[કૃષ્ણયજુર્વેદ-ન્તૈત્તરીય બ્રાહ્મણ 3-4-1-1]
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ।
બ્રહ્મણે બ્રાહ્મણમાલભતે । ક્ષત્ત્રાય રાજન્યમ્ ।
મરુદ્ભ્યો વૈશ્યમ્ । તપસે શૂદ્રમ્ ।
તમસે તસ્કરમ્ । નારકાય વીરહણમ્ ।
પાપ્મને ક્લીબમ્ । આક્રયાયાયોગૂમ્ ।
કામાય પુગ્ગ્શ્ચલૂમ્ । અતિક્રુષ્ટાય માગધમ્ ॥ 1 ॥
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ।
બ્રહ્મણે બ્રાહ્મણમાલભતે । ક્ષત્ત્રાય રાજન્યમ્ ।
મરુદ્ભ્યો વૈશ્યમ્ । તપસે શૂદ્રમ્ ।
તમસે તસ્કરમ્ । નારકાય વીરહણમ્ ।
પાપ્મને ક્લીબમ્ । આક્રયાયાયોગૂમ્ ।
કામાય પુગ્ગ્શ્ચલૂમ્ । અતિક્રુષ્ટાય માગધમ્ ॥ 1 ॥
ગીતાય સૂતમ્ । નૃત્તાય શૈલૂષમ્ ।
ધર્માય સભાચરમ્ । નર્માય રેભમ્ ।
નરિષ્ઠાયૈ ભીમલમ્ । હસાય કારિમ્ ।
આનન્દાય સ્ત્રીષખમ્ । પ્રમુદે કુમારીપુત્રમ્ ।
મેધાયૈ રથકારમ્ । ધૈર્યાય તક્ષાણમ્ ॥ 2 ॥
ધર્માય સભાચરમ્ । નર્માય રેભમ્ ।
નરિષ્ઠાયૈ ભીમલમ્ । હસાય કારિમ્ ।
આનન્દાય સ્ત્રીષખમ્ । પ્રમુદે કુમારીપુત્રમ્ ।
મેધાયૈ રથકારમ્ । ધૈર્યાય તક્ષાણમ્ ॥ 2 ॥
શ્રમાય કૌલાલમ્ । માયાયૈ કાર્મારમ્ ।
રૂપાય મણિકારમ્ । શુભે વપમ્ ।
શરવ્યાયા ઇષુકારમ્ । હેત્યૈ ધન્વકારમ્ ।
કર્મણે જ્યાકારમ્ । દિષ્ટાય રજ્જુસર્ગમ્ ।
મૃત્યવે મૃગયુમ્ । અન્તકાય શ્વનિતમ્ ॥ 3 ॥
રૂપાય મણિકારમ્ । શુભે વપમ્ ।
શરવ્યાયા ઇષુકારમ્ । હેત્યૈ ધન્વકારમ્ ।
કર્મણે જ્યાકારમ્ । દિષ્ટાય રજ્જુસર્ગમ્ ।
મૃત્યવે મૃગયુમ્ । અન્તકાય શ્વનિતમ્ ॥ 3 ॥
સન્ધયે જારમ્ । ગેહાયોપપતિમ્ ।
નિર્-ઋત્યૈ પરિવિત્તમ્ । આર્ત્યૈ પરિવિવિદાનમ્ ।
અરાધ્યૈ દિધિષૂપતિમ્ । પવિત્રાય ભિષજમ્ ।
પ્રજ્ઞાનાય નક્ષત્રદર્શમ્ । નિષ્કૃત્યૈ પેશસ્કારીમ્ ।
બલાયોપદામ્ । વર્ણાયાનૂરુધમ્ ॥ 4 ॥
નિર્-ઋત્યૈ પરિવિત્તમ્ । આર્ત્યૈ પરિવિવિદાનમ્ ।
અરાધ્યૈ દિધિષૂપતિમ્ । પવિત્રાય ભિષજમ્ ।
પ્રજ્ઞાનાય નક્ષત્રદર્શમ્ । નિષ્કૃત્યૈ પેશસ્કારીમ્ ।
બલાયોપદામ્ । વર્ણાયાનૂરુધમ્ ॥ 4 ॥
નદીભ્યઃ પૌઞ્જિષ્ટમ્ । ઋક્ષીકાભ્યો નૈષાદમ્ ।
પુરુષવ્યાઘ્રાય દુર્મદમ્ । પ્રયુદ્ભ્ય ઉન્મત્તમ્ ।
ગન્ધર્વાપ્સરાભ્યો વ્રાત્યમ્ । સર્પદેવજનેભ્યો-ઽપ્રતિપદમ્ ।
અવેભ્યઃ કિતવમ્ । ઇર્યતાયા અકિતવમ્ ।
પિશાચેભ્યો બિદલકારમ્ । યાતુધાનેભ્યઃ કણ્ટકકારમ્ ॥ 5 ॥
પુરુષવ્યાઘ્રાય દુર્મદમ્ । પ્રયુદ્ભ્ય ઉન્મત્તમ્ ।
ગન્ધર્વાપ્સરાભ્યો વ્રાત્યમ્ । સર્પદેવજનેભ્યો-ઽપ્રતિપદમ્ ।
અવેભ્યઃ કિતવમ્ । ઇર્યતાયા અકિતવમ્ ।
પિશાચેભ્યો બિદલકારમ્ । યાતુધાનેભ્યઃ કણ્ટકકારમ્ ॥ 5 ॥
ઉથ્સાદેભ્યઃ કુબ્જમ્ । પ્રમુદે વામનમ્ ।
દ્વાર્ભ્ય-સ્સ્રામમ્ । સ્વપ્નાયાન્ધમ્ ।
અધર્માય બધિરમ્ । સઞ્જ્ઞાનાય સ્મરકારીમ્ ।
પ્રકામોદ્યાયોપસદમ્ । આશિક્ષાયૈ પ્રશ્નિનમ્ ।
ઉપશિક્ષાયા અભિપ્રશ્નિનમ્ । મર્યાદાયૈ પ્રશ્નવિવાકમ્ ॥ 6 ॥
દ્વાર્ભ્ય-સ્સ્રામમ્ । સ્વપ્નાયાન્ધમ્ ।
અધર્માય બધિરમ્ । સઞ્જ્ઞાનાય સ્મરકારીમ્ ।
પ્રકામોદ્યાયોપસદમ્ । આશિક્ષાયૈ પ્રશ્નિનમ્ ।
ઉપશિક્ષાયા અભિપ્રશ્નિનમ્ । મર્યાદાયૈ પ્રશ્નવિવાકમ્ ॥ 6 ॥
ઋત્યૈ સ્તેનહૃદયમ્ । વૈરહત્યાય પિશુનમ્ ।
વિવિત્ત્યૈ ક્ષત્તારમ્ । ઔપદ્રષ્ટાય સઙ્ગ્રહીતારમ્ ।
બલાયાનુચરમ્ । ભૂમ્ને પરિષ્કન્દમ્ ।
પ્રિયાય પ્રિયવાદિનમ્ । અરિષ્ટ્યા અશ્વસાદમ્ ।
મેધાય વાસઃ પલ્પૂલીમ્ । પ્રકામાય રજયિત્રીમ્ ॥ 7 ॥
વિવિત્ત્યૈ ક્ષત્તારમ્ । ઔપદ્રષ્ટાય સઙ્ગ્રહીતારમ્ ।
બલાયાનુચરમ્ । ભૂમ્ને પરિષ્કન્દમ્ ।
પ્રિયાય પ્રિયવાદિનમ્ । અરિષ્ટ્યા અશ્વસાદમ્ ।
મેધાય વાસઃ પલ્પૂલીમ્ । પ્રકામાય રજયિત્રીમ્ ॥ 7 ॥
ભાયૈ દાર્વાહારમ્ । પ્રભાયા આગ્નેન્ધમ્ ।
નાકસ્ય પૃષ્ઠાયાભિષેક્તારમ્ ।
બ્રધ્નસ્ય વિષ્ટપાય પાત્રનિર્ણેગમ્ ।
દેવલોકાય પેશિતારમ્ । મનુષ્યલોકાય પ્રકરિતારમ્ ।
સર્વેભ્યો લોકેભ્ય ઉપસેક્તારમ્ ।
અવર્ત્યૈ વધાયોપમન્થિતારમ્ । સુવર્ગાય લોકાય ભાગદુઘમ્ ।
વર્ષિષ્ઠાય નાકાય પરિવેષ્ટારમ્ ॥ 8 ॥
નાકસ્ય પૃષ્ઠાયાભિષેક્તારમ્ ।
બ્રધ્નસ્ય વિષ્ટપાય પાત્રનિર્ણેગમ્ ।
દેવલોકાય પેશિતારમ્ । મનુષ્યલોકાય પ્રકરિતારમ્ ।
સર્વેભ્યો લોકેભ્ય ઉપસેક્તારમ્ ।
અવર્ત્યૈ વધાયોપમન્થિતારમ્ । સુવર્ગાય લોકાય ભાગદુઘમ્ ।
વર્ષિષ્ઠાય નાકાય પરિવેષ્ટારમ્ ॥ 8 ॥
અર્મેભ્યો હસ્તિપમ્ । જવાયાશ્વપમ્ ।
પુષ્ટ્યૈ ગોપાલમ્ । તેજસે-ઽજપાલમ્ ।
વીર્યાયાવિપાલમ્ । ઇરાયૈ કીનાશમ્ ।
કીલાલાય સુરાકારમ્ । ભદ્રાય ગૃહપમ્ ।
શ્રેયસે વિત્તધમ્ । અધ્યક્ષાયાનુક્ષત્તારમ્ ॥ 9 ॥
પુષ્ટ્યૈ ગોપાલમ્ । તેજસે-ઽજપાલમ્ ।
વીર્યાયાવિપાલમ્ । ઇરાયૈ કીનાશમ્ ।
કીલાલાય સુરાકારમ્ । ભદ્રાય ગૃહપમ્ ।
શ્રેયસે વિત્તધમ્ । અધ્યક્ષાયાનુક્ષત્તારમ્ ॥ 9 ॥
મન્યવે-ઽયસ્તાપમ્ । ક્રોધાય નિસરમ્ ।
શોકાયાભિસરમ્ । ઉત્કૂલવિકૂલાભ્યા-ન્ત્રિસ્થિનમ્ ।
યોગાય યોક્તારમ્ । ક્ષેમાય વિમોક્તારમ્ ।
વપુષે માનસ્કૃતમ્ । શીલાયાઞ્જનીકારમ્ ।
નિર્-ઋત્યૈ કોશકારીમ્ । યમાયાસૂમ્ ॥ 10 ॥
શોકાયાભિસરમ્ । ઉત્કૂલવિકૂલાભ્યા-ન્ત્રિસ્થિનમ્ ।
યોગાય યોક્તારમ્ । ક્ષેમાય વિમોક્તારમ્ ।
વપુષે માનસ્કૃતમ્ । શીલાયાઞ્જનીકારમ્ ।
નિર્-ઋત્યૈ કોશકારીમ્ । યમાયાસૂમ્ ॥ 10 ॥
યમ્યૈ યમસૂમ્ । અથર્વભ્યો-ઽવતોકામ્ ।
સંવઁથ્સરાય પર્યારિણીમ્ । પરિવથ્સરાયાવિજાતામ્ ।
ઇદાવથ્સરાયાપસ્કદ્વરીમ્ । ઇદ્વત્સરાયાતીત્વરીમ્ ।
વથ્સરાય વિજર્જરામ્ । સંવઁથ્સરાય પલિક્નીમ્ ।
વનાય વનપમ્ । અન્યતો-ઽરણ્યાય દાવપમ્ ॥ 11 ॥
સંવઁથ્સરાય પર્યારિણીમ્ । પરિવથ્સરાયાવિજાતામ્ ।
ઇદાવથ્સરાયાપસ્કદ્વરીમ્ । ઇદ્વત્સરાયાતીત્વરીમ્ ।
વથ્સરાય વિજર્જરામ્ । સંવઁથ્સરાય પલિક્નીમ્ ।
વનાય વનપમ્ । અન્યતો-ઽરણ્યાય દાવપમ્ ॥ 11 ॥
સરોભ્યો ધૈવરમ્ । વેશન્તાભ્યો દાશમ્ ।
ઉપસ્થાવરીભ્યો બૈન્દમ્ । નડ્વલાભ્યઃ શૌષ્કલમ્ ।
પાર્યાય કૈવર્તમ્ । અવાર્યાય માર્ગારમ્ ।
તીર્થેભ્ય આન્દમ્ । વિષમેભ્યો મૈનાલમ્ ।
સ્વનેભ્યઃ પર્ણકમ્ । ગુહાભ્યઃ કિરાતમ્ ।
સાનુભ્યો જમ્ભકમ્ । પર્વતેભ્યઃ કિમ્પૂરુષમ્ ॥ 12 ॥
ઉપસ્થાવરીભ્યો બૈન્દમ્ । નડ્વલાભ્યઃ શૌષ્કલમ્ ।
પાર્યાય કૈવર્તમ્ । અવાર્યાય માર્ગારમ્ ।
તીર્થેભ્ય આન્દમ્ । વિષમેભ્યો મૈનાલમ્ ।
સ્વનેભ્યઃ પર્ણકમ્ । ગુહાભ્યઃ કિરાતમ્ ।
સાનુભ્યો જમ્ભકમ્ । પર્વતેભ્યઃ કિમ્પૂરુષમ્ ॥ 12 ॥
પ્રતિશ્રુત્કાયા..ઋતુલમ્ । ઘોષાય ભષમ્ ।
અન્તાય બહુવાદિનમ્ । અનન્તાય મૂકમ્ ।
મહસે વીણાવાદમ્ । ક્રોશાય તૂણવધ્મમ્ ।
આક્રન્દાય દુન્દુભ્યાઘાતમ્ । અવરસ્પરાય શઙ્ખધ્મમ્ ।
ઋભુભ્યો-ઽજિનસન્ધાયમ્ । સાધ્યેભ્યશ્ચર્મમ્ણમ્ ॥ 13 ॥
અન્તાય બહુવાદિનમ્ । અનન્તાય મૂકમ્ ।
મહસે વીણાવાદમ્ । ક્રોશાય તૂણવધ્મમ્ ।
આક્રન્દાય દુન્દુભ્યાઘાતમ્ । અવરસ્પરાય શઙ્ખધ્મમ્ ।
ઋભુભ્યો-ઽજિનસન્ધાયમ્ । સાધ્યેભ્યશ્ચર્મમ્ણમ્ ॥ 13 ॥
બીભથ્સાયૈ પૌલ્કસમ્ । ભૂત્યૈ જાગરણમ્ ।
અભૂત્યૈ સ્વપનમ્ । તુલાયૈ વાણિજમ્ ।
વર્ણાય હિરણ્યકારમ્ । વિશ્વેભ્યો દેવેભ્યઃ સિધ્મલમ્ ।
પશ્ચાદ્દોષાય ગ્લાવમ્ । ઋત્યૈ જનવાદિનમ્ ।
વ્યૃદ્ધ્યા અપગલ્ભમ્ । સગ્ંશરાય પ્રચ્છિદમ્ ॥ 14 ॥
અભૂત્યૈ સ્વપનમ્ । તુલાયૈ વાણિજમ્ ।
વર્ણાય હિરણ્યકારમ્ । વિશ્વેભ્યો દેવેભ્યઃ સિધ્મલમ્ ।
પશ્ચાદ્દોષાય ગ્લાવમ્ । ઋત્યૈ જનવાદિનમ્ ।
વ્યૃદ્ધ્યા અપગલ્ભમ્ । સગ્ંશરાય પ્રચ્છિદમ્ ॥ 14 ॥
હસાય પુગ્ગ્શ્ચલૂમાલભતે । વીણાવાદ-ઙ્ગણક-ઙ્ગીતાય ।
યાદસે શાબુલ્યામ્ । નર્માય ભદ્રવતીમ્ ।
તૂષ્ણવધ્મ-ઙ્ગ્રામણ્ય-મ્પાણિસઙ્ઘાત-ન્નૃત્તાય ।
મોદાયાનુક્રોશકમ્ । આનન્દાય તલવમ્ ॥ 15 ॥
યાદસે શાબુલ્યામ્ । નર્માય ભદ્રવતીમ્ ।
તૂષ્ણવધ્મ-ઙ્ગ્રામણ્ય-મ્પાણિસઙ્ઘાત-ન્નૃત્તાય ।
મોદાયાનુક્રોશકમ્ । આનન્દાય તલવમ્ ॥ 15 ॥
અક્ષરાજાય કિતવમ્ । કૃતાય સભાવિનમ્ ।
ત્રેતાયા આદિનવદર્શમ્ । દ્વાપરાય બહિ-સ્સદમ્ ।
કલયે સભાસ્થાણુમ્ । દુષ્કૃતાય ચરકાચાર્યમ્ ।
અધ્વને બ્રહ્મચારિણમ્ । પિશાચેભ્યઃ સૈલગમ્ ।
પિપાસાયૈ ગોવ્યચ્છમ્ । નિર્-ઋત્યૈ ગોઘાતમ્ ।
ક્ષુધે ગોવિકર્તમ્ । ક્ષુત્તૃષ્ણાભ્યા-ન્તમ્ ।
યો ગાં-વિઁકૃન્તન્ત-મ્માગ્ંસ-મ્ભિક્ષમાણ ઉપતિષ્ઠતે ॥ 16 ॥
ત્રેતાયા આદિનવદર્શમ્ । દ્વાપરાય બહિ-સ્સદમ્ ।
કલયે સભાસ્થાણુમ્ । દુષ્કૃતાય ચરકાચાર્યમ્ ।
અધ્વને બ્રહ્મચારિણમ્ । પિશાચેભ્યઃ સૈલગમ્ ।
પિપાસાયૈ ગોવ્યચ્છમ્ । નિર્-ઋત્યૈ ગોઘાતમ્ ।
ક્ષુધે ગોવિકર્તમ્ । ક્ષુત્તૃષ્ણાભ્યા-ન્તમ્ ।
યો ગાં-વિઁકૃન્તન્ત-મ્માગ્ંસ-મ્ભિક્ષમાણ ઉપતિષ્ઠતે ॥ 16 ॥
ભૂમ્યૈ પીઠસર્પિણમાલભતે । અગ્નયે-ઽગ્ંસલમ્ ।
વાયવે ચાણ્ડાલમ્ । અન્તરિક્ષાય વગ્ંશનર્તિનમ્ ।
દિવે ખલતિમ્ । સૂર્યાય હર્યક્ષમ્ ।
ચન્દ્રમસે મિર્મિરમ્ । નક્ષત્રેભ્યઃ કિલાસમ્ ।
અહ્ને શુક્લ-મ્પિઙ્ગલમ્ । રાત્રિયૈ કૃષ્ણ-મ્પિઙ્ગાક્ષમ્ ॥ 17 ॥
વાયવે ચાણ્ડાલમ્ । અન્તરિક્ષાય વગ્ંશનર્તિનમ્ ।
દિવે ખલતિમ્ । સૂર્યાય હર્યક્ષમ્ ।
ચન્દ્રમસે મિર્મિરમ્ । નક્ષત્રેભ્યઃ કિલાસમ્ ।
અહ્ને શુક્લ-મ્પિઙ્ગલમ્ । રાત્રિયૈ કૃષ્ણ-મ્પિઙ્ગાક્ષમ્ ॥ 17 ॥
વાચે પુરુષમાલભતે । પ્રાણમપાનં-વ્યાઁનમુદાનગ્ં સમાન-ન્તાન્વાયવે ।
સૂર્યાય ચક્ષુરાલભતે । મનશ્ચન્દ્રમસે ।
દિગ્ભ્ય-શ્શ્રોત્રમ્ । પ્રજાપતયે પુરુષમ્ ॥ 18 ॥
સૂર્યાય ચક્ષુરાલભતે । મનશ્ચન્દ્રમસે ।
દિગ્ભ્ય-શ્શ્રોત્રમ્ । પ્રજાપતયે પુરુષમ્ ॥ 18 ॥
અથૈતાનરૂપેભ્ય આલભતે । અતિહ્રસ્વમતિદીર્ઘમ્ ।
અતિકૃશમત્યગ્ંસલમ્ । અતિશુક્લમતિકૃષ્ણમ્ ।
અતિશ્લક્ષ્ણમતિલોમશમ્ । અતિકિરિટમતિદન્તુરમ્ ।
અતિમિર્મિરમતિમેમિષમ્ । આશાયૈ જામિમ્ । પ્રતીક્ષાયૈ કુમારીમ્ ॥ 19 ॥
અતિકૃશમત્યગ્ંસલમ્ । અતિશુક્લમતિકૃષ્ણમ્ ।
અતિશ્લક્ષ્ણમતિલોમશમ્ । અતિકિરિટમતિદન્તુરમ્ ।
અતિમિર્મિરમતિમેમિષમ્ । આશાયૈ જામિમ્ । પ્રતીક્ષાયૈ કુમારીમ્ ॥ 19 ॥