తైత్తిరీయ సంహితా - కాణ్డ 3, ప్రపాఠకః 5, అనువాకం 1
నక్షత్రం - కృత్తికా, దేవతా - అగ్నిః
ఓం అగ్నిర్నః పాతు కృత్తికాః । నక్షత్ర-న్దేవమిన్ద్రియమ్ ।
ఇదమాసాం-విఁచక్షణమ్ । హవిరాస-ఞ్జుహోతన ।
యస్య భాన్తి రశ్మయో యస్య కేతవః । యస్యేమా విశ్వా భువనాని సర్వా ।
స కృత్తికాభి-రభిసంవఁసానః । అగ్నిర్నో దేవస్సువితే దధాతు ॥ 1
ప్రజాపతే రోహిణీవేతు పత్నీ । విశ్వరూపా బృహతీ చిత్రభానుః ।
సా నో యజ్ఞస్య సువితే దధాతు । యథా జీవేమ శరదస్సవీరాః ।
రోహిణీ దేవ్యుదగాత్పురస్తాత్ । విశ్వా రూపాణి ప్రతిమోదమానా ।
ప్రజాపతిగ్ం హవిషా వర్ధయన్తీ । ప్రియా దేవానా-ముపయాతు యజ్ఞమ్ ॥ 2
సోమో రాజా మృగశీర్షేణ ఆగన్న్ । శివ-న్నక్షత్ర-మ్ప్రియమస్య ధామ ।
ఆప్యాయమానో బహుధా జనేషు । రేతః ప్రజాం-యఁజమానే దధాతు ।
యత్తే నక్షత్ర-మ్మృగశీర్షమస్తి । ప్రియగ్ం రాజ-న్ప్రియతమ-మ్ప్రియాణామ్ ।
తస్మై తే సోమ హవిషా విధేమ । శన్న ఏధి ద్విపదే శఞ్చతుష్పదే ॥ 3
ఆర్ద్రయా రుద్రః ప్రథమా న ఏతి । శ్రేష్ఠో దేవానా-మ్పతిరఘ్నియానామ్ ।
నక్షత్రమస్య హవిషా విధేమ । మా నః ప్రజాగ్ం రీరిషన్మోత వీరాన్ ।
హేతీ రుద్రస్య పరిణో వృణక్తు । ఆర్ద్రా నక్షత్ర-ఞ్జుషతాగ్ం హవిర్నః ।
ప్రముఞ్చమానౌ దురితాని విశ్వా । అపాఘశగ్ం సన్ను-దతామరాతిమ్ ॥ 4
పునర్నో దేవ్యదితి-స్పృణోతు । పునర్వసూ నః పునరేతాం-యఁజ్ఞమ్ ।
పునర్నో దేవా అభియన్తు సర్వే । పునః పునర్వో హవిషా యజామః ।
ఏవా న దేవ్య-దితిరనర్వా । విశ్వస్య భర్త్రీ జగతః ప్రతిష్ఠా ।
పునర్వసూ హవిషా వర్ధయన్తీ । ప్రియ-న్దేవానా-మప్యేతు పాథః ॥ 5
బృహస్పతిః ప్రథమఞ్జాయమానః । తిష్య-న్నక్షత్రమభి సమ్బభూవ ।
శ్రేష్ఠో దేవానా-మ్పృతనాసు జిష్ణుః । దిశో-ఽను సర్వా అభయన్నో అస్తు ।
తిష్యః పురస్తాదుత మధ్యతో నః । బృహస్పతిర్నః పరిపాతు పశ్చాత్ ।
బాధే తాన్ద్వేషో అభయ-ఙ్కృణుతామ్ । సువీర్యస్య పతయస్యామ ॥ 6
ఇదగ్ం సర్పేభ్యో హవిరస్తు జుష్టమ్ । ఆశ్రేషా యేషామనుయన్తి చేతః ।
యే అన్తరిక్ష-మ్పృథివీం-క్షియన్తి । తేన స్సర్పాసో హవమాగమిష్ఠాః ।
యే రోచనే సూర్యస్యాపి సర్పాః । యే దివ-న్దేవీ-మనుసఞ్చరన్తి ।
యేషామాశ్రేషా అనుయన్తి కామమ్ । తేభ్య-స్సర్పేభ్యో మధు-మజ్జుహోమి ॥ 7
ఉపహూతాః పితరో యే మఘాసు । మనోజవస-స్సుకృత-స్సుకృత్యాః ।
తే నో నక్షత్రే హవమాగమిష్ఠాః । స్వధాభిర్యజ్ఞ-మ్ప్రయత-ఞ్జుషన్తామ్ ।
యే అగ్నిదగ్ధా యే-ఽనగ్ని-దగ్ధాః । యే-ఽముల్లోక-మ్పితరః, క్షియన్తి ।
యాగ్శ్చ విద్మయాగ్ం ఉ చ న ప్రవిద్మ । మఘాసు యజ్ఞగ్ం సుకృత-ఞ్జుషన్తామ్ ॥ 8
గవా-మ్పతిః ఫల్గునీ-నామసి త్వమ్ । తదర్యమన్వరుణ మిత్ర చారు ।
త-న్త్వా వయగ్ం సనితారగ్ం సనీనామ్ । జీవా జీవన్తముప సంవిఁశేమ ।
యేనేమా విశ్వా భువనాని సఞ్జితా । యస్య దేవా అనుసంయఁన్తి చేతః ।
అర్యమా రాజా-ఽజరస్తు విష్మాన్ । ఫల్గునీనా-మృషభో రోరవీతి ॥ 9
శ్రేష్ఠో దేవానా-మ్భగవో భగాసి । తత్త్వా విదుః ఫల్గునీ-స్తస్య విత్తాత్ ।
అస్మభ్యం-క్షత్రమజరగ్ం సువీర్యమ్ । గోమదశ్వ-వదుపసన్ను-దేహ ।
భగోహ దాతా భగ ఇత్ప్రదాతా । భగో దేవీః ఫల్గునీ-రావివేశ ।
భగస్యేత్త-మ్ప్రసవ-ఙ్గమేమ । యత్ర దేవై-స్సధమాద-మ్మదేమ ॥ 10
ఆయాతు దేవ-స్సవితో పయాతు । హిరణ్యయేన సువృతా రథేన ।
వహన, హస్తగ్ం సుభగం-విఁద్మనాపసమ్ । ప్రయచ్ఛన్త-మ్పపురి-మ్పుణ్యమచ్ఛ ।
హస్తః ప్రయచ్ఛ త్వమృతం-వఁసీయః । దక్షిణేన ప్రతిగృభ్ణీమ ఏనత్ ।
దాతార-మద్య సవితా విదేయ । యో నో హస్తాయ ప్రసువాతి యజ్ఞమ్ ॥ 11
త్వష్టా నక్షత్ర-మభ్యేతి చిత్రామ్ । సుభగ్ం ససంయుఁవతిగ్ం రోచమానామ్ ।
నివేశయ-న్నమృతా-న్మర్త్యాగ్శ్చ । రూపాణి పిగ్ంశ-న్భువనాని విశ్వా ।
తన్నస్త్వష్టా తదు చిత్రా విచష్టామ్ । తన్నక్షత్ర-మ్భూరిదా అస్తు మహ్యమ్ ।
తన్నః ప్రజాం-వీఁరవతీగ్ం సనోతు । గోభిర్నో అశ్వై-స్సమనక్తు యజ్ఞమ్ ॥ 12
వాయు-ర్నక్షత్ర-మభ్యేతి నిష్ట్యామ్ । తిగ్మశృఙ్గో వృషభో రోరువాణః ।
సమీరయ-న్భువనా మాతరిశ్వా । అప ద్వేషాగ్ంసి నుదతామరాతీః ।
తన్నో వాయస్తదు నిష్ట్యా శృణోతు । తన్నక్షత్ర-మ్భూరిదా అస్తు మహ్యమ్ ।
తన్నో దేవాసో అను జానన్తు కామమ్ । యథా తరేమ దురితాని విశ్వా ॥ 13
దూరమస్మచ్ఛత్రవో యన్తు భీతాః । తదిన్ద్రాగ్నీ కృణుతా-న్తద్విశాఖే ।
తన్నో దేవా అనుమదన్తు యజ్ఞమ్ । పశ్చా-త్పురస్తా-దభయన్నో అస్తు ।
నక్షత్రాణా-మధిపత్నీ విశాఖే । శ్రేష్ఠా-విన్ద్రాగ్నీ భువనస్య గోపౌ ।
విషూచ-శ్శత్రూనపబాధమానౌ । అపక్షుధ-న్నుదతామరాతిమ్ ॥ 14
పూర్ణా పశ్చాదుత పూర్ణా పురస్తాత్ । ఉన్మధ్యతః పౌర్ణమాసీ జిగాయ ।
తస్యా-న్దేవా అధి సం-వఁసన్తః । ఉత్తమే నాక ఇహ మాదయన్తామ్ ।
పృథ్వీ సువర్చా యువతి-స్సజోషాః । పౌర్ణమాస్యుదగా-చ్ఛోభమానా ।
ఆప్యాయయన్తీ దురితాని విశ్వా । ఉరు-న్దుహాం-యఁజమానాయ యజ్ఞమ్ ॥ 15
ఋద్ధ్యాస్మ హవ్యై-ర్నమసోప-సద్య । మిత్ర-న్దేవ-మ్మిత్రధేయన్నో అస్తు ।
అనూరాధాన్, హవిషా వర్ధయన్తః । శత-ఞ్జీవేమ శరద-స్సవీరాః ।
చిత్రం-నక్షత్ర-ముదగా-త్పురస్తాత్ । అనూరాధా స ఇతి యద్వదన్తి ।
తన్మిత్ర ఏతి పథిభి-ర్దేవయానైః । హిరణ్యయై-ర్వితతై-రన్తరిక్షే ॥ 16
ఇన్ద్రో జ్యేష్ఠా మను నక్షత్రమేతి । యస్మిన్ వృత్రం-వృఁత్ర తూర్యే తతార ।
తస్మిన్వయ-మమృత-న్దుహానాః । క్షుధన్తరేమ దురితి-న్దురిష్టిమ్ ।
పురన్దరాయ వృషభాయ ధృష్ణవే । అషాఢాయ సహమానాయ మీఢుషే ।
ఇన్ద్రాయ జ్యేష్ఠా మధుమద్దుహానా । ఉరు-ఙ్కృణోతు యజమానాయ లోకమ్ ॥ 17
మూల-మ్ప్రజాం-వీఁరవతీం-విఁదేయ । పరాచ్యేతు నిర్-ఋతిః పరాచా ।
గోభి-ర్నక్షత్ర-మ్పశుభి-స్సమక్తమ్ । అహ-ర్భూయా-ద్యజమానాయ మహ్యమ్ ।
అహర్నో అద్య సువితే దధాతు । మూల-న్నక్షత్రమితి యద్వదన్తి ।
పరాచీం-వాఁచా నిర్-ఋతి-న్నుదామి । శివ-మ్ప్రజాయై శివమస్తు మహ్యమ్ ॥ 18
యా దివ్యా ఆపః పయసా సమ్బభూవుః । యా అన్తరిక్ష ఉత పార్థివీర్యాః ।
యాసామషాఢా అనుయన్తి కామమ్ । తా న ఆప-శ్శగ్గ్ స్యోనా భవన్తు ।
యాశ్చ కూప్యా యాశ్చ నాద్యా-స్సముద్రియాః । యాశ్చ వైశన్తీరుత ప్రాసచీర్యాః ।
యాసామషాఢా మధు భక్షయన్తి । తా న ఆప-శ్శగ్గ్ స్యోనా భవన్తు ॥ 19
తన్నో విశ్వే ఉప శృణ్వన్తు దేవాః । తదషాఢా అభిసంయఁన్తు యజ్ఞమ్ ।
తన్నక్షత్ర-మ్ప్రథతా-మ్పశుభ్యః । కృషి-ర్వృష్టి-ర్యజమానాయ కల్పతామ్ ।
శుభ్రాః కన్యా యువతయ-స్సుపేశసః । కర్మకృత-స్సుకృతో వీర్యావతీః ।
విశ్వా-న్దేవాన్, హవిషా వర్ధయన్తీః ।
అషాఢాః కామ ముపయాన్తు యజ్ఞమ్ ॥ 20
యస్మి-న్బ్రహ్మాభ్యజయ-థ్సర్వమేతత్ । అముఞ్చ లోక మిదమూచ సర్వమ్ ।
తన్నో నక్షత్ర-మభిజి-ద్విజిత్య । శ్రియ-న్దధాత్వ-హృణీయమానమ్ ।
ఉభౌ లోకౌ బ్రహ్మణా సఞ్జితేమౌ । తన్నో నక్షత్ర-మభిజి-ద్విచష్టామ్ ।
తస్మిన్ వయ-మ్పృతనా స్సఞ్జయేమ । తన్నో దేవాసో అనుజానన్తు కామమ్ ॥ 21
శృణ్వన్తి శ్రోణా-మమృతస్య గోపామ్ । పుణ్యామస్యా ఉపశృణోమి వాచమ్ ।
మహీ-న్దేవీం-విఁష్ణుపత్నీ మజూర్యామ్ । ప్రతీచీ మేనాగ్ం హవిషా యజామః ।
త్రేధా విష్ణు-రురుగాయో విచక్రమే । మహీ-న్దివ-మ్పృథివీ-మన్తరిక్షమ్ ।
తచ్ఛ్రోణైతి శ్రవ-ఇచ్ఛమానా । పుణ్యగ్గ్ శ్లోకం-యఁజమానాయ కృణ్వతీ ॥ 22
అష్టౌ దేవా వసవస్సోమ్యాసః । చతస్రో దేవీ రజరా-శ్శ్రవిష్ఠాః ।
తే యజ్ఞ-మ్పాన్తు రజసః పరస్తాత్ । సంవఁథ్సరీణ-మమృతగ్గ్ స్వస్తి ।
యజ్ఞ-న్నః పాన్తు వసవః పురస్తాత్ । దక్షిణతో-ఽభియన్తు శ్రవిష్ఠాః ।
పుణ్యన్నక్షత్రమభి సంవిఁశామ । మా నో అరాతి-రఘశగ్ం సాగన్న్ ॥ 23
క్షత్రస్య రాజా వరుణో-ఽధిరాజః । నక్షత్రాణాగ్ం శతభిషగ్ వసిష్ఠః ।
తౌ దేవేభ్యః కృణుతో దీర్ఘమాయః । శతగ్ం సహస్రా భేషజాని ధత్తః ।
యజ్ఞన్నో రాజా వరుణ ఉపయాతు । తన్నో విశ్వే అభిసంయఁన్తు దేవాః ।
తన్నో నక్షత్రగ్ం శతభిషగ్ జుషాణమ్ । దీర్ఘమాయుః ప్రతిర-ద్భేషజాని ॥ 24
అజ ఏకపా- దుదగా-త్పురస్తాత్ । విశ్వా భూతాని ప్రతి మోదమానః ।
తస్య దేవాః ప్రసవం-యఁన్తి సర్వే । ప్రోష్ఠపదాసో అమృతస్య గోపాః ।
విభ్రాజమాన-స్సమిధాన ఉగ్రః । ఆ-ఽన్తరిక్ష-మరుహద-ద్గన్ద్యామ్ ।
తగ్ం సూర్య-న్దేవ-మజమేకపాదమ్ । ప్రోష్ఠపదాసో అనుయన్తి సర్వే ॥ 25
అహి-ర్బుధ్నియః ప్రథమాన ఏతి । శ్రేష్ఠో దేవానాముత మానుషాణామ్ ।
త-మ్బ్రాహ్మణా-స్సోమపా-స్సోమ్యాసః । ప్రోష్ఠపదాసో అభిరక్షన్తి సర్వే ।
చత్వార ఏకమభి కర్మ దేవాః । ప్రోష్ఠపదాస ఇతి యాన్, వదన్తి ।
తే బుధ్నియ-మ్పరిషద్యగ్గ్ స్తువన్తః । అహిగ్ం రక్షన్తి నమసోప సద్య ॥ 26
పూషా రేవత్యన్వేతి పన్థామ్ । పుష్టిపతీ పశుపా వాజబస్త్యౌ ।
ఇమాని హవ్యా ప్రయతా జుషాణా । సుగైర్నో యానైరుపయాతాం-యఁజ్ఞమ్ ।
క్షుద్రా-న్పశూ-న్రక్షతు రేవతీ నః । గావో నో అశ్వాగ్ం అన్వేతు పూషా ।
అన్నగ్ం రక్షన్తౌ బహుధా విరూపమ్ । వాజగ్ం సనుతాం-యఁజమానాయ యజ్ఞమ్ ॥ 27
తదశ్వినా-వశ్వయుజో-పయాతామ్ । శుభఙ్గమిష్ఠౌ సుయమేభిరశ్వైః ।
స్వన్నక్షత్రగ్ం హవిషా యజన్తౌ । మద్ధ్వా-సమ్పృక్తౌ యజుషా సమక్తౌ ।
యౌ దేవానా-మ్భిషజౌ హవ్యవాహౌ । విశ్వస్య దూతా-వమృతస్య గోపౌ ।
తౌ నక్షత్రం-జుజుషాణో-పయాతామ్ । నమో-ఽశ్విభ్యా-ఙ్కృణుమో-ఽశ్వగ్యుభ్యామ్ ॥ 28
అప పాప్మాన-మ్భరణీ-ర్భరన్తు । తద్యమో రాజా భగవాన్, విచష్టామ్ ।
లోకస్య రాజా మహతో మహాన్, హి । సుగన్నః పన్థామభయ-ఙ్కృణోతు ।
యస్మి-న్నక్షత్రే యమ ఏతి రాజా । యస్మిన్నేన-మభ్యషిఞ్చన్త దేవాః ।
తదస్య చిత్రగ్ం హవిషా యజామ । అప పాప్మాన-మ్భరణీ-ర్భరన్తు ॥ 29
నివేశనీ సఙ్గమనీ వసూనాం-విఁశ్వా రూపాణి వసూన్యా-వేశయన్తీ ।
సహస్ర-పోషగ్ం సుభగా రరాణా సా న ఆగన్ వర్చసా సంవిఁదానా ।
యత్తే దేవా అదధు-ర్భాగధేయ-మమావాస్యే సంవఁసన్తో మహిత్వా ।
సా నో యజ్ఞ-మ్పిపృహి విశ్వవారే రయిన్నో ధేహి సుభగే సువీరమ్ ॥ 30
31-40: Optional for Additional Chanting
చన్ద్రమా
నవో నవో భవతి జాయమానో-ఽహ్నా-ఙ్కేతు-రుషసా మేత్యగ్రే ।
భాగ-న్దేవేభ్యో విదధాత్యాయ-న్ప్రచన్ద్రమాస్తిరితి దీర్ఘమాయుః ॥
యమాదిత్యా అగ్ంశుమాప్యాయయన్తి యమక్షిత-మక్షితయః పిబన్తి ।
తేన నో రాజా వరుణో బృహస్పతి రాప్యాయయన్తు భువనస్య గోపాః ॥ 31
యే విరూపే సమనసా సంవ్యఁయన్తీ । సమాన-న్తన్తు-మ్పరితా-తనాతే ।
విభూ ప్రభూ అనుభూ విశ్వతో హువే । తే నో నక్షత్రే హవమాగ-మేతమ్ ।
వయ-న్దేవీ బ్రహ్మణా సంవిఁదానాః । సురత్నాసో దేవవీతి-న్దధానాః ।
అహోరాత్రే హవిషా వర్ధయన్తః । అతి పాప్మాన-మతిముక్త్యా గమేమ ॥ 32
ప్రత్యువ దృశ్యాయతీ । వ్యుచ్ఛన్తీ దుహితా దివః ।
అపో మహీ వృణుతే చక్షుషా । తమో జ్యోతిష్కృణోతి సూనరీ ।
ఉదు స్త్రియాస్సచతే సూర్యః । స చా ఉద్యన్నక్షత్ర మర్చిమత్ ।
త వేదుషో వ్యుషి సూర్యస్య చ । సమ్భక్తేన గమేమహి ॥ 33
తన్నో నక్షత్ర మర్చిమత్ । భానుమత్తేజ ఉచ్ఛరత్ ।
ఉపయజ్ఞ-మిహాగమత్ । ప్రనక్షత్రాయ దేవాయ । ఇన్ద్రాయేన్దుగ్ం హవామహే ।
స న స్సవితా సువథ్సనిమ్ । పుష్టిదాం-వీఁరవత్తమమ్ ॥ 34
ఉదుత్య-ఞ్జాతవేదస-న్దేవం-వఁహన్తి కేతవః । దృశే విశ్వాయ సూర్యమ్ ।
చిత్ర-న్దేవానా ముదగాదనీక-ఞ్చక్షు-ర్మిత్రస్య వరుణస్యాగ్నేః ।
ఆ-ఽప్రా ద్యావాపృథివీ అన్తరిక్షగ్ం సూర్య ఆత్మా జగతస్తస్థుషశ్చ ॥ 35
అదితిర్న ఉరుష్య-త్వదితి-శ్శర్మ యచ్ఛతు । అదితిః పాత్వగ్ం హసః।
మహీమూషు మాతరగ్ం సువ్రతానా-మృతస్య పత్నీ మవసే హువేమ ।
తువిక్షత్రా-మజరన్తీ మురూచీగ్ం సుశర్మాణ-మదితిగ్ం సుప్రణీతిమ్ ॥ 36
ఇదం-విఁష్ణు-ర్విచక్రమే త్రేధా నిదధే పదమ్ । సమూఢమస్య పాగ్ం సురే ।
ప్రతద్విష్ణు స్తవతే వీర్యాయ । మృగో న భీమః కుచరో గిరిష్ఠాః ।
యస్యోరుషు త్రిషు విక్రమణేషు । అధిక్షియన్తి భువనాని విశ్వా ॥ 37
అగ్ని-ర్మూద్ర్ధా దివః కకుత్పతిః పృథివ్యా అయమ్ ।
అపాగ్ం రేతాగ్ంసి జిన్వతి ।
భువో యజ్ఞస్య రజసశ్చ నేతా యత్రా నియుద్భి-స్సచసే శివాభిః ।
దివి మూద్ర్ధాన-న్దధిషే సువర్షా-ఞ్జిహ్వామగ్నే చకృషే హవ్యవాహం ॥ 38
అనునో-ఽద్యానుమతి-ర్యజ్ఞ-న్దేవేషు మన్యతామ్ ।
అగ్నిశ్చ హవ్యవాహనో భవతా-న్దాశుషే మయః ।
అన్విదనుమతే త్వ-మ్మన్యాసై శఞ్చ నః కృధి ।
క్రత్వే దక్షాయ నో హిను ప్రణ ఆయూగ్ంషి తారిషః ॥ 39
హవ్యవాహమభి-మాతిషాహమ్ । రక్షోహణ-మ్పృతనాసు జిష్ణుమ్ ।
జ్యోతిష్మన్త-న్దీద్యత-మ్పురన్ధిమ్ । అగ్నిగ్గ్ స్విష్ట కృతమాహువేమ ।
స్విష్ట మగ్నే అభిత-త్పృణాహి । విశ్వా దేవ పృతనా అభిష్య ।
ఉరున్నః పన్థా-మ్ప్రదిశన్ విభాహి । జ్యోతిష్మద్ధేహ్య జరన్న ఆయుః ॥ 40
ఓం శాన్తి-శ్శాన్తి-శ్శాన్తిః ॥
