ശ്രീ ബാദരായണിരുവാച
അഥ തര്ഹ്യാഗതോ ഗോഷ്ഠമരിഷ്ടോ വൃഷഭാസുരഃ ।
മഹീംമഹാകകുത്കായഃ കമ്പയന്ഖുരവിക്ഷതാമ് ॥ ൧ ॥
അഥ തര്ഹ്യാഗതോ ഗോഷ്ഠമരിഷ്ടോ വൃഷഭാസുരഃ ।
മഹീംമഹാകകുത്കായഃ കമ്പയന്ഖുരവിക്ഷതാമ് ॥ ൧ ॥
രമ്ഭമാണഃ ഖരതരം പദാ ച വിലിഖന് മഹീമ് ।
ഉദ്യമ്യ പുച്ഛം വപ്രാണി വിഷാണാഗ്രേണ ചോദ്ധരന് ।
കിഞ്ചിത്കിഞ്ചിച്ഛകൃന് മുഞ്ചന്മൂത്രയന്സ്തബ്ധലോചനഃ ॥ ൨ ॥
ഉദ്യമ്യ പുച്ഛം വപ്രാണി വിഷാണാഗ്രേണ ചോദ്ധരന് ।
കിഞ്ചിത്കിഞ്ചിച്ഛകൃന് മുഞ്ചന്മൂത്രയന്സ്തബ്ധലോചനഃ ॥ ൨ ॥
യസ്യ നിര്ഹ്രാദിതേനാങ്ഗ നിഷ്ഠുരേണ ഗവാം നൃണാമ് ।
പതന്ത്യകാലതോ ഗര്ഭാഃ സ്രവന്തി സ്മ ഭയേന വൈ ॥ ൩ ॥
പതന്ത്യകാലതോ ഗര്ഭാഃ സ്രവന്തി സ്മ ഭയേന വൈ ॥ ൩ ॥
നിര്വിശന്തി ഘനാ യസ്യ കകുദ്യചലശങ്കയാ ।
തം തീക്ഷ്ണശൃങ്ഗമുദ്വീക്ഷ്യ ഗോപ്യോ ഗോപാശ്ച തത്രസുഃ ॥ ൪ ॥
തം തീക്ഷ്ണശൃങ്ഗമുദ്വീക്ഷ്യ ഗോപ്യോ ഗോപാശ്ച തത്രസുഃ ॥ ൪ ॥
പശവോ ദുദ്രുവുര്ഭീതാ രാജന്സന്ത്യജ്യ ഗോകുലമ് ।
കൃഷ്ണ കൃഷ്ണേതി തേ സര്വേ ഗോവിന്ദം ശരണം യയുഃ ॥ ൫ ॥
കൃഷ്ണ കൃഷ്ണേതി തേ സര്വേ ഗോവിന്ദം ശരണം യയുഃ ॥ ൫ ॥
ഭഗവാനപി തദ് വീക്ഷ്യ ഗോകുലം ഭയവിദ്രുതമ് ।
മാ ഭൈഷ്ടേതി ഗിരാശ്വാസ്യ വൃഷാസുരമുപാഹ്വയത് ॥ ൬ ॥
മാ ഭൈഷ്ടേതി ഗിരാശ്വാസ്യ വൃഷാസുരമുപാഹ്വയത് ॥ ൬ ॥
ഗോപാലൈഃ പശുഭിര്മന്ദ ത്രാസിതൈഃ കിമസത്തമ ।
മയി ശാസ്തരി ദുഷ്ടാനാം ത്വദ്വിധാനാം ദുരാത്മനാമ് ॥ ൭ ॥
മയി ശാസ്തരി ദുഷ്ടാനാം ത്വദ്വിധാനാം ദുരാത്മനാമ് ॥ ൭ ॥
ഇത്യാസ്ഫോത്യാച്യുതോഽരിഷ്ടം തലശബ്ദേന കോപയന് ।
സഖ്യുരംസേ ഭുജാഭോഗം പ്രസാര്യാവസ്ഥിതോ ഹരിഃ ॥ ൮ ॥
സഖ്യുരംസേ ഭുജാഭോഗം പ്രസാര്യാവസ്ഥിതോ ഹരിഃ ॥ ൮ ॥
സോഽപ്യേവം കോപിതോഽരിഷ്ടഃ ഖുരേണാവനിമുല്ലിഖന് ।
ഉദ്യത്പുച്ഛഭ്രമന്മേഘഃ ക്രുദ്ധഃ കൃഷ്ണമുപാദ്രവത് ॥ ൯ ॥
ഉദ്യത്പുച്ഛഭ്രമന്മേഘഃ ക്രുദ്ധഃ കൃഷ്ണമുപാദ്രവത് ॥ ൯ ॥
അഗ്രന്യസ്തവിഷാണാഗ്രഃ സ്തബ്ധാസൃഗ്ലോചനോഽച്യുതമ് ।
കടാക്ഷിപ്യാദ്രവത്തൂര്ണമിന്ദ്രമുക്തോഽശനിര്യഥാ ॥ ൧൦ ॥
കടാക്ഷിപ്യാദ്രവത്തൂര്ണമിന്ദ്രമുക്തോഽശനിര്യഥാ ॥ ൧൦ ॥
ഗൃഹീത്വാ ശൃങ്ഗയോസ്തം വാ അഷ്ടാദശ പദാനി സഃ ।
പ്രത്യപോവാഹ ഭഗവാന് ഗജഃ പ്രതിഗജം യഥാ ॥ ൧൧ ॥
പ്രത്യപോവാഹ ഭഗവാന് ഗജഃ പ്രതിഗജം യഥാ ॥ ൧൧ ॥
സോഽപവിദ്ധോ ഭഗവതാ പുനരുത്ഥായ സത്വരമ് ।
ആപതത് സ്വിന്നസര്വാങ്ഗോ നിഃശ്വസന്ക്രോധമൂര്ച്ഛിതഃ ॥ ൧൨ ॥
ആപതത് സ്വിന്നസര്വാങ്ഗോ നിഃശ്വസന്ക്രോധമൂര്ച്ഛിതഃ ॥ ൧൨ ॥
തമാപതന്തം സ നിഗൃഹ്യ ശൃങ്ഗയോഃ
പദാ സമാക്രമ്യ നിപാത്യ ഭൂതലേ ।
നിഷ്പീഡയാമാസ യഥാര്ദ്രമമ്ബരം
കൃത്വാ വിഷാണേന ജഘാന സോഽപതത് ॥ ൧൩ ॥
പദാ സമാക്രമ്യ നിപാത്യ ഭൂതലേ ।
നിഷ്പീഡയാമാസ യഥാര്ദ്രമമ്ബരം
കൃത്വാ വിഷാണേന ജഘാന സോഽപതത് ॥ ൧൩ ॥
അസൃഗ് വമന് മൂത്രശകൃത് സമുത്സൃജന്
ക്ഷിപംശ്ച പാദാനനവസ്ഥിതേക്ഷണഃ ।
ജഗാമ കൃച്ഛ്രം നിഋര്തേരഥ ക്ഷയം
പുഷ്പൈഃ കിരന്തോ ഹരിമീഡിരേ സുരാഃ ॥ ൧൪ ॥
ക്ഷിപംശ്ച പാദാനനവസ്ഥിതേക്ഷണഃ ।
ജഗാമ കൃച്ഛ്രം നിഋര്തേരഥ ക്ഷയം
പുഷ്പൈഃ കിരന്തോ ഹരിമീഡിരേ സുരാഃ ॥ ൧൪ ॥
ഏവം കുകുദ്മിനം ഹത്വാ സ്തൂയമാനഃ ദ്വിജാതിഭിഃ ।
വിവേശ ഗോഷ്ഠം സബലോ ഗോപീനാം നയനോത്സവഃ ॥ ൧൫ ॥
വിവേശ ഗോഷ്ഠം സബലോ ഗോപീനാം നയനോത്സവഃ ॥ ൧൫ ॥
അരിഷ്ടേ നിഹതേ ദൈത്യേ കൃഷ്ണേനാദ്ഭുതകര്മണാ ।
കംസായാഥാഹ ഭഗവാന് നാരദോ ദേവദര്ശനഃ ॥ ൧൬ ॥
കംസായാഥാഹ ഭഗവാന് നാരദോ ദേവദര്ശനഃ ॥ ൧൬ ॥
യശോദായാഃ സുതാം കന്യാം ദേവക്യാഃ കൃഷ്ണമേവ ച ।
രാമം ച രോഹിണീപുത്രം വസുദേവേന ബിഭ്യതാ ।
ന്യസ്തൌ സ്വമിത്രേ നന്ദേ വൈ യാഭ്യാം തേ പുരുഷാ ഹതാഃ ॥ ൧൭ ॥
രാമം ച രോഹിണീപുത്രം വസുദേവേന ബിഭ്യതാ ।
ന്യസ്തൌ സ്വമിത്രേ നന്ദേ വൈ യാഭ്യാം തേ പുരുഷാ ഹതാഃ ॥ ൧൭ ॥
നിശമ്യ തദ്ഭോജപതിഃ കോപാത്പ്രചലിതേന്ദ്രിയഃ ।
നിശാതമസിമാദത്ത വസുദേവജിഘാംസയാ ॥ ൧൮ ॥
നിശാതമസിമാദത്ത വസുദേവജിഘാംസയാ ॥ ൧൮ ॥
നിവാരിതോ നാരദേന തത്സുതൌ മൃത്യുമാത്മനഃ ।
ജ്ഞാത്വാ ലോഹമയൈഃ പാശൈര്ബബന്ധ സഹ ഭാര്യയാ ॥ ൧൯ ॥
ജ്ഞാത്വാ ലോഹമയൈഃ പാശൈര്ബബന്ധ സഹ ഭാര്യയാ ॥ ൧൯ ॥
പ്രതിയാതേ തു ദേവര്ഷൌ കംസ ആഭാഷ്യ കേശിനമ് ।
പ്രേഷയാമാസ ഹന്യേതാം ഭവതാ രാമകേശവൌ ॥ ൨൦ ॥
പ്രേഷയാമാസ ഹന്യേതാം ഭവതാ രാമകേശവൌ ॥ ൨൦ ॥
തതോ മുഷ്ടികചാണൂരശലതോശലകാദികാന് ।
അമാത്യാന് ഹസ്തിപാംശ്ചൈവ സമാഹൂയാഹ ഭോജരാട് ॥ ൨൧ ॥
അമാത്യാന് ഹസ്തിപാംശ്ചൈവ സമാഹൂയാഹ ഭോജരാട് ॥ ൨൧ ॥
ഭോ ഭോ നിശമ്യതാമേതദ് വീരചാണൂരമുഷ്ടികൌ ।
നന്ദവ്രജേ കിലാസാതേ സുതാവാനകദുന്ദുഭേഃ ॥ ൨൨ ॥
നന്ദവ്രജേ കിലാസാതേ സുതാവാനകദുന്ദുഭേഃ ॥ ൨൨ ॥
രാമകൃഷ്ണൌ തതോ മഹ്യം മൃത്യുഃ കില നിദര്ശിതഃ ।
ഭവദ്ഭ്യാമിഹ സമ്പ്രാപ്തൌ ഹന്യേതാം മല്ലലീലയാ ॥ ൨൩ ॥
ഭവദ്ഭ്യാമിഹ സമ്പ്രാപ്തൌ ഹന്യേതാം മല്ലലീലയാ ॥ ൨൩ ॥
മഞ്ചാഃ ക്രിയന്താം വിവിധാ മല്ലരങ്ഗപരിശ്രിതാഃ ।
പൌരാ ജാനപദാഃ സര്വേ പശ്യന്തു സ്വൈരസംയുഗമ് ॥ ൨൪ ॥
പൌരാ ജാനപദാഃ സര്വേ പശ്യന്തു സ്വൈരസംയുഗമ് ॥ ൨൪ ॥
മഹാമാത്ര ത്വയാ ഭദ്ര രങ്ഗദ്വാര്യുപനീയതാമ് ।
ദ്വിപഃ കുവലയാപീഡോ ജഹി തേന മമാഹിതൌ ॥ ൨൫ ॥
ദ്വിപഃ കുവലയാപീഡോ ജഹി തേന മമാഹിതൌ ॥ ൨൫ ॥
ആരഭ്യതാം ധനുര്യാഗശ്ചതുര്ദശ്യാം യഥാവിധി ।
വിശസന്തു പശൂന്മേധ്യാന് ഭൂതരാജായ മീഢുഷേ ॥ ൨൬ ॥
വിശസന്തു പശൂന്മേധ്യാന് ഭൂതരാജായ മീഢുഷേ ॥ ൨൬ ॥
ഇത്യാജ്ഞാപ്യാര്ഥതന്ത്രജ്ഞ ആഹൂയ യദുപുങ്ഗവമ് ।
ഗൃഹീത്വാ പാണിനാ പാണിം തതോഽക്രൂരമുവാച ഹ ॥ ൨൭ ॥
ഗൃഹീത്വാ പാണിനാ പാണിം തതോഽക്രൂരമുവാച ഹ ॥ ൨൭ ॥
ഭോ ഭോ ദാനപതേ മഹ്യം ക്രിയതാം മൈത്രമാദൃതഃ ।
നാന്യസ്ത്വത്തോ ഹിതതമോ വിദ്യതേ ഭോജവൃഷ്ണിഷു ॥ ൨൮ ॥
നാന്യസ്ത്വത്തോ ഹിതതമോ വിദ്യതേ ഭോജവൃഷ്ണിഷു ॥ ൨൮ ॥
അതസ്ത്വാമാശ്രിതഃ സൌമ്യ കാര്യഗൌരവസാധനമ് ।
യഥേന്ദ്രോ വിഷ്ണുമാശ്രിത്യ സ്വാര്ഥമധ്യഗമദ് വിഭുഃ ॥ ൨൯ ॥
യഥേന്ദ്രോ വിഷ്ണുമാശ്രിത്യ സ്വാര്ഥമധ്യഗമദ് വിഭുഃ ॥ ൨൯ ॥
ഗച്ഛ നന്ദവ്രജം തത്ര സുതാവാനകദുന്ദുഭേഃ ।
ആസാതേ താവിഹാനേന രഥേനാനയ മാ ചിരമ് ॥ ൩൦ ॥
ആസാതേ താവിഹാനേന രഥേനാനയ മാ ചിരമ് ॥ ൩൦ ॥
നിസൃഷ്ടഃ കില മേ മൃത്യുര്ദേവൈര്വൈകുണ്ഠസംശ്രയൈഃ ।
താവാനയ സമം ഗോപൈര്നന്ദാദ്യൈഃ സാഭ്യുപായനൈഃ ॥ ൩൧ ॥
താവാനയ സമം ഗോപൈര്നന്ദാദ്യൈഃ സാഭ്യുപായനൈഃ ॥ ൩൧ ॥
ഘാതയിഷ്യ ഇഹാനീതൌ കാലകല്പേന ഹസ്തിനാ ।
യദി മുക്തൌ തതോ മല്ലൈര്ഘാതയേ വൈദ്യുതോപമൈഃ ॥ ൩൨ ॥
യദി മുക്തൌ തതോ മല്ലൈര്ഘാതയേ വൈദ്യുതോപമൈഃ ॥ ൩൨ ॥
തയോര്നിഹതയോസ്തപ്താന് വസുദേവപുരോഗമാന് ।
തദ്ബന്ധൂന് നിഹനിഷ്യാമി വൃഷ്ണിഭോജദശാര്ഹകാന് ॥ ൩൩ ॥
തദ്ബന്ധൂന് നിഹനിഷ്യാമി വൃഷ്ണിഭോജദശാര്ഹകാന് ॥ ൩൩ ॥
ഉഗ്രസേനം ച പിതരം സ്ഥവിരം രാജ്യകാമുകം ।
തദ്ഭ്രാതരം ദേവകം ച യേ ചാന്യേ വിദ്വിഷോ മമ ॥ ൩൪ ॥
തദ്ഭ്രാതരം ദേവകം ച യേ ചാന്യേ വിദ്വിഷോ മമ ॥ ൩൪ ॥
തതശ്ചൈഷാ മഹീ മിത്ര ഭവിത്രീ നഷ്ടകണ്ടകാ ॥ ൩൫ ॥
ജരാസന്ധോ മമ ഗുരുര്ദ്വിവിദോ ദയിതഃ സഖാ ।
ശമ്ബരോ നരകോ ബാണോ മയ്യേവ കൃതസൌഹൃദാഃ ।
തൈരഹം സുരപക്ഷീയാന് ഹത്വാ ഭോക്ഷ്യേ മഹീം നൃപാന് ॥ ൩൬ ॥
ശമ്ബരോ നരകോ ബാണോ മയ്യേവ കൃതസൌഹൃദാഃ ।
തൈരഹം സുരപക്ഷീയാന് ഹത്വാ ഭോക്ഷ്യേ മഹീം നൃപാന് ॥ ൩൬ ॥
ഏതജ്ജ്ഞാത്വാനയ ക്ഷിപ്രം രാമകൃഷ്ണാവിഹാര്ഭകൌ ।
ധനുര്മഖനിരീക്ഷാര്ഥം ദ്രഷ്ടും യദുപുരശ്രിയമ് ॥ ൩൭ ॥
ധനുര്മഖനിരീക്ഷാര്ഥം ദ്രഷ്ടും യദുപുരശ്രിയമ് ॥ ൩൭ ॥
ശ്രീഅക്രൂര ഉവാച
രാജന് മനീഷിതം സധ്ര്യക് തവ സ്വാവദ്യമാര്ജനമ് ।
സിദ്ധ്യസിദ്ധ്യോഃ സമം കുര്യാദ്ദൈവം ഹി ഫലസാധനമ് ॥ ൩൮ ॥
രാജന് മനീഷിതം സധ്ര്യക് തവ സ്വാവദ്യമാര്ജനമ് ।
സിദ്ധ്യസിദ്ധ്യോഃ സമം കുര്യാദ്ദൈവം ഹി ഫലസാധനമ് ॥ ൩൮ ॥
മനോരഥാന് കരോത്യുച്ചൈര്ജനോ ദൈവഹതാനപി ।
യുജ്യതേ ഹര്ഷശോകാഭ്യാം തഥാപ്യാജ്ഞാം കരോമി തേ ॥ ൩൯ ॥
യുജ്യതേ ഹര്ഷശോകാഭ്യാം തഥാപ്യാജ്ഞാം കരോമി തേ ॥ ൩൯ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
ഏവമാദിശ്യ ചാക്രൂരം മന്ത്രിണശ്ച വിസൃജ്യ സഃ ।
പ്രവിവേശ ഗൃഹം കംസസ്തഥാക്രൂരഃ സ്വമാലയമ് ॥ ൪൦ ॥
ഏവമാദിശ്യ ചാക്രൂരം മന്ത്രിണശ്ച വിസൃജ്യ സഃ ।
പ്രവിവേശ ഗൃഹം കംസസ്തഥാക്രൂരഃ സ്വമാലയമ് ॥ ൪൦ ॥