Lord Dakshinamurti

শ্ৰী দক্ষিণামূৰ্তি ৱৰ্ণমালা স্তোত্ৰম্

(Sri Dakshinamurthy Varnamala Stotram in Assamese)

Adi Shankaracharya

Also known as dakshinamurti varnamala · shankaracharya dakshinamurthy varnamala · dakshinavaktram kalayami

A garland of letters given by its colophon to Shankara: the verses take the syllables of Dakshinamurti's mantra in order and each opens on the syllable whose turn it has come to be, so that the poem spells the mantra as it is recited. It begins on Om — the name the wise have taken for him, by whose shining the whole of space and all that follows shines, at whose command Brahma and the rest stand each in his own place — and turns on the second syllable to those of bowed body and full devotion, to whom he gives the ends of life and quickly destroys every misfortune, the forgetfulness under his lotus feet. Each verse closes on the same line: I contemplate that inward-facing one, the south-faced.

॥ শ্ৰী দক্ষিণামূৰ্তি ৱৰ্ণমালা স্তোত্ৰম্ ॥
ওমিত্যেতদ্যস্য বুধৈৰ্নাম গৃহীতং
যদ্ভাসেদং ভাতি সমস্তং ৱিযদাদি ।
যস্যাজ্ঞাতঃ স্ৱস্ৱপদস্থা ৱিধিমুখ্যা-
-স্তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ১ ॥
নম্ৰাঙ্গাণাং ভক্তিমতাং যঃ পুৰুষাৰ্থান্
দত্ৱা ক্ষিপ্ৰং হন্তি চ তত্সৰ্ৱৱিপত্তীঃ ।
পাদাম্ভোজাধস্তনিতাপস্মৃতিমীশং
তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ২ ॥
মোহধ্ৱস্ত্যৈ ৱৈণিকৱৈযাসিকিমুখ্যাঃ
সংৱিন্মুদ্ৰাপুস্তকৱীণাক্ষগুণান্যম্ ।
হস্তাম্ভোজৈৰ্বিভ্ৰতমাৰাধিতৱন্ত-
-স্তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ৩ ॥
ভদ্ৰাৰূঢং ভদ্ৰদমাৰাধযিতৄণাং
ভক্তিশ্ৰদ্ধাপূৰ্ৱকমীশং প্ৰণমন্তি ।
আদিত্যা যং ৱাঞ্ছিতসিদ্ধ্যৈ কৰুণাব্ধিং
তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ৪ ॥
গৰ্ভান্তঃস্থাঃ প্ৰাণিন এতে ভৱপাশ-
-চ্ছেদে দক্ষং নিশ্চিতৱন্তঃ শৰণং যম্ ।
আৰাধ্যাঙ্ঘ্ৰিপ্ৰস্ফুৰদম্ভোৰুহযুগ্মং
তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ৫ ॥
ৱক্ত্ৰং ধন্যাঃ সংসৃতিৱাৰ্ধেৰতিমাত্ৰা-
-দ্ভীতাঃ সন্তঃ পূৰ্ণশশাঙ্কদ্যুতি যস্য ।
সেৱন্তেঽধ্যাসীনমনন্তং ৱটমূলং
তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ৬ ॥
তেজঃস্তোমৈৰঙ্গদসঙ্ঘট্টিতভাস্ৱ-
-ন্মাণিক্যোত্থৈৰ্ভাসিতৱিশ্ৱো ৰুচিৰৈৰ্যঃ ।
তেজোমূৰ্তিং খানিলতেজঃপ্ৰমুখাব্ধিং
তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ৭ ॥
দধ্যাজ্যাদিদ্ৰৱ্যককৰ্মাণ্যখিলানি
ত্যক্ত্ৱা কাঙ্ক্ষাং কৰ্মফলেষ্ৱত্ৰ কৰোতি ।
যজ্জিজ্ঞাসাৰূপফলাৰ্থী ক্ষিতিদেৱ-
-স্তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ৮ ॥
ক্ষিপ্ৰং লোকে যং ভজমানঃ পৃথুপুণ্যঃ
প্ৰধ্ৱস্তাধিঃ প্ৰোজ্ঝিতসংসৃত্যখিলাৰ্তিঃ ।
প্ৰত্যগ্ভূতং ব্ৰহ্ম পৰং সন্ ৰমতে য-
-স্তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ৯ ॥
॥ ৱৰ্ণমালা সংযোজনম্ ॥
ণানেত্যেৱং যন্মনুমধ্যস্থিতৱৰ্ণা-
-ন্ভক্তাঃ কালে ৱৰ্ণগৃহীত্যৈ প্ৰজপন্তঃ ।
মোদন্তে সম্প্ৰাপ্তসমস্তশ্ৰুতিতন্ত্ৰা-
-স্তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ১০ ॥
মূৰ্তিশ্ছাযানিৰ্জিতমন্দাকিনিকুন্দ-
-প্ৰালেযাম্ভোৰাশিসুধাভূতিসুৰেভা ।
যস্যাভ্ৰাভা হাসৱিধৌ দক্ষশিৰোধি-
-স্তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ১১ ॥
তপ্তস্ৱৰ্ণচ্ছাযজটাজূটকটাহ-
-প্ৰোদ্যদ্ৱীচীৱল্লিৱিৰাজত্সুৰসিন্ধুম্ ।
নিত্যং সূক্ষ্মং নিত্যনিৰস্তাখিলদোষং
তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ১২ ॥
যেন জ্ঞাতেনৈৱ সমস্তং ৱিদিতং স্যা-
-দ্যস্মাদন্যদ্ৱস্তু জগত্যাং শশশৃঙ্গম্ ।
যং প্ৰাপ্তানাং নাস্তি পৰং প্ৰাপ্যমনাদিং
তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ১৩ ॥
মত্তো মাৰো যস্য ললাটাক্ষিভৱাগ্নি-
-স্ফূৰ্জত্কীলপ্ৰোষীতভস্মীকৃতদেহঃ ।
তদ্ভস্মাসীদ্যস্য সুজাতঃ পটৱাস-
-স্তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ১৪ ॥
হ্যম্ভোৰাশৌ সংসৃতিৰূপে লুঠতাং তত্
পাৰং গন্তুং যত্পদভক্তিৰ্দৃঢনৌকা ।
সৰ্ৱাৰাধ্যং সৰ্ৱগমানন্দপযোধিং
তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ১৫ ॥
মেধাৱী স্যাদিন্দুৱতংসং ধৃতৱীণং
কৰ্পূৰাভং পুস্তকহস্তং কমলাক্ষম্ ।
চিত্তে ধ্যাযন্ যস্য ৱপুৰ্দ্ৰাঙ্নিমিষাৰ্ধং
তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ১৬ ॥
ধাম্নাং ধাম প্ৰৌঢৰুচীনাং পৰমং যত্
সূৰ্যাদীনাং যস্য স হেতুৰ্জগদাদেঃ ।
এতাৱান্যো যস্য ন সৰ্ৱেশ্ৱৰমীড্যং
তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ১৭ ॥
প্ৰত্যাহাৰপ্ৰাণনিৰোধাদিসমৰ্থৈ-
-ৰ্ভক্তৈৰ্দান্তৈঃ সম্যতচিত্তৈৰ্যতমানৈঃ ।
স্ৱাত্মত্ৱেন জ্ঞাযত এৱ ত্ৱৰযা য-
-স্তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ১৮ ॥
জ্ঞাংশীভূতান্ প্ৰাণিন এতান্ ফলদাতা
চিত্তান্তঃস্থঃ প্ৰেৰযতি স্ৱে সকলেঽপি ।
কৃত্যে দেৱঃ প্ৰাক্তনকৰ্মানুসৰঃ সং-
-স্তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ১৯ ॥
প্ৰজ্ঞামাত্ৰং প্ৰাপিতসংৱিন্নিজভক্তং
প্ৰাণাক্ষাদেঃ প্ৰেৰযিতাৰং প্ৰণৱাৰ্থম্ ।
প্ৰাহুঃ প্ৰাজ্ঞা যং ৱিদিতানুশ্ৰৱতত্ত্ৱা-
-স্তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ২০ ॥
যস্যাজ্ঞানাদেৱ নৃণাং সংসৃতিবোধো
যস্য জ্ঞানাদেৱ ৱিমোক্ষো ভৱতীতি ।
স্পষ্টং ব্ৰূতে ৱেদশিৰো দেশিকমাদ্যং
তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ২১ ॥
ছন্নেঽৱিদ্যাৰূপপটেনৈৱ চ ৱিশ্ৱং
যত্ৰাধ্যস্তং জীৱপৰেশত্ৱমপীদম্ ।
ভানোৰ্ভানুষ্ৱম্বুৱদস্তাখিলভেদং
তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ২২ ॥
স্ৱাপস্ৱপ্নৌ জাগ্ৰদৱস্থাপি ন যত্ৰ
প্ৰাণশ্চেতঃ সৰ্ৱগতো যঃ সকলাত্মা ।
কূটস্থো যঃ কেৱলসচ্চিত্সুখৰূপ-
-স্তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ২৩ ॥
হা হেত্যেৱং ৱিস্মযমীযুৰ্মুনিমুখ্যা
জ্ঞাতে যস্মিন্ স্ৱাত্মতযানাত্মৱিমোহঃ ।
প্ৰত্যগ্ভূতে ব্ৰহ্মণি যাতঃ কথমিত্থং
তং প্ৰত্যঞ্চং দক্ষিণৱক্ত্ৰং কলযামি ॥ ২৪ ॥
যৈষা ৰম্যৈৰ্মত্তমযূৰাভিধৱৃত্তৈ-
-ৰাদৌ ক্লুপ্তা যন্মনুৱৰ্ণৈৰ্মুনিভঙ্গী ।
তামেৱৈতাং দক্ষিণৱক্ত্ৰঃ কৃপযাসা-
-ৱূৰীকুৰ্যাদ্দেশিকসম্ৰাট্ পৰমাত্মা ॥ ২৫ ॥
॥ ইতি শ্ৰীমচ্ছঙ্কৰভগৱতঃ কৃতৌ শ্ৰী দক্ষিণামূৰ্তি ৱৰ্ণমালা স্তোত্ৰম্ সম্পূৰ্ণম্ ॥

Explore More