Lord Dattatreya

શ્રી ગુરુચરિત્ર અધ્યાય 4

(Shri Gurucharitra Adhyay 4 in Gujarati)

Saraswati Gangadhar

Also known as Gurucharitra · Gurucharitra adhyay 4 · Shri Guru Charitra

Shri Gurucharitra Adhyay 4. Shri Gurucharitra, the central scripture of the Datta sampradaya, written by Saraswati Gangadhar in the fifteenth century. It tells the lives of Shripad Shrivallabha and Shri Nrisimha Saraswati, the first two incarnations of Dattatreya, as a dialogue between Siddha and Namdharak. Traditionally read as a saptaha — the whole book over seven days — most often in the month of Margashirsha. This adhyay is named in its colophon for अनसूयोपाख्यानं.

#of 80
॥ શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
ઐશી શિષ્યાચી વિનંતી । ઐકોન સિદ્ધ કાય બોલતી ।
સાધુ સાધુ તુઝી ભક્તિ । પ્રીતિ પાવો ગુરુચરણી ॥૧॥
ઐક શિષ્યચૂડામણી । ધન્ય ધન્ય તુઝી વાણી ।
આઠવતસે તુઝ્યા પ્રશ્ની । આદિમધ્યાવસાનક ॥૨॥
પ્રશ્ન કેલા બરવા નિકા । સાંગેન આતાં તુજ વિવેકા ।
અત્રિ ઋષીચા પૂર્વકા । સૃષ્ટીપાસોનિ સકળ ॥૩॥
પૂર્વી સૃષ્ટિ નવ્હતી કાહી । જલમય હોતે સર્વહી ।
આપોનારાયણ મ્હણોનિ પાહી । વેદ બોલતી યાચી કારણે ॥૪॥
ઉદક આપોનારાયણ । સર્વાં ઠાયી વાસ પૂર્ણ ।
બુદ્ધિસંભવપ્રપંચગુણ । હિરણ્યગર્ભ અંડ નિર્મિલે ॥૫॥
તેચિ બ્રહ્માંડ નામ જાહલે । રજોગુને બ્રહ્માસિ નિર્મિલે ।
હિરણ્યગર્ભ નામ પાવલે । દેવતાવર્ષ એક હોતે ॥૬॥
તેચિ બ્રહ્માંડ દેખા । ફુટોનિ શકલે ઝાલી ઐકા ।
એક શકલ ભૂમિકા । હોઊનિ ઠેલી શકલે દોની ॥૭॥
બ્રહ્મા તેથે ઉપજોન । રચિલે ચવદાહિ ભુવન ।
દાહી દિશા માનસવચન । કાળ કામક્રોધાદિ સકળ ॥૮॥
સૃષ્ટિ રચાવયાસી । સપ્ત પુત્ર ઉપજવી માનસી ।
નામે સાંગેન પરિયેસી । સાત જણ બ્રહ્મપુત્ર ॥૯॥
મરીચિ અત્રિ આંગિરસ । પુલસ્ત્ય પુલહ ક્રતુ વસિષ્ઠ ।
સપ્ત પુત્ર જાહલે શ્રેષ્ઠ । સૃષ્ટિકર્તા બ્રહ્મા જાણ ॥૧૦॥
સપ્ત બ્રહ્મપુત્રાંમધીલ અત્રિ । તેથૂનિ પીઠ ગુરુસંતતિ ।
સાંગેન ઐકા એકચિત્તી । સભાગ્ય નામધારકા ॥૧૧॥
ઋષિ અત્રીચી ભાર્યા । નામ તિચે અનસૂયા ।
પતિવ્રતાશિરોમણિયા । જગદંબા તેચિ જાણ ॥૧૨॥
તિચે સૌંદર્યલક્ષણ । વર્ણૂ શકે ઐસા કોણ ।
જિચા પુત્ર ચંદ્ર આપણ । તિચે રૂપ કાય સાંગો ॥૧૩॥
પતિસેવા કરી બહુત । સમસ્ત સુરવર ભયાભીત ।
સ્વર્ગૈશ્વર્ય ઘેઈલ ત્વરિત । મ્હણોનિ ચિંતિતી માનસી ॥૧૪॥
ઇંદ્રાદિ સુરવર મિળુનિ । ત્રયમૂર્તિપાસી જાઉની ।
વિનવિતાતી પ્રકાશોની । આચાર અત્રિ ઋષીચા ॥૧૫॥
ઇંદ્ર મ્હણે સ્વામિયા । પતિવ્રતા સ્ત્રી અનસૂયા ।
આચાર તિચા સાંગો કાયા । તુમ્હાપ્રતી વિસ્તારોનિ ॥૧૬॥
પતિસેવા કરી ભક્તીસી । મનોવાક્કાયમાનસી ।
અતિથિપૂજા મહાહર્ષી । વિમુખ નવ્હે કવણે કાળી ॥૧૭॥
તિચા આચાર દેખોનિ । સૂર્ય ભીતસે ગગની ।
ઉષ્ણ તિજલા હોઈલ મ્હણોનિ । મંદ મંદ તપતસે ॥૧૮॥
અગ્નિ ઝાલા ભયાભીત । શીતળ અસે વર્તત ।
વાયુ ઝાલા ભયચકિત । મંદ મંદ વર્તતસે ॥૧૯॥
ભૂમિ આપણ ભિઊનિ દેખા । નમ્ર જાહલી પાદુકા ।
શાપ દેઈલ મ્હણોનિ ઐકા । સમસ્ત આમ્હી ભીતસો ॥૨૦॥
નેણો ઘેઈલ કવણ સ્થાન । કોણ્યા દેવાચે હિરોન ।
એખાદ્યાતે વર દેતા જાણ । તોહી આમુતે મારૂ શકે ॥૨૧॥
યાસિ કરાવા ઉપાય । તૂ જગદાત્મા દેવરાય ।
જાઈલ આમુચા સ્વર્ગઠાય । મ્હણોનિ આલો તુમ્હા સાંગો ॥૨૨॥
ન કરાલ જરી ઉપાય યાસી । સેવા કરૂ આમ્હી તિસી ।
તિચે દ્વારી અહર્નિશી । રાહૂ ચિત્ત ધરોનિયા ॥૨૩॥
ઐસે ઐકોનિ ત્રયમૂર્તિ । મહાક્રોધે કાપતી ।
ચલા જાઊ પાહૂ કૈસી સતી । મ્હણતી આહે પતિવ્રતા ॥૨૪॥
વતભંગ કરૂની તિસી । ઠેવૂનિ યેઊ ભૂમીસી ।
અથવા વૈવસ્વતાલયાસી । પાઠવૂ મ્હણોનિ નિઘાલે ॥૨૫॥
સત્ત્વ પહાવયા સતીચે । ત્રયમૂર્તી વેષ ભિક્ષુકાચે ।
આશ્રમા આલે અત્રીચે । અભ્યાગત હોઊનિયા ॥૨૬॥
ઋષિ કરૂ ગેલા અનુષ્ઠાન । માગે આલે ત્રયમૂર્તિ આપણ ।
અનસૂયેસી આશ્વાસૂન । અતિથિ આપણ આલો મ્હણતી ॥૨૭॥
ક્ષુધે બહુ પીડોન । આમ્હી આલો બ્રાહ્મણ ।
ત્વરિત દ્યાવે સતી અન્ન । અથવા જાઊ આણિકા ઠાયા ॥૨૮॥
સદા તુમચે આશ્રમાંત । સંતર્પણ અભ્યાગત ।
ઐકો આલી કીર્તિ વિખ્યાત । મ્હણોનિ આલો અનસૂયે ॥૨૯॥
ઇચ્છાભોજનદાન તુમ્હી । દેતા મ્હણોનિ ઐકિલે આમ્હી ।
ઠાકોનિ આલો યાચિ કામી । ઇચ્છાભોજન માગાવાયા ॥૩૦॥
ઇતુકે ઐકોનિ અનસૂયા । નમન કેલે તત્ક્ષણિયા ।
બૈસકાર કરૂનિયા । ક્ષાલન કેલે ચરણ ત્યાંચે ॥૩૧॥
અર્ધ્ય પાદ્ય દેઊનિ ત્યાંસી ।
ગંધાક્ષતાપુષ્પેસી સવેચ મ્હણતસે હર્ષી । આરોગણ સારિજે ॥૩૨॥
અતિથી મ્હણે તયે વેળી । કરોનિ આલો આંઘોળી ।
ઋષિ યેતી બહુતા વેળી । ત્વરિત આમ્હા ભોજન દ્યાવે ॥૩૩॥
વાસના પાહોનિ અતિથીતે । કાય કેલે પતિવ્રતે ।
ઠાય ઘાતલે ત્વરિતે । બૈસકાર કેલા દેખા ॥૩૪॥
બૈસવોનિયા પાટાવરી । ઘૃતેસી પાત્ર અભિધારી ।
ઘેવોની આલી આપણ ક્ષીરી । શાક પાક તયે વેળી ॥૩૫॥
તિસી મ્હણતી અહો નારી । આમ્હી અતિથી આલો દુરી ।
દેખોનિ તુઝે સ્વરૂપ સુંદરી । અભીષ્ટ માનસી આણિક વસે ॥૩૬॥
નગ્ન હોવોનિ આમ્હાંસી । અન્ન વાઢાવે પરિયેસી ।
અથવા કાય નિરોપ દેશી । આમ્હી જાઊ નાહી તરી ॥૩૭॥
ઐકોનિ દ્વિજાંચે વચન । અનસૂયા કરી ચિંતન ।
આલે વિપ્ર પહાવયા મન । કારણિક પુરુષ હોતીલ ॥૩૮॥
પતિવ્રતા શિરોમણી । વિચાર કરી અંતઃકરણી ।
અતિથી વિમુખ તરી હાનિ । નિરોપ કેવી ઉલ્લંઘૂ ॥૩૯॥
માઝે મન અસે નિર્મળ । કાય કરીલ મન્મથ ખળ ।
પતીચે અસે તપફળ । તારીલ મજ મ્હણતસે ॥૪૦॥
ઐસે વિચારોનિ માનસી । તથાસ્તુ મ્હણે તયાંસી ।
ભોજન કરાવે સ્વસ્થ ચિત્તેસી । નગ્ન વાઢીન મ્હણતસે ॥૪૧॥
પાકસ્થાના જાઊનિ આપણ । ચિંતન કરી પતીચે ચરણ ।
વસ્ત્ર ફેડોનિ નગ્ન । મ્હણે અતિથી બાળે માઝી ॥૪૨॥
નગ્ન હોવોની સતી દેખા । ઘેઊનિ આલી અન્નોદકા।
તવ તેચિ ઝાલે બાળકા । ઠાયાંપુઢે લોળતી ॥૪૩॥
બાળે દેખોનિ અનસૂયા । ભયચકિત હોવોનિયા ।
પુનરપિ વસ્ત્રે નેસોનિયા । આલી તયા બાળકાંજવળી ॥૪૪॥
રુદન કરિતી તિન્હી બાળે । અનસૂયા રહાવી વેળોવેળ ।
ક્ષુધાર્ત ઝાલી કેવળ । મ્હણોનિ કડિયે ઘેતસે ॥૪૫॥
કડિયે ઘેવોનિ બાળકાંસી । સ્તનપાન કરવી અતિહર્ષી ।
એકા સાંડોનિ એકાશી । ક્ષુધા નિવારણ કરિતસે ॥૪૬॥
પાહે પા નવલ કાય ઘડલે । ત્રયમૂર્તીચી ઝાલી બાળે ।
સ્તનપાન માત્રે તોષલે । તપફળ ઐસે પતિવ્રતેચે ॥૪૭॥
જ્યાચે ઉદરી ચૌદા ભુવન । સપ્ત સમુદ્ર વડવાગ્નિ જાણ ।
ત્યાચી ક્ષુધા નિવારણ । પતિવ્રતાસ્તનપાની ॥૪૮॥
ચતુર્મુખ બ્રહ્મયાસી । સૃષ્ટિ કરણે અહર્નિશી ।
ત્યાચી ક્ષુધા સ્તનપાનેસી । કેવી ઝાલી નિવારણ ॥૪૯॥
ભાળાક્ષ કર્પૂર ગૌર । પંચવક્ત્ર કાળાગ્નિરુદ્ર ।
સ્તનપાન કરવી અનસૂયા સુંદર । તપસ્વી અત્રી ઐસા ॥૫૦॥
અનસૂયા અત્રિરમણી । નવ્હતી ઐશી કોણી ।
ત્રયમૂર્તીચી ઝાલી જનની । ખ્યાતિ ઝાલી ત્રિભુવનાંત ॥૫૧॥
કડિયે ઘેવોનિ બાળકાંસી । ખેળવીતસે તિઘાંસી ।
ઘાલોનિયા પાળણ્યાસી । પર્યંદે ગાઈ તયે વેળી ॥૫૨॥
પર્યંદે ગાય નાનાપરી । ઉપનિષદાર્થ અતિકુસરી ।
અતિઉલ્હાસે સપ્ત સ્વરી । સંબોખિતસે ત્રિમૂર્તીસી ॥૫૩॥
ઇતુકે હોતા તયે વેળી । માધ્યાન્હવેળ અતિથિકાળી ।
અત્રિ ઋષિ અતિનિર્મળી । આલા આપુલે આશ્રમા ॥૫૪॥
ઘરામાજી અવલોકિતા । તવ દેખિલી અનસૂયા ગાતા ।
કૈચી બાળે ઐસે મ્હણતા । પુસતસે સ્ત્રિયેસી ॥૫૫॥
તિણે સાંગિતલા વૃત્તાન્ત । ઋષિ જ્ઞાની અસે પાહાત ।
ત્રયમૂર્તિ હેચિ મ્હણત । નમસ્કાર કરિતસે ॥૫૬॥
નમસ્કારિતા અત્રિ દેખા । સંતોષ વિષ્ણુવૃષનાયકા ।
આનંદ ઝાલા ચતુર્મુખા । પ્રસન્ન ઝાલે તયે વેળી ॥૫૭॥
બાળ રાહિલે પાળણેસી । નિજમૂર્તિ ઠાકલે સન્મુખેસી ।
સાધુ સાધુ અત્રિ ઋષિ । અનસૂયા સત્ય પતિવ્રતા ॥૫૮॥
તુષ્ટલો તુઝે ભક્તીસી । માગ મની વર ઇચ્છિસી ।
અત્રિ મ્હણે સતીસી । જે વાંછિસી માગ આતા ॥૫૯॥
અનસૂયા મ્હણે ઋષીસી । પ્રાણેશ્વરા તૂચિ હોસી ।
દેવ પાતલે તુમચ્યા ભક્તીસી । પુત્ર માગા તુમ્હી આતા ॥૬૦॥
તિઘે બાળક માઝે ઘરી । રહાવે માઝે પુત્રાપરી ।
હેચિ માગતો નિર્ધારી । ત્રયમૂર્તિ આપણાં એકરૂપા ॥૬૧॥
ઐસે વચન ઐકોનિ । વર દિધલા મૂર્તી તિન્હી ।
રાહતી બાળકે મ્હણોનિ । આપણ ગેલે નિજાલયાસી ॥૬૨॥
ત્રિમૂર્તિ રાહિલે ત્યાંચે ઘરી । અનસૂયા પોશી બાળકાપરી ।
નામે ઠેવિલી પ્રીતિકરી । ત્રિવર્ગાંચી પરિયેસા ॥૬૩॥
બ્રહ્મામૂર્તિ ચંદ્ર ઝાલા । વિષ્ણુમૂર્તિ દત્ત કેવળા ।
ઈશ્વર તો દુર્વાસ નામ પાવલા । તિઘે પુત્ર અનસૂયેચે ॥૬૪॥
દુર્વાસ આણિ ચંદ્ર દેખા । ઉભે રાહૂનિ માતેસન્મુખા ।
નિરોપ માગતી કૌતુકા । જાઊ તપા નિજસ્થાના ॥૬૫॥
દુર્વાસ મ્હણે જનની । આમ્હી ઋષિ અનુષ્ઠાની ।
જાઊ તીર્થે આચરોનિ । મ્હણોનિ નિરોપ ઘેતલા ॥૬૬॥
ચંદ્ર મ્હણે અહો માતે । નિરોપ દ્યાવા આમ્હા ત્વરિતે ।
ચંદ્રમંડળી વાસ માતે । નિત્ય દર્શન તુમચે ચરણી ॥૬૭॥
તિસરા દત્ત વિષ્ણુમૂર્તિ । અસેલ તુમચે ધરોનિ ચિત્તી ।
ત્રયમૂર્તિ તોચિ નિશ્ચિતી । મ્હણોનિ સાંગતી તિયેસી ॥૬૮॥
ત્રયમૂર્તિ જાણ તોચિ દત્ત । સર્વ વિષ્ણુમય જગત ।
રાહીલ તુમચે ધરોનિ ચિત્ત । વિષ્ણુમૂર્તિ દત્તાત્રેય ॥૬૯॥
ત્રયમૂર્તિ ઐક્ય હોઊન । દત્તાત્રેય રાહિલા આપણ ।
દુર્વાસ ચંદ્ર નિરોપ ઘેઊન । ગેલે સ્વસ્થાના અનુષ્ઠાનાસી ॥૭૦॥
અનસૂયેચે ઘરી દેખા । ત્રયમૂર્તિ રાહિલી મૂર્તિ એકા ।
નામ દત્તાત્રેય એકા । મૂળપીઠ શ્રીગુરૂચે ॥૭૧॥
ઐશાપરી સિદ્ધ દેખા । કથા સાંગે નામધારકા ।
સંતોષે પ્રશ્ન કરી અનેકા । પુસતસે સિદ્ધાસી ॥૭૨॥
જય સિદ્ધ યોગીશ્વરા । ભક્તજનમનોહરા ।
તારક સંસારસાગરા । જ્ઞાનમૂર્તિ કૃપાસિંધો ॥૭૩॥
તુઝેનિ પ્રસાદે મજ । જ્ઞાન ઉપજલે સહજ ।
તારક આમુચા યોગિરાજ । વિનંતી માઝી પરિયેસા ॥૭૪॥
દત્તાત્રેયાચા અવતારૂ । સાંગિતલા પૂર્વાપારૂ ।
પુઢે અવતાર જાહલે ગુરુ । કવણેપરી નિરોપિજે ॥૭૫॥
મ્હણે સરસ્વતીગંગાધરૂ । પુઢીલ કથેચા વિસ્તારૂ ।
ઐકતા હોય મનોહરૂ । સકળાભીષ્ટે સાધતી ॥૭૬॥
ઇતિ શ્રીગુરુચરિત્રપરમકથાકલ્પતરૌ શ્રીનૃસિંહસરસ્વત્યુપાખ્યાને
સિદ્ધનામધારકસંવાદે અનસૂયોપાખ્યાનં નામ ચતુર્થોઽધ્યાયઃ ॥૪॥
॥ ઓવીસંખ્યા ॥૭૭॥
॥ શ્રીગુરુદત્તાત્રેયાર્પણમસ્તુ ॥

Explore More