શ્રીશુક ઉવાચ
કેશી તુ કંસપ્રહિતઃ ખુરૈર્મહીં
મહાહયો નિર્જરયન્ મનોજવઃ ।
સટાવધૂતાભ્રવિમાનસઙ્કુલં
કુર્વન્ નભો હેષિતભીષિતાખિલઃ ॥ ૧ ॥
કેશી તુ કંસપ્રહિતઃ ખુરૈર્મહીં
મહાહયો નિર્જરયન્ મનોજવઃ ।
સટાવધૂતાભ્રવિમાનસઙ્કુલં
કુર્વન્ નભો હેષિતભીષિતાખિલઃ ॥ ૧ ॥
તં ત્રાસયન્તં ભગવાન્ સ્વગોકુલં
તદ્ધેષિતૈર્વાલવિઘૂર્ણિતામ્બુદમ્ ।
આત્માનમાજૌ મૃગયન્તમગ્રણી-
રુપાહ્વયત્ સ વ્યનદન્મૃગેન્દ્રવત્ ॥ ૨ ॥
તદ્ધેષિતૈર્વાલવિઘૂર્ણિતામ્બુદમ્ ।
આત્માનમાજૌ મૃગયન્તમગ્રણી-
રુપાહ્વયત્ સ વ્યનદન્મૃગેન્દ્રવત્ ॥ ૨ ॥
સ તં નિશામ્યાભિમુખો મુખેન ખં
પિબન્નિવાભ્યદ્રવદત્યમર્ષણઃ ।
જઘાન પદ્ભ્યામરવિન્દલોચનં
દુરાસદશ્ચણ્ડજવો દુરત્યયઃ ॥ ૩ ॥
પિબન્નિવાભ્યદ્રવદત્યમર્ષણઃ ।
જઘાન પદ્ભ્યામરવિન્દલોચનં
દુરાસદશ્ચણ્ડજવો દુરત્યયઃ ॥ ૩ ॥
તદ્ વઞ્ચયિત્વા તમધોક્ષજો રુષા
પ્રગૃહ્ય દોર્ભ્યાં પરિવિધ્ય પાદયોઃ ।
સાવજ્ઞમુત્સૃજ્ય ધનુઃશતાન્તરે
યથોરગં તાર્ક્ષ્યસુતો વ્યવસ્થિતઃ ॥ ૪ ॥
પ્રગૃહ્ય દોર્ભ્યાં પરિવિધ્ય પાદયોઃ ।
સાવજ્ઞમુત્સૃજ્ય ધનુઃશતાન્તરે
યથોરગં તાર્ક્ષ્યસુતો વ્યવસ્થિતઃ ॥ ૪ ॥
સઃ લબ્ધસંજ્ઞઃ પુનરુત્થિતો રુષા
વ્યાદાય કેશી તરસાપતદ્ધરિમ્ ।
સોઽપ્યસ્ય વક્ત્રે ભુજમુત્તરં સ્મયન્
પ્રવેશયામાસ યથોરગં બિલે ॥ ૫ ॥
વ્યાદાય કેશી તરસાપતદ્ધરિમ્ ।
સોઽપ્યસ્ય વક્ત્રે ભુજમુત્તરં સ્મયન્
પ્રવેશયામાસ યથોરગં બિલે ॥ ૫ ॥
દન્તા નિપેતુર્ભગવદ્ભુજસ્પૃશ-
સ્તે કેશિનસ્તપ્તમયસ્પૃશો યથા ।
બાહુશ્ચ તદ્દેહગતો મહાત્મનો
યથામયઃ સંવવૃધે ઉપેક્ષિતઃ ॥ ૬ ॥
સ્તે કેશિનસ્તપ્તમયસ્પૃશો યથા ।
બાહુશ્ચ તદ્દેહગતો મહાત્મનો
યથામયઃ સંવવૃધે ઉપેક્ષિતઃ ॥ ૬ ॥
સમેધમાનેન સ કૃષ્ણબાહુના
નિરુદ્ધવાયુશ્ચરણાંશ્ચ વિક્ષિપન્ ।
પ્રસ્વિન્નગાત્રઃ પરિવૃત્તલોચનઃ
પપાત લણ્ડં વિસૃજન્ ક્ષિતૌ વ્યસુઃ ॥ ૭ ॥
નિરુદ્ધવાયુશ્ચરણાંશ્ચ વિક્ષિપન્ ।
પ્રસ્વિન્નગાત્રઃ પરિવૃત્તલોચનઃ
પપાત લણ્ડં વિસૃજન્ ક્ષિતૌ વ્યસુઃ ॥ ૭ ॥
તદ્દેહતઃ કર્કટિકાફલોપમાદ્
વ્યસોરપાકૃષ્ય ભુજં મહાભુજઃ ।
અવિસ્મિતોઽયત્નહતારિકઃ સુરૈઃ
પ્રસૂનવર્ષૈર્વર્ષદ્ભિરીડિતઃ ॥ ૮ ॥
વ્યસોરપાકૃષ્ય ભુજં મહાભુજઃ ।
અવિસ્મિતોઽયત્નહતારિકઃ સુરૈઃ
પ્રસૂનવર્ષૈર્વર્ષદ્ભિરીડિતઃ ॥ ૮ ॥
દેવર્ષિરુપસઙ્ગમ્ય ભાગવતપ્રવરો નૃપ ।
કૃષ્ણમક્લિષ્ટકર્માણં રહસ્યેતદભાષત ॥ ૯ ॥
કૃષ્ણમક્લિષ્ટકર્માણં રહસ્યેતદભાષત ॥ ૯ ॥
કૃષ્ણ કૃષ્ણાપ્રમેયાત્મન્ યોગેશ જગદીશ્વર ।
વાસુદેવાખિલાવાસ સાત્વતાં પ્રવર પ્રભો ॥ ૧૦ ॥
વાસુદેવાખિલાવાસ સાત્વતાં પ્રવર પ્રભો ॥ ૧૦ ॥
ત્વમાત્મા સર્વભૂતાનામેકો જ્યોતિરિવૈધસામ્ ।
ગૂઢો ગુહાશયઃ સાક્ષી મહાપુરુષ ઈશ્વરઃ ॥ ૧૧ ॥
ગૂઢો ગુહાશયઃ સાક્ષી મહાપુરુષ ઈશ્વરઃ ॥ ૧૧ ॥
આત્મનાત્માશ્રયઃ પૂર્વં માયયા સસૃજે ગુણાન્ ।
તૈરિદં સત્યસઙ્કલ્પઃ સૃજસ્યત્સ્યવસીશ્વરઃ ॥ ૧૨ ॥
તૈરિદં સત્યસઙ્કલ્પઃ સૃજસ્યત્સ્યવસીશ્વરઃ ॥ ૧૨ ॥
સ ત્વં ભૂધરભૂતાનાં દૈત્યપ્રમથરક્ષસામ્ ।
અવતીર્ણો વિનાશાય સાધુનાં રક્ષણાય ચ ॥ ૧૩ ॥
અવતીર્ણો વિનાશાય સાધુનાં રક્ષણાય ચ ॥ ૧૩ ॥
દિષ્ટ્યા તે નિહતો દૈત્યો લીલયાયં હયાકૃતિઃ ।
યસ્ય હેષિતસન્ત્રસ્તાસ્ત્યજન્ત્યનિમિષા દિવમ્ ॥ ૧૪ ॥
યસ્ય હેષિતસન્ત્રસ્તાસ્ત્યજન્ત્યનિમિષા દિવમ્ ॥ ૧૪ ॥
ચાણૂરં મુષ્ટિકં ચૈવ મલ્લાનન્યાંશ્ચ હસ્તિનમ્ ।
કંસં ચ નિહતં દ્રક્ષ્યે પરશ્વોઽહનિ તે વિભો ॥ ૧૫ ॥
કંસં ચ નિહતં દ્રક્ષ્યે પરશ્વોઽહનિ તે વિભો ॥ ૧૫ ॥
તસ્યાનુ શઙ્ખયવનમુરાણાં નરકસ્ય ચ ।
પારિજાતાપહરણમિન્દ્રસ્ય ચ પરાજયમ્ ॥ ૧૬ ॥
પારિજાતાપહરણમિન્દ્રસ્ય ચ પરાજયમ્ ॥ ૧૬ ॥
ઉદ્વાહં વીરકન્યાનાં વીર્યશુલ્કાદિલક્ષણમ્ ।
નૃગસ્ય મોક્ષણં શાપાદ્દ્વારકાયાં જગત્પતે ॥ ૧૭ ॥
નૃગસ્ય મોક્ષણં શાપાદ્દ્વારકાયાં જગત્પતે ॥ ૧૭ ॥
સ્યમન્તકસ્ય ચ મણેરાદાનં સહ ભાર્યયા ।
મૃતપુત્રપ્રદાનં ચ બ્રાહ્મણસ્ય સ્વધામતઃ ॥ ૧૮ ॥
મૃતપુત્રપ્રદાનં ચ બ્રાહ્મણસ્ય સ્વધામતઃ ॥ ૧૮ ॥
પૌણ્ડ્રકસ્ય વધં પશ્ચાત્ કાશિપુર્યાશ્ચ દીપનમ્ ।
દન્તવક્રસ્ય નિધનં ચૈદ્યસ્ય ચ મહાક્રતૌ ॥ ૧૯ ॥
દન્તવક્રસ્ય નિધનં ચૈદ્યસ્ય ચ મહાક્રતૌ ॥ ૧૯ ॥
યાનિ ચાન્યાનિ વીર્યાણિ દ્વારકામાવસન્ભવાન્ ।
કર્તા દ્રક્ષ્યામ્યહં તાનિ ગેયાનિ કવિભિર્ભુવિ ॥ ૨૦ ॥
કર્તા દ્રક્ષ્યામ્યહં તાનિ ગેયાનિ કવિભિર્ભુવિ ॥ ૨૦ ॥
અથ તે કાલરૂપસ્ય ક્ષપયિષ્ણોરમુષ્ય વૈ ।
અક્ષૌહિણીનાં નિધનં દ્રક્ષ્યામ્યર્જુનસારથેઃ ॥ ૨૧ ॥
અક્ષૌહિણીનાં નિધનં દ્રક્ષ્યામ્યર્જુનસારથેઃ ॥ ૨૧ ॥
વિશુદ્ધવિજ્ઞાનઘનં સ્વસંસ્થયા
સમાપ્તસર્વાર્થમમોઘવાઞ્છિતમ્ ।
સ્વતેજસા નિત્યનિવૃત્તમાયા-
ગુણપ્રવાહં ભગવન્તમીમહિ ॥ ૨૨ ॥
સમાપ્તસર્વાર્થમમોઘવાઞ્છિતમ્ ।
સ્વતેજસા નિત્યનિવૃત્તમાયા-
ગુણપ્રવાહં ભગવન્તમીમહિ ॥ ૨૨ ॥
ત્વામીશ્વરં સ્વાશ્રયમાત્મમાયયા
વિનિર્મિતાશેષવિશેષકલ્પનમ્ ।
ક્રીડાર્થમદ્યાત્તમનુષ્યવિગ્રહં
નતોઽસ્મિ ધુર્યં યદુવૃષ્ણિસાત્વતામ્ ॥ ૨૩ ॥
વિનિર્મિતાશેષવિશેષકલ્પનમ્ ।
ક્રીડાર્થમદ્યાત્તમનુષ્યવિગ્રહં
નતોઽસ્મિ ધુર્યં યદુવૃષ્ણિસાત્વતામ્ ॥ ૨૩ ॥
શ્રીશુક ઉવાચ
એવં યદુપતિં કૃષ્ણં ભાગવતપ્રવરો મુનિઃ ।
પ્રણિપત્યાભ્યનુજ્ઞાતો યયૌ તદ્દર્શનોત્સવઃ ॥ ૨૪ ॥
એવં યદુપતિં કૃષ્ણં ભાગવતપ્રવરો મુનિઃ ।
પ્રણિપત્યાભ્યનુજ્ઞાતો યયૌ તદ્દર્શનોત્સવઃ ॥ ૨૪ ॥
ભગવાનપિ ગોવિન્દો હત્વા કેશિનમાહવે ।
પશૂનપાલયત્ પાલૈઃ પ્રીતૈર્વ્રજસુખાવહઃ ॥ ૨૫ ॥
પશૂનપાલયત્ પાલૈઃ પ્રીતૈર્વ્રજસુખાવહઃ ॥ ૨૫ ॥
એકદા તે પશૂન્પાલાશ્ચારયન્તોઽદ્રિસાનુષુ ।
ચક્રુર્નિલાયનક્રીડાશ્ચોરપાલાપદેશતઃ ॥ ૨૬ ॥
ચક્રુર્નિલાયનક્રીડાશ્ચોરપાલાપદેશતઃ ॥ ૨૬ ॥
તત્રાસન્ કતિચિચ્ચોરાઃ પાલાશ્ચ કતિચિન્નૃપ ।
મેષાયિતાશ્ચ તત્રૈકે વિજહ્રુરકુતોભયાઃ ॥ ૨૭ ॥
મેષાયિતાશ્ચ તત્રૈકે વિજહ્રુરકુતોભયાઃ ॥ ૨૭ ॥
મયપુત્રો મહામાયો વ્યોમો ગોપાલવેષધૃક્ ।
મેષાયિતાનપોવાહ પ્રાયશ્ચોરાયિતો બહૂન્ ॥ ૨૮ ॥
મેષાયિતાનપોવાહ પ્રાયશ્ચોરાયિતો બહૂન્ ॥ ૨૮ ॥
ગિરિદર્યાં વિનિક્ષિપ્ય નીતં નીતં મહાસુરઃ ।
શિલયા પિદધે દ્વારં ચતુઃપઞ્ચાવશેષિતાઃ ॥ ૨૯ ॥
શિલયા પિદધે દ્વારં ચતુઃપઞ્ચાવશેષિતાઃ ॥ ૨૯ ॥
તસ્ય તત્ કર્મ વિજ્ઞાય કૃષ્ણઃ શરણદઃ સતામ્ ।
ગોપાન્ નયન્તં જગ્રાહ વૃકં હરિરિવૌજસા ॥ ૩૦ ॥
ગોપાન્ નયન્તં જગ્રાહ વૃકં હરિરિવૌજસા ॥ ૩૦ ॥
સ નિજં રૂપમાસ્થાય ગિરીન્દ્રસદૃશં બલી ।
ઇચ્છન્વિમોક્તુમાત્માનં નાશક્નોદ્ગ્રહણાતુરઃ ॥ ૩૧ ॥
ઇચ્છન્વિમોક્તુમાત્માનં નાશક્નોદ્ગ્રહણાતુરઃ ॥ ૩૧ ॥
તં નિગૃહ્યાચ્યુતો દોર્ભ્યાં પાતયિત્વા મહીતલે ।
પશ્યતાં દિવિ દેવાનાં પશુમારમમારયત્ ॥ ૩૨ ॥
પશ્યતાં દિવિ દેવાનાં પશુમારમમારયત્ ॥ ૩૨ ॥
ગુહાપિધાનં નિર્ભિદ્ય ગોપાન્નિઃસાર્ય કૃચ્છ્રતઃ ।
સ્તૂયમાનઃ સુરૈર્ગોપૈઃ પ્રવિવેશ સ્વગોકુલમ્ ॥ ૩૩ ॥
સ્તૂયમાનઃ સુરૈર્ગોપૈઃ પ્રવિવેશ સ્વગોકુલમ્ ॥ ૩૩ ॥
ગુહાપિધાનં નિર્ભિદ્ય ગોપાન્નિઃસાર્ય કૃચ્છ્રતઃ ।
સ્તૂયમાનઃ સુરૈર્ગોપૈઃ પ્રવિવેશ સ્વગોકુલમ્
સ્તૂયમાનઃ સુરૈર્ગોપૈઃ પ્રવિવેશ સ્વગોકુલમ્