Lord Dattatreya

શ્રી ગુરુચરિત્ર અધ્યાય 38

(Shri Gurucharitra Adhyay 38 in Gujarati)

Saraswati Gangadhar

Also known as Gurucharitra · Gurucharitra adhyay 38 · Shri Guru Charitra

Shri Gurucharitra Adhyay 38. Shri Gurucharitra, the central scripture of the Datta sampradaya, written by Saraswati Gangadhar in the fifteenth century. It tells the lives of Shripad Shrivallabha and Shri Nrisimha Saraswati, the first two incarnations of Dattatreya, as a dialogue between Siddha and Namdharak. Traditionally read as a saptaha — the whole book over seven days — most often in the month of Margashirsha. This adhyay is named in its colophon for अन्नपूर्तिकद्विजचतुः-सहस्त्रभोजनं.

#of 94
॥ શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
શ્રીસરસ્વત્યૈ નમઃ ॥ શ્રીગુરુભ્યો નમઃ ॥
નામધારક વિનવી સિદ્ધાસી । પુઢેં ચરિત્ર જાહલેં કૈસી ।
વિસ્તારાવેં કૃપેંસીં । મ્હણોનિ ચરણીં લાગલા ॥૧॥
આર્ત ઝાલોં મી તૃષેચા । ઘોટ ભરવીં ગા અમૃતાચા ।
ચરિત્ર સાંગેં શ્રીગુરુચેં । માઝેં મન નિવવીં વેગીં ॥૨॥
સિદ્ધ મ્હણે નામધારકાસી । તૂં જેં જેં મજ પુસસી ।
સંતોષ હોતો આમ્હાંસી । ગુરુચરિત્ર આઠવિતાં ॥૩॥
તુજકરિતાં આમ્હાંસી । લાભ જોડે પરિયેસીં ।
આઠવલી કથા સુરસી । વિચિત્ર એક ઝાલેં અસે ॥૪॥
માગેં કથન સાંગિતલેં । જેં ભક્તીં દ્રવ્ય આણિલેં ।
સ્વામીં અંગીકાર નાહીં કેલેં । સમારાધના કરાવી મ્હણોનિ ॥૫॥
નિત્ય સમારાધના દેખ । કરીત હોતે ભક્ત અનેક ।
કધીં નાહીં આરાણૂક । નાહીં ઐસા દિવસ નાહીં ॥૬॥
ઐસેં હોતાં એકે દિવશીં । દુર્બળ દ્વિજ આલા પરિયેસીં ।
અસે કાશ્યપ-ગોત્રેંસીં । નામ તયા ‘ભાસ્કર ‘ ॥૭॥
અતિ સુક્ષીણ બ્રાહ્મણ । આલા આપણ દર્શના મ્હણોન ।
સાષ્ટાંગીં નમસ્કારુન । ભક્તિપૂર્વક વિનવિલેં ॥૮॥
તે દિવસીં ભક્તજન । કરીત હોતે આરાધન ।
ઉઠવિતાત તયા બ્રાહ્મણા । ભોજન કરીં મ્હણોનિયાં ॥૯॥
સંકલ્પ કરોનિ તો બ્રાહ્મણ । શ્રીગુરુસી ભિક્ષા કરવીન આપણ ।
સવેં સોપસ્કાર ઘેઊન । આલા હોતા પરિયેસા ॥૧૦॥
ત્રિવર્ગાચ્યા પુરતે દેખા । સવેં અસે તંડુલ-કણિક ।
વરકડ પદાર્થ ત્યા પૂર્તિકા । સોપસ્કાર અસે ત્યાપાશીં ॥૧૧॥
સર્વ અસે વસ્ત્રીં બાંધિલેં । નેઊનિ મઠાંત ઠેવિલેં ।
ભક્તેં આણિક ત્યાસી બોલાવિલેં । ગેલા તો બ્રાહ્મણ ભોજનાસી ॥૧૨॥
ભોજન કરિતાં ઝાલી નિશી । આપણ આલા મઠાસી ।
ગાંઠોડી ઠેવી આપુલે ઉશીં । મગ નિદ્રા કરી દેખા ॥૧૩॥
નિત્ય ઘડે ઐસેંચિ ત્યાસી । ભક્ત લોક યેતી આરાધનેસી ।
આરાણૂક નવ્હે ત્યાસી । નિત્ય જેવી સમારાધનીં ॥૧૪॥
સમસ્ત ત્યાસ હાંસતી । પહા હો સમારાધનેચી આયતી ।
ઘેઊનિ આલા અસે ભક્તીં । આપણ જેવી નિત્ય સમારાધનીં ॥૧૫॥
એકાસી નવ્હે પુરેં અન્ન । શ્રીગુરુશિષ્ય બહુ જન ।
કેવીં કરીલ હા બ્રાહ્મણ । સમારાધના કરીન મ્હણતો ॥૧૬॥
લાજ નયે ત્યાસી કૈસી । સમારાધના મ્હણાયાસી ।
દે કાં સ્વયંપાક આમ્હાંસી । તૂં કરીં આજિ માધુકરી ॥૧૭॥
ઐસેં નાના પ્રકારેં ત્યાસી । વિનોદ કરિતી બ્રાહ્મણ પરિયેસીં ।
ઐશા પ્રકારેં તીન માસી । ક્રમિલે ત્યા બ્રાહ્મણેં તેથેંચિ ॥૧૮॥
નિત્ય હોતસે આરાધન । ત્યાંચે ઘરીં જેવી આપણ ।
ગાંઠોડી ઉશાખાલીં ઠેવૂન । નિદ્રા કરી પ્રતિદિવસીં ॥૧૯॥
માસ તીન ક્રમિલ્યાવરી । સમસ્ત મિળોનિ દ્વિજવરીં ।
પરિહાસ કરિતી અપારી । શ્રીગુરુમૂર્તિં ઐકિલેં ॥૨૦॥
બોલાવિતી ત્યા બ્રાહ્મણાસી । આજિ ભિક્ષા કરાવી આમ્હાંસી ।
સ્વયંપાક કરીં વેગેંસી । મ્હણતી શ્રીગુરુ કૃપાસિંધુ ॥૨૧॥
ઐકોનિ શ્રીગુરુચ્યા બોલા । સંતોષ અપાર દ્વિજા ઝાલા ।
ચરણાવરી માથા ઠેવિલા । હર્ષે ગેલા આઇતીસી ॥૨૨॥
આણિલેં દ્વય શેર ઘૃત । શાકા દોની ત્યાપુરત ।
સ્નાન કરુનિ શુચિર્ભૂત । સ્વયંપાક કેલા તયે વેળીં ॥૨૩॥
સમસ્ત બ્રાહ્મણ તયે વેળીં । મિળોન આલે શ્રીગુરુજવળી ।
મ્હણતી આજિ આમુચી પાળી । યાવનાળ-અન્ન ઘરીં ॥૨૪॥
નિત્ય હોતેં સમારાધન । આમ્હી જેવિતોં મિષ્ટાન્ન ।
કૈંચા હા આલા બ્રાહ્મણ । આજિ રાહિલી સમારાધના ॥૨૫॥
શ્રીગુરુ મ્હણતી દ્વિજાંસી । નકા જાઊં ઘરાંસી ।
શીઘ્ર જાવેં આંઘોળીસી । યેથેંચિ જેવા તુમ્હી આજિ ॥૨૬॥
બ્રાહ્મણ મનીં વિચારિતી । મઠીં અસે સામગ્રી આયતી ।
સ્વયંપાક આતાં કરવિતી । આમ્હાંસી નિરોપિતી યાચિગુણેં ॥૨૭॥
સમસ્ત ગેલે સ્નાનાસી । શ્રીગુરુ બોલાવિતી ત્યા બ્રાહ્મણાસી ।
શીઘ્ર કરીં ગા હોઈલ નિશી । બ્રાહ્મણ અપાર સાંગિતલે ॥૨૮॥
સ્વયંપાક ઝાલા તત્ક્ષણ । સાંગતસે શ્રીગુરુસી બ્રાહ્મણ ।
નિરોપ દેતી જા ધાંવોન । બ્રાહ્મણ સમસ્ત પાચારીં ॥૨૯॥
બ્રાહ્મણ ગેલા ગંગેસી । બોલાવીતસે બ્રાહ્મણાંસી ।
સ્વામીનેં બોલાવિલેં તુમ્હાંસી । શીઘ્ર યાવેં મ્હણોનિયાં ॥૩૦॥
બ્રાહ્મણ મ્હણતી તયાસી । સ્વયંપાક વ્હાવયા હોઈલ નિશી ।
તુવાં શીઘ્ર શ્રીગુરુસી । ભિક્ષા કરાવી જાય વેગીં ॥૩૧॥
ઐસેં ઐકોનિ તો બ્રાહ્મણ । ગેલા શ્રીગુરુજવળી આપણ ।
બ્રાહ્મણ ન યેતી ઐસેં મ્હણે । આપણ જેવૂં અપરાત્રીં ॥૩૨॥
શ્રીગુરુ મ્હણતી તયાસી । નેમ અસે આજિ આમ્હાંસી ।
સહપંક્તીનેં બ્રાહ્મણાંસી । જેવૂં આમ્હી નિર્ધારીં ॥૩૩॥
બ્રાહ્મણાંસહિત આમ્હાંસી । જેવૂં વાઢીં ગા તૂં પરિયેસીં ।
જરી અંગીકાર ન કરિસી । ન જેવૂં તુઝે ઘરીં આમ્હી ॥૩૪॥
બ્રાહ્મણ મ્હણે શ્રીગુરુસી । જો નિરોપ દ્યાલ આપણાસી ।
તોચિ નિરોપ માઝે શિરસીં । બ્રાહ્મણાંસહિત જેવૂં વાઢીન ॥૩૫॥
બ્રાહ્મણ મનીં વિચારી । શ્રીગુરુ અસતી પુરુષાવતારી ।
ન કળે બોલે કવણેંપરી । આપુલેં વાક્ય સત્ય કરીલ ॥૩૬॥
મગ કાય કરી તો બ્રાહ્મણ । વિનવીતસે કર જોડૂન ।
મજ ન યેતી બ્રાહ્મણ । વિનોદ કરિતી માઝ્યા બોલા ॥૩૭॥
શ્રીગુરુ આણિક શિષ્યાસી । નિરોપિતી જા વેગેંસીં ।
બોલાવૂનિ આણીં બ્રાહ્મણાંસી । ભોજન કરા મ્હણોનિ ॥૩૮॥
શિષ્ય ગેલા ધાંવત । સમસ્ત બ્રાહ્મણાંતેં બોલાવીત ।
સ્નાનેં કરોનિ આલે ત્વરિત । શ્રીગુરુ-મઠાજવળિક ॥૩૯॥
શ્રીગુરુ નિરોપિતી તયાંસી । પત્રાવળી કરા વેગેંસીં ।
જેવા આજિ સહકુટુંબેસીં । બ્રાહ્મણ કરિતો આરાધના ॥૪૦॥
ચારી સહસ્ત્ર પત્રાવળી । કરાવ્યા તુમ્હીં તાત્કાળીં ।
ઉભા હોતા બ્રાહ્મણ જવળી । ત્યાસી સ્વામી નિરોપિતી ॥૪૧॥
યા સમસ્ત બ્રાહ્મણાંસી । વિનંતિ કરાવી તુવાં ઐસી ।
તુમ્હીં યાવેં સહકુટુંબેસીં । આપણ કરિતોં આરાધના ॥૪૨॥
શ્રીગુરુચા નિરોપ ઘેઊન । વિનવીતસે તો બ્રાહ્મણ ।
દ્વિજ મ્હણતી ત્યાસી હાંસોન । કાય જેવા મ્હણતોસ આમ્હાં ॥૪૩॥
આમ્હાં ઇતુકે બ્રાહ્મણાંસી । એકેક શિત ન યે વાંટયાસી ।
આમંત્રણ સાંગાવયા ન લાજસી । નમસ્કારિતોસિ ઘડીઘડી ॥૪૪॥
વૃદ્ધ બ્રાહ્મણ ઐસેં મ્હણતી । નિંદા ન કરા શ્રીગુરુ ઐકતી ।
જૈસેં શ્રીગુરુ નિરોપિતી । તૈસેં બોલતો બ્રાહ્મણ ॥૪૫॥
હો કાં બરવેં બરવેં મ્હણતી । સકળ પત્રાવળી કરિતી ।
બ્રાહ્મણ શ્રીગુરુપૂજા ત્વરિતી । કરિતા ઝાલા ઉપચારેં ॥૪૬॥
ત્રિકરણપૂર્વક કરી ભક્તિ । બરવી કેલી મંગળારતી ।
તેણેં શ્રીગુરુ સંતોષતી । ઠાય ઘાલા મ્હણતી વેગેં ॥૪૭॥
સ્વયંપાક આણૂનિ આપણાજવળી । ઠેવીં મ્હણતી તયે વેળીં ।
આણોનિયાં તાત્કાળીં । શ્રીગુરુજવળી ઠેવિલા ॥૪૮॥
શ્રીગુરુ મ્હણતી બ્રાહ્મણાસી । આમુચેં વસ્ત્ર ઘેઊનિ અન્નાસી ।
ઝાંકોની ઠેવીં આમ્હાંપાશીં । મ્હણોનિ વસ્ત્ર દેતી તયે વેળીં ॥૪૯॥
ઝાંકિલેં વસ્ત્ર અન્નાવરી । કમંડલુઉદક ઘેઊનિ કરીં ।
શ્રીગુરુ પ્રોક્ષિતી અન્નાવરી । અભિમંત્રોનિ તયે વેળીં ॥૫૦॥
બોલાવૂનિ મ્હણતી બ્રાહ્મણાસી । ઉઘડોં નકો અન્નાસી ।
કાઢૂનિ નેઊનિ સમસ્તાંસી । વાઢીં વેગીં મ્હણોનિયાં ॥૫૧॥
તૂપ ઘાલૂનિ ઘટાંત । ઓતૂનિ ઘે આણિકાંત ।
વાઢીં વેગીં ઐસેં મ્હણત । નિરોપ દેતી શ્રીગુરુ ॥૫૨॥
ઠાય ઘાતલે સમસ્તાંસી । વાઢીતસે બ્રાહ્મણ પરિયેસીં ।
લોક પહાતી તટસ્થેસીં । મહદાશ્ચર્ય મ્હણતાતિ ॥૫૩॥
શ્રીગુરુ મ્હણતી બ્રાહ્મણાંસી । વાઢોં લાગા યા દ્વિજાસી ।
આણિક ઉઠિલે બહુતેસી । વાઢૂં લાગલે તયે વેળીં ॥૫૪॥
ભરોનિ નેતી જિતુકેં અન્ન । પુનઃ માગુતી પરિપૂર્ણ ।
ઘૃત ભરલેં અસે પૂર્ણ । ઘટ ઓતૂનિ નેતાતિ ॥૫૫॥
વાઢિલેં સમસ્ત પંક્તીસી । સહપંક્તીં શ્રીગુરુસી ।
જેવતાતિ અતિહર્ષી । દ્વિજવર પુસતસે ॥૫૬॥
જો જો માગાલ તો પદાર્થ । વાઢૂં વેગેં ઐસેં મ્હણત ।
ભાગલેતિ ક્ષુધાક્રાંત । ક્ષમા કરણેં મ્હણતસે ॥૫૭॥
ઘૃત અસે આપુલે કરીં । વાઢીતસે મહાપુરીં ।
વિપ્ર મ્હણતી પુરે કરીં । આકંઠવરી જેવિલોં ॥૫૮॥
ભક્ષ્ય પરમાન્ન પત્રશાકા । બ્રાહ્મણ વાઢિતાતિ અનેકા ।
શર્કરા દધિ લવણાદિકા । અનેક પરી જેવિલે ॥૫૯॥
તૃપ્ત જાહલે બ્રાહ્મણ દેખા । હસ્તપ્રક્ષાલન કરિતી મુખા ।
ઉચ્છિષ્ટેં કાઢિતી તાત્કાળિકા । આશ્ચર્ય મ્હણતી તયે વેળીં ॥૬૦॥
તાંબૂલાદિ દેતી સમસ્તાંસી । શ્રીગુરુ બોલાવૂનિ તયાંસી ।
બોલવા મ્હણતી આપુલે કલત્રપુત્રાંસી । સમસ્ત યેઊનિ જેવિતીલ ॥૬૧॥
આલેં વિપ્રકુળ સમસ્ત । જેવૂન ગેલેં પંચામૃત ।
શ્રીગુરુ માગુતી નિરાપિત । શૂદ્રાદિ ગ્રામલોક બોલાવા ॥૬૨॥
ત્યાંચે સ્ત્રિયાપુત્રાંસહિત । બોલાવીં શીઘ્ર ઐસેં મ્હણત ।
પાચારિતાં આલે સમસ્ત । જેવૂનિ ગેલે તયે વેળીં ॥૬૩॥
શ્રીગુરુ પુસતી બ્રાહ્મણાંસી । આતાં કોણ રાહિલે ગ્રામવાસી ।
તે સાંગતી સ્વામિયાસી । અત્યંજ આહેતિ ઉરલે ॥૬૪॥
બોલાવા ત્યા સમસ્તાંસી । અન્ન દ્યાવેં વાઢૂન ત્યાંસી ।
જિતુકેં માગતી તૃપ્તીસી । તિતુકેં દ્યાવેં અન્ન વેગીં ॥૬૫॥
તેહી તૃપ્ત ઝાલે દેખા । પ્રાણિમાત્ર નાહીં ભુકા ।;
સાંગતાતિ શ્રીગુરુનાયક । ડાંગોરા પિટા ગ્રામાંત ॥૬૬॥
કોણી અસતી ક્ષુધાક્રાંત । ત્યાંસી બોલવાવેં ત્વરિત ।
ઐસેં શ્રીગુરુ નિરોપિત । હિંડલે ગ્રામીં તયે વેળીં ॥૬૭॥
પ્રાણિમાત્ર નાહીં ઉપવાસી । સર્વ જેવલે પરિયેસીં ।
મગ નિરોપિત ત્યા દ્વિજાસી । ભોજન તુવાં કરાવેં ॥૬૮॥
શ્રીગુરુનિરોપેં ભોજન કેલેં । માગુતિ જાઊનિ અન્ન પાહિલેં ।
આપણ જિતુકેં હોતેં કેલેં । તિતુકેં ઉરલેં અસે અન્ન ॥૬૯॥
શ્રીગુરુ મ્હણતી તયાસી । ઘેઊનિ જાવેં અન્ન ત્વરિતેસીં ।
ઘાલાવેં જળાંત જળચરાંસી । તૃપ્ત હોતી તેહી જીવ ॥૭૦॥
ઐસેં તયા દિવસીં વિચારિતી । સહસ્ત્ર ચારી ઝાલી મિતિ ।
ભૂમીવરી ઝાલી ખ્યાતિ । લોક મ્હણતી આશ્ચર્ય ॥૭૧॥
ઇતુકેં ઝાલિયાવરી । શ્રીગુરુ ત્યા દ્વિજાતેં પાચારી ।
વર દેતી દરિદ્ર દુરી । પુત્રપૌત્ર હોતી તુજ ॥૭૨॥
સમસ્ત જાહલે તટસ્થ । દેખિલેં અતિ કૌતુક મ્હણત ।
અન્ન કેલેં હોતેં કિંચિત । ચારી સહસ્ત્ર કેવીં જેવિલે ॥૭૩॥
એક મ્હણતી શ્રીગુરુકરણી । સ્મરલી અસેલ અન્નપૂર્ણી ।
અવતારપુરુષ અસે ધણી । શ્રીનૃસિંહસરસ્વતી ॥૭૪॥
એક મ્હણતી અપૂર્વ દેખિલેં । પૂર્વીં કથાનક હોતેં ઐકિલેં ।
પાંડવાઘરીં દુર્વાસ ગેલે । ઋષીશ્વરાંસમવેત ॥૭૫॥
સત્ત્વભંગ હોઈલ મ્હણોન । શ્રીકૃષ્ણ આલા ઠાકૂન ।
તેણેં કેલેં અન્ન પૂર્ણ । દુસરેં આજિ દેખિલેં ॥૭૬॥
નર દિસતો દંડધારી । સત્ય ત્રૈમૂર્તિ-અવતારી ।
ન કળે મહિમા અસે અપારી । મ્હણતી લોક અનેક ॥૭૭॥
યાતેં નર જે મ્હણતી । તે જાતી અધોગતીં ।
વર્ણાવયા નાહીં મતિ । મ્હણતી હાચિ પરબ્રહ્મ ॥૭૮॥
નવ્હે હા જરી ઈશ્વર । કેવીં કેલેં અન્નપૂર ।
હોતેં તીન અડીચ શેર । ચારી સહસ્ત્ર જેવિલે કેવીં ॥૭૯॥
આણિક એક નવલ ઝાલેં । આમ્હીં સમસ્તીં દેખિલેં ।
પ્રેતાતેં જીવ આણિલેં । શુષ્ક કાષ્ઠાસી પલ્લવ ॥૮૦॥
આણિક ઐકા યાચી મહિમા । કોણાસી દેઊં આતાં સામ્યા ।
કુમસીં હોતા ત્રિવિક્રમા । ત્યાસી દાખવિલેં વિશ્વરુપ ॥૮૧॥
ગ્રામાંત હોતી વાંઝ મહિષી । ક્ષીર કાઢવિલેં આપુલે ભિક્ષેસી ।
વેદ મ્હણવિલે પતિતામુખેંસી । અભિમંત્રિતાં શ્રીગુરુમૂર્તીં ॥૮૨॥
આણિક જાહલેં એક નવલ । કુષ્ઠી આલા વિપ્ર કેવળ ।
દર્શનમાત્રેં ઝાલા નિર્મળ । આમ્હીં દેખિલેં દૃષ્ટીનેં ॥૮૩॥
વિણકરી હોતા એક ભક્ત । ત્યાસી દાખવિલા શ્રીપર્વત ।
કાશીક્ષેત્ર ક્ષણ ન લાગત । એકા ભક્તાસી દાખવિલેં ॥૮૪॥
આણિક અપાર ચરિત્રતા । અમિત અસે હો સાંગતાં ।
ક્ષિતીવરી સમસ્ત દૈવતેં । તયાંચેં નવ્હે સામર્થ્ય ॥૮૫॥
સમસ્ત દેવાંતેં આરાધિતાં । આલાસ્યેં હોય મનકામ્યતા ।
દર્શનમાત્રેં શ્રીગુરુનાથા । સકળાભીષ્ટેં હોતાતિ ॥૮૬॥
ઐસેં મ્હણતી વિપ્રલોક । અપૂર્વ જાહલેં કવતુક ।
ખ્યાતિ ઐકતી સમસ્ત દેખ । શ્રીગુરુચેં ચરિત્ર ॥૮૭॥
સિદ્ધ મ્હણે નામધારકાસી । શ્રીગુરુચરિત્ર ઐસેં પરિયેસીં ।
યાચિ નિમિત્ય બહુવસીં । શિષ્ય જાહલે શ્રીગુરુચે ॥૮૮॥
નાના રાષ્ટ્રીંચે ભક્ત યેતી । શ્રીગુરુચી સેવા કરિતી ।
અંતઃકરણીં એકચિત્તીં । ભજણારાંસી પ્રસન્ન ॥૮૯॥
ગંગાધરાચા નંદન । સરસ્વતી વિનવી નમૂન ।
ઐકા તુમ્હી સમસ્ત જન । ભજા ભજા હો શ્રીગુરુસી ॥૯૦॥
ઇતિ શ્રીગુરુચરિત્રામૃતે પરમકથાકલ્પતરૌ શ્રીનૃસિંહસરસ્વત્યુપાખ્યાને
સિદ્ધનામધારકસંવાદે અન્નપૂર્તિકદ્વિજચતુઃ-સહસ્ત્રભોજનં નામ
અષ્ટાત્રિંશત્તમોઽધ્યાયઃ ॥૩૮॥
॥ શ્રીગુરુદત્તાત્રેયાર્પણમસ્તુ ॥ શ્રીગુરુદેવદત્ત ॥

Explore More