śrī-bhagavān uvāca
mal-lakṣaṇam imaṁ kāyaṁ
labdhvā mad-dharma āsthitaḥ
ānandaṁ paramātmānam
ātma-sthaṁ samupaiti mām
mal-lakṣaṇam imaṁ kāyaṁ
labdhvā mad-dharma āsthitaḥ
ānandaṁ paramātmānam
ātma-sthaṁ samupaiti mām
guṇa-mayyā jīva-yonyā
vimukto jñāna-niṣṭhayā
guṇeṣu māyā-mātreṣu
dṛśyamāneṣv avastutaḥ
vartamāno ’pi na pumān
yujyate ’vastubhir guṇaiḥ
vimukto jñāna-niṣṭhayā
guṇeṣu māyā-mātreṣu
dṛśyamāneṣv avastutaḥ
vartamāno ’pi na pumān
yujyate ’vastubhir guṇaiḥ
saṅgaṁ na kuryād asatāṁ
śiśnodara-tṛpāṁ kvacit
tasyānugas tamasy andhe
pataty andhānugāndha-vat
śiśnodara-tṛpāṁ kvacit
tasyānugas tamasy andhe
pataty andhānugāndha-vat
ailaḥ samrāḍ imāṁ gāthām
agāyata bṛhac-chravāḥ
urvaśī-virahān muhyan
nirviṇṇaḥ śoka-saṁyame
agāyata bṛhac-chravāḥ
urvaśī-virahān muhyan
nirviṇṇaḥ śoka-saṁyame
tyaktvātmānaṁ vrayantīṁ tāṁ
nagna unmatta-van nṛpaḥ
vilapann anvagāj jāye
ghore tiṣṭheti viklavaḥ
nagna unmatta-van nṛpaḥ
vilapann anvagāj jāye
ghore tiṣṭheti viklavaḥ
kāmān atṛpto ’nujuṣan
kṣullakān varṣa-yāminīḥ
na veda yāntīr nāyāntīr
urvaśy-ākṛṣṭa-cetanaḥ
kṣullakān varṣa-yāminīḥ
na veda yāntīr nāyāntīr
urvaśy-ākṛṣṭa-cetanaḥ
aila uvāca
aho me moha-vistāraḥ
kāma-kaśmala-cetasaḥ
devyā gṛhīta-kaṇṭhasya
nāyuḥ-khaṇḍā ime smṛtāḥ
aho me moha-vistāraḥ
kāma-kaśmala-cetasaḥ
devyā gṛhīta-kaṇṭhasya
nāyuḥ-khaṇḍā ime smṛtāḥ
nāhaṁ vedābhinirmuktaḥ
sūryo vābhyudito ’muyā
mūṣito varṣa-pūgānāṁ
batāhāni gatāny uta
sūryo vābhyudito ’muyā
mūṣito varṣa-pūgānāṁ
batāhāni gatāny uta
aho me ātma-sammoho
yenātmā yoṣitāṁ kṛtaḥ
krīḍā-mṛgaś cakravartī
naradeva-śikhāmaṇiḥ
yenātmā yoṣitāṁ kṛtaḥ
krīḍā-mṛgaś cakravartī
naradeva-śikhāmaṇiḥ
sa-paricchadam ātmānaṁ
hitvā tṛṇam iveśvaram
yāntīṁ striyaṁ cānvagamaṁ
nagna unmatta-vad rudan
hitvā tṛṇam iveśvaram
yāntīṁ striyaṁ cānvagamaṁ
nagna unmatta-vad rudan
kutas tasyānubhāvaḥ syāt
teja īśatvam eva vā
yo ’nvagacchaṁ striyaṁ yāntīṁ
khara-vat pāda-tāḍitaḥ
teja īśatvam eva vā
yo ’nvagacchaṁ striyaṁ yāntīṁ
khara-vat pāda-tāḍitaḥ
kiṁ vidyayā kiṁ tapasā
kiṁ tyāgena śrutena vā
kiṁ viviktena maunena
strībhir yasya mano hṛtam
kiṁ tyāgena śrutena vā
kiṁ viviktena maunena
strībhir yasya mano hṛtam
svārthasyākovidaṁ dhiṅ māṁ
mūrkhaṁ paṇḍita-māninam
yo ’ham īśvaratāṁ prāpya
strībhir go-khara-vaj jitaḥ
mūrkhaṁ paṇḍita-māninam
yo ’ham īśvaratāṁ prāpya
strībhir go-khara-vaj jitaḥ
sevato varṣa-pūgān me
urvaśyā adharāsavam
na tṛpyaty ātma-bhūḥ kāmo
vahnir āhutibhir yathā
urvaśyā adharāsavam
na tṛpyaty ātma-bhūḥ kāmo
vahnir āhutibhir yathā
puṁścalyāpahṛtaṁ cittaṁ
ko nv anyo mocituṁ prabhuḥ
ātmārāmeśvaram ṛte
bhagavantam adhokṣajam
ko nv anyo mocituṁ prabhuḥ
ātmārāmeśvaram ṛte
bhagavantam adhokṣajam
bodhitasyāpi devyā me
sūkta-vākyena durmateḥ
mano-gato mahā-moho
nāpayāty ajitātmanaḥ
sūkta-vākyena durmateḥ
mano-gato mahā-moho
nāpayāty ajitātmanaḥ
kim etayā no ’pakṛtaṁ
rajjvā vā sarpa-cetasaḥ
draṣṭuḥ svarūpāviduṣo
yo ’haṁ yad ajitendriyaḥ
rajjvā vā sarpa-cetasaḥ
draṣṭuḥ svarūpāviduṣo
yo ’haṁ yad ajitendriyaḥ
kvāyaṁ malīmasaḥ kāyo
daurgandhyādy-ātmako ’śuciḥ
kva guṇāḥ saumanasyādyā
hy adhyāso ’vidyayā kṛtaḥ
daurgandhyādy-ātmako ’śuciḥ
kva guṇāḥ saumanasyādyā
hy adhyāso ’vidyayā kṛtaḥ
pitroḥ kiṁ svaṁ nu bhāryāyāḥ
svāmino ’gneḥ śva-gṛdhrayoḥ
kim ātmanaḥ kiṁ suhṛdām
iti yo nāvasīyate
svāmino ’gneḥ śva-gṛdhrayoḥ
kim ātmanaḥ kiṁ suhṛdām
iti yo nāvasīyate
tasmin kalevare ’medhye
tuccha-niṣṭhe viṣajjate
aho su-bhadraṁ su-nasaṁ
su-smitaṁ ca mukhaṁ striyaḥ
tuccha-niṣṭhe viṣajjate
aho su-bhadraṁ su-nasaṁ
su-smitaṁ ca mukhaṁ striyaḥ
tvaṅ-māṁsa-rudhira-snāyu-
medo-majjāsthi-saṁhatau
viṇ-mūtra-pūye ramatāṁ
kṛmīṇāṁ kiyad antaram
medo-majjāsthi-saṁhatau
viṇ-mūtra-pūye ramatāṁ
kṛmīṇāṁ kiyad antaram
athāpi nopasajjeta
strīṣu straiṇeṣu cārtha-vit
viṣayendriya-saṁyogān
manaḥ kṣubhyati nānyathā
strīṣu straiṇeṣu cārtha-vit
viṣayendriya-saṁyogān
manaḥ kṣubhyati nānyathā
adṛṣṭād aśrutād bhāvān
na bhāva upajāyate
asamprayuñjataḥ prāṇān
śāmyati stimitaṁ manaḥ
na bhāva upajāyate
asamprayuñjataḥ prāṇān
śāmyati stimitaṁ manaḥ
tasmāt saṅgo na kartavyaḥ
strīṣu straiṇeṣu cendriyaiḥ
viduṣāṁ cāpy avisrabdhaḥ
ṣaḍ-vargaḥ kim u mādṛśām
strīṣu straiṇeṣu cendriyaiḥ
viduṣāṁ cāpy avisrabdhaḥ
ṣaḍ-vargaḥ kim u mādṛśām
śrī-bhagavān uvāca
evaṁ pragāyan nṛpa-deva-devaḥ
sa urvaśī-lokam atho vihāya
ātmānam ātmany avagamya māṁ vai
upāramaj jñāna-vidhūta-mohaḥ
evaṁ pragāyan nṛpa-deva-devaḥ
sa urvaśī-lokam atho vihāya
ātmānam ātmany avagamya māṁ vai
upāramaj jñāna-vidhūta-mohaḥ
tato duḥsaṅgam utsṛjya
satsu sajjeta buddhimān
santa evāsya chindanti
mano-vyāsaṅgam uktibhiḥ
satsu sajjeta buddhimān
santa evāsya chindanti
mano-vyāsaṅgam uktibhiḥ
santo ’napekṣā mac-cittāḥ
praśāntāḥ sama-darśinaḥ
nirmamā nirahaṅkārā
nirdvandvā niṣparigrahāḥ
praśāntāḥ sama-darśinaḥ
nirmamā nirahaṅkārā
nirdvandvā niṣparigrahāḥ
teṣu nityaṁ mahā-bhāga
mahā-bhāgeṣu mat-kathāḥ
sambhavanti hi tā nṝṇāṁ
juṣatāṁ prapunanty agham
mahā-bhāgeṣu mat-kathāḥ
sambhavanti hi tā nṝṇāṁ
juṣatāṁ prapunanty agham
tā ye śṛṇvanti gāyanti
hy anumodanti cādṛtāḥ
mat-parāḥ śraddadhānāś ca
bhaktiṁ vindanti te mayi
hy anumodanti cādṛtāḥ
mat-parāḥ śraddadhānāś ca
bhaktiṁ vindanti te mayi
bhaktiṁ labdhavataḥ sādhoḥ
kim anyad avaśiṣyate
mayy ananta-guṇe brahmaṇy
ānandānubhavātmani
kim anyad avaśiṣyate
mayy ananta-guṇe brahmaṇy
ānandānubhavātmani
yathopaśrayamāṇasya
bhagavantaṁ vibhāvasum
śītaṁ bhayaṁ tamo ’pyeti
sādhūn saṁsevatas tathā
bhagavantaṁ vibhāvasum
śītaṁ bhayaṁ tamo ’pyeti
sādhūn saṁsevatas tathā
nimajjyonmajjatāṁ ghore
bhavābdhau paramāyaṇam
santo brahma-vidaḥ śāntā
naur dṛḍhevāpsu majjatām
bhavābdhau paramāyaṇam
santo brahma-vidaḥ śāntā
naur dṛḍhevāpsu majjatām
annaṁ hi prāṇināṁ prāṇa
ārtānāṁ śaraṇaṁ tv aham
dharmo vittaṁ nṛṇāṁ pretya
santo ’rvāg bibhyato ’raṇam
ārtānāṁ śaraṇaṁ tv aham
dharmo vittaṁ nṛṇāṁ pretya
santo ’rvāg bibhyato ’raṇam
santo diśanti cakṣūṁṣi
bahir arkaḥ samutthitaḥ
devatā bāndhavāḥ santaḥ
santa ātmāham eva ca
bahir arkaḥ samutthitaḥ
devatā bāndhavāḥ santaḥ
santa ātmāham eva ca
vaitasenas tato ’py evam
urvaśyā loka-niṣpṛhaḥ
mukta-saṅgo mahīm etām
ātmārāmaś cacāra ha
urvaśyā loka-niṣpṛhaḥ
mukta-saṅgo mahīm etām
ātmārāmaś cacāra ha
vidhinā vihite kuṇḍe mekhalāgartavedibhiḥ .
agnimādhāya paritaḥ samūhetpāṇinoditam
agnimādhāya paritaḥ samūhetpāṇinoditam
paristīryātha paryukṣedanvādhāya yathāvidhi .
prokṣaṇyāsādya dravyāṇi prokṣyāgnau bhāvayeta mām
prokṣaṇyāsādya dravyāṇi prokṣyāgnau bhāvayeta mām
taptajāmbūnadaprakhyaṁ śaṅkhacakragadāmbujaiḥ .
lasaccaturbhujaṁ śāntaṁ padmakiñjalkavāsasam
lasaccaturbhujaṁ śāntaṁ padmakiñjalkavāsasam
sphuratkirīṭakaṭakakaṭisūtravarāṅgadam .
śrīvatsavakṣasaṁ bhrājatkaustubhaṁ vanamālinam
śrīvatsavakṣasaṁ bhrājatkaustubhaṁ vanamālinam
dhyāyannabhyarcya dārūṇi haviṣābhighṛtāni ca .
prāsyājyabhāgāvāghārau dattvā cājyaplutaṁ haviḥ
prāsyājyabhāgāvāghārau dattvā cājyaplutaṁ haviḥ
juhuyānmūlamantreṇa ṣoḍaśarcāvadānataḥ .
dharmādibhyo yathā nyāyaṁ mantraiḥ sviṣṭakṛtaṁ budhaḥ
dharmādibhyo yathā nyāyaṁ mantraiḥ sviṣṭakṛtaṁ budhaḥ
abhyarcyātha namaskṛtya pārṣadebhyo baliṁ haret .
mūlamantraṁ japedbrahma smaran nārāyaṇātmakam
mūlamantraṁ japedbrahma smaran nārāyaṇātmakam
dattvā''camanamuccheṣaṁ viṣvaksenāya kalpayet .
mukhavāsaṁ surabhimattāmbūlādyamathārhayet
mukhavāsaṁ surabhimattāmbūlādyamathārhayet
upagāyan gṛṇan nṛtyan karmāṇyabhinayan mama .
matkathāḥ śrāvayan śṛṇvan muhūrtaṁ kṣaṇiko bhavet
matkathāḥ śrāvayan śṛṇvan muhūrtaṁ kṣaṇiko bhavet
stavairuccāvacaiḥ stotraiḥ paurāṇaiḥ prākṛtairapi .
stutvā prasīda bhagavanniti vandeta daṇḍavat
stutvā prasīda bhagavanniti vandeta daṇḍavat
śiro matpādayoḥ kṛtvā bāhubhyāṁ ca parasparam .
prapannaṁ pāhi māmīśa bhītaṁ mṛtyugrahārṇavāt
prapannaṁ pāhi māmīśa bhītaṁ mṛtyugrahārṇavāt
iti śeṣāṁ mayā dattāṁ śirasyādhāya sādaram .
udvāsayeccedudvāsyaṁ jyotirjyotiṣi tatpunaḥ
udvāsayeccedudvāsyaṁ jyotirjyotiṣi tatpunaḥ
arcādiṣu yadā yatra śraddhā māṁ tatra cārcayet .
sarvabhūteṣvātmani ca sarvātmāhamavasthitaḥ
sarvabhūteṣvātmani ca sarvātmāhamavasthitaḥ
evaṁ kriyāyogapathaiḥ pumān vaidikatāntrikaiḥ .
arcannubhayataḥ siddhiṁ matto vindatyabhīpsitām
arcannubhayataḥ siddhiṁ matto vindatyabhīpsitām
madarcāṁ sampratiṣṭhāpya mandiraṁ kārayeddṛḍham .
puṣpodyānāni ramyāṇi pūjāyātrotsavāśritān
puṣpodyānāni ramyāṇi pūjāyātrotsavāśritān
pūjādīnāṁ pravāhārthaṁ mahāparvasvathānvaham .
kṣetrāpaṇapuragrāmān dattvā matsārṣṭitāmiyāt
kṣetrāpaṇapuragrāmān dattvā matsārṣṭitāmiyāt
pratiṣṭhayā sārvabhaumaṁ sadmanā bhuvanatrayam .
pūjādinā brahmalokaṁ tribhirmatsāmyatāmiyāt
pūjādinā brahmalokaṁ tribhirmatsāmyatāmiyāt
māmeva nairapekṣyeṇa bhaktiyogena vindati .
bhaktiyogaṁ sa labhate evaṁ yaḥ pūjayeta mām
bhaktiyogaṁ sa labhate evaṁ yaḥ pūjayeta mām
yaḥ svadattāṁ parairdattāṁ hareta suraviprayoḥ .
vṛttiṁ sa jāyate viḍbhug varṣāṇāmayutāyutam
vṛttiṁ sa jāyate viḍbhug varṣāṇāmayutāyutam
kartuśca sāratherhetoranumoditureva ca .
karmaṇāṁ bhāginaḥ pretya bhūyo bhūyasi tatphalam
karmaṇāṁ bhāginaḥ pretya bhūyo bhūyasi tatphalam