॥ શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
શ્રીસરસ્વત્યૈ નમઃ ॥ શ્રીગુરુભ્યો નમઃ ॥
સિદ્ધ મ્હણે નામકરણી । ગુરુભક્તશિખામણિ ।
તુઝી ભક્તિ ગુરુચરણીં । લીન જાહલી નિર્ધારીં ॥૧॥
તુઝી ભક્તિ ગુરુચરણીં । લીન જાહલી નિર્ધારીં ॥૧॥
પર્જન્ય યેતાં પુઢારાં । જૈસા યેતો સૂચના વારા ।
તૈસેં તુઝેં દૈન્ય-હરા । ઐકસી ગુરુચરિત્ર કથનભેદ ॥૨॥
તૈસેં તુઝેં દૈન્ય-હરા । ઐકસી ગુરુચરિત્ર કથનભેદ ॥૨॥
ઐસેં ચરિત્ર કામધેનુ । સાંગેન તુજ વિસ્તારોન ।
એકચિત્ત કરુનિ મન । ઐક શિષ્યા નામધારકા ॥૩॥
એકચિત્ત કરુનિ મન । ઐક શિષ્યા નામધારકા ॥૩॥
કૃષ્ણાવેણીતટાકેસી । ભુવનેશ્વરી-પશ્ચિમેસીં ।
ઔદુંબર વૃક્ષેસીં । રાહિલે શ્રીગુરુ પરિયેસા ॥૪॥
ઔદુંબર વૃક્ષેસીં । રાહિલે શ્રીગુરુ પરિયેસા ॥૪॥
ગૌપ્યરુપ અસતી ગુરુ । ઠાવ અસે અગોચરુ ।
અનુષ્ઠાન ધુરંધરુ । ચાતુર્માસ યેણેંપરી ॥૫॥
અનુષ્ઠાન ધુરંધરુ । ચાતુર્માસ યેણેંપરી ॥૫॥
સિદ્ધસ્થાન અસે ગહન । ભુવનેશ્વરીસંનિધાન ।
વિશેષ શ્રીગુરુ રાહિલે મ્હણોન । ઉત્કૃષ્ટ જાહલેં મહિમાન ॥૬॥
વિશેષ શ્રીગુરુ રાહિલે મ્હણોન । ઉત્કૃષ્ટ જાહલેં મહિમાન ॥૬॥
ઐકોનિ સિદ્ધાચેં વચન । નામધારક કરી નમન ।
પરમાત્મા શ્રીગુરુરાણા । કાં રહાવેં ગૌપ્યરુપેં ॥૭॥
પરમાત્મા શ્રીગુરુરાણા । કાં રહાવેં ગૌપ્યરુપેં ॥૭॥
ત્યાસી કાય અસે તપસ । ભિક્ષા માગણેં કાય હર્ષ ।
સંદેહ માઝ્યા માનસાસ । નિવારાવા દાતારા ॥૮॥
સંદેહ માઝ્યા માનસાસ । નિવારાવા દાતારા ॥૮॥
ઐક વત્સા નામધારકા । ભિક્ષા માગતો પિનાકા ।
આણિક સાંગેન ઐકા । દત્તાત્રેય તૈસાચિ ॥૯॥
આણિક સાંગેન ઐકા । દત્તાત્રેય તૈસાચિ ॥૯॥
દત્તાત્રેય ત્રયમૂર્તિ । ભિક્ષુકરુપી અસે દિસતી ।
ભક્તજનાનુગ્રહાર્થી । તીર્થયાત્રે હિંડતસે ॥૧૦॥
ભક્તજનાનુગ્રહાર્થી । તીર્થયાત્રે હિંડતસે ॥૧૦॥
અનુપમ તીર્થે ભૂમીવરી । અસતી ગૌપ્ય અપરાંપરીં ।
શ્રીગુરુમૂર્તિ પ્રીતિકરીં । પ્રગટલે ભક્તાંલાગીં ॥૧૧॥
શ્રીગુરુમૂર્તિ પ્રીતિકરીં । પ્રગટલે ભક્તાંલાગીં ॥૧૧॥
ભક્તજનોપકારાર્થ । તીર્થે હિંડે શ્રીગુરુનાથ ।
ગૌપ્ય વ્હાવયા કારણાર્થ । સમસ્ત યેઊનિ માગતી વર ॥૧૨॥
ગૌપ્ય વ્હાવયા કારણાર્થ । સમસ્ત યેઊનિ માગતી વર ॥૧૨॥
લપવિતાં દિનકરાસી । કેવીં લપે તેજોરાશી ।
કસ્તૂરી ઠેવિતાં જતનેસી । વાસ કેવીં ગૌપ્ય હોય ॥૧૩॥
કસ્તૂરી ઠેવિતાં જતનેસી । વાસ કેવીં ગૌપ્ય હોય ॥૧૩॥
આણિક સાંગેન તુજ સાક્ષી । ગુણ કૈસા કલ્પવૃક્ષીં ।
જેથેં રાહે તયા ક્ષિતીકાંક્ષી । કલ્પિલેં ફળ તેથેં હોય ॥૧૪॥
જેથેં રાહે તયા ક્ષિતીકાંક્ષી । કલ્પિલેં ફળ તેથેં હોય ॥૧૪॥
યાકારણેં તયા સ્થાનીં । પ્રગટલે ગુરુમુનિ ।
સાંગેન તુજ વિસ્તારુનિ । એકચિત્તેં પરિયેસા ॥૧૫॥
સાંગેન તુજ વિસ્તારુનિ । એકચિત્તેં પરિયેસા ॥૧૫॥
કરવીરક્ષેત્ર નગરાંત । બ્રાહ્મણ એક વેદરત ।
શાસ્ત્રપુરાણ વિખ્યાત । સાંગે સકળ વિદ્વજ્જનાં ॥૧૬॥
શાસ્ત્રપુરાણ વિખ્યાત । સાંગે સકળ વિદ્વજ્જનાં ॥૧૬॥
અગ્રવેદી અસે આપણ । જાણે તર્ક વ્યાકરણ ।
આન્હિકપ્રમાણ આચરણ । કર્મમાર્ગી રત હોતા ॥૧૭॥
આન્હિકપ્રમાણ આચરણ । કર્મમાર્ગી રત હોતા ॥૧૭॥
ત્યાસી જાહલા એક સુત । મૂર્ખ અસે ઉપજત ।
દૈવવશેં માતાપિતા મૃત । અસમાધાન હોઊનિયાં ॥૧૮॥
દૈવવશેં માતાપિતા મૃત । અસમાધાન હોઊનિયાં ॥૧૮॥
વર્ધતાં માતાપિત્યાઘરીં બાળ । વર્ષે સાત જાહલીં કેવળ ।
વ્રતબંધ કરિતી નિશ્ચળ । તયા દ્વિજકુમરકાસી ॥૧૯॥
વ્રતબંધ કરિતી નિશ્ચળ । તયા દ્વિજકુમરકાસી ॥૧૯॥
ન યે સ્નાનસંધ્યા ત્યાસી । ગાયત્રીમંત્ર પરિયેસીં ।
વેદ કૈંચા મૂર્ખાસી । પશૂસમાન જહાલા અસે ॥૨૦॥
વેદ કૈંચા મૂર્ખાસી । પશૂસમાન જહાલા અસે ॥૨૦॥
જેથેં સાંગતી અધ્યયન । જાઊનિ આપણ શિકૂં મ્હણે ।
તાવન્માત્ર શિકતાંચિ ક્ષણ । સવેંચિ વિસ્મૃતિ હોય ત્યાસી ॥૨૧॥
તાવન્માત્ર શિકતાંચિ ક્ષણ । સવેંચિ વિસ્મૃતિ હોય ત્યાસી ॥૨૧॥
ત્યા ગ્રામીંચે વિદ્વજ્જન । નિંદા કરિતી સકળૈ જન ।
વિપ્રકુળીં જન્મૂન । ઐસા મૂર્ખ ઉપજલાસી ॥૨૨॥
વિપ્રકુળીં જન્મૂન । ઐસા મૂર્ખ ઉપજલાસી ॥૨૨॥
તુઝા પિતા જ્ઞાનવંત । વેદશાસ્ત્રાદિ અભિજ્ઞાત ।
ત્યાચે પોટીં કૈસા કેત । ઉપજલાસી દગડાપરી ॥૨૩॥
ત્યાચે પોટીં કૈસા કેત । ઉપજલાસી દગડાપરી ॥૨૩॥
જળો જળો તુઝેં જિણેં । પિત્યાચ્યા નામા આણિલેં ઉણેં ।
પોટીં બાંધૂનિ પાષાણ । તળેં વિહીરી કાં ન કરિસી ॥૨૪॥
પોટીં બાંધૂનિ પાષાણ । તળેં વિહીરી કાં ન કરિસી ॥૨૪॥
જન્મોનિયાં સંસારીં । વૃથા જાહલાસી સૂકરાપરી ।
તુજ ગતિ યમપુરીં । અનાચારેં વર્તસી ॥૨૫॥
તુજ ગતિ યમપુરીં । અનાચારેં વર્તસી ॥૨૫॥
જ્યાસી વિદ્યા અસે ઐકા । તોચિ મનુષ્યાંમધ્યેં અધિકા ।
જેવીં દ્રવ્ય અસે નિક્ષેપિકા । તૈસી વિદ્યા પરિયેસા ॥૨૬॥
જેવીં દ્રવ્ય અસે નિક્ષેપિકા । તૈસી વિદ્યા પરિયેસા ॥૨૬॥
જ્યાચે હ્રદયીં અસે વિદ્યા । ત્યાસી અખિલ ભોગ સદા ।
યશસ્વી હોય સુખસંપદા । સમસ્તાંમધ્યેં પૂજ્ય તોચિ ॥૨૭॥
યશસ્વી હોય સુખસંપદા । સમસ્તાંમધ્યેં પૂજ્ય તોચિ ॥૨૭॥
શ્રેષ્ઠ અસે વયેં થોર । વિદ્યાહીન અપૂજ્ય નર ।
અશ્રેષ્ઠ અસે એખાદા નર । વિદ્યા અસતાં પૂજ્યમાન ॥૨૮॥
અશ્રેષ્ઠ અસે એખાદા નર । વિદ્યા અસતાં પૂજ્યમાન ॥૨૮॥
જ્યાસી નાહીં સહોદર । ત્યાસી વિદ્યા બંધુ-ભ્રાતર ।
સકળિકાં વંદ્ય હોય નર । વિદ્યા અસે ઐશાગુણેં ॥૨૯॥
સકળિકાં વંદ્ય હોય નર । વિદ્યા અસે ઐશાગુણેં ॥૨૯॥
એખાદે સમયીં વિદેશાસી । જાય નર વિદ્યાભ્યાસી ।
સમસ્ત પૂજા કરિતી ત્યાસી । વિદેશ હોય સ્વદેશ ॥૩૦॥
સમસ્ત પૂજા કરિતી ત્યાસી । વિદેશ હોય સ્વદેશ ॥૩૦॥
જ્યાસી વિદ્યા અસે બહુત । તોચિ હોય જ્ઞાનવંત ।
ત્યાચે દેહીં દેવત્વ । પૂજા ઘેઈ સકળાંપાશીં ॥૩૧॥
ત્યાચે દેહીં દેવત્વ । પૂજા ઘેઈ સકળાંપાશીં ॥૩૧॥
એખાદ્યા રાજ્યાધિપતીસી । સમસ્ત વંદિતી પરિયેસીં ।
ઐસા રાજા આપણ હર્ષી । વિદ્યાવંતાસી પૂજા કરી ॥૩૨॥
ઐસા રાજા આપણ હર્ષી । વિદ્યાવંતાસી પૂજા કરી ॥૩૨॥
જ્યાચે પદરીં નાહીં ધન । ત્યાચેં વિદ્યાચ ધન જાણ ।
વિદ્યા શિકાવી યાચિકારણ । નેણતા હોય પશૂસમાન ॥૩૩॥
વિદ્યા શિકાવી યાચિકારણ । નેણતા હોય પશૂસમાન ॥૩૩॥
ઐકોનિ બ્રાહ્મણાંચેં વચન । બ્રહ્મચારી કરી નમન ।
સ્વામીંનીં નિરોપિલેં જ્ઞાન । વિદ્યાભ્યાસ કરાવયા ॥૩૪॥
સ્વામીંનીં નિરોપિલેં જ્ઞાન । વિદ્યાભ્યાસ કરાવયા ॥૩૪॥
જન્માંતરીં પૂર્વી આપણ । કેલેં નાહીં વિદ્યાદાન ।
ન યે વિદ્યા યાચિ કારણ । ત્યાસી કાય કરણેં મ્હણતસે ॥૩૫॥
ન યે વિદ્યા યાચિ કારણ । ત્યાસી કાય કરણેં મ્હણતસે ॥૩૫॥
ઐસા આપણ દોષી । ઉદ્ધરાવેં કૃપેસીં ।
જરી અસેલ ઉપાય યાસી । નિરોપાવેં દાતારા ॥૩૬॥
જરી અસેલ ઉપાય યાસી । નિરોપાવેં દાતારા ॥૩૬॥
પરિહાસકેં તે બ્રાહ્મણ । સાંગતાતિ હાંસોન ।
હોઈલ પુઢેં તુજ જનન । તધીં યેઈલ તુજ વિદ્યા ॥૩૭॥
હોઈલ પુઢેં તુજ જનન । તધીં યેઈલ તુજ વિદ્યા ॥૩૭॥
તુજ કૈંચા વિદ્યાભ્યાસુ । નર નવ્હેસિ તૂં સાચ પશુ ।
ભિક્ષા માગૂનિ ઉદર પોસ । અરે મૂર્ખા કુળનાશકા ॥૩૮॥
ભિક્ષા માગૂનિ ઉદર પોસ । અરે મૂર્ખા કુળનાશકા ॥૩૮॥
ઐસેં નાનાપરી નીચોત્તરેસીં । બોલતી દ્વિજ લોક ત્યાસી ।
વૈરાગ્ય ધરુનિ માનસીં । નિઘાલા બાળ અરણ્યાસી ॥૩૯॥
વૈરાગ્ય ધરુનિ માનસીં । નિઘાલા બાળ અરણ્યાસી ॥૩૯॥
મનીં ઝાલા ખેદેં ખિન્ન । મ્હણે ત્યજીન આપુલા પ્રાણ ।
સમસ્ત કરિતી દૂષણ । કાય ઉપયોગ જીવૂનિયાં ॥૪૦॥
સમસ્ત કરિતી દૂષણ । કાય ઉપયોગ જીવૂનિયાં ॥૪૦॥
જળો જળો આપુલેં જિણેં । પશુ ઝાલોં વિદ્યાહીન ।
આતાં વાંચોનિ કાય કારણ । મ્હણોનિ નિઘાલા વૈરાગ્યેં ॥૪૧॥
આતાં વાંચોનિ કાય કારણ । મ્હણોનિ નિઘાલા વૈરાગ્યેં ॥૪૧॥
ભિલ્લવડીગ્રામાસી । આલા બ્રહ્મચારી પરિયેસીં ।
અન્નોદક નેઘે ઉપવાસી । પાતલા નિશીં દૈવવશેં ॥૪૨॥
અન્નોદક નેઘે ઉપવાસી । પાતલા નિશીં દૈવવશેં ॥૪૨॥
જેથેં અસે જગન્માતા । ભુવનેશ્વરી વિખ્યાતા ।
તેથેં પાતલા ત્વરિતા । કરી દર્શન તયે વેળીં ॥૪૩॥
તેથેં પાતલા ત્વરિતા । કરી દર્શન તયે વેળીં ॥૪૩॥
ન કરી સ્નાન સંધ્યા દેખા । અપાર કરીતસે દુઃખા ।
દેવદ્વારાસન્મુખા । ધરણેં ઘેતલેં તયા વેળીં ॥૪૪॥
દેવદ્વારાસન્મુખા । ધરણેં ઘેતલેં તયા વેળીં ॥૪૪॥
યેણેંપરી દિવસ તીની । નિર્વાણ મન કરુનિ ।
અન્નોદક ત્યજૂનિ । બૈસલા તો દ્વિજકુમર ॥૪૫॥
અન્નોદક ત્યજૂનિ । બૈસલા તો દ્વિજકુમર ॥૪૫॥
નવ્હે કાંહીં સ્વપ્ન ત્યાલાગોનિ । મ્હણોનિ કોપે બહુ મનીં ।
મ્હણે અંબા ભવાની । કાં ઉપેક્ષિસી આમ્હાંસી ॥૪૬॥
મ્હણે અંબા ભવાની । કાં ઉપેક્ષિસી આમ્હાંસી ॥૪૬॥
આક્રોશોનિ તયે વેળીં । શસ્ત્રેં ઘેઊનિયાં પ્રબળી ।
આપુલી જિવ્હા તાત્કાળી । છેદૂનિ વાહે દેવીચરણીં ॥૪૭॥
આપુલી જિવ્હા તાત્કાળી । છેદૂનિ વાહે દેવીચરણીં ॥૪૭॥
જિવ્હા વાહોનિ અંબેસી । માગુતી મ્હણે પરિયેસીં ।
જરી તૂં મજ ઉપેક્ષિસી । વાહીન શિર તુઝે ચરણીં ॥૪૮॥
જરી તૂં મજ ઉપેક્ષિસી । વાહીન શિર તુઝે ચરણીં ॥૪૮॥
ઐસેં નિર્વાણ માનસીં । ક્રમિતા ઝાલા તો નિશી ।
સ્વપ્ન જાહલેં તયાસી । ઐકા સમસ્ત શ્રોતે જન ॥૪૯॥
સ્વપ્ન જાહલેં તયાસી । ઐકા સમસ્ત શ્રોતે જન ॥૪૯॥
“ઐક બાળા બ્રહ્મચારી । નકો આક્રોશં આમ્હાંવરી ।
અસે કૃષ્ણાપશ્ચિમતીરીં । ત્વરિત જાય તયાજવળી ॥૫૦॥
અસે કૃષ્ણાપશ્ચિમતીરીં । ત્વરિત જાય તયાજવળી ॥૫૦॥
ઔદુંબરવૃક્ષાતળીં । અસે તાપસી મહાબળી ।
અવતારપુરુષ ચંદ્રમૌળી । તુઝી વાંછા પુરવીલ” ॥૫૧॥
અવતારપુરુષ ચંદ્રમૌળી । તુઝી વાંછા પુરવીલ” ॥૫૧॥
ઐસેં સ્વપ્ન તયાસી । જાહલેં અભિનવ પરિયેસીં ।
જાગૃત હોતાંચિ હર્ષી । નિઘાલા ત્વરિત તેથોનિ ॥૫૨॥
જાગૃત હોતાંચિ હર્ષી । નિઘાલા ત્વરિત તેથોનિ ॥૫૨॥
નિઘાલા વિપ્ર ત્વરિત । પોહત ગેલા પ્રવાહાંત ।
પૈલતટા જાઊનિ ત્વરિત । દેખતા જાહલા શ્રીગુરુસી ॥૫૩॥
પૈલતટા જાઊનિ ત્વરિત । દેખતા જાહલા શ્રીગુરુસી ॥૫૩॥
ચરણાંવરી ઠેવૂનિ માથા । કરી સ્તોત્ર અત્યંતા ।
શ્રીગુરુમૂર્તિ સંતોષતાં । આશ્વાસિતી તયા વેળીં ॥૫૪॥
શ્રીગુરુમૂર્તિ સંતોષતાં । આશ્વાસિતી તયા વેળીં ॥૫૪॥
સંતોષોનિ શ્રીગુરુમૂર્તિ । માથાં હસ્ત ઠેવિતી ।
જ્ઞાન જાહલેં ત્વરિતી । જિવ્હા આલી તાત્કાળ ॥૫૫॥
જ્ઞાન જાહલેં ત્વરિતી । જિવ્હા આલી તાત્કાળ ॥૫૫॥
વેદ-શાસ્ત્ર-પુરાણ । તર્ક ભાષા વ્યાકરણ ।
સમસ્ત ત્યાચેં અંતઃકરણ । પૂર્ણ જાહલેં તાત્કાળીં ॥૫૬॥
સમસ્ત ત્યાચેં અંતઃકરણ । પૂર્ણ જાહલેં તાત્કાળીં ॥૫૬॥
જૈસા માનસસરોવરાસ । વાયસ જાતાં પરિયેસ ।
જૈસા હોય રાજહંસ । તૈસેં ઝાલેં વિપ્રકુમરા ॥૫૭॥
જૈસા હોય રાજહંસ । તૈસેં ઝાલેં વિપ્રકુમરા ॥૫૭॥
ચિંતામણિ-સંપર્કેસીં । સુવર્ણ હોય લોહ કૈસી ।
મૃત્તિકા પડતાં જાંબૂનદીસી । સુવર્ણ હોય જેવીં દેખા ॥૫૮॥
મૃત્તિકા પડતાં જાંબૂનદીસી । સુવર્ણ હોય જેવીં દેખા ॥૫૮॥
તૈસેં તયા બ્રાહ્મણાસી । ગુરુચરણ હોતાં સ્પર્શી ।
આલી અખિલ વિદ્યા ત્યાસી । વેદશાસ્ત્રાદિ તર્ક ભાષા ॥૫૯॥
આલી અખિલ વિદ્યા ત્યાસી । વેદશાસ્ત્રાદિ તર્ક ભાષા ॥૫૯॥
સિદ્ધ મ્હણે નામધારકા । શ્રીગુરુમહિમા ઐસી ઐકા ।
જે જે સ્થાનીં વાસ દેખા । સ્થાનમહિમા ઐસી અસે ॥૬૦॥
જે જે સ્થાનીં વાસ દેખા । સ્થાનમહિમા ઐસી અસે ॥૬૦॥
મ્હણોનિ સરસ્વતી-ગંગાધર । સાંગે શ્રીગુરુચરિત્રવિસ્તાર ।
ઐકતાં હોય મનોહર । સકળાભીષ્ટ સાધતી ॥૬૧॥
ઐકતાં હોય મનોહર । સકળાભીષ્ટ સાધતી ॥૬૧॥
ઇતિ શ્રીગુરુચરિત્રામૃતે પરમકથાકલ્પતરૌ શ્રીનૃસિંહસરસ્વત્યુપાખ્યાને સિદ્ધ-નામધારકસંવાદે ભિલ્લવડીસ્થાનમહિમાવર્ણનં-મંદમતિબ્રાહ્મણવરપ્રદાનં નામ સપ્તદશોઽધ્યાયઃ ॥૧૭॥
॥ શ્રીગુરુદેવ દત્ત ॥
॥ ઓવીસંખ્યા ૬૧ ॥
॥શ્રીગુરુદત્તાત્રેયાર્પણમસ્તુ॥