્દુદ્યુતિ લોલપિઙ્ગલ જટાભારપ્રબદ્ધોરગમ્ ।
વન્દે સિદ્ધ સુરાસુરેન્દ્રનમિત-મ્પૂર્વ-મ્મુખં શૂલિનઃ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય ॥ ઓ-ન્નમ્ ॥ પૂર્વ મુખાય॒ નમઃ ॥
અ॒ઘોરે᳚ભ્યો-ઽથઘો॒રે᳚ભ્યો॒ ઘોર॒ઘોર॑તરેભ્યઃ ॥ સર્વે᳚ભ્યસ્સર્વ શર્વે᳚ભ્યો॒ નમ॑સ્તે અસ્તુ રુ॒દ્રરૂ॑પેભ્યઃ ॥
કાલાભ્રભ્રમરાઞ્જનદ્યુતિનિભં-વ્યાઁવૃત્ત પિઙ્ગેક્ષણમ્
કર્ણોદ્ભાસિત ભોગિમસ્તક મણિપ્રોદ્ગીર્ણ દંષ્ટ્રાઙ્કુરમ્ ।
સર્પપ્રોત કપાલ શુક્તિ શકલ વ્યાકીર્ણ સચ્છેખરમ્
વન્દે દક્ષિણમીશ્વરસ્ય કુટિલ ભ્રૂભઙ્ગ રૌદ્ર-મ્મુખમ્ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય ॥ ઓ-મ્મમ્ ॥ દક્ષિણ મુખાય॒ નમઃ ॥
સ॒દ્યો જા॒ત-મ્પ્ર॑પદ્યા॒મિ॒ સ॒દ્યો જા॒તાય॒ વૈ નમો॒ નમઃ॑ । ભ॒વે ભ॑વે॒ નાતિ॑ ભવે ભવસ્વ॒ મામ્ । ભ॒વો-દ્ભ॑વાય॒ નમઃ॑ ॥
પ્રાલેયાચલમિન્દુકુન્દ ધવલ-ઙ્ગોક્ષીરફેનપ્રભમ્
ભસ્માભ્યક્તમનઙ્ગ દેહ દહન જ્વાલાવલી લોચનમ્ ।
બ્રહ્મેન્દ્રાદિ મરુદ્ગણૈસ્પુતિપદૈ રભ્યર્ચિતં-યોઁગિભિઃ
વન્દે-ઽહં સકલ-ઙ્કલઙ્કરહિતં સ્થાણોર્મુખ-મ્પશ્ચિમમ્ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય ॥ ૐ શિમ્ ॥ પશ્ચિમ મુખાય॒ નમઃ ॥
વા॒મ॒દે॒વાય॒ નમો᳚ જ્યે॒ષ્ઠાય॒ નમઃ॑ શ્રે॒ષ્ઠાય॒ નમો॑ રુ॒દ્રાય॒ નમઃ॒ કાલા॑ય॒ નમઃ॒ કલ॑વિકરણાય॒ નમો॒ બલ॑વિકરણાય॒ નમો॒ બલા॑ય॒ નમો॒ બલ॑પ્રમથનાય॒ નમ॒-સ્સર્વ॑ભૂતદમનાય॒ નમો॑ મ॒નોન્મ॑નાય॒ નમઃ॑ ॥
ગૌર-ઙ્કુઙ્કુમ પઙ્કિલં સ્તિલકં-વ્યાઁપાણ્ડુ ગણ્ડસ્થલમ્
ભ્રૂવિક્ષેપ કટાક્ષ લસત્સંસક્ત કર્ણોત્ફલમ્ ।
સ્નિગ્ધ-મ્બિમ્બફલાધર-મ્પ્રહસિત-ન્નીલાલકાલ-ઙ્કૃતમ્
વન્દે પૂર્ણ શશાઙ્ક મણ્ડલનિભં-વઁક્ત્રં હરસ્યોત્તરમ્ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય ॥ ૐ-વાઁમ્ ॥ ઉત્તર મુખાય॒ નમઃ ॥
ઈશાન-સ્સર્વ॑વિદ્યા॒ના॒-મીશ્વર-સ્સર્વ॑ભૂતા॒ના॒-મ્બ્રહ્માધિ॑પતિ॒-ર્બ્રહ્મ॒ણો ઽધિ॑પતિ॒-ર્બ્રહ્મા॑ શિ॒વો મે॑ અસ્તુ સદાશિ॒વોમ્ ॥ (કનિષ્ઠિકાભ્યા-ન્નમઃ)
વ્યક્તાવ્યક્ત ગુણેતર-મ્પરતરં ષટ્ત્રિંશતત્ત્વાત્મકમ્
તસ્માદુત્તમ તત્ત્વમક્ષરમિદ-ન્ધ્યેયં સદા યોગિભિઃ ।
ઓઙ્કારાદિ સમસ્ત મન્ત્રજનકં સૂક્ષ્માદિ સૂક્ષ્મ-મ્પરં
શાન્ત-મ્પઞ્ચમમીશ્વરસ્ય વદન-ઙ્ખં​વ્યાઁપ્તિ તેજોમયમ્ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય ॥ ૐ-વાઁમ્ ॥ ઊર્ધ્વ મુખાય॒ નમઃ ॥
દિઙ્નમસ્કારઃ
પૂર્વે પશુપતિઃ પાતુ । દક્ષિણે પાતુ શઙ્કરઃ ।
પશ્ચિમે પાતુ વિશ્વેશઃ । નીલકણ્ઠસ્તદોત્તરે ॥
ઈશાન્યા-મ્પાતુ મે શર્વઃ । આગ્નેયા-મ્પાર્વતીપતિઃ ।
નૈઋત્યા-મ્પાતુ મે રુદ્રઃ । વાયવ્યા-ન્નીલલોહિતઃ ॥
ઊર્ધ્વે ત્રિલોચનઃ પાતુ । અધરાયા-મ્મહેશ્વરઃ ।
એતાભ્યો દશ દિગ્ભ્યસ્તુ । સર્વતઃ પાતુ શઙ્કરઃ ॥
(ના રુદ્રો રુદ્રમર્ચયે᳚ત્ ।
ન્યાસપૂર્વક-ઞ્જપહોમાર્ચના-ઽભિષેકવિધિ વ્યાખ્યાસ્યામઃ ।)

Explore More