ଅଥ କୈଵଲ୍ଯପାଦଃ ।
ଜନ୍ମୌଷଧିମନ୍ତ୍ରତପସ୍ସମାଧିଜାଃ ସିଦ୍ଧଯଃ ॥1॥
ଜନ୍ମୌଷଧିମନ୍ତ୍ରତପସ୍ସମାଧିଜାଃ ସିଦ୍ଧଯଃ ॥1॥
ଜାତ୍ଯନ୍ତରପରିଣାମଃ ପ୍ରକୃତ୍ଯାପୂରାତ୍ ॥2॥
ନିମିତ୍ତମପ୍ରଯୋଜକଂ ପ୍ରକୃତୀନାଂଵରଣଭେଦସ୍ତୁ ତତଃ କ୍ଷେତ୍ରିକଵତ୍ ॥3॥
ନିର୍ମାଣଚିତ୍ତାନ୍ଯସ୍ମିତାମାତ୍ରାତ୍ ॥4॥
ପ୍ରଵୃତ୍ତିଭେଦେ ପ୍ରଯୋଜକଂ ଚିତ୍ତମେକମନେକେଷାମ୍ ॥5॥
ତତ୍ର ଧ୍ଯାନଜମନାଶଯମ୍ ॥6॥
କର୍ମାଶୁକ୍ଲାକୃଷ୍ଣଂ ଯୋଗିନଃ ତ୍ରିଵିଧମିତରେଷାମ୍ ॥7॥
ତତସ୍ତଦ୍ଵିପାକାନୁଗୁଣାନାମେଵାଭିଵ୍ଯକ୍ତିର୍ଵାସନାନାମ୍ ॥8॥
ଜାତି ଦେଶ କାଲ ଵ୍ଯଵହିତାନାମପ୍ଯାନନ୍ତର୍ଯଂ ସ୍ମୃତିସଂସ୍କାରଯୋଃ ଏକରୂପତ୍ଵାତ୍ ॥9॥
ତାସାମନାଦିତ୍ଵଂ ଚାଶିଷୋ ନିତ୍ଯତ୍ଵାତ୍ ॥10॥
ହେତୁଫଲାଶ୍ରଯାଲମ୍ବନୈଃ ସଙ୍ଗୃହୀତତ୍ଵାତେଷାମଭାଵେତଦଭାଵଃ ॥11॥
ଅତୀତାନାଗତଂ ସ୍ଵରୂପତୋଽସ୍ତ୍ଯଧ୍ଵଭେଦାଦ୍ଧର୍ମାଣାମ୍ ॥12॥
ତେ ଵ୍ଯକ୍ତସୂକ୍ଷ୍ମାଃ ଗୁଣାତ୍ମାନଃ ॥13॥
ପରିଣାମୈକତ୍ଵାତ୍ ଵସ୍ତୁତତ୍ତ୍ଵମ୍ ॥14॥
ଵସ୍ତୁସାମ୍ଯେ ଚିତ୍ତଭେଦାତ୍ତଯୋର୍ଵିଭକ୍ତଃ ପନ୍ଥାଃ ॥15॥
ନ ଚୈକଚିତ୍ତତନ୍ତ୍ରଂ ଵସ୍ତୁ ତଦପ୍ରମାଣକଂ ତଦା କିଂ ସ୍ଯାତ୍ ॥16॥
ତଦୁପରାଗାପେକ୍ଷିତ୍ଵାତ୍ ଚିତ୍ତସ୍ଯ ଵସ୍ତୁଜ୍ଞାତାଜ୍ଞାତମ୍ ॥17॥
ସଦାଜ୍ଞାତାଃ ଚିତ୍ତଵୃତ୍ତଯଃ ତତ୍ପ୍ରଭୋଃ ପୁରୁଷସ୍ଯାପରିଣାମିତ୍ଵାତ୍ ॥18॥
ନ ତତ୍ସ୍ଵାଭାସଂ ଦୃଶ୍ଯତ୍ଵାତ୍ ॥19॥
ଏକ ସମଯେ ଚୋଭଯାନଵଧାରଣମ୍ ॥20॥
ଚିତ୍ତାନ୍ତର ଦୃଶ୍ଯେ ବୁଦ୍ଧିବୁଦ୍ଧେଃ ଅତିପ୍ରସଙ୍ଗଃ ସ୍ମୃତିସଙ୍କରଶ୍ଚ ॥21॥
ଚିତେରପ୍ରତିସଙ୍କ୍ରମାଯାଃ ତଦାକାରାପତ୍ତୌ ସ୍ଵବୁଦ୍ଧି ସଂଵେଦନମ୍ ॥22॥
ଦ୍ରଷ୍ଟୃଦୃଶ୍ଯୋପରକ୍ତଂ ଚିତ୍ତଂ ସର୍ଵାର୍ଥମ୍ ॥23॥
ତଦସଙ୍ଖ୍ଯେଯ ଵାସନାଭିଃ ଚିତ୍ରମପି ପରାର୍ଥଂ ସଂହତ୍ଯକାରିତ୍ଵାତ୍ ॥24॥
ଵିଶେଷଦର୍ଶିନଃ ଆତ୍ମଭାଵଭାଵନାନିଵୃତ୍ତିଃ ॥25॥
ତଦା ଵିଵେକନିମ୍ନଂ କୈଵଲ୍ଯପ୍ରାଗ୍ଭାରଂ ଚିତ୍ତମ୍ ॥26॥
ତଚ୍ଛିଦ୍ରେଷୁ ପ୍ରତ୍ଯଯାନ୍ତରାଣି ସଂସ୍କାରେଭ୍ଯଃ ॥27॥
ହାନମେଷାଂ କ୍ଲେଶଵଦୁକ୍ତମ୍ ॥28॥
ପ୍ରସଙ୍ଖ୍ଯାନେଽପ୍ଯକୁସୀଦସ୍ଯ ସର୍ଵଥା ଵିଵେକଖ୍ଯାତେଃ ଧର୍ମମେଘସ୍ସମାଧିଃ ॥29॥
ତତଃ କ୍ଲେଶକର୍ମନିଵୃତ୍ତିଃ ॥30॥
ତଦା ସର୍ଵାଵରଣମଲାପେତସ୍ଯ ଜ୍ଞାନସ୍ଯାନନ୍ତ୍ଯାତ୍ ଜ୍ଞେଯମଲ୍ପମ୍ ॥31॥
ତତଃ କୃତାର୍ଥାନାଂ ପରିଣାମକ୍ରମସମାପ୍ତିର୍ଗୁଣାନାମ୍ ॥32॥
କ୍ଷଣପ୍ରତିଯୋଗୀ ପରିଣାମାପରାନ୍ତ ନିର୍ଗ୍ରାହ୍ଯଃ କ୍ରମଃ ॥33॥
ପୁରୁଷାର୍ଥଶୂନ୍ଯାନାଂ ଗୁଣାନାମ୍ପ୍ରତିପ୍ରସଵଃ କୈଵଲ୍ଯଂ ସ୍ଵରୂପପ୍ରତିଷ୍ଠା ଵା ଚିତିଶକ୍ତିରିତି ॥34॥
ଇତି ପାତଞ୍ଜଲଯୋଗଦର୍ଶନେ କୈଵଲ୍ଯପାଦୋ ନାମ ଚତୁର୍ଥଃ ପାଦଃ ।

