ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
କେଶୀ ତୁ କଂସପ୍ରହିତଃ ଖୁରୈର୍ମହୀଂ
ମହାହଯୋ ନିର୍ଜରଯନ୍ ମନୋଜଵଃ ।
ସଟାଵଧୂତାଭ୍ରଵିମାନସଙ୍କୁଲଂ
କୁର୍ଵନ୍ ନଭୋ ହେଷିତଭୀଷିତାଖିଲଃ ॥ ୧ ॥
କେଶୀ ତୁ କଂସପ୍ରହିତଃ ଖୁରୈର୍ମହୀଂ
ମହାହଯୋ ନିର୍ଜରଯନ୍ ମନୋଜଵଃ ।
ସଟାଵଧୂତାଭ୍ରଵିମାନସଙ୍କୁଲଂ
କୁର୍ଵନ୍ ନଭୋ ହେଷିତଭୀଷିତାଖିଲଃ ॥ ୧ ॥
ତଂ ତ୍ରାସଯନ୍ତଂ ଭଗଵାନ୍ ସ୍ଵଗୋକୁଲଂ
ତଦ୍ଧେଷିତୈର୍ଵାଲଵିଘୂର୍ଣିତାମ୍ବୁଦମ୍ ।
ଆତ୍ମାନମାଜୌ ମୃଗଯନ୍ତମଗ୍ରଣୀ-
ରୁପାହ୍ଵଯତ୍ ସ ଵ୍ଯନଦନ୍ମୃଗେନ୍ଦ୍ରଵତ୍ ॥ ୨ ॥
ତଦ୍ଧେଷିତୈର୍ଵାଲଵିଘୂର୍ଣିତାମ୍ବୁଦମ୍ ।
ଆତ୍ମାନମାଜୌ ମୃଗଯନ୍ତମଗ୍ରଣୀ-
ରୁପାହ୍ଵଯତ୍ ସ ଵ୍ଯନଦନ୍ମୃଗେନ୍ଦ୍ରଵତ୍ ॥ ୨ ॥
ସ ତଂ ନିଶାମ୍ଯାଭିମୁଖୋ ମୁଖେନ ଖଂ
ପିବନ୍ନିଵାଭ୍ଯଦ୍ରଵଦତ୍ଯମର୍ଷଣଃ ।
ଜଘାନ ପଦ୍ଭ୍ଯାମରଵିନ୍ଦଲୋଚନଂ
ଦୁରାସଦଶ୍ଚଣ୍ଡଜଵୋ ଦୁରତ୍ଯଯଃ ॥ ୩ ॥
ପିବନ୍ନିଵାଭ୍ଯଦ୍ରଵଦତ୍ଯମର୍ଷଣଃ ।
ଜଘାନ ପଦ୍ଭ୍ଯାମରଵିନ୍ଦଲୋଚନଂ
ଦୁରାସଦଶ୍ଚଣ୍ଡଜଵୋ ଦୁରତ୍ଯଯଃ ॥ ୩ ॥
ତଦ୍ ଵଞ୍ଚଯିତ୍ଵା ତମଧୋକ୍ଷଜୋ ରୁଷା
ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ପରିଵିଧ୍ଯ ପାଦଯୋଃ ।
ସାଵଜ୍ଞମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଧନୁଃଶତାନ୍ତରେ
ଯଥୋରଗଂ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯସୁତୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ॥ ୪ ॥
ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ପରିଵିଧ୍ଯ ପାଦଯୋଃ ।
ସାଵଜ୍ଞମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଧନୁଃଶତାନ୍ତରେ
ଯଥୋରଗଂ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯସୁତୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ॥ ୪ ॥
ସଃ ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞଃ ପୁନରୁତ୍ଥିତୋ ରୁଷା
ଵ୍ଯାଦାଯ କେଶୀ ତରସାପତଦ୍ଧରିମ୍ ।
ସୋଽପ୍ଯସ୍ଯ ଵକ୍ତ୍ରେ ଭୁଜମୁତ୍ତରଂ ସ୍ମଯନ୍
ପ୍ରଵେଶଯାମାସ ଯଥୋରଗଂ ବିଲେ ॥ ୫ ॥
ଵ୍ଯାଦାଯ କେଶୀ ତରସାପତଦ୍ଧରିମ୍ ।
ସୋଽପ୍ଯସ୍ଯ ଵକ୍ତ୍ରେ ଭୁଜମୁତ୍ତରଂ ସ୍ମଯନ୍
ପ୍ରଵେଶଯାମାସ ଯଥୋରଗଂ ବିଲେ ॥ ୫ ॥
ଦନ୍ତା ନିପେତୁର୍ଭଗଵଦ୍ଭୁଜସ୍ପୃଶ-
ସ୍ତେ କେଶିନସ୍ତପ୍ତମଯସ୍ପୃଶୋ ଯଥା ।
ବାହୁଶ୍ଚ ତଦ୍ଦେହଗତୋ ମହାତ୍ମନୋ
ଯଥାମଯଃ ସଂଵଵୃଧେ ଉପେକ୍ଷିତଃ ॥ ୬ ॥
ସ୍ତେ କେଶିନସ୍ତପ୍ତମଯସ୍ପୃଶୋ ଯଥା ।
ବାହୁଶ୍ଚ ତଦ୍ଦେହଗତୋ ମହାତ୍ମନୋ
ଯଥାମଯଃ ସଂଵଵୃଧେ ଉପେକ୍ଷିତଃ ॥ ୬ ॥
ସମେଧମାନେନ ସ କୃଷ୍ଣବାହୁନା
ନିରୁଦ୍ଧଵାଯୁଶ୍ଚରଣାଂଶ୍ଚ ଵିକ୍ଷିପନ୍ ।
ପ୍ରସ୍ଵିନ୍ନଗାତ୍ରଃ ପରିଵୃତ୍ତଲୋଚନଃ
ପପାତ ଲଣ୍ଡଂ ଵିସୃଜନ୍ କ୍ଷିତୌ ଵ୍ଯସୁଃ ॥ ୭ ॥
ନିରୁଦ୍ଧଵାଯୁଶ୍ଚରଣାଂଶ୍ଚ ଵିକ୍ଷିପନ୍ ।
ପ୍ରସ୍ଵିନ୍ନଗାତ୍ରଃ ପରିଵୃତ୍ତଲୋଚନଃ
ପପାତ ଲଣ୍ଡଂ ଵିସୃଜନ୍ କ୍ଷିତୌ ଵ୍ଯସୁଃ ॥ ୭ ॥
ତଦ୍ଦେହତଃ କର୍କଟିକାଫଲୋପମାଦ୍
ଵ୍ଯସୋରପାକୃଷ୍ଯ ଭୁଜଂ ମହାଭୁଜଃ ।
ଅଵିସ୍ମିତୋଽଯତ୍ନହତାରିକଃ ସୁରୈଃ
ପ୍ରସୂନଵର୍ଷୈର୍ଵର୍ଷଦ୍ଭିରୀଡିତଃ ॥ ୮ ॥
ଵ୍ଯସୋରପାକୃଷ୍ଯ ଭୁଜଂ ମହାଭୁଜଃ ।
ଅଵିସ୍ମିତୋଽଯତ୍ନହତାରିକଃ ସୁରୈଃ
ପ୍ରସୂନଵର୍ଷୈର୍ଵର୍ଷଦ୍ଭିରୀଡିତଃ ॥ ୮ ॥
ଦେଵର୍ଷିରୁପସଙ୍ଗମ୍ଯ ଭାଗଵତପ୍ରଵରୋ ନୃପ ।
କୃଷ୍ଣମକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମାଣଂ ରହସ୍ଯେତଦଭାଷତ ॥ ୯ ॥
କୃଷ୍ଣମକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମାଣଂ ରହସ୍ଯେତଦଭାଷତ ॥ ୯ ॥
କୃଷ୍ଣ କୃଷ୍ଣାପ୍ରମେଯାତ୍ମନ୍ ଯୋଗେଶ ଜଗଦୀଶ୍ଵର ।
ଵାସୁଦେଵାଖିଲାଵାସ ସାତ୍ଵତାଂ ପ୍ରଵର ପ୍ରଭୋ ॥ ୧୦ ॥
ଵାସୁଦେଵାଖିଲାଵାସ ସାତ୍ଵତାଂ ପ୍ରଵର ପ୍ରଭୋ ॥ ୧୦ ॥
ତ୍ଵମାତ୍ମା ସର୍ଵଭୂତାନାମେକୋ ଜ୍ଯୋତିରିଵୈଧସାମ୍ ।
ଗୂଢୋ ଗୁହାଶଯଃ ସାକ୍ଷୀ ମହାପୁରୁଷ ଈଶ୍ଵରଃ ॥ ୧୧ ॥
ଗୂଢୋ ଗୁହାଶଯଃ ସାକ୍ଷୀ ମହାପୁରୁଷ ଈଶ୍ଵରଃ ॥ ୧୧ ॥
ଆତ୍ମନାତ୍ମାଶ୍ରଯଃ ପୂର୍ଵଂ ମାଯଯା ସସୃଜେ ଗୁଣାନ୍ ।
ତୈରିଦଂ ସତ୍ଯସଙ୍କଲ୍ପଃ ସୃଜସ୍ଯତ୍ସ୍ଯଵସୀଶ୍ଵରଃ ॥ ୧୨ ॥
ତୈରିଦଂ ସତ୍ଯସଙ୍କଲ୍ପଃ ସୃଜସ୍ଯତ୍ସ୍ଯଵସୀଶ୍ଵରଃ ॥ ୧୨ ॥
ସ ତ୍ଵଂ ଭୂଧରଭୂତାନାଂ ଦୈତ୍ଯପ୍ରମଥରକ୍ଷସାମ୍ ।
ଅଵତୀର୍ଣୋ ଵିନାଶାଯ ସାଧୁନାଂ ରକ୍ଷଣାଯ ଚ ॥ ୧୩ ॥
ଅଵତୀର୍ଣୋ ଵିନାଶାଯ ସାଧୁନାଂ ରକ୍ଷଣାଯ ଚ ॥ ୧୩ ॥
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତେ ନିହତୋ ଦୈତ୍ଯୋ ଲୀଲଯାଯଂ ହଯାକୃତିଃ ।
ଯସ୍ଯ ହେଷିତସନ୍ତ୍ରସ୍ତାସ୍ତ୍ଯଜନ୍ତ୍ଯନିମିଷା ଦିଵମ୍ ॥ ୧୪ ॥
ଯସ୍ଯ ହେଷିତସନ୍ତ୍ରସ୍ତାସ୍ତ୍ଯଜନ୍ତ୍ଯନିମିଷା ଦିଵମ୍ ॥ ୧୪ ॥
ଚାଣୂରଂ ମୁଷ୍ଟିକଂ ଚୈଵ ମଲ୍ଲାନନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ହସ୍ତିନମ୍ ।
କଂସଂ ଚ ନିହତଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ ପରଶ୍ଵୋଽହନି ତେ ଵିଭୋ ॥ ୧୫ ॥
କଂସଂ ଚ ନିହତଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ ପରଶ୍ଵୋଽହନି ତେ ଵିଭୋ ॥ ୧୫ ॥
ତସ୍ଯାନୁ ଶଙ୍ଖଯଵନମୁରାଣାଂ ନରକସ୍ଯ ଚ ।
ପାରିଜାତାପହରଣମିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଚ ପରାଜଯମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ପାରିଜାତାପହରଣମିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଚ ପରାଜଯମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ଉଦ୍ଵାହଂ ଵୀରକନ୍ଯାନାଂ ଵୀର୍ଯଶୁଲ୍କାଦିଲକ୍ଷଣମ୍ ।
ନୃଗସ୍ଯ ମୋକ୍ଷଣଂ ଶାପାଦ୍ଦ୍ଵାରକାଯାଂ ଜଗତ୍ପତେ ॥ ୧୭ ॥
ନୃଗସ୍ଯ ମୋକ୍ଷଣଂ ଶାପାଦ୍ଦ୍ଵାରକାଯାଂ ଜଗତ୍ପତେ ॥ ୧୭ ॥
ସ୍ଯମନ୍ତକସ୍ଯ ଚ ମଣେରାଦାନଂ ସହ ଭାର୍ଯଯା ।
ମୃତପୁତ୍ରପ୍ରଦାନଂ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ସ୍ଵଧାମତଃ ॥ ୧୮ ॥
ମୃତପୁତ୍ରପ୍ରଦାନଂ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ସ୍ଵଧାମତଃ ॥ ୧୮ ॥
ପୌଣ୍ଡ୍ରକସ୍ଯ ଵଧଂ ପଶ୍ଚାତ୍ କାଶିପୁର୍ଯାଶ୍ଚ ଦୀପନମ୍ ।
ଦନ୍ତଵକ୍ରସ୍ଯ ନିଧନଂ ଚୈଦ୍ଯସ୍ଯ ଚ ମହାକ୍ରତୌ ॥ ୧୯ ॥
ଦନ୍ତଵକ୍ରସ୍ଯ ନିଧନଂ ଚୈଦ୍ଯସ୍ଯ ଚ ମହାକ୍ରତୌ ॥ ୧୯ ॥
ଯାନି ଚାନ୍ଯାନି ଵୀର୍ଯାଣି ଦ୍ଵାରକାମାଵସନ୍ଭଵାନ୍ ।
କର୍ତା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତାନି ଗେଯାନି କଵିଭିର୍ଭୁଵି ॥ ୨୦ ॥
କର୍ତା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତାନି ଗେଯାନି କଵିଭିର୍ଭୁଵି ॥ ୨୦ ॥
ଅଥ ତେ କାଲରୂପସ୍ଯ କ୍ଷପଯିଷ୍ଣୋରମୁଷ୍ଯ ଵୈ ।
ଅକ୍ଷୌହିଣୀନାଂ ନିଧନଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯର୍ଜୁନସାରଥେଃ ॥ ୨୧ ॥
ଅକ୍ଷୌହିଣୀନାଂ ନିଧନଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯର୍ଜୁନସାରଥେଃ ॥ ୨୧ ॥
ଵିଶୁଦ୍ଧଵିଜ୍ଞାନଘନଂ ସ୍ଵସଂସ୍ଥଯା
ସମାପ୍ତସର୍ଵାର୍ଥମମୋଘଵାଞ୍ଛିତମ୍ ।
ସ୍ଵତେଜସା ନିତ୍ଯନିଵୃତ୍ତମାଯା-
ଗୁଣପ୍ରଵାହଂ ଭଗଵନ୍ତମୀମହି ॥ ୨୨ ॥
ସମାପ୍ତସର୍ଵାର୍ଥମମୋଘଵାଞ୍ଛିତମ୍ ।
ସ୍ଵତେଜସା ନିତ୍ଯନିଵୃତ୍ତମାଯା-
ଗୁଣପ୍ରଵାହଂ ଭଗଵନ୍ତମୀମହି ॥ ୨୨ ॥
ତ୍ଵାମୀଶ୍ଵରଂ ସ୍ଵାଶ୍ରଯମାତ୍ମମାଯଯା
ଵିନିର୍ମିତାଶେଷଵିଶେଷକଲ୍ପନମ୍ ।
କ୍ରୀଡାର୍ଥମଦ୍ଯାତ୍ତମନୁଷ୍ଯଵିଗ୍ରହଂ
ନତୋଽସ୍ମି ଧୁର୍ଯଂ ଯଦୁଵୃଷ୍ଣିସାତ୍ଵତାମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଵିନିର୍ମିତାଶେଷଵିଶେଷକଲ୍ପନମ୍ ।
କ୍ରୀଡାର୍ଥମଦ୍ଯାତ୍ତମନୁଷ୍ଯଵିଗ୍ରହଂ
ନତୋଽସ୍ମି ଧୁର୍ଯଂ ଯଦୁଵୃଷ୍ଣିସାତ୍ଵତାମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଏଵଂ ଯଦୁପତିଂ କୃଷ୍ଣଂ ଭାଗଵତପ୍ରଵରୋ ମୁନିଃ ।
ପ୍ରଣିପତ୍ଯାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୋ ଯଯୌ ତଦ୍ଦର୍ଶନୋତ୍ସଵଃ ॥ ୨୪ ॥
ଏଵଂ ଯଦୁପତିଂ କୃଷ୍ଣଂ ଭାଗଵତପ୍ରଵରୋ ମୁନିଃ ।
ପ୍ରଣିପତ୍ଯାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୋ ଯଯୌ ତଦ୍ଦର୍ଶନୋତ୍ସଵଃ ॥ ୨୪ ॥
ଭଗଵାନପି ଗୋଵିନ୍ଦୋ ହତ୍ଵା କେଶିନମାହଵେ ।
ପଶୂନପାଲଯତ୍ ପାଲୈଃ ପ୍ରୀତୈର୍ଵ୍ରଜସୁଖାଵହଃ ॥ ୨୫ ॥
ପଶୂନପାଲଯତ୍ ପାଲୈଃ ପ୍ରୀତୈର୍ଵ୍ରଜସୁଖାଵହଃ ॥ ୨୫ ॥
ଏକଦା ତେ ପଶୂନ୍ପାଲାଶ୍ଚାରଯନ୍ତୋଽଦ୍ରିସାନୁଷୁ ।
ଚକ୍ରୁର୍ନିଲାଯନକ୍ରୀଡାଶ୍ଚୋରପାଲାପଦେଶତଃ ॥ ୨୬ ॥
ଚକ୍ରୁର୍ନିଲାଯନକ୍ରୀଡାଶ୍ଚୋରପାଲାପଦେଶତଃ ॥ ୨୬ ॥
ତତ୍ରାସନ୍ କତିଚିଚ୍ଚୋରାଃ ପାଲାଶ୍ଚ କତିଚିନ୍ନୃପ ।
ମେଷାଯିତାଶ୍ଚ ତତ୍ରୈକେ ଵିଜହ୍ରୁରକୁତୋଭଯାଃ ॥ ୨୭ ॥
ମେଷାଯିତାଶ୍ଚ ତତ୍ରୈକେ ଵିଜହ୍ରୁରକୁତୋଭଯାଃ ॥ ୨୭ ॥
ମଯପୁତ୍ରୋ ମହାମାଯୋ ଵ୍ଯୋମୋ ଗୋପାଲଵେଷଧୃକ୍ ।
ମେଷାଯିତାନପୋଵାହ ପ୍ରାଯଶ୍ଚୋରାଯିତୋ ବହୂନ୍ ॥ ୨୮ ॥
ମେଷାଯିତାନପୋଵାହ ପ୍ରାଯଶ୍ଚୋରାଯିତୋ ବହୂନ୍ ॥ ୨୮ ॥
ଗିରିଦର୍ଯାଂ ଵିନିକ୍ଷିପ୍ଯ ନୀତଂ ନୀତଂ ମହାସୁରଃ ।
ଶିଲଯା ପିଦଧେ ଦ୍ଵାରଂ ଚତୁଃପଞ୍ଚାଵଶେଷିତାଃ ॥ ୨୯ ॥
ଶିଲଯା ପିଦଧେ ଦ୍ଵାରଂ ଚତୁଃପଞ୍ଚାଵଶେଷିତାଃ ॥ ୨୯ ॥
ତସ୍ଯ ତତ୍ କର୍ମ ଵିଜ୍ଞାଯ କୃଷ୍ଣଃ ଶରଣଦଃ ସତାମ୍ ।
ଗୋପାନ୍ ନଯନ୍ତଂ ଜଗ୍ରାହ ଵୃକଂ ହରିରିଵୌଜସା ॥ ୩୦ ॥
ଗୋପାନ୍ ନଯନ୍ତଂ ଜଗ୍ରାହ ଵୃକଂ ହରିରିଵୌଜସା ॥ ୩୦ ॥
ସ ନିଜଂ ରୂପମାସ୍ଥାଯ ଗିରୀନ୍ଦ୍ରସଦୃଶଂ ବଲୀ ।
ଇଚ୍ଛନ୍ଵିମୋକ୍ତୁମାତ୍ମାନଂ ନାଶକ୍ନୋଦ୍ଗ୍ରହଣାତୁରଃ ॥ ୩୧ ॥
ଇଚ୍ଛନ୍ଵିମୋକ୍ତୁମାତ୍ମାନଂ ନାଶକ୍ନୋଦ୍ଗ୍ରହଣାତୁରଃ ॥ ୩୧ ॥
ତଂ ନିଗୃହ୍ଯାଚ୍ଯୁତୋ ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ପାତଯିତ୍ଵା ମହୀତଲେ ।
ପଶ୍ଯତାଂ ଦିଵି ଦେଵାନାଂ ପଶୁମାରମମାରଯତ୍ ॥ ୩୨ ॥
ପଶ୍ଯତାଂ ଦିଵି ଦେଵାନାଂ ପଶୁମାରମମାରଯତ୍ ॥ ୩୨ ॥
ଗୁହାପିଧାନଂ ନିର୍ଭିଦ୍ଯ ଗୋପାନ୍ନିଃସାର୍ଯ କୃଚ୍ଛ୍ରତଃ ।
ସ୍ତୂଯମାନଃ ସୁରୈର୍ଗୋପୈଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ସ୍ଵଗୋକୁଲମ୍ ॥ ୩୩ ॥
ସ୍ତୂଯମାନଃ ସୁରୈର୍ଗୋପୈଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ସ୍ଵଗୋକୁଲମ୍ ॥ ୩୩ ॥
ଗୁହାପିଧାନଂ ନିର୍ଭିଦ୍ଯ ଗୋପାନ୍ନିଃସାର୍ଯ କୃଚ୍ଛ୍ରତଃ ।
ସ୍ତୂଯମାନଃ ସୁରୈର୍ଗୋପୈଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ସ୍ଵଗୋକୁଲମ୍
ସ୍ତୂଯମାନଃ ସୁରୈର୍ଗୋପୈଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ସ୍ଵଗୋକୁଲମ୍