Goddess Kamakshi

మూక పఞ్చ శతి 4 - కటాక్ష శతకమ్

(Muka Panchashati - Kataksha Shatakam in Telugu)

Muka Shankara

Kataksha Shatakam is the fourth section of the Muka Panchashati, a monumental work of devotion composed by the speech-impaired poet Muka Shankara. Dedicated to Goddess Kamakshi of Kanchipuram, this century of verses focuses on the transformative power of the Divine Mother's compassionate glance. It is believed that the Goddess restored the poet's speech through her grace, and these hymns serve as a profound expression of that gratitude. Devotees chant these verses to seek the Goddess's benevolence, spiritual enlightenment, and the removal of mental darkness, finding solace in the healing and auspicious gaze of the Devi.

మోహాన్ధకారనివహం వినిహన్తుమీడే
మూకాత్మనామపి మహాకవితావదాన్యాన్ ।
శ్రీకాఞ్చిదేశశిశిరీకృతిజాగరూకాన్
ఏకామ్రనాథతరుణీకరుణావలోకాన్ ॥1॥
మాతర్జయన్తి మమతాగ్రహమోక్షణాని
మాహేన్ద్రనీలరుచిశిక్షణదక్షిణాని ।
కామాక్షి కల్పితజగత్త్రయరక్షణాని
త్వద్వీక్షణాని వరదానవిచక్షణాని ॥2॥
ఆనఙ్గతన్త్రవిధిదర్శితకౌశలానామ్
ఆనన్దమన్దపరిఘూర్ణితమన్థరాణామ్ ।
తారల్యమమ్బ తవ తాడితకర్ణసీమ్నాం
కామాక్షి ఖేలతి కటాక్షనిరీక్షణానామ్ ॥3॥
కల్లోలితేన కరుణారసవేల్లితేన
కల్మాషితేన కమనీయమృదుస్మితేన ।
మామఞ్చితేన తవ కిఞ్చన కుఞ్చితేన
కామాక్షి తేన శిశిరీకురు వీక్షితేన ॥4॥
సాహాయ్యకం గతవతీ ముహురర్జనస్య
మన్దస్మితస్య పరితోషితభీమచేతాః ।
కామాక్షి పాణ్డవచమూరివ తావకీనా
కర్ణాన్తికం చలతి హన్త కటాక్షలక్ష్మీః ॥5॥
అస్తం క్షణాన్నయతు మే పరితాపసూర్యమ్
ఆనన్దచన్ద్రమసమానయతాం ప్రకాశమ్ ।
కాలాన్ధకారసుషుమాం కలయన్దిగన్తే
కామాక్షి కోమలకటాక్షనిశాగమస్తే ॥6॥
తాటాఙ్కమౌక్తికరుచాఙ్కురదన్తకాన్తిః
కారుణ్యహస్తిపశిఖామణినాధిరూఢః ।
ఉన్మూలయత్వశుభపాదపమస్మదీయం
కామాక్షి తావకకటాక్షమతఙ్గజేతన్ద్రః ॥7॥
ఛాయాభరణే జగతాం పరితాపహారీ
తాటఙ్కరత్నమణితల్లజపల్లవశ్రీః ।
కారుణ్యనామ వికిరన్మకరన్దజాలం
కామాక్షి రాజతి కటాక్షసురద్రుమస్తే ॥8॥
సూర్యాశ్రయప్రణయినీ మణికుణ్డలాంశు-
లౌహిత్యకోకనదకాననమాననీయా ।
యాన్తీ తవ స్మరహరాననకాన్తిసిన్ధుం
కామాక్షి రాజతి కటాక్షకలిన్దకన్యా ॥9॥
ప్రాప్నోతి యం సుకృతినం తవ పక్షపాతాత్
కామాక్షి వీక్షణవిలాసకలాపురన్ధ్రీ ।
సద్యస్తమేవ కిల ముక్తివధూర్వృణీతే
తస్మాన్నితాన్తమనయోరిదమైకమత్యమ్ ॥10॥
యాన్తీ సదైవ మరుతామనుకూలభావం
భ్రూవల్లిశక్రధనురుల్లసితా రసార్ద్రా ।
కామాక్షి కౌతుకతరఙ్గితనీలకణ్ఠా
కాదమ్బినీవ తవ భాతి కటాక్షమాలా ॥11॥
గఙ్గామ్భసి స్మితమయే తపనాత్మజేవ
గఙ్గాధరోరసి నవోత్పలమాలికేవ ।
వక్త్రప్రభాసరసి శైవలమణ్డలీవ
కామాక్షి రాజతి కటాక్షరుచిచ్ఛటా తే ॥12॥
సంస్కారతః కిమపి కన్దలితాన్ రసజ్ఞ-
కేదారసీమ్ని సుధియాముపభోగయోగ్యాన్ ।
కల్యాణసూక్తిలహరీకలమాఙ్కురాన్నః
కామాక్షి పక్ష్మలయతు త్వదపాఙ్గమేఘః ॥13॥
చాఞ్చల్యమేవ నియతం కలయన్ప్రకృత్యా
మాలిన్యభూః శ్రతిపథాక్రమజాగరూకః ।
కైవల్యమేవ కిము కల్పయతే నతానాం
కామాక్షి చిత్రమపి తే కరుణాకటాక్షః ॥14॥
సఞ్జీవనే జనని చూతశిలీముఖస్య
సమ్మోహనే శశికిశోరకశేఖరస్య ।
సంస్తమ్భనే చ మమతాగ్రహచేష్టితస్య
కామాక్షి వీక్షణకలా పరమౌషధం తే ॥15॥
నీలోఽపి రాగమధికం జనయన్పురారేః
లోలోఽపి భక్తిమధికాం దృఢయన్నరాణామ్ ।
వక్రోఽపి దేవి నమతాం సమతాం వితన్వన్
కామాక్షి నృత్యతు మయి త్వదపాఙ్గపాతః ॥16॥
కామద్రుహో హృదయయన్త్రణజాగరూకా
కామాక్షి చఞ్చలదృగఞ్చలమేఖలా తే ।
ఆశ్చర్యమమ్బ భజతాం ఝటితి స్వకీయ-
సమ్పర్క ఏవ విధునోతి సమస్తబన్ధాన్ ॥17॥
కుణ్ఠీకరోతు విపదం మమ కుఞ్చితభ్రూ-
చాపాఞ్చితః శ్రితవిదేహభవానురాగః ।
రక్షోపకారమనిశం జనయఞ్జగత్యాం
కామాక్షి రామ ఇవ తే కరుణాకటాక్షః ॥18॥
శ్రీకామకోటి శివలోచనశోషితస్య
శృఙ్గారబీజవిభవస్య పునఃప్రరోహే ।
ప్రేమామ్భసార్ద్రమచిరాత్ప్రచురేణ శఙ్కే
కేదారమమ్బ తవ కేవలదృష్టిపాతమ్ ॥19॥
మాహాత్మ్యశేవధిరసౌ తవ దుర్విలఙ్ఘ్య-
సంసారవిన్ధ్యగిరికుణ్ఠనకేలిచుఞ్చుః ।
ధైర్యామ్బుధిం పశుపతేశ్చులకీకరోతి
కామాక్షి వీక్షణవిజృమ్భణకుమ్భజన్మా ॥20॥
పీయూషవర్షవశిశిరా స్ఫుటదుత్పలశ్రీ-
మైత్రీ నిసర్గమధురా కృతతారకాప్తిః ।
కామాక్షి సంశ్రితవతీ వపురష్టమూర్తేః
జ్యోత్స్నాయతే భగవతి త్వదపాఙ్గమాలా ॥21॥
అమ్బ స్మరప్రతిభటస్య వపుర్మనోజ్ఞమ్
అమ్భోజకాననమివాఞ్చితకణ్టకాభమ్ ।
భృఙ్గీవ చుమ్బతి సదైవ సపక్షపాతా
కామాక్షి కోమలరుచిస్త్వదపాఙ్గమాలా ॥22॥
కేశప్రభాపటలనీలవితానజాలే
కామాక్షి కుణ్డలమణిచ్ఛవిదీపశోభే ।
శఙ్కే కటాక్షరుచిరఙ్గతలే కృపాఖ్యా
శైలూషికా నటతి శఙ్కరవల్లభే తే ॥23॥
అత్యన్తశీతలమతన్ద్రయతు క్షణార్ధమ్
అస్తోకవిభ్రమమనఙ్గవిలాసకన్దమ్ ।
అల్పస్మితాదృతమపారకృపాప్రవాహమ్
అక్షిప్రరోహమచిరాన్మయి కామకోటి ॥24॥
మన్దాక్షరాగతరలీకృతిపారతన్త్ర్యాత్
కామాక్షి మన్థరతరాం త్వదపాఙ్గడోలామ్ ।
ఆరుహ్య మన్దమతికౌతుకశాలి చక్షుః
ఆనన్దమేతి ముహురర్ధశశాఙ్కమౌలేః ॥25॥
త్రైయమ్బకం త్రిపురసున్దరి హర్మ్యభూమి-
రఙ్గం విహారసరసీ కరుణాప్రవాహః ।
దాసాశ్చ వాసవముఖాః పరిపాలనీయం
కామాక్షి విశ్వమపి వీక్షణభూభృతస్తే ॥26॥
వాగీశ్వరీ సహచరీ నియమేన లక్ష్మీః
భ్రూవల్లరీవశకరీ భువనాని గేహమ్ ।
రూపం త్రిలోకనయనామృతమమ్బ తేషాం
కామాక్షి యేషు తవ వీక్షణపారతన్త్రీ ॥27॥
మాహేశ్వరం ఝటితి మానసమీనమమ్బ
కామాక్షి ధైర్యజలధౌ నితరాం నిమగ్నమ్ ।
జాలేన శృఙ్ఖలయతి త్వదపాఙ్గనామ్నా
విస్తారితేన విషమాయుధదాశకోఽసౌ ॥28॥
ఉన్మథ్య బోధకమలాకారమమ్బ జాడ్య-
స్తమ్బేరమం మమ మనోవిపినే భ్రమన్తమ్ ।
కుణ్ఠీకురుష్వ తరసా కుటిలాగ్రసీమ్నా
కామాక్షి తావకకటాక్షమహాఙ్కుశేన ॥29॥
ఉద్వేల్లితస్తబకితైర్లలితైర్విలాసైః
ఉత్థాయ దేవి తవ గాఢకటాక్షకుఞ్జాత్ ।
దూరం పలాయయతు మోహమృగీకులం మే
కామాక్షి స్తవరమనుగ్రహకేసరీన్ద్రః ॥30॥
స్నేహాదృతాం విదలితోత్పలకన్తిచోరాం
జేతారమేవ జగదీశ్వరి జేతుకామః ।
మానోద్ధతో మకరకేతురసౌ ధునీతే
కామాక్షి తావకకటాక్షకృపాణవల్లీమ్ ॥31॥
శ్రౌతీం వ్రజన్నపి సదా సరణిం మునీనాం
కామాక్షి సన్తతమపి స్మృతిమార్గగామీ ।
కౌటిల్యమమ్బ కథమస్థిరతాం చ ధత్తే
చౌర్యం చ పఙ్కజరుచాం త్వదపాఙ్గపాతః ॥32॥
నిత్యం శ్రేతుః పరిచితౌ యతమానమేవ
నీలోత్పలం నిజసమీపనివాసలోలమ్ ।
ప్రీత్యైవ పాఠయతి వీక్షణదేశికేన్ద్రః
కామాక్షీ కిన్తు తవ కాలిమసమ్ప్రదాయమ్ ॥33॥
భ్రాన్త్వా ముహుః స్తబకితస్మితఫేనరాశౌ
కామాక్షి వక్త్రరుచిసఞ్చయవారిరాశౌ ।
ఆనన్దతి త్రిపురమర్దననేత్రలక్ష్మీః
ఆలమ్బ్య దేవి తవ మన్దమపాఙ్గసేతుమ్ ॥34॥
శ్యామా తవ త్రిపురసున్దరి లోచనశ్రీః
కామాక్షి కన్దలితమేదురతారకాన్తిః ।
జ్యోత్స్నావతీ స్మితరుచాపి కథం తనోతి
స్పర్ధామహో కువలయైశ్చ తథా చకోరైః ॥35॥
కాలాఞ్జనం చ తవ దేవి నిరీక్షణం చ
కామాక్షి సామ్యసరణిం సముపైతి కాన్త్యా ।
నిశ్శేషనేత్రసులభం జగతీషు పూర్వ-
మన్యత్త్రినేత్రసులభం తుహినాద్రికన్యే ॥36॥
ధూమాఙ్కురో మకరకేతనపావకస్య
కామాక్షి నేత్రరుచినీలిమచాతురీ తే ।
అత్యన్తమద్భుతమిదం నయనత్రయస్య
హర్షోదయం జనయతే హరుణాఙ్కమౌలేః ॥37॥
ఆరభ్భలేశసమయే తవ వీక్షణస్స
కామాక్షి మూకమపి వీక్షణమాత్రనమ్రమ్ ।
సర్వజ్ఞతా సకలలోకసమక్షమేవ
కీర్తిస్వయంవరణమాల్యవతీ వృణీతే ॥38॥
కాలామ్బువాహ ఉవ తే పరితాపహారీ
కామాక్షి పుష్కరమధఃకురుతే కటాఖ్క్ష్షః ।
పూర్వః పరం క్షణరుచా సముపైతి మైత్రీ-
మన్యస్తు స.తతరుచిం ప్రకటీకరోతి ॥39॥
సూక్ష్మేఽపి దుర్గమతరేఽపి గురుప్రసాద-
సాహాయ్యకేన విచరన్నపవర్గమార్గే ।
సంసారపఙ్కనిచయే న పతత్యమూం తే
కామాక్షి గాఢమవలమ్బ్య కటాక్షయష్టిమ్ ॥40॥
కామాక్షి సన్తతమసౌ హరినీలరత్న-
స్తమ్భే కటాక్షరుచిపుఞ్జమయే భవత్యాః ।
బద్ధోఽపి భక్తినిగలైర్మమ చిత్తహస్తీ
స్తమ్భం చ బన్ధమపి ముఞ్చతి హన్త చిత్రమ్ ॥41॥
కామాక్షి కాష్ణర్యమపి సన్తతమఞ్జనం చ
బిభ్రన్నిసర్గతరలోఽపి భవత్కటాక్షః ।
వైమల్యమన్వహమనఞ్జనతా చ భూయః
స్థైర్యం చ భక్తహృదయాయ కథం దదాతి ॥42॥
మన్దస్మితస్తబకితం మణికుణ్డలాంశు-
స్తోమప్రవాలరుచిరం శిశిరీకృతాశమ్ ।
కామాక్షి రాజతి కటాక్షరుచేః కదమ్బమ్
ఉద్యానమమ్బ కరుణాహరిణేక్షణాయాః ॥43॥
కామాక్షి తావకకటాక్షమహేన్ద్రనీల-
సింహాసనం శ్రితవతో మకరధ్వజస్య ।
సామ్రాజ్యమఙ్గలవిధౌ ముణికుణ్డలశ్రీః
నీరాజనోత్సవతరఙ్గితదీపమాలా ॥44॥
మాతః క్షణం స్నపయ మాం తవ వీక్షితేన
మన్దాక్షితేన సుజనైరపరోక్షితేన ।
కామాక్షి కర్మతిమిరోత్కరభాస్కరేణ
శ్రేయస్కరేణ మధుపద్యుతితస్కరేణ ॥45॥
ప్రేమాపగాపయసి మజ్జనమారచయ్య
యుక్తః స్మితాంశుకృతభస్మవిలేపనేన ।
కామాక్షి కుణ్డలమణిద్యుతిభిర్జటాలః
శ్రీకణ్ఠమేవ భజతే తవ దృష్టిపాతః ॥46॥
కైవల్యదాయ కరుణారసకిఙ్కరాయ
కామాక్షి కన్దలితవిభ్రమశఙ్కరాయ ।
ఆలోకనాయ తవ భక్తశివఙ్కరాయ
మాతర్నమోఽస్తు పరతన్త్రితశఙ్కరాయ ॥47॥
సామ్రాజ్యమఙ్గలవిధౌ మకరధ్వజస్య
లోలాలకాలికృతతోరణమాల్యశోభే ।
కామేశ్వరి ప్రచలదుత్పలవైజయన్తీ-
చాతుర్యమేతి తవ చఞ్చలదృష్టిపాతః ॥48॥
మార్గేణ మఞ్జుకచకాన్తితమోవృతేన
మన్దాయమానగమనా మదనాతురాసౌ ।
కామాక్షి దృష్టిరయతే తవ శఙ్కరాయ
సఙ్కేతభూమిమచిరాదభిసారికేవ ॥49॥
వ్రీడనువృత్తిరమణీకృతసాహచర్యా
శైవాలితాం గలరుచా శశిశేఖరస్య ।
కామాక్షి కాన్తిసరసీం త్వదపాఙ్గలక్ష్మీః
మన్దం సమాశ్రయతి మజ్జనఖేలనాయ ॥50॥
కాషాయమంశుకమివ ప్రకటం దధానో
మాణిక్యకుణ్డలరుచిం మమతావిరోధీ ।
శ్రుత్యన్తసీమని రతః సుతరాం చకాస్తి
కామాక్షి తావకకటాక్షయతీశ్వరోఽసౌ ॥51॥
పాషాణ ఏవ హరినీలమణిర్దినేషు
ప్రమ్లనతాం కువలయం ప్రకటీకరోతి ।
నౌమిత్తికో జలదమేచకిమా తతస్తే
కామాక్షి శూన్యముపమనమపాఙ్గలక్ష్మ్యాః ॥52॥
శృఙ్గారవిభ్రమవతీ సుతరాం సలజ్జా
నాసాగ్రమౌక్తికరుచా కృతమన్దహాసా ।
శ్యామా కటాక్షసుషమా తవ యుక్తమేతత్
కామాక్షి చుమ్బతి దిగమ్బరవక్త్రబిమ్బమ్ ॥53॥
నీలోత్పలేన మధుపేన చ దృష్టిపాతః
కామాక్షి తుల్య ఇతి తే కథమామనన్తి ।
శైత్యేన నిన్దయతి యదన్వహమిన్దుపాదాన్
పాథోరుహేణ యదసౌ కలహాయతే చ ॥54॥
ఓష్ఠప్రభాపటలవిద్రుమముద్రితే తే
భ్రూవల్లివీచిసుభగే ముఖకాన్తిసిన్ధౌ ।
కామాక్షి వారిభరపూరణలమ్బమాన-
కాలామ్బువాహసరణిం లభతే కటాక్షః ॥55॥
మన్దస్మితైర్ధవలితా మణికుణ్డలాంశు-
సమ్పర్కలోహితరుచిస్త్వదపాఙ్గధారా ।
కామాక్షి మల్లికుసుమైర్నవపల్లవైశ్చ
నీలోత్పలైశ్చ రచితేవ విభాతి మాలా ॥56॥
కామాక్షి శీతలకృపారసనిర్ఝరామ్భః-
సమ్పర్కపక్ష్మలరుచిస్త్వదపాఙ్గమాలా ।
గోభిః సదా పురరిపోరభిలష్యమాణా
దూర్వాకదమ్బకవిడమ్బనమాతనోతి ॥57॥
హృత్పఙ్కజం మమ వికాసయతు ప్రముష్ణ-
న్నుల్లాసముత్పలరుచేస్తమసాం నిరోద్ధా ।
దోషానుషఙ్గజడతాం జగతాం ధునానః
కామాక్షి వీక్షణవిలాసదినోదయస్తే ॥58॥
చక్షుర్విమోహయతి చన్ద్రవిభూషణస్య
కామాక్షి తావకకటాక్షతమఃప్రరోహః ।
ప్రత్యఙ్ముఖం తు నయనం స్తిమితం మునీనాం
ప్రాకాశ్యమేవ నయతీతి పరం విచిత్రమ్ ॥59॥
కామాక్షి వీక్షణరుచా యుధి నిర్జితం తే
నీలోత్పలం నిరవశేషగతాభిమానమ్ ।
ఆగత్య తత్పరిసరం శ్రవణవతంస-
వ్యోజేన నూనమభయార్థనమాతనోతి ॥60॥
ఆశ్చర్యమమ్బ మదానాభ్యుదయావలమ్బః
కామాక్షి చఞ్చలనిరీక్షణవిభ్రమస్తే ।
ధైర్యం విధూయ తనుతే హృది రాగబన్ధం
శమ్భోస్తదేవ విపరీతతయా మునీనామ్ ॥61॥
జన్తోః సకృత్ప్రణమతో జగదీడ్యతాం చ
తేజాస్వితాం చ నిశితాం చ మతిం సభాయామ్ ।
కామాక్షి మాక్షికఝరీమివ వైఖరీం చ
లక్ష్మీం చ పక్ష్మలయతి క్షణవీక్షణం తే ॥62॥
కాదమ్బినీ కిమయతే న జలానుషఙ్గం
భృఙ్గావలీ కిమురరీకురుతే న పద్మమ్ ।
కిం వా కలిన్దతనయా సహతే న భఙ్గం
కామాక్షి నిశ్చయపదం న తవాక్షిలక్ష్మీః ॥63॥
కాకోలపావకతృణీకరణేఽపి దక్షః
కామాక్షి బాలకసుధాకరశేఖరస్య ।
అత్యన్తశీతలతమోఽప్యనుపారతం తే
చిత్తం విమోహయతి చిత్రమయం కటాక్షః ॥64॥
కార్పణ్యపూరపరివర్ధితమమ్బ మోహ-
కన్దోద్గతం భవమయం విషపాదపం మే ।
తుఙ్గం ఛినత్తు తుహినాద్రిసుతే భవత్యాః
కాఞ్చీపురేశ్వరి కటాక్షకుఠారధారా ॥65॥
కామాక్షి ఘోరభవరోగచికిత్సనార్థ-
మభ్యర్థ్య దేశికకటాక్షభిషక్ప్రసాదాత్ ।
తత్రాపి దేవి లభతే సుకృతీ కదాచి-
దన్యస్య దుర్లభమపాఙ్గమహౌషధం తే ॥66॥
కామాక్షి దేశికకృపాఙ్కురమాశ్రయన్తో
నానాతపోనియమనాశితపాశబన్ధాః ।
వాసాలయం తవ కటాక్షమముం మహాన్తో
లబ్ధ్వా సుఖం సమాధియో విచరన్తి లోకే ॥67॥
సాకూతసంలపితసమ్భృతముగ్ధహాసం
వ్రీడానురాగసహచారి విలోకనం తే ।
కామాక్షి కామపరిపన్థిని మారవీర-
సామ్రాజ్యవిభ్రమదశాం సఫలీకరోతి ॥68॥
కామాక్షి విభ్రమబలైకనిధిర్విధాయ
భ్రూవల్లిచాపకుటిలీకృతిమేవ చిత్రమ్ ।
స్వాధీనతాం తవ నినాయ శశాఙ్కమౌలే-
రఙ్గార్ధరాజ్యసుఖలాభమపాఙ్గవీరః ॥69॥
కామాఙ్కురైకనిలయస్తవ దృష్టిపాతః
కామాక్షి భక్తమనసాం ప్రదదాతు కామాన్ ।
రాగాన్వితః స్వయమపి ప్రకటీకరోతి
వైరాగ్యమేవ కథమేష మహామునీనామ్ ॥70॥
కాలామ్బువాహనివహైః కలహాయతే తే
కామాక్షి కాలిమమదేన సదా కటాక్షః ।
చిత్రం తథాపి నితరామముమేవ దృష్ట్వా
సోత్కణ్ఠ ఏవ రమతే కిల నీలకణ్ఠః ॥71॥
కామాక్షి మన్మథరిపుం ప్రతి మారతాప-
మోహాన్ధకారజలదాగమనేన నృత్యన్ ।
దుష్కర్మకఞ్చుకికులం కబలీకరోతు
వ్యామిశ్రమేచకరుచిస్త్వదపాఙ్గకేకీ ॥72॥
కామాక్షి మన్మథరిపోరవలోకనేషు
కాన్తం పయోజమివ తావకమక్షిపాతమ్ ।
ప్రేమాగమో దివసవద్వికచీకరోతి
లజ్జాభరో రజనివన్ముకులీకరోతి ॥73॥
మూకో విరిఞ్చతి పరం పురుషః కురూపః
కన్దర్పతి త్రిదశరాజతి కిమ్పచానః ।
కామాక్షి కేవలముపక్రమకాల ఏవ
లీలాతరఙ్గితకటాక్షరుచః క్షణం తే ॥74॥
నీలాలకా మధుకరన్తి మనోజ్ఞనాసా-
ముక్తారుచః ప్రకటకన్దబిసాఙ్కురన్తి ।
కారుణ్యమమ్బ మకరన్దతి కామకోటి
మన్యే తతః కమలమేవ విలోచనం తే ॥75॥
ఆకాఙ్క్ష్యమాణఫలదానవిచక్షణాయాః ।
కామాక్షి తావకకటాక్షకకామధేనోః ।
సమ్పర్క ఏవ కథమమ్బ విముక్తపాశ-
బన్ధాః స్ఫుటం తనుభృతః పశుతాం త్యజన్తి ॥76॥
సంసారఘర్మపరితాపజుషాం నరాణాం
కామాక్షి శీతలతరాణి తవేక్షితాని ।
చన్ద్రాతపన్తి ఘనచన్దనకర్దమన్తి
ముక్తాగుణన్తి హిమవారినిషేచనన్తి ॥77॥
ప్రేమామ్బురాశిసతతస్నపితాని చిత్రం
కామాక్షి తావకకటాక్షనిరీక్షణాని ।
సన్ధుక్షయన్తి ముహురిన్ధనరాశిరీత్యా
మారద్రుహో మనసి మన్మథచిత్రభానుమ్ ॥78॥
కాలాఞ్జనప్రతిభటం కమనీయకాన్త్యా
కన్దర్పతన్త్రకలయా కలితానుభావమ్ ।
కాఞ్చీవిహారరసికే కలుషార్తిచోరం
కల్లోలయస్వ మయి తే కరుణాకటాక్షమ్ ॥79॥
క్రాన్తేన మన్మథదేన విమోహ్యమాన-
స్వాన్తేన చూతతరుమూలగతస్య పుంసః ।
కాన్తేన కిఞ్చిదవలోకయ లోచనస్య
ప్రాన్తేన మాం జనని కాఞ్చిపురీవిభూషే ॥80॥
కామాక్షి కోఽపి సుజనాస్త్వదపాఙ్గసఙ్గే
కణ్ఠేన కన్దలితకాలిమసమ్ప్రదాయాః ।
ఉత్తంసకల్పితచకోరకుటుమ్బపోషా
నక్తన్దివసప్రసవభూనయనా భవన్తి ॥81॥
నీలోత్పలప్రసవకాన్తినిర్దశనేన
కారుణ్యవిభ్రమజుషా తవ వీక్షణేన ।
కామాక్షి కర్మజలధేః కలశీసుతేన
పాశత్రయాద్వయమమీ పరిమోచనీయాః ॥82॥
అత్యన్తచఞ్చలమకృత్రిమమఞ్జనం కిం
ఝఙ్కారభఙ్గిరహితా కిము భృఙ్గమాలా ।
ధూమాఙ్కురః కిము హుతాశనసఙ్గహీనః
కామాక్షి నేత్రరుచినీలిమకన్దలీ తే ॥83॥
కామాక్షి నిత్యమయమఞ్జలిరస్తు ముక్తి-
బీజాయ విభ్రమమదోదయఘూర్ణితాయ ।
కన్దర్పదర్పపునరుద్భవసిద్ధిదాయ
కల్యాణదాయ తవ దేవి దృగఞ్చలాయ ॥84॥
దర్పాఙ్కురో మకరకేతనవిభ్రమాణాం
నిన్దాఙ్కురో విదలితోత్పలచాతురీణామ్ ।
దీపాఙ్కురో భవతమిస్రకదమ్బకానాం
కామాక్షి పాలయతు మాం త్వదపాఙ్గపాతః ॥85॥
కైవల్యదివ్యమణిరోహణపర్వతేభ్యః
కారుణ్యనిర్ఝరపయఃకృతమఞ్జనేభ్యః ।
కామాక్షి కిఙ్కరితశఙ్కరమానసేభ్య-
స్తేభ్యో నమోఽస్తు తవ వీక్షణవిభ్రమేభ్యః ॥86॥
అల్పీయ ఏవ నవముత్పలమమ్బ హీనా
మీనస్య వా సరణిరమ్బురుహాం చ కిం వా ।
దూరే మృగీదృగసమఞ్జసమఞ్జనం చ
కామాక్షి వీక్షణరుచౌ తవ తర్కయామః ॥87॥
మిశ్రీభవద్గరలపఙ్కిలశఙ్కరోరస్-
సీమాఙ్గణే కిమపి రిఙ్ఖణమాదధానః ।
హేలావధూతలలితశ్రవణోత్పలోఽసౌ
కామాక్షి బాల ఇవ రాజతి తే కటాక్షః ॥88॥
ప్రౌఢికరోతి విదుషాం నవసూక్తిధాటీ-
చూతాటవీషు బుధకోకిలలాల్యమానమ్ ।
మాధ్వీరసం పరిమలం చ నిరర్గలం తే
కామాక్షి వీక్షణవిలాసవసన్తలక్ష్మీః ॥89॥
కూలఙ్కషం వితనుతే కరుణామ్బువర్షీ
సారస్వతం సుకృతినః సులభం ప్రవాహమ్ ।
తుచ్ఛీకరోతి యమునామ్బుతరఙ్గభఙ్గీం
కామాక్షి కిం తవ కటాక్షమహామ్బువాహః ॥90॥
జగర్తి దేవి కరుణాశుకసున్దరీ తే
తాటఙ్కరత్నరుచిదాడిమఖణ్డశోణే ।
కామాక్షి నిర్భరకటాక్షమరీచిపుఞ్జ-
మాహేన్ద్రనీలమణిపఞ్జరమధ్యభాగే ॥91॥
కామాక్షి సత్కువలయస్య సగోత్రభావా-
దాక్రామతి శ్రుతిమసౌ తవ దృష్టిపాతః ।
కిఞ్చ స్ఫుటం కుటిలతాం ప్రకటీకరోతి
భ్రూవల్లరీపరిచితస్య ఫలం కిమేతత్ ॥92॥
ఏషా తవాక్షిసుషమా విషమాయుధస్య
నారాచవర్షలహరీ నగరాజకన్యే ।
శఙ్కే కరోతి శతధా హృది ధైర్యముద్రాం
శ్రీకామకోటి యదసౌ శిశిరాంశుమౌలేః ॥93॥
బాణేన పుష్పధనుషః పరికల్ప్యమాన-
త్రాణేన భక్తమనసాం కరుణాకరేణ ।
కోణేన కోమలదృశస్తవ కామకోటి
శోణేన శోషయ శివే మమ శోకసిన్ధుమ్ ॥94॥
మారద్రుహా ముకుటసీమని లాల్యమానే
మన్దాకినీపయసి తే కుటిలం చరిష్ణుః ।
కామాక్షి కోపరభసాద్వలమానమీన-
సన్దేహమఙ్కురయతి క్షణమక్షిపాతః ॥95॥
కామాక్షి సంవలితమౌక్తికకుణ్డలాంశు-
చఞ్చత్సితశ్రవణచామరచాతురీకః ।
స్తమ్భే నిరన్తరమపాఙ్గమయే భవత్యా
బద్ధశ్చకాస్తి మకరధ్వజమత్తహస్తీ ॥96॥
యావత్కటాక్షరజనీసమయాగమస్తే
కామాక్షి తావదచిరాన్నమతాం నరాణామ్ ।
ఆవిర్భవత్యమృతదీధితిబిమ్బమమ్బ
సంవిన్మయం హృదయపూర్వగిరీన్ద్రశృఙ్గే ॥97॥
కామాక్షి కల్పవిటపీవ భవత్కటాక్షో
దిత్సుః సమస్తవిభవం నమతాం నరాణామ్ ।
భృఙ్గస్య నీలనలినస్య చ కాన్తిసమ్ప-
త్సర్వస్వమేవ హరతీతి పరం విచిత్రమ్ ॥98॥
అత్యన్తశీతలమనర్గలకర్మపాక-
కాకోలహారి సులభం సుమనోభిరేతత్ ।
పీయూషమేవ తవ వీక్షణమమ్బ కిన్తు
కామాక్షి నీలమిదమిత్యయమేవ భేదః ॥99॥
అజ్ఞాతభక్తిరసమప్రసరద్వివేక-
మత్యన్తగర్వమనధీతసమస్తశాస్త్రమ్ ।
అప్రాప్తసత్యమసమీపగతం చ ముక్తేః
కామాక్షి నైవ తవ స్పృహయతి దృష్టిపాతః ॥100॥
(కామాక్షి మామవతు తే కరుణాకటాక్షః)
పాతేన లోచనరుచేస్తవ కామకోటి
పోతేన పతకపయోధిభయాతురాణామ్ ।
పూతేన తేన నవకాఞ్చనకుణ్డలాంశు-
వీతేన శీతలయ భూధరకన్యకే మామ్ ॥101॥
॥ ఇతి కటాక్షశతకం సమ్పూర్ణమ్ ॥

Explore More