Lord Dakshinamurti

શ્રી દક્ષિણામૂર્તિ વર્ણમાલા સ્તોત્રમ્

(Sri Dakshinamurthy Varnamala Stotram in Gujarati)

Adi Shankaracharya

Also known as dakshinamurti varnamala · shankaracharya dakshinamurthy varnamala · dakshinavaktram kalayami

A garland of letters given by its colophon to Shankara: the verses take the syllables of Dakshinamurti's mantra in order and each opens on the syllable whose turn it has come to be, so that the poem spells the mantra as it is recited. It begins on Om — the name the wise have taken for him, by whose shining the whole of space and all that follows shines, at whose command Brahma and the rest stand each in his own place — and turns on the second syllable to those of bowed body and full devotion, to whom he gives the ends of life and quickly destroys every misfortune, the forgetfulness under his lotus feet. Each verse closes on the same line: I contemplate that inward-facing one, the south-faced.

॥ શ્રી દક્ષિણામૂર્તિ વર્ણમાલા સ્તોત્રમ્ ॥
ઓમિત્યેતદ્યસ્ય બુધૈર્નામ ગૃહીતં
યદ્ભાસેદં ભાતિ સમસ્તં વિયદાદિ ।
યસ્યાજ્ઞાતઃ સ્વસ્વપદસ્થા વિધિમુખ્યા-
-સ્તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૧ ॥
નમ્રાઙ્ગાણાં ભક્તિમતાં યઃ પુરુષાર્થાન્
દત્વા ક્ષિપ્રં હન્તિ ચ તત્સર્વવિપત્તીઃ ।
પાદામ્ભોજાધસ્તનિતાપસ્મૃતિમીશં
તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૨ ॥
મોહધ્વસ્ત્યૈ વૈણિકવૈયાસિકિમુખ્યાઃ
સંવિન્મુદ્રાપુસ્તકવીણાક્ષગુણાન્યમ્ ।
હસ્તામ્ભોજૈર્બિભ્રતમારાધિતવન્ત-
-સ્તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૩ ॥
ભદ્રારૂઢં ભદ્રદમારાધયિતૄણાં
ભક્તિશ્રદ્ધાપૂર્વકમીશં પ્રણમન્તિ ।
આદિત્યા યં વાઞ્છિતસિદ્ધ્યૈ કરુણાબ્ધિં
તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૪ ॥
ગર્ભાન્તઃસ્થાઃ પ્રાણિન એતે ભવપાશ-
-ચ્છેદે દક્ષં નિશ્ચિતવન્તઃ શરણં યમ્ ।
આરાધ્યાઙ્ઘ્રિપ્રસ્ફુરદમ્ભોરુહયુગ્મં
તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૫ ॥
વક્ત્રં ધન્યાઃ સંસૃતિવાર્ધેરતિમાત્રા-
-દ્ભીતાઃ સન્તઃ પૂર્ણશશાઙ્કદ્યુતિ યસ્ય ।
સેવન્તેઽધ્યાસીનમનન્તં વટમૂલં
તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૬ ॥
તેજઃસ્તોમૈરઙ્ગદસઙ્ઘટ્ટિતભાસ્વ-
-ન્માણિક્યોત્થૈર્ભાસિતવિશ્વો રુચિરૈર્યઃ ।
તેજોમૂર્તિં ખાનિલતેજઃપ્રમુખાબ્ધિં
તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૭ ॥
દધ્યાજ્યાદિદ્રવ્યકકર્માણ્યખિલાનિ
ત્યક્ત્વા કાઙ્ક્ષાં કર્મફલેષ્વત્ર કરોતિ ।
યજ્જિજ્ઞાસારૂપફલાર્થી ક્ષિતિદેવ-
-સ્તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૮ ॥
ક્ષિપ્રં લોકે યં ભજમાનઃ પૃથુપુણ્યઃ
પ્રધ્વસ્તાધિઃ પ્રોજ્ઝિતસંસૃત્યખિલાર્તિઃ ।
પ્રત્યગ્ભૂતં બ્રહ્મ પરં સન્ રમતે ય-
-સ્તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૯ ॥
॥ વર્ણમાલા સંયોજનમ્ ॥
ણાનેત્યેવં યન્મનુમધ્યસ્થિતવર્ણા-
-ન્ભક્તાઃ કાલે વર્ણગૃહીત્યૈ પ્રજપન્તઃ ।
મોદન્તે સમ્પ્રાપ્તસમસ્તશ્રુતિતન્ત્રા-
-સ્તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૧૦ ॥
મૂર્તિશ્છાયાનિર્જિતમન્દાકિનિકુન્દ-
-પ્રાલેયામ્ભોરાશિસુધાભૂતિસુરેભા ।
યસ્યાભ્રાભા હાસવિધૌ દક્ષશિરોધિ-
-સ્તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૧૧ ॥
તપ્તસ્વર્ણચ્છાયજટાજૂટકટાહ-
-પ્રોદ્યદ્વીચીવલ્લિવિરાજત્સુરસિન્ધુમ્ ।
નિત્યં સૂક્ષ્મં નિત્યનિરસ્તાખિલદોષં
તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૧૨ ॥
યેન જ્ઞાતેનૈવ સમસ્તં વિદિતં સ્યા-
-દ્યસ્માદન્યદ્વસ્તુ જગત્યાં શશશૃઙ્ગમ્ ।
યં પ્રાપ્તાનાં નાસ્તિ પરં પ્રાપ્યમનાદિં
તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૧૩ ॥
મત્તો મારો યસ્ય લલાટાક્ષિભવાગ્નિ-
-સ્ફૂર્જત્કીલપ્રોષીતભસ્મીકૃતદેહઃ ।
તદ્ભસ્માસીદ્યસ્ય સુજાતઃ પટવાસ-
-સ્તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૧૪ ॥
હ્યમ્ભોરાશૌ સંસૃતિરૂપે લુઠતાં તત્
પારં ગન્તું યત્પદભક્તિર્દૃઢનૌકા ।
સર્વારાધ્યં સર્વગમાનન્દપયોધિં
તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૧૫ ॥
મેધાવી સ્યાદિન્દુવતંસં ધૃતવીણં
કર્પૂરાભં પુસ્તકહસ્તં કમલાક્ષમ્ ।
ચિત્તે ધ્યાયન્ યસ્ય વપુર્દ્રાઙ્નિમિષાર્ધં
તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૧૬ ॥
ધામ્નાં ધામ પ્રૌઢરુચીનાં પરમં યત્
સૂર્યાદીનાં યસ્ય સ હેતુર્જગદાદેઃ ।
એતાવાન્યો યસ્ય ન સર્વેશ્વરમીડ્યં
તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૧૭ ॥
પ્રત્યાહારપ્રાણનિરોધાદિસમર્થૈ-
-ર્ભક્તૈર્દાન્તૈઃ સમ્યતચિત્તૈર્યતમાનૈઃ ।
સ્વાત્મત્વેન જ્ઞાયત એવ ત્વરયા ય-
-સ્તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૧૮ ॥
જ્ઞાંશીભૂતાન્ પ્રાણિન એતાન્ ફલદાતા
ચિત્તાન્તઃસ્થઃ પ્રેરયતિ સ્વે સકલેઽપિ ।
કૃત્યે દેવઃ પ્રાક્તનકર્માનુસરઃ સં-
-સ્તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૧૯ ॥
પ્રજ્ઞામાત્રં પ્રાપિતસંવિન્નિજભક્તં
પ્રાણાક્ષાદેઃ પ્રેરયિતારં પ્રણવાર્થમ્ ।
પ્રાહુઃ પ્રાજ્ઞા યં વિદિતાનુશ્રવતત્ત્વા-
-સ્તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૨૦ ॥
યસ્યાજ્ઞાનાદેવ નૃણાં સંસૃતિબોધો
યસ્ય જ્ઞાનાદેવ વિમોક્ષો ભવતીતિ ।
સ્પષ્ટં બ્રૂતે વેદશિરો દેશિકમાદ્યં
તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૨૧ ॥
છન્નેઽવિદ્યારૂપપટેનૈવ ચ વિશ્વં
યત્રાધ્યસ્તં જીવપરેશત્વમપીદમ્ ।
ભાનોર્ભાનુષ્વમ્બુવદસ્તાખિલભેદં
તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૨૨ ॥
સ્વાપસ્વપ્નૌ જાગ્રદવસ્થાપિ ન યત્ર
પ્રાણશ્ચેતઃ સર્વગતો યઃ સકલાત્મા ।
કૂટસ્થો યઃ કેવલસચ્ચિત્સુખરૂપ-
-સ્તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૨૩ ॥
હા હેત્યેવં વિસ્મયમીયુર્મુનિમુખ્યા
જ્ઞાતે યસ્મિન્ સ્વાત્મતયાનાત્મવિમોહઃ ।
પ્રત્યગ્ભૂતે બ્રહ્મણિ યાતઃ કથમિત્થં
તં પ્રત્યઞ્ચં દક્ષિણવક્ત્રં કલયામિ ॥ ૨૪ ॥
યૈષા રમ્યૈર્મત્તમયૂરાભિધવૃત્તૈ-
-રાદૌ ક્લુપ્તા યન્મનુવર્ણૈર્મુનિભઙ્ગી ।
તામેવૈતાં દક્ષિણવક્ત્રઃ કૃપયાસા-
-વૂરીકુર્યાદ્દેશિકસમ્રાટ્ પરમાત્મા ॥ ૨૫ ॥
॥ ઇતિ શ્રીમચ્છઙ્કરભગવતઃ કૃતૌ શ્રી દક્ષિણામૂર્તિ વર્ણમાલા સ્તોત્રમ્ સમ્પૂર્ણમ્ ॥

Explore More