Lord Dattatreya

શ્રી ગુરુચરિત્ર અધ્યાય 7

(Shri Gurucharitra Adhyay 7 in Gujarati)

Saraswati Gangadhar

Also known as Gurucharitra · Gurucharitra adhyay 7 · Shri Guru Charitra

Shri Gurucharitra Adhyay 7. Shri Gurucharitra, the central scripture of the Datta sampradaya, written by Saraswati Gangadhar in the fifteenth century. It tells the lives of Shripad Shrivallabha and Shri Nrisimha Saraswati, the first two incarnations of Dattatreya, as a dialogue between Siddha and Namdharak. Traditionally read as a saptaha — the whole book over seven days — most often in the month of Margashirsha.

#of 213
॥ શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
નામધારક મ્હણે સિદ્ધાસી । ગોકર્ણમહિમા આમ્હાંસી ।
નિરોપિજે સ્વામી કૃપેસી । પૂર્વી કવણા સાક્ષ ઝાલી ॥૧॥
સમસ્ત તીર્થ સાંડુની । શ્રીપાદ ગેલે કિંકારણી ।
પૂર્વી આધાર કેલા કવણી । પુરાણ કથા સાંગા મજ ॥૨॥
જ્યાવરી અસેલ ગુરૂચી પ્રીતિ । તીર્થમહિમા ઐકણે ચિત્તી ।
વાંછા હોતસે જ્ઞાનજ્યોતી । કૃપાસિંધુ ગુરુરાયા ॥૩॥
સિદ્ધ મ્હણે નામધારકાસી । ગોકર્ણમહિમા મજ પુસસી ।
સાંગેન તુજ વિસ્તારેસી । એકચિત્તે પરિયેસા ॥૪॥
પૂર્વયુગી ઇક્ષ્વાકુવંશી । મિત્રસહ રાજા પરિયેસી ।
પ્રતાપવંત ક્ષત્રિયરાશી । સર્વધર્મરત દેખા ॥૫॥
રાજા સકળશાસ્ત્રજ્ઞ । વિવેકી અસે શ્રુતિનિપુણ ।
બલાઢ્ય શૂર મહાભીમ । વિદ્યોદ્યોગી દયાનિધિ ॥૬॥
અસતા રાજા એકે દિવશી । વિનોદે નિઘાલા પારધીસી ।
પ્રવેશલા મહાવનાસી । વસતી શાર્દૂલ સિંહ જેથે ॥૭॥
નિર્મનુષ્ય અરણ્યાત । રાજા પારધિ ખેળત ।
ભેટલા તેથે અદ્ભુત । દૈત્ય જ્વાળાકાર ભયાનક ॥૮॥
રાજા દેખોનિ તયાસી । વર્ષતા શર ઝાલા કોપેસી ।
મૂર્છના યેઊનિ ધરણીસી । પડલા દૈત્ય તયા વેળી ॥૯॥
હોતા તયાચા બંધુ જવળી । આક્રંદતસે પ્રબળી ।
પાષાણ હાણી કપાળી । બંધુશોકે કરોનિયા ॥૧૦॥
પ્રાણ ત્યજિતા નિશાચર । બંધૂસી મ્હણતસે યેર ।
જરી તૂ હોસી માઝા સહોદર । સૂડ ઘેઈ માઝા તૂ ॥૧૧॥
ઐસે બોલોનિ બંધૂસી । દૈત્ય પાવલા પંચત્વાસી ।
અનેક માયાપાશી । નરરૂપ ધરિલે તયા વેળી ॥૧૨॥
રૂપ ધરોનિ માનવાચે । સૌમ્ય વાણી બોલે વાચે ।
સેવકત્વ કરી રાજયાચે । અતિનમ્રત્વે બોલોનિયા ॥૧૩॥
સેવા કરી નાનાપરી । સેવકાચે સારખે મન ધરી ।
કિતીક દિવસાંવરી । વનાંતરી રાજા હોતા દેખા ॥૧૪॥
સમસ્ત મૃગ જિંકૂનિ । દુષ્ટ જીવાતે વધોનિ ।
રાજા આલા પરતોનિ । આપુલ્યા નગરા પરિયેસા ॥૧૫॥
ઐસે અસતા એકે દિવશી । પિતૃશ્રાદ્ધ આલે પરિયેસી ।
આમંત્રણ સાંગે ઋષીંસી । વસિષ્ઠાદિકા પરિયેસા ॥૧૬॥
તે દિવશી રાજા નેમે સ્વયંપાક । કરવીતસે સવિવેક ।
કાપટ્યે હોતા તો સેવક । તયા સ્થાની ઠેવિલા ॥૧૭॥
રાજા મ્હણે તયાસી । પાકસ્થાની તૂ વસસી ।
જે જે માગેલ ભાણવસી । સર્વ આણૂનિ ત્વા દ્યાવે ॥૧૮॥
અંગિકારોનિ તો સેવક । નરમાંસ આણોનિ દેખ ।
કાપટ્યભાવે કરવી પાક । કેલી શાક તયા વેળી ॥૧૯॥
ઠાય ઘાલિતા ઋષેશ્વરાંસી । પહિલેચ વાઢિલે નરમાંસાસી ।
પાહતા કોપ આલા વસિષ્ઠાસી । દિધલા શાપ તયે વેળી ॥૨૦॥
વસિષ્ઠ મ્હણે રાયાસી । નરમાંસ વાઢિલે આમ્હાંસી ।
ત્વરિત બ્રહ્મરાક્ષસ હોસી । મ્હણોનિ શાપ દિધલા ॥૨૧॥
શાપ દેતા તયે કાળી । રાજા કોપલા તાત્કાળી ।
અપરાધ નસતા પ્રબળી । વાયા મજ કા શાપિલે ॥૨૨॥
નેણે માંસપાક કોણી કેલા । માઝા નિરોપ નાહી ઝાલા ।
વૃથા આમુતે શાપ દિધલા । આપણ શાપીન મ્હણતસે ॥૨૩॥
ઉદક ઘેઊનિ અંજુળી । શાપાવયા સિદ્ધ ઝાલા તયે કાળી ।
તવ રાજપત્ની યેઊનિ જવળી । વર્જી આપુલે પતીતે ॥૨૪॥
પતીસી મ્હણે તે નારી । ગુરૂસી શાપિતા દોષ ભારી ।
વંદુની તયાચે ચરણ ધરી । તેણે ભવસાગર તરશીલ ॥૨૫॥
મદયંતી સતીચે વચન । માનિતા ઝાલા રાજા આપણ ।
અંજુળીચે ઉદક જાણ । ટાકી આપુલે ચરણાવરી ॥૨૬॥
શાપ દેતા કલ્મષપાણી । પડલે રાજાચે ચરણી ।
કલ્મષપાદ નામ મ્હણોનિ । બ્રહ્મરાક્ષસ ઝાલા તો રાવ ॥૨૭॥
રાજપત્ની યેઊનિ પરિયેસી । લાગલી વસિષ્ઠચરણાંસી ।
ઉદ્ધરી સ્વામી બાળકાસી । એવઢા કોપ કાય કાજ ॥૨૮॥
કરુણાવચન ઐકોનિ । શાંત ઝાલા વસિષ્ઠ મુનિ ।
વર્ષે બારા ક્રમોનિ । પુનરપિ રાજા હોશીલ ॥૨૯॥
ઉઃશાપ દેઊનિ વસિષ્ઠ ઋષિ । ગેલા આપુલે સ્થાનાસી ।
બ્રહ્મરાક્ષસ રાજા પરિયેસી । હોઊની ગેલા વનાંતરા ॥૩૦॥
નિર્મનુષ્ય અરણ્યાત । રાજા રાહિલા પ્રખ્યાત ।
ભક્ષીતસે અનેક જંત । પશુમનુષ્ય આદિકરૂનિ ॥૩૧॥
ઐસે ક્રમિતા તયે વની । માર્ગસ્થ દંપત્યે દોની ।
બ્રાહ્મણ જાતા માર્ગ ક્રમુની । દેખિલા રાક્ષસ ભયાસુર ॥૩૨॥
યેઊનિ ધરી બ્રાહ્મણાસી । વ્યાઘ્ર જૈસા પશૂસી ।
ઘેઊનિ ગેલા ભક્ષાવયાસી । વિપ્રસ્ત્રી સમાગમે ॥૩૩॥
અતિશોક કરી બ્રાહ્મણી । જાઊનિ લાગે રાક્ષસચરણી ।
રાખે મજલા અહેવપણી । પ્રાણેશ્વરાતે સોડી પિતયા ॥૩૪॥
ન ભક્ષી ગા માઝા પતિ ।માઝી તયાવરી અતિપ્રીતિ ।
મજ ભક્ષી ગા મ્હણે સુમતિ । વલ્લભાતે સોડોનિયા ॥૩૫॥
પતીવિણ રાહતા નારી । જન્મ વૃથાચિ દગડાપરી ।
પહિલે માતે સ્વીકારી । પ્રાણ રાખે પતીચે ॥૩૬॥
પતિ લાવણ્ય પૂર્વવયેસી । વેદશાસ્ત્રપારંગેસી ।
યાચા પ્રાણ જરી તૂ રક્ષિસી । જગી હોઈલ તુજ પુણ્ય ॥૩૭॥
કૃપા કરી ગા આમ્હાવરી । હોઈન તુઝી કન્યા કુમારી ।
મજ પુત્ર હોતીલ જરી । નામ વાઢવીન તુઝે મી ॥૩૮॥
ઐસે નાનાપરી દેખા । વિપ્રસ્ત્રી કરી મહાદુઃખા ।
બોલ ન માનોનિ રાક્ષસે ઐકા । ત્યા બ્રાહ્મણાતે ભક્ષિલે ॥૩૯॥
પતીતે ભક્ષિલે દેખોનિ । શાપ વદલી તે બ્રાહ્મણી ।
મ્હણે રાક્ષસા ઐક કાની । શાપ માઝા નિર્ધારે ॥૪૦॥
તૂ રાજા સૂર્યવંશી । શાપાસ્તવ રાક્ષસ ઝાલાસી ।
પુઢે માગુતી રાજા હોસી દ્વાદશ વર્ષે ક્રમોનિ ॥૪૧॥
પરિ રમતા સ્ત્રિયેસવે । પ્રાણ જાઈલ સ્વભાવે ।
અનાથા ભક્ષિલે દુષ્ટ ભાવે । દુરાત્મ્યા તૂ રાક્ષસા ॥૪૨॥
શાપ દેઊનિ તયા વેળી । પતીચ્યા અસ્થિ મિલવૂનિ જવળી ।
કાષ્ઠે ઘાલોનિયા પ્રબળી । અગ્નિપ્રવેશ કેલા તિને ॥૪૩॥
ઐસે અસતા રાવ દેખા । ક્રમી બારા વર્ષે નિકા ।
પુનરપિ રાજા હોઊન ઐકા । આલા આપુલે નગરાસી ॥૪૪॥
વિપ્રસ્ત્રિયેચે શાપવચન । સ્ત્રિયેસી સાંગિતલી ખૂણ ।
મ્હણે સંગ કરિતા તત્ક્ષ્ણ । મૃત્યુ અસે આપણાસી ॥૪૫॥
ઐકોનિ પતીચે વચન । મદયંતી દુઃખ કરી આપણ ।
મન કરૂનિ નિર્વાણ । ત્યજાવયા પ્રાણ પહાતસે ॥૪૬॥
મદયંતી મ્હણે રાયાસી । સંતાન નાહી તુમચે વંશાસી ।
વની કષ્ટલા બારા વર્ષી । આપુલે કર્મ ન ચુકેચી ॥૪૭॥
ઐકોનિ સતીચે વચન । શોકે દાટલા અતિગહન ।
અશ્રુ આલે નેત્રાંતૂન । કાય કરૂ મ્હણતસે ॥૪૮॥
મંત્રીવૃદ્ધપુરોહિતાંસી । બોલાવિલે પરિયેસી ।
બ્રહ્મહત્યા ઘડલી આમ્હાંસી । વિમોચન હોય કવણેપરી ॥૪૯॥
મંત્રીવૃદ્ધપુરોહિત । તયાસી મ્હણતી ઐકા માત ।
તીથે આચરાવી સમસ્ત । તેણે પુનીત વ્હાલ તુમ્હી ॥૫૦॥
કરોનિ ઐસા વિચાર । રાજા નિઘે તીર્થા સાચાર ।
સર્વ તીર્થપરિકર । વિધિપૂર્વક કરીતસે ॥૫૧॥
જ્યા જ્યા તીર્થા જાય આપણ । અનેક પુણ્ય કરી જાણ ।
યજ્ઞાદિક કર્મ અન્નદાન । બ્રાહ્મણાદિકા દેતસે ॥૫૨॥
ઐસી નાના તીર્થે કરીત । પરી બ્રહ્મહત્યા સવેચિ યેત ।
અઘોરરૂપી અસે દિસત । કવણેપરી ન જાયચી ॥૫૩॥
કષ્ટોનિ રાજા બહુતાંપરી । નિર્વાણ હોઊનિ મનાભીતરી ।
હિંડત પાતલા મિથિલાપુરી । ચિંતાગ્રસ્ત હોવોનિયા ॥૫૪॥
નગરા-બાહ્યપ્રદેશી । શ્રમોનિ રાજા પરિયેસી ।
ચિંતા કરી માનસી । વૃક્ષચ્છાયે બૈસલાસે ॥૫૫॥
ઋષેશ્વરાસમવેત । જૈસા રુદ્ર પ્રકાશિત ।
ગૌતમ ઋષિ અવચિત । તયા સ્થાનાસિ પાતલા ॥૫૬॥
રાજા દેખોનિ ગૌતમાસી । ચરણી લોળે સંતોષી ।
નમન કરી સાષ્ટાંગેસી । ભક્તિભાવે કરોનિયા ॥૫૭॥
આશ્વાસૂનિ તયે વેળી । ગૌતમ પુસે કરુણાબહાળી ।
ક્ષેમસમાધાન સકળી । પુસતા ઝાલા વૃત્તાન્ત ॥૫૮॥
કાય ઝાલે તુઝે રાજ્ય । અરણ્યવાસાચે કાય કાજ ।
ચિંતાકુલિત મુખાંબુજ । કવણ કાર્ય ઘડલે અસે ॥૫૯॥
ઐકોનિ ઋષીચે વચન । રાજા સાંગે વિસ્તારોન ।
શાપ જાહલા બ્રહ્મવચન । બ્રહ્મહત્યા ઘડલી મજ ॥૬૦॥
પ્રાયશ્ચિત્તે સકળિક । યજ્ઞાદિ કર્મે ધર્માદિક ।
સુક્ષેત્રે અપાર તીર્થે દેખ । આપણ સકળ આચરલી ॥૬૧॥
શમન ન હોય મહાદોષ । સવેચિ યેત અઘોર વેષ ।
વ્રતે આચરલો કોટીશ । ન જાય દોષ સર્વથા ॥૬૨॥
આજિચેનિ માઝે સફળ જનન । દર્શન ઝાલે જી તુમચે ચરણ ।
હોતીલ માઝે કષ્ટ નિવારણ । મ્હણોનિ ચરણા લાગલો ॥૬૩॥
ઐકોનિ રાયાચે વચન । કરુણાસાગર ગૌતમ આપણ ।
મ્હણે ભય સાંડી ગા નિર્વાણ વચન । તારીલ શંકર મૃત્યુંજય ॥૬૪॥
તુઝે પાપનિવારણાસી । સાંગેન તીર્થવિશેષી ।
મહાપાતક સંહારાવયાસી । ગોકર્ણ ક્ષેત્ર અસે ભલે ॥૬૫॥
સ્મરણ કરિતાં ગોકર્ણાસી । બ્રહ્મહત્યાદિ પાપ નાશી ।
તેથે ઈશ્વર સદા નિવાસી । મૃત્યુંજય સદાશિવ ॥૬૬॥
જૈસે કૈલાસાચે શિખર । અથવા સ્વર્ધુનીમંદિર ।
નિશ્ચય વાસ કર્પૂરગૌર । ગોકર્ણક્ષેત્રી પરિયેસા ॥૬૭॥
જૈસી અંધકારરજની । પ્રકાશાવયા જેવી અગ્નિ ।
ચંદ્રોદય જરિ હોય નિર્વાણી । તરી સૂર્યપ્રકાશાવીણ ગતિ નવ્હે ॥૬૮॥
તૈસે સમસ્ત તીર્થાને । પાપ નચ જાય યાચિ કારણે ।
સૂર્યોદયી તમહરણે । તૈસે ગોકર્ણદર્શને હોય ॥૬૯॥
સહસ્ત્ર બ્રહ્મહત્યા જરી । ઘડલ્યા અસતી યા શરીરી ।
પ્રવેશ હોતા ગોકર્ણક્ષેત્રી । શુદ્ધાત્મા હોય પરિયેસા ॥૭૦॥
રુદ્રોપેંદ્રવિરિંચિ દેખા । જાઊનિ તયા સ્થાની ઐકા ।
તપ કેલે હો સકળિકા । કાર્યસિદ્ધિ હોય ત્યાંપ્રતી ॥૭૧॥
ભક્તિપૂર્વક તયા સ્થાની । જપ વ્રત કરિતી જાણોનિ ।
ફળ હોય ત્યા લક્ષગુણી । અસે પુણ્યક્ષેત્ર અસે ॥૭૨॥
જૈસે બ્રહ્મા વિષ્ણુ દેખા । ઇંદ્રાદિ દેવા સકળિકા ।
સાધ્ય ઝાલે તપ ઐકા । યાવેગળે કાય સાંગૂ ॥૭૩॥
જાણા તો સાક્ષાત્ ઈશ્વર । ગોકર્ણક્ષેત્ર કૈલાસપુર ।
પ્રતિષ્ઠા કરી વિઘ્નેશ્વર । વિષ્ણુનિરોપે વિનયાર્થ ॥૭૪॥
સમસ્ત દેવ તેથે યેતી । પુણ્યક્ષેત્રી વાસ કરિતી ।
બ્રહ્મા વિષ્ણુ ઇંદ્રાસહિતી । વિશ્વેદેવે મરુદ્ગણ ॥૭૫॥
ચંદ્ર સૂર્ય વસ્વાદિક । પૂર્વદ્વારી રાહિલે ઐક ।
પ્રીતિ કરી ભક્તિપૂર્વક । બૈસલે અસતી તયે સ્થાના ॥૭૬॥
અગ્નિ યમ ચિત્રગુપ્ત । એકાદશ રુદ્ર પિતૃદૈવત ।
દક્ષિણદ્વારી વાસ કરીત । સંતોષે રાહિલે અસતી ॥૭૭॥
વરુણાસહિત ગંગા સકળી । રાહતી પશ્ચિમદ્વારસ્થળી ।
પ્રીતિ કરી ચંદ્રમૌળી । તયા સકળાં પરિયેસા ॥૭૮॥
કુબેર વાયુ ભદ્રકાળી । માતૃદેવતા ચંડી સકળી ।
ઉત્તરવાસ ત્રિકાળી । પૂજા કરિતી મહાબળેશ્વરાચી ॥૭૯॥
ચિત્રરથાદિ વિશ્વાવસુ પરિયેસી । ચિત્રસેન ગંધર્વ સુરસી ।
પૂજા કરિતી સદાશિવાસી । સદા વસોનિ તયા ઠાયી ॥૮૦॥
ઘૃતાચી રંભા મેનકા । તિલોત્તમા ઉર્વશી ઐકા ।
નિત્ય નૃત્ય કરિતી દેખા । મહાબળેશ્વરાચે સન્મુખ ॥૮૧॥
વસિષ્ઠ કશ્યપ કણ્વ ઋષિ । વિશ્વામિત્ર મહાતાપસી ।
ભરદ્વાજ જૈમિની જાબાલ ઋષિ । પૂજા કરિતી સદા તેથે ॥૮૨॥
કૃતયુગી બ્રહ્મ-ઋષિ । આચાર કરિતી મહાતાપસી ।
મહાબળેશ્વરાચે ભક્તીસી । રાહિલે ગોકર્ણક્ષેત્રાંત ॥૮૩॥
મરીચિ નારદ અત્રિ ઋષિ । દક્ષાદિ બ્રહ્મ-ઋષિ પરિયેસી ।
સનકાદિક મહાતાપસી । ઉપનિષદાર્થ ઉપાસિતી ॥૮૪॥
અનેક સિદ્ધ સાધ્ય જાણ । મુનીશ્વર અજિનધારણ ।
દંડધારી સંન્યાસી નિર્ગુણ । બ્રહ્મચારી તેથે વસતી ॥૮૫॥
ત્વગસ્થિમાત્રશરીરેસી । અનુષ્ઠિતી મહાતાપસી ।
પૂજા કરિતી ભક્તીસી । ચંદ્રમૌળીચી પરિયેસા ॥૮૬॥
ગંધર્વાદિ સમસ્ત દેવ । પિતર સિદ્ધ અષ્ટવસવ ।
વિદ્યાધર કિંપુરુષ સર્વ । સેવેસી જાતી નિરંતર ॥૮૭॥
ગુહ્યક કિન્નર સ્વર્ગલોક । શેષાદિ નાગ તક્ષક ।
પિશાચ વેતાળ સકળિક । જાતી પૂજેસી તયા સ્થાના ॥૮૮॥
નાના શ્રૃંગાર કરૂનિ । અનેક ભૂષણે વિરાજમાની ।
સૂર્યશશી વિમાની । વહની યેતી વળંઘોનિયા ॥૮૯॥
સ્તોત્રે ગાયન કરિતી દેખા । નમિતી નૃત્ય કરિતી અનેકા ।
પૂજેકારણે યેતી સકળિકા । મહાબળેશ્વરલિંગાસી ॥૯૦॥
જે જે ઇચ્છિતી મનકામના । પાવતી ત્વરિત નિર્ધારે જાણા ।
સમાન નાહી ક્ષેત્ર ગોકર્ણ । યા બ્રહ્માંડગોલકાંત ॥૯૧॥
અગસ્ત્યાદિ સનત્કુમાર । પ્રિયવ્રતાદિ રાજકુમાર ।
અગ્નિદેવદાનવાદિ યેર । વર લાધલે સર્વ તયા ઠાયી ॥૯૨॥
શિશુમારી ભદ્રકાળી । પૂજા કરિતી ત્રિકાળી ।
નાગાતે ગરુડ ન ગિળી । મહાબળેશ્વરદર્શને ॥૯૩॥
રાવણાદિ રાક્ષસકુળી । કુંભકર્ણ યેર સકળી ।
વર લાધલે યે સ્થળી । બિભીષણ પૂજીતસે ॥૯૪॥
ઐસે સમસ્ત દેવકુળ । સિદ્ધદાનવાદિ સકળ ।
ગોકર્ણક્ષેત્રા જાઊનિ પ્રબળ । આરાધિતી નાનાપરી ॥૯૫॥
લિંગ સ્થાપિતી આપુલે નામી । અસે ખ્યાતિ તયા નામી ।
વર લાધલે અનેક કામી । ચતુર્વિધ પુરુષાર્થ ॥૯૬॥
બ્રહ્મા વિષ્ણુ આપણ દેખા । કાર્તવીર્ય વિનાયકા ।
આપુલે નામી લિંગ દેખા । પ્રતિષ્ઠા કેલી તયે ઠાયી ॥૯૭॥
ધર્મક્ષેત્રપાળાદી । દુર્ગાદેવીશક્તિવૃંદી ।
લિંગ સ્થાપિલે આપુલે નામી । જ્યા ગોકર્ણક્ષેત્રાત ॥૯૮॥
ગોકર્ણક્ષેત્ર અસે ગહન । લિંગ તીર્થે અસંખ્ય જાણ ।
પદોપદી અસે નિર્ગુણ । ઐસે ક્ષેત્ર અનુપમ અસે ॥૯૯॥
સાંગો કિતી વિસ્તારોન । અસંખ્યાત તીર્થે જાણ ।
પાષાણ સમસ્ત લિંગ ખૂણ । સમસ્ત ઉદકે જાણાવી તીર્થે ॥૧૦૦॥
કૃતયુગી મહાબલેશ્વર શ્વેત । ત્રેતાયુગી લોહિત ।
દ્વાપારી સુવર્ણપિત । કલિયુગી કૃષ્ણવર્ણ જાહલા ॥૧॥
સપ્ત પાતાળ ખોલાવોન । ઉભે અસે લિંગ આપણ ।
કલિયુગી મૃદુ હોઊન । દિસે સૂક્ષ્મમરૂપાને ॥૨॥
પશ્ચિમ સમુદ્રતીરાસી । ગોકર્ણક્ષેત્રવિશેષી ।
બ્રહ્મહત્યાદિ પાતકે નાશી । કાય આશ્ચર્ય પરિયેસા ॥૩॥
બ્રહ્મહત્યાદિ મહાપાપે । પરદારાદિ ષટ્ પાપે ।
દુઃશીલ દુરાચારી પાપે । જાતી ગોકર્ણદર્શને ॥૫॥
દર્શનમાત્રે પુનીત હોતી । સમસ્ત કામ્યાર્થ સાધતી ।
અંતી હોય તયાંસી ગતિ । ગોકર્ણલિંગદર્શને ॥૫॥
તયે સ્થાની પુણ્યદિવશી । જે જે અર્ચિતી ભક્તીસી ।
તેચિ જાણા રુદ્રવંશી । રાયાસી મ્હણે ગૌતમ ॥૬॥
એખાદે સમયી ગોકર્ણાસી । જાય ભક્તીને માનુષી ।
પૂજા કરિતા સદાશિવાસી । શિવપદ નિશ્ચયે પાવે જાણા ॥૭॥
આદિત્ય સોમ બુધવારી । અમાવાસ્યાદિ પર્વાભિતરી ।
સ્નાન કરૂનિ સમુદ્રતીરી । દાનધર્મ કરાવા ॥૮॥
શિવપૂજા વ્રત હવન । જપ બ્રાહ્મણસંતર્પણ ।
કિંચિત્ કરિતા અનંત પુણ્ય । ગૌતમ મ્હણે રાયાસી ॥૯॥
વ્યતિપાતાદિ પર્વણીસી । સૂર્ય-સંક્રાંતીચે દિવશી ।
મહાપ્રદોષ ત્રયોદશી । પૂજિતાં પુણ્ય અગણ્ય ॥૧૧૦॥
કાય સાંગો ત્યાચા મહિમા । નિવાડા હોય અખિલ કર્મા ।
ઈશ્વર ભોળા અનંતમહિમા । પૂજનમાત્રે તુષ્ટતસે ॥૧૧॥
અસિત પક્ષ માઘમાસી । શિવરાત્રી ચતુર્દશીસી ।
બિલ્વપત્ર વાહિલે યાસી । દુર્લભ અસે ત્રિભુવનાંત ॥૧૨॥
ઐસે અનુપમ સ્થાન અસતા । ન જાતી મૂર્ખ લોક ઐકતા ।
શિવતીર્થ અસે દુર્લભતા । નેણતી મૂઢ બધિર જાણા ॥૧૩॥
ઉપોષણાદિ જાગરણ । લિંગ સન્નિધ ગોકર્ણ ।
સ્વર્ગાસિ જાવયા સોપાન । પદ્ધતિ અસે પરિયેસા ॥૧૪॥
ઐસે યા ગોકર્ણસ્થાનાસી । જે જાતી જન યાત્રેસી ।
ચતુર્વિધ પુરુષાર્થાંસી । લાધતી લોક અવધારા ॥૧૫॥
સ્નાન કરૂનિ સમસ્ત તીર્થી । મહાબળેશ્વરલિંગાર્થી ।
પૂજા કરાવી ભક્ત્યર્થી । પાતકાવ્યતિરિક્ત હોય જાણા ॥૧૬॥
ઐશાપરી ગોકર્ણમહિમા । પ્રકાશ કેલા ઋષી ગૌતમા ।
રાજા ઐકોનિ અતિપ્રેમા । પુસતા ઝાલા તે વેળી ॥૧૭॥
રાજા મ્હણે ગૌતમાસી । ગોકર્ણસ્થાન નિરોપિલેસી ।
પૂર્વી પાવલા કોણ યાપાસી । સાક્ષ ઝાલી અસેલ ॥૧૮॥
વિસ્તારોનિ તે આમ્હાંસી । સાંગાવે સ્વામી કરુણેસી ।
મ્હણોનિ લાગલા ચરણાંસી । અતિભક્તિ કરોનિયા ॥૧૯॥
મ્હણે ગૌતમ તયે વેળી । ગોકર્ણક્ષેત્ર મહાબળી ।
જાણો આમ્હી બહુકાળી । અપાર સાક્ષી દેખિલી અસે ॥૧૨૦॥
ગેલો હોતો આમ્હી યાત્રે । દેખિલા દૃષ્ટાન્ત વિચિત્ર ।
આલે હોતે તેથે જનમાત્ર । યાત્રારૂપે કરોનિયા ॥૨૧॥
માધ્યાહ્નકાળી આમ્હી તેથે । બૈસલો હોતો વૃક્ષચ્છાયેતે ।
દુરોનિ દેખિલે ચાંડાળીતે । વૃદ્ધ અંધ મહારોગી ॥૨૨॥
શુષ્કમુખી નિરાહારી । કુષ્ઠ સર્વાંગશરીરી ।
કૃમિ પડલે અઘોરી । પૂય શોણિત દુર્ગંધી ॥૨૩॥
કુક્ષિરોગી ગંડમાળા । કફે દાટલા અસે ગળા ।
દંતહીન અતિ વિવ્હળા । વસ્ત્ર નાહી પરિધાના ॥૨૪॥
ચંદ્રસૂર્યકિરણ પડતા । પ્રાણ જાય કંઠગતા ।
શૌચવ્યાધી અસે બહુતા । સર્વાંગશૂળ મહાદુઃખી ॥૨૫॥
વિધવા આપણ કેશવપની । દિસે જૈસી મુખરમણી ।
ક્ષણક્ષણા પડે ધરણી । પ્રાણત્યાગ કરૂ પાહે ॥૨૬॥
ઐશી અવસ્થા ચાંડાળીસી । આલી વૃક્ષચ્છાયેસી ।
દેહ ટાકિલા ધરણીસી । ત્યજૂ પાહે પ્રાણ આપુલા ॥૨૭॥
પ્રાણ ત્યજિતા તયે વેળી । વિમાન ઉતરે તત્કાળી ।
શિવદૂત અતિબળી । ત્રિશૂળ ખટ્વાંગ ધરૂનિયા ॥૨૮॥
ટંકાયુધે ચંદ્ર ભાળી । દિવ્યકાંતિ ચંદ્રાસારખી કેવળી ।
કિરીટકુંડલે મિરવલી । ચતુર્વર્ગ યેણેપરી ॥૨૯॥
વિમાની સૂર્યાસારિખે તેજ । અતિવિચિત્ર દિસે વિરાજ ।
આલે ચાંડાળિયેકાજ । અપૂર્વ વર્તલે તયે વેળી ॥૩૦॥
આમ્હી પુશિલે શિવદૂતાંસી । આલેતિ કવણ્યા કાર્યાસી ।
દૂત મ્હણતી આમ્હાંસી । ન્યાવયા આલો ચાંડાળિતે ॥૩૧॥
ઐકોનિ દૂતાચે વચન । વિસ્મિત ઝાલે આમુચે મન ।
પુનરપિ કેલા ત્યાસી પ્રશ્ન । ઐક રાયા તૂ એકચિત્તે ॥૩૨॥
ઐશિયા ચાંડાળી પાપિણીસી । કૈસી યોગ્ય વિમાનેસી ।
નેઊનિયા શ્વાનાસી । સિંહાસની કૈસે યોગ્ય ॥૩૩॥
યા જન્માદારભ્ય ઇસી । પાપે પાપસંગ્રહાસી ।
ઐશી પાપીણ દુર્વૃત્ત ઇસી । કેવી ન્યાલ કૈલાસા ॥૩૪॥
નાહી ઇસી શિવજ્ઞાન । ન કરીચ હે તપસાધન ।
દયા સત્ય કદા નેણે । ઇસી કૈસે ન્યાલ તુમ્હી ॥૩૫॥
પશુમાંસ આહાર ઇસી । સદા કરી જીવહિંસી ।
ઐશિયા દુષ્ટ કુષ્ઠી પાપિણીસી । કેવી નેતા સ્વર્ગભુવના ॥૩૬॥
અથવા કધી શિવપૂજન । ન કરી પંચાક્ષરીજપન ।
નાહી કેલે શિવસ્મરણ । ઇસી કૈસે ન્યાલ તુમ્હી ॥૩૭॥
શિવરાત્રી ઉપોષણ । નાહી કેલે પુણ્યદાન ।
યજ્ઞયાગાદિ સાધન । નાહી કેલે ઇણે કધી ॥૩૮॥
ન કરી સ્નાન પર્વકાળી । નેણે તીર્થ કવણે વેળી ।
અથવા વ્રતાદિ સકળી । કેલે નાહી ઇણે કધી ॥૩૯॥
યા સર્વાંગી પૂય શોણિત । દુર્ગંધી અસે બહુત ।
ઐશી ચાંડાળી દુર્વૃત્ત । કૈસી વિમાની બૈસવાલ ॥૧૪૦॥
અર્ચન જન્માંતરીચે મ્હણા । કુષ્ઠ સર્વાંગ તેચિ ખુણા ।
કૃમિ નિઘતી મુખાંતૂન । પૂર્વાજિત કાય કેલે ॥૪૧॥
ઐશી પાપિણી દુરાચારી । કેવી નેતા કૈલાસપુરી ।
યોગ્ય નવ્હે ચરાચરી । તુમ્હી કેવી ન્યાલ ઇસી ॥૪૨॥
ગૌતમ મ્હણે રાયાસી । ઐસે પુશિલે દૂતાંસી ।
ત્યાંની સાંગિતલા આમ્હાંસી । આદ્યંત તયે ચાંડાળીચા ॥૪૩॥
મ્હણે ગૌતમ ઋષેશ્વર । ચાંડાળીચે પૂર્વાપાર ।
સાંગેન તુમ્હાંસ સવિસ્તર । અસે આશ્ચર્ય પરિયેસા ॥૪૪॥
પૂર્વી ઇચે જન્મસ્થાન । બ્રાહ્મણકન્યા અસે જાણ ।
સૌદામિની નામ અસે પૂર્ણ । સોમબિંબાસારખે મુખ ॥૪૫॥
અતિસુંદર રૂપ ઇસી । ઉપવર જાહલી પિતૃગૃહાસી ।
ન મિળે વર તિયેસી । ચિંતા કરિતી માતાપિતા ॥૪૬॥
ન મિળે વર સુંદર તિસી । ઉન્મત્ત જાહલી દહા વરુષી ।
મિળવૂનિ એકા દ્વિજાસી । ગૃહ્યોક્તેંસી લગ્ન કેલે ॥૪૭॥
વિવાહ ઝાલિયાવરી । હોતી તયા પતીચે ઘરી ।
ક્વચિત્કાળ યેણેપરી । હોતી નારી પરિયેસા ॥૪૮॥
વર્તતા અસે પુઢે દેખ । તિચે પતીસ ઝાલે દુઃખ ।
પંચત્વ પાવલા તાત્કાળિક । વિધિલેખ કરૂનિયા ॥૪૯॥
ઐકોનિ તિચે માતાપિતા । કન્યા આપુલે ઘરા આણિતી તત્ત્વતા ।
પતીચે દુઃખે દુઃખિતા । ખેદ કરી તે નારી ॥૧૫૦॥
અતિસુંદર પૂર્વવયાસી । મદે વ્યાપ્ત પ્રતિદિવસી ।
ચંચળ હોય માનસી । પરપુરુષાતે દેખોનિયા ॥૫૧॥
ગુપ્તરુપે ક્વચિત્કાળી । જારકર્મ કરી તે બાળી ।
પ્રગટ જાહલે તત્કાળી । ગૌપ્ય નોહે પાતક ॥૫૨॥
આપણ વિધવા અસે નારી । પૂર્વવયાસી અતિસુંદરી ।
વિષયી પ્રીતિ અસે ભારી । સ્થિર નોહે તિચે મન ॥૫૩॥
ઐસે તિચિયા પાતકાસી । વિદિત જાહલે સર્વાંસી ।
વાળીત કેલે તિયેસી । માતાપિતાબંધુવર્ગી ॥૫૪॥
શંકા હોતી પહિલી તિસી । નિઃશંક ઝાલી વ્યભિચારાસી ।
પ્રકટરૂપ અહર્નિશી । રમો લાગલી નગરાંત ॥૫૬॥
તિયે નગરી એક વાણી । રૂપે હોતા અતિલાવણ્યગુણી ।
ત્યાસી તિણે પૂર્વવયસ દેખોનિ । ઝાલી ત્યાચી કુલસ્ત્રી ॥૫૭॥
તયા શૂદ્રાચિયા ઘરી । વર્તતસે તે નારી ।
ઐસી પાપિણી દુરાચારી । કુળવૈરીણ બેચાળીસ ॥૫૮॥
શ્લોક ॥ સ્ત્રિયઃ કામેન નશ્યન્તિ બ્રાહ્મણો હીનસેવયા ।
રાજાનો બ્રહ્મદંદેન યતયો ભોગસંગ્રહાત ॥૫૯॥
ટીકા ॥ સ્ત્રિયા નાસતી કામવેગે । બ્રાહ્મણ નાસતી હીનસેવે ।
રાજ્ય જાય દ્વિજક્ષોભે । યતિ નાસે વિષયસેવને ॥૧૬૦॥
શૂદ્રાસવે અહર્નિશી । રમત હોતી અતિહર્ષી । પુ
ત્ર જાહલા તિયેસી । શૂદ્રગૃહી અસતા ॥૬૧॥
નિત્ય માંસ આહાર તિસી । મદ્યપાન ઉન્મત્તેસી ।
હોઊનિ તયા શૂદ્રમહિષી । હોતી પાપિણી દુરાચારી ॥૬૨॥
વર્તતા એકે દિવસી । ઉન્મત્ત હોવોનિ પરિયેસી ।
છેદિલે વાસરૂ આહારાસી । મેષ મ્હણોનિ પાપિણીને ॥૬૩॥
છેદોનિ વત્સ પરિયેસી । પાક કેલા વિનયેસી ।
શિર ઠેવિલે શિંકિયાસી । દુસરે દિવશી ભક્ષાવયા ॥૬૪॥
આપણ ભ્રમિત મદ્યપાની । જાગૃત જાહલી અસ્તમાની ।
વાસરૂ પાહે જાવોનિ । ધેનુ દોહાવયાલાગી ॥૬૫॥
વત્સસ્થાની અસે મેષ । ભ્રમિત જાહલી અતિક્લેશ ।
ઘરી પાહાતસે શિરાસ । સ્પષ્ટ દિસે વાસરૂ ॥૬૬॥
અનુતપ્ત હોવોનિ તયે વેળી । શિવ શિવ મ્હણે ચંદ્રમૌળી ।
અજ્ઞાનાને ઐશી પાપે ઘડલી । મ્હણોનિ ચિંતી દુરાત્મિણી ॥૬૭॥
તયા વત્સશિરાસી । નિક્ષેપ કેલા ભૂમીસી ।
પતિ કોપેલ મ્હણોનિ પરિયેસી । અસ્થિચર્મ નિક્ષેપિલે ॥૬૮॥
જાઊનિ સાંગે શેજાર લોકા । વ્યાઘ્રે વત્સ નેલે ઐકા ।
ભક્ષિલે મ્હણોનિ રડે દેખા । પતીપુઢે યેણેપરી ॥૬૯॥
ઐસી કિતીક દિવસાંવરી । નાંદત હોતી શૂદ્રાઘરી ।
પંચત્વ પાવલી તે નારી । નેલી દૂતી યમપુરા ॥૧૭૦॥
ઘાતલી તિયેસી નરકાત । ભોગ ભોગી અતિદુઃખિત ।
પુનરપિ જન્મા ચાંડાળી જાત । ઉપજલી નારી પરિયેસા ॥૭૧॥
ઉપજતાંચિ જાહલિ અંધળી । વિદ્રૂપવર્ણ જૈશી કાજળી ।
માતા પિતા ક્વચિત્કાળી । પ્રતિપાળિતી માયામોહે ॥૭૨॥
ઉચ્છિષ્ટ અન્ન ઘાલિતી તોંડા । સ્વજન તિયેચે અખંડા ।
બાળપણી તયેસિ વિઘડા । પોસિતાતી યેણેપરી ॥૭૩॥
ઐસે અસતા વર્તમાની । સર્વાંગ ઝાલે કુષ્ઠવર્ણી ।
પંચત્વ પાવલી પિતાજનની । દરિદ્રી ઝાલી નિરાશ્રય ॥૭૪॥
સર્વાંગ કુષ્ઠવર્ણપીડિત । ત્યજિતી તિયેસિ સ્વજન ભ્રાત ।
ભિક્ષા માગોનિ ઉદર ભરિત । રક્ષણ કરી શરીર આપુલે ॥૭૫॥
યેણેપરી ચાંડાળી । વર્તત અસે બહુતકાળી ।
ક્ષુધેને પીડિત સર્વકાળી । આપણ અંધ કુષ્ઠ દેહી ॥૭૬॥
ન મિળે તિસી વસ્ત્ર અન્ન । દુઃખ કરીત અતિગહન ।
ઐસે તિચે પૂર્વકર્મ । ઝાલી વૃદ્ધ અતિકષ્ટે ॥૭૭॥
ભિક્ષા માગે જનાંસી । માર્ગી પડોનિ અહર્નિશી ।
કધી ન ભરે ઉદર તિસી । દુઃખે વિલાપે અપાર ॥૭૮॥
વ્યાધિ અસે શરીરાસી । શોણિત પૂય પરિયેસી ।
દુર્ગંધિ યેત અસે મહાદોષી । સર્વાંગ કુષ્ઠે ગળતસે ॥૭૯॥
ઐસે વર્તતાંમ માઘમાસી । લોક નિઘાલે યાત્રેસી ।
મહાસ્થાન ગોકર્ણાસી । કલત્રપુત્રસહિત દેખ ॥૧૮૦॥
શિવરાત્રીચે યાત્રેસી । યેતી લોક દેશોદેશી ।
ચતુર્વર્ણ આસપાસી । હરુષે યેતી પરિયેસા ॥૮૧॥
દેશોદેશીચે રાજે દેખા । હસ્તીરથાદિસહિત ઐકા ।
યેતી સમસ્ત ભૂમાંડલિકા । મહાબળેશ્વરદર્શનાસી ॥૮૨॥
બ્રાહ્મણ ક્ષત્રિય વૈશ્ય શૂદ્ર । યેતી યાત્રેસી વિનોદ ।
સમારંભ વાદ્યનાદ । અમિત લોક પરિયેસા વ૮૩॥
કિતી હાસતી ગાયન કરિતી । ધાવતી નૃત્ય કરીત યેતી ।
શિવસ્મરણે ગર્જના કરિતી । યાત્રાપ્રસંગી જન દેખા ॥૮૪॥
ઐસી મહાજનાંસમવેત । ચાંડાળી ગેલી તેથે ત્વરિત ।
સવે ભિક્ષુક અસતી બહુત । તયાંસવે જાત અસે ॥૮૫॥
યેણેપરી ગોકર્ણાસી । ચાંડાળી પાતલી સાયાસી ।
કરાવલંબે મહાજનાંસી । ભિક્ષા માગે કરુણાવચને ॥૮૬॥
લોક જાતી માર્ગાત । શયન કરી આક્રંદત ।
કર વોઢૂનિ માગત । મહાજન લોકાંસી ॥૮૭॥
પૂર્વીચી પાપી આપણ । પીડત અસે યાચી કારણ ।
ભિક્ષા ઘાલા ક્ષુધાનિવારણ । મ્હણોનિ માગે સકળિકા ॥૮૮॥
નેણે કધીચ વસ્ત્ર પ્રાવરણ । ધુળીત લોળે આપણ ।
ક્ષુધાક્રાંત હોતસે મરણ । ધર્મ કરા સકળાંસી મ્હણે ॥૮૯॥
સર્વાંગી રોગગ્રસ્ત । વસ્ત્રાવીણ બાઘે શીત ।
અક્ષ નાહી ક્ષુધાક્રાંત । ધર્મ કરા સકળિક હો ॥૧૯૦॥
પૂર્વી જન્મશતાંતરી । નાહી કેલે પુણ્ય યેરી ।
યાચિ કારણે પીડિત ભારી । ધર્મ કરા સકળિક ॥૯૧॥
યેણેપરી માર્ગાંત । ચાંડાળી અસે યાચિત ।
તે દિવશી અસે શિવરાત્રીવ્રત । કોણી ન ઘાલી ભિક્ષા તિસી ॥૯૨॥
યેરી વિવ્હળે ક્ષુધાક્રાંત । જઠરાગ્નિ પ્રદીપ્ત અસે બહુત ।
ધર્મ કરા ઐસે મ્હણત । પડલી માર્ગાત તેધવા ॥૯૩॥
પૂજેસિ જાતી સકળજન । ત્યાતે માગે આક્રંદોન ।
એક મ્હણતી હાંસોન । ઉપવાસ આજિ અન્ન કૈચે ॥૯૪॥
હાતી હોતી બિલ્વમંજરી । ઘાલી તી તિયેચ્યા કરી ।
આઘ્રાણોનિ પાહે યેરી । ભક્ષણવસ્તુ નવ્હે મ્હણે ॥૯૫॥
કોપોનિ ટાકી તે અવસરી । જાઊનિ પડલી લિંગાવરી ।
રાત્રી અસતી અંધારી । અલભ્ય પૂજા ઘડલી દેખા ॥૯૬॥
કોણી ન ઘાલિતી ભિક્ષા તિસી । ઉપાસ ઘડલા તે દિવશી ।
પૂજા પાવલી ત્યા શિવાસી । બિલ્વમંજરી શિવમસ્તકી ॥૯૭॥
ઇતુકે પુણ્ય ઘડલે તિસી । પ્રયત૬ન ન કરિતા પરિયેસી ।
તુષ્ટલા ઈશ્વર હર્ષી । ભવાર્ણવાકડે કેલે ॥૯૮॥
યેણેપરી ચાંડાળીસી । ઉપવાસ ઘડલા અનાયાસી ।
તેથૂનિ ઉઠલી દુસરે દિવસી । ભિક્ષા માગાવયાકારણે ॥૯૯॥
પહિલીચ કુષ્ઠરોગી અસે । અશક્ત ઝાલી ઉપવાસે ।
ચક્ષુહીન માર્ગ ન દિસે । જાત અસે મંદમંદ ॥૨૦૦॥
સૂર્યરશ્મીકરૂનિ તિસી । દુઃખ હોય અસમસહસી ।
પૂર્વાર્જિત કર્મે ઐસી । મ્હણતી દૂત ગૌતમાતે ॥૧॥
ઐસી ચાંડાળી કષ્ટત । આલી વૃક્ષચ્છાયેસમીપ ।
ત્યજૂં પાહે પ્રાણ ત્વરિત । મ્હણોનિયા આલો ધાવોનિ ॥૨॥
પુણ્ય ઘડલે ઇસી આજી । ઉપવાસ શિવતિથીકાજી ।
બિલ્વપત્રે ઈશ્વર પૂજી । ઘડલે રાત્રી જાગરણ ॥૩॥
તયા પુણ્યેકરૂનિ ઇચે । પાપ ગેલે શતજન્મીચે ।
હે પ્રીતિપાત્ર ઈશ્વરાચે । મ્હણોનિ પાઠવિલે આમ્હાંસી ॥૪॥
ઐસે મ્હણતી શિવદૂત । તિયેવરી શિંપૂનિયા અમૃત ।
દિવ્યદેહ પાવૂનિ ત્વરિત । ગેલી ઐકા શિવલોકા ॥૫॥
ઐસે ગોકર્ણ અસે સ્થાન । ગૌતમ સાંગે વિસ્તારોન ।
રાયાસિ મ્હણે તૂ નિઘોન । ત્વરિત જાઈ ગોકર્ણાસી ॥૬॥
જાતાંચિ તુઝી પાપે જાતી । ઇહ સૌખ્ય પરત્ર ઉત્તમ ગતિ ।
સંશય ન ધરી ગા ચિત્તી । મ્હણોનિ નિરોપી રાયાસી ॥૭॥
પરિસોનિ ગૌતમાચે વચન । રાજા મની દૃઢ સંતોષોન ।
ત્વરિત પાવલા ક્ષેત્ર ગોકર્ણ । પાપાવેગળા જાહલા તો ॥૮॥
ઐસે પુણ્યપાવન સ્થાન । મ્હણોનિ રાહિલે શ્રીપાદ આપણ ।
સિદ્ધ મ્હણે ઐક કથન । નામધારકા એકચિત્તે ॥૯॥
મ્હણોનિ સરસ્વતીગંગાધરૂ । સાંગે ગુરુચરિત્ર વિસ્તારૂ ।
શ્રોતે કરૂનિ નિર્ધારૂ । એકચિત્તે પરિયેસા ॥૨૧૦॥
ઇતિ શ્રીગુરુચરિત્રપરમકથાકલ્પતરૌ । શ્રીનૃસિંહસરસ્વત્યુપાખ્યાને
સિદ્ધનામધારકસંવાદે ગોકર્ણમહિમાવર્ણન નામ સપ્તમોઽધ્યાયઃ ॥૭॥
॥ ઓવીસંખ્યા ॥૨૧૦॥
॥શ્રીગુરુદત્તાત્રેયાર્પણમસ્તુ॥

Explore More