ശ്രീശുക ഉവാച
കേശീ തു കംസപ്രഹിതഃ ഖുരൈര്മഹീം
മഹാഹയോ നിര്ജരയന് മനോജവഃ ।
സടാവധൂതാഭ്രവിമാനസങ്കുലം
കുര്വന് നഭോ ഹേഷിതഭീഷിതാഖിലഃ ॥ ൧ ॥
കേശീ തു കംസപ്രഹിതഃ ഖുരൈര്മഹീം
മഹാഹയോ നിര്ജരയന് മനോജവഃ ।
സടാവധൂതാഭ്രവിമാനസങ്കുലം
കുര്വന് നഭോ ഹേഷിതഭീഷിതാഖിലഃ ॥ ൧ ॥
തം ത്രാസയന്തം ഭഗവാന് സ്വഗോകുലം
തദ്ധേഷിതൈര്വാലവിഘൂര്ണിതാമ്ബുദമ് ।
ആത്മാനമാജൌ മൃഗയന്തമഗ്രണീ-
രുപാഹ്വയത് സ വ്യനദന്മൃഗേന്ദ്രവത് ॥ ൨ ॥
തദ്ധേഷിതൈര്വാലവിഘൂര്ണിതാമ്ബുദമ് ।
ആത്മാനമാജൌ മൃഗയന്തമഗ്രണീ-
രുപാഹ്വയത് സ വ്യനദന്മൃഗേന്ദ്രവത് ॥ ൨ ॥
സ തം നിശാമ്യാഭിമുഖോ മുഖേന ഖം
പിബന്നിവാഭ്യദ്രവദത്യമര്ഷണഃ ।
ജഘാന പദ്ഭ്യാമരവിന്ദലോചനം
ദുരാസദശ്ചണ്ഡജവോ ദുരത്യയഃ ॥ ൩ ॥
പിബന്നിവാഭ്യദ്രവദത്യമര്ഷണഃ ।
ജഘാന പദ്ഭ്യാമരവിന്ദലോചനം
ദുരാസദശ്ചണ്ഡജവോ ദുരത്യയഃ ॥ ൩ ॥
തദ് വഞ്ചയിത്വാ തമധോക്ഷജോ രുഷാ
പ്രഗൃഹ്യ ദോര്ഭ്യാം പരിവിധ്യ പാദയോഃ ।
സാവജ്ഞമുത്സൃജ്യ ധനുഃശതാന്തരേ
യഥോരഗം താര്ക്ഷ്യസുതോ വ്യവസ്ഥിതഃ ॥ ൪ ॥
പ്രഗൃഹ്യ ദോര്ഭ്യാം പരിവിധ്യ പാദയോഃ ।
സാവജ്ഞമുത്സൃജ്യ ധനുഃശതാന്തരേ
യഥോരഗം താര്ക്ഷ്യസുതോ വ്യവസ്ഥിതഃ ॥ ൪ ॥
സഃ ലബ്ധസംജ്ഞഃ പുനരുത്ഥിതോ രുഷാ
വ്യാദായ കേശീ തരസാപതദ്ധരിമ് ।
സോഽപ്യസ്യ വക്ത്രേ ഭുജമുത്തരം സ്മയന്
പ്രവേശയാമാസ യഥോരഗം ബിലേ ॥ ൫ ॥
വ്യാദായ കേശീ തരസാപതദ്ധരിമ് ।
സോഽപ്യസ്യ വക്ത്രേ ഭുജമുത്തരം സ്മയന്
പ്രവേശയാമാസ യഥോരഗം ബിലേ ॥ ൫ ॥
ദന്താ നിപേതുര്ഭഗവദ്ഭുജസ്പൃശ-
സ്തേ കേശിനസ്തപ്തമയസ്പൃശോ യഥാ ।
ബാഹുശ്ച തദ്ദേഹഗതോ മഹാത്മനോ
യഥാമയഃ സംവവൃധേ ഉപേക്ഷിതഃ ॥ ൬ ॥
സ്തേ കേശിനസ്തപ്തമയസ്പൃശോ യഥാ ।
ബാഹുശ്ച തദ്ദേഹഗതോ മഹാത്മനോ
യഥാമയഃ സംവവൃധേ ഉപേക്ഷിതഃ ॥ ൬ ॥
സമേധമാനേന സ കൃഷ്ണബാഹുനാ
നിരുദ്ധവായുശ്ചരണാംശ്ച വിക്ഷിപന് ।
പ്രസ്വിന്നഗാത്രഃ പരിവൃത്തലോചനഃ
പപാത ലണ്ഡം വിസൃജന് ക്ഷിതൌ വ്യസുഃ ॥ ൭ ॥
നിരുദ്ധവായുശ്ചരണാംശ്ച വിക്ഷിപന് ।
പ്രസ്വിന്നഗാത്രഃ പരിവൃത്തലോചനഃ
പപാത ലണ്ഡം വിസൃജന് ക്ഷിതൌ വ്യസുഃ ॥ ൭ ॥
തദ്ദേഹതഃ കര്കടികാഫലോപമാദ്
വ്യസോരപാകൃഷ്യ ഭുജം മഹാഭുജഃ ।
അവിസ്മിതോഽയത്നഹതാരികഃ സുരൈഃ
പ്രസൂനവര്ഷൈര്വര്ഷദ്ഭിരീഡിതഃ ॥ ൮ ॥
വ്യസോരപാകൃഷ്യ ഭുജം മഹാഭുജഃ ।
അവിസ്മിതോഽയത്നഹതാരികഃ സുരൈഃ
പ്രസൂനവര്ഷൈര്വര്ഷദ്ഭിരീഡിതഃ ॥ ൮ ॥
ദേവര്ഷിരുപസങ്ഗമ്യ ഭാഗവതപ്രവരോ നൃപ ।
കൃഷ്ണമക്ലിഷ്ടകര്മാണം രഹസ്യേതദഭാഷത ॥ ൯ ॥
കൃഷ്ണമക്ലിഷ്ടകര്മാണം രഹസ്യേതദഭാഷത ॥ ൯ ॥
കൃഷ്ണ കൃഷ്ണാപ്രമേയാത്മന് യോഗേശ ജഗദീശ്വര ।
വാസുദേവാഖിലാവാസ സാത്വതാം പ്രവര പ്രഭോ ॥ ൧൦ ॥
വാസുദേവാഖിലാവാസ സാത്വതാം പ്രവര പ്രഭോ ॥ ൧൦ ॥
ത്വമാത്മാ സര്വഭൂതാനാമേകോ ജ്യോതിരിവൈധസാമ് ।
ഗൂഢോ ഗുഹാശയഃ സാക്ഷീ മഹാപുരുഷ ഈശ്വരഃ ॥ ൧൧ ॥
ഗൂഢോ ഗുഹാശയഃ സാക്ഷീ മഹാപുരുഷ ഈശ്വരഃ ॥ ൧൧ ॥
ആത്മനാത്മാശ്രയഃ പൂര്വം മായയാ സസൃജേ ഗുണാന് ।
തൈരിദം സത്യസങ്കല്പഃ സൃജസ്യത്സ്യവസീശ്വരഃ ॥ ൧൨ ॥
തൈരിദം സത്യസങ്കല്പഃ സൃജസ്യത്സ്യവസീശ്വരഃ ॥ ൧൨ ॥
സ ത്വം ഭൂധരഭൂതാനാം ദൈത്യപ്രമഥരക്ഷസാമ് ।
അവതീര്ണോ വിനാശായ സാധുനാം രക്ഷണായ ച ॥ ൧൩ ॥
അവതീര്ണോ വിനാശായ സാധുനാം രക്ഷണായ ച ॥ ൧൩ ॥
ദിഷ്ട്യാ തേ നിഹതോ ദൈത്യോ ലീലയായം ഹയാകൃതിഃ ।
യസ്യ ഹേഷിതസന്ത്രസ്താസ്ത്യജന്ത്യനിമിഷാ ദിവമ് ॥ ൧൪ ॥
യസ്യ ഹേഷിതസന്ത്രസ്താസ്ത്യജന്ത്യനിമിഷാ ദിവമ് ॥ ൧൪ ॥
ചാണൂരം മുഷ്ടികം ചൈവ മല്ലാനന്യാംശ്ച ഹസ്തിനമ് ।
കംസം ച നിഹതം ദ്രക്ഷ്യേ പരശ്വോഽഹനി തേ വിഭോ ॥ ൧൫ ॥
കംസം ച നിഹതം ദ്രക്ഷ്യേ പരശ്വോഽഹനി തേ വിഭോ ॥ ൧൫ ॥
തസ്യാനു ശങ്ഖയവനമുരാണാം നരകസ്യ ച ।
പാരിജാതാപഹരണമിന്ദ്രസ്യ ച പരാജയമ് ॥ ൧൬ ॥
പാരിജാതാപഹരണമിന്ദ്രസ്യ ച പരാജയമ് ॥ ൧൬ ॥
ഉദ്വാഹം വീരകന്യാനാം വീര്യശുല്കാദിലക്ഷണമ് ।
നൃഗസ്യ മോക്ഷണം ശാപാദ്ദ്വാരകായാം ജഗത്പതേ ॥ ൧൭ ॥
നൃഗസ്യ മോക്ഷണം ശാപാദ്ദ്വാരകായാം ജഗത്പതേ ॥ ൧൭ ॥
സ്യമന്തകസ്യ ച മണേരാദാനം സഹ ഭാര്യയാ ।
മൃതപുത്രപ്രദാനം ച ബ്രാഹ്മണസ്യ സ്വധാമതഃ ॥ ൧൮ ॥
മൃതപുത്രപ്രദാനം ച ബ്രാഹ്മണസ്യ സ്വധാമതഃ ॥ ൧൮ ॥
പൌണ്ഡ്രകസ്യ വധം പശ്ചാത് കാശിപുര്യാശ്ച ദീപനമ് ।
ദന്തവക്രസ്യ നിധനം ചൈദ്യസ്യ ച മഹാക്രതൌ ॥ ൧൯ ॥
ദന്തവക്രസ്യ നിധനം ചൈദ്യസ്യ ച മഹാക്രതൌ ॥ ൧൯ ॥
യാനി ചാന്യാനി വീര്യാണി ദ്വാരകാമാവസന്ഭവാന് ।
കര്താ ദ്രക്ഷ്യാമ്യഹം താനി ഗേയാനി കവിഭിര്ഭുവി ॥ ൨൦ ॥
കര്താ ദ്രക്ഷ്യാമ്യഹം താനി ഗേയാനി കവിഭിര്ഭുവി ॥ ൨൦ ॥
അഥ തേ കാലരൂപസ്യ ക്ഷപയിഷ്ണോരമുഷ്യ വൈ ।
അക്ഷൌഹിണീനാം നിധനം ദ്രക്ഷ്യാമ്യര്ജുനസാരഥേഃ ॥ ൨൧ ॥
അക്ഷൌഹിണീനാം നിധനം ദ്രക്ഷ്യാമ്യര്ജുനസാരഥേഃ ॥ ൨൧ ॥
വിശുദ്ധവിജ്ഞാനഘനം സ്വസംസ്ഥയാ
സമാപ്തസര്വാര്ഥമമോഘവാഞ്ഛിതമ് ।
സ്വതേജസാ നിത്യനിവൃത്തമായാ-
ഗുണപ്രവാഹം ഭഗവന്തമീമഹി ॥ ൨൨ ॥
സമാപ്തസര്വാര്ഥമമോഘവാഞ്ഛിതമ് ।
സ്വതേജസാ നിത്യനിവൃത്തമായാ-
ഗുണപ്രവാഹം ഭഗവന്തമീമഹി ॥ ൨൨ ॥
ത്വാമീശ്വരം സ്വാശ്രയമാത്മമായയാ
വിനിര്മിതാശേഷവിശേഷകല്പനമ് ।
ക്രീഡാര്ഥമദ്യാത്തമനുഷ്യവിഗ്രഹം
നതോഽസ്മി ധുര്യം യദുവൃഷ്ണിസാത്വതാമ് ॥ ൨൩ ॥
വിനിര്മിതാശേഷവിശേഷകല്പനമ് ।
ക്രീഡാര്ഥമദ്യാത്തമനുഷ്യവിഗ്രഹം
നതോഽസ്മി ധുര്യം യദുവൃഷ്ണിസാത്വതാമ് ॥ ൨൩ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
ഏവം യദുപതിം കൃഷ്ണം ഭാഗവതപ്രവരോ മുനിഃ ।
പ്രണിപത്യാഭ്യനുജ്ഞാതോ യയൌ തദ്ദര്ശനോത്സവഃ ॥ ൨൪ ॥
ഏവം യദുപതിം കൃഷ്ണം ഭാഗവതപ്രവരോ മുനിഃ ।
പ്രണിപത്യാഭ്യനുജ്ഞാതോ യയൌ തദ്ദര്ശനോത്സവഃ ॥ ൨൪ ॥
ഭഗവാനപി ഗോവിന്ദോ ഹത്വാ കേശിനമാഹവേ ।
പശൂനപാലയത് പാലൈഃ പ്രീതൈര്വ്രജസുഖാവഹഃ ॥ ൨൫ ॥
പശൂനപാലയത് പാലൈഃ പ്രീതൈര്വ്രജസുഖാവഹഃ ॥ ൨൫ ॥
ഏകദാ തേ പശൂന്പാലാശ്ചാരയന്തോഽദ്രിസാനുഷു ।
ചക്രുര്നിലായനക്രീഡാശ്ചോരപാലാപദേശതഃ ॥ ൨൬ ॥
ചക്രുര്നിലായനക്രീഡാശ്ചോരപാലാപദേശതഃ ॥ ൨൬ ॥
തത്രാസന് കതിചിച്ചോരാഃ പാലാശ്ച കതിചിന്നൃപ ।
മേഷായിതാശ്ച തത്രൈകേ വിജഹ്രുരകുതോഭയാഃ ॥ ൨൭ ॥
മേഷായിതാശ്ച തത്രൈകേ വിജഹ്രുരകുതോഭയാഃ ॥ ൨൭ ॥
മയപുത്രോ മഹാമായോ വ്യോമോ ഗോപാലവേഷധൃക് ।
മേഷായിതാനപോവാഹ പ്രായശ്ചോരായിതോ ബഹൂന് ॥ ൨൮ ॥
മേഷായിതാനപോവാഹ പ്രായശ്ചോരായിതോ ബഹൂന് ॥ ൨൮ ॥
ഗിരിദര്യാം വിനിക്ഷിപ്യ നീതം നീതം മഹാസുരഃ ।
ശിലയാ പിദധേ ദ്വാരം ചതുഃപഞ്ചാവശേഷിതാഃ ॥ ൨൯ ॥
ശിലയാ പിദധേ ദ്വാരം ചതുഃപഞ്ചാവശേഷിതാഃ ॥ ൨൯ ॥
തസ്യ തത് കര്മ വിജ്ഞായ കൃഷ്ണഃ ശരണദഃ സതാമ് ।
ഗോപാന് നയന്തം ജഗ്രാഹ വൃകം ഹരിരിവൌജസാ ॥ ൩൦ ॥
ഗോപാന് നയന്തം ജഗ്രാഹ വൃകം ഹരിരിവൌജസാ ॥ ൩൦ ॥
സ നിജം രൂപമാസ്ഥായ ഗിരീന്ദ്രസദൃശം ബലീ ।
ഇച്ഛന്വിമോക്തുമാത്മാനം നാശക്നോദ്ഗ്രഹണാതുരഃ ॥ ൩൧ ॥
ഇച്ഛന്വിമോക്തുമാത്മാനം നാശക്നോദ്ഗ്രഹണാതുരഃ ॥ ൩൧ ॥
തം നിഗൃഹ്യാച്യുതോ ദോര്ഭ്യാം പാതയിത്വാ മഹീതലേ ।
പശ്യതാം ദിവി ദേവാനാം പശുമാരമമാരയത് ॥ ൩൨ ॥
പശ്യതാം ദിവി ദേവാനാം പശുമാരമമാരയത് ॥ ൩൨ ॥
ഗുഹാപിധാനം നിര്ഭിദ്യ ഗോപാന്നിഃസാര്യ കൃച്ഛ്രതഃ ।
സ്തൂയമാനഃ സുരൈര്ഗോപൈഃ പ്രവിവേശ സ്വഗോകുലമ് ॥ ൩൩ ॥
സ്തൂയമാനഃ സുരൈര്ഗോപൈഃ പ്രവിവേശ സ്വഗോകുലമ് ॥ ൩൩ ॥
ഗുഹാപിധാനം നിര്ഭിദ്യ ഗോപാന്നിഃസാര്യ കൃച്ഛ്രതഃ ।
സ്തൂയമാനഃ സുരൈര്ഗോപൈഃ പ്രവിവേശ സ്വഗോകുലമ്
സ്തൂയമാനഃ സുരൈര്ഗോപൈഃ പ്രവിവേശ സ്വഗോകുലമ്