સૂત ઉવાચ
અથર્વવિત્સુમન્તુશ્ચ શિષ્યમધ્યાપયત્ સ્વકામ્ ।
સંહિતાં સોઽપિ પથ્યાય વેદદર્શાય ચોક્તવાન્ ॥ ૧ ॥
અથર્વવિત્સુમન્તુશ્ચ શિષ્યમધ્યાપયત્ સ્વકામ્ ।
સંહિતાં સોઽપિ પથ્યાય વેદદર્શાય ચોક્તવાન્ ॥ ૧ ॥
શૌક્લાયનિર્બ્રહ્મબલિર્મોદોષઃ પિપ્પલાયનિઃ ।
વેદદર્શસ્ય શિષ્યાસ્તે પથ્યશિષ્યાનથો શૃણુ ।
કુમુદઃ શુનકો બ્રહ્મન્ જાજલિશ્ચાપ્યથર્વવિત્ ॥ ૨ ॥
વેદદર્શસ્ય શિષ્યાસ્તે પથ્યશિષ્યાનથો શૃણુ ।
કુમુદઃ શુનકો બ્રહ્મન્ જાજલિશ્ચાપ્યથર્વવિત્ ॥ ૨ ॥
બભ્રુઃ શિષ્યોઽથાઙ્ગિરસઃ સૈન્ધવાયન એવ ચ ।
અધીયેતાં સંહિતે દ્વે સાવર્ણાદ્યાસ્તથાપરે ॥ ૩ ॥
અધીયેતાં સંહિતે દ્વે સાવર્ણાદ્યાસ્તથાપરે ॥ ૩ ॥
નક્ષત્રકલ્પઃ શાન્તિશ્ચ કશ્યપાઙ્ગિરસાદયઃ ।
એતે આથર્વણાચાર્યાઃ શૃણુ પૌરાણિકાન્ મુને ॥ ૪ ॥
એતે આથર્વણાચાર્યાઃ શૃણુ પૌરાણિકાન્ મુને ॥ ૪ ॥
ત્રય્યારુણિઃ કશ્યપશ્ચ સાવર્ણિરકૃતવ્રણઃ ।
વૈશમ્પાયનહારીતૌ ષડ્ વૈ પૌરાણિકા ઇમે ॥ ૫ ॥
વૈશમ્પાયનહારીતૌ ષડ્ વૈ પૌરાણિકા ઇમે ॥ ૫ ॥
અધીયન્ત વ્યાસશિષ્યાત્ સંહિતાં મત્પિતુર્મુખાત્ ।
એકૈકામહમેતેષાં શિષ્યઃ સર્વાઃ સમધ્યગામ્ ॥ ૬ ॥
એકૈકામહમેતેષાં શિષ્યઃ સર્વાઃ સમધ્યગામ્ ॥ ૬ ॥
કશ્યપોઽહં ચ સાવર્ણી રામશિષ્યોઽકૃતવ્રણઃ ।
અધીમહિ વ્યાસશિષ્યાચ્ચત્વારો મૂલસંહિતાઃ ॥ ૭ ॥
અધીમહિ વ્યાસશિષ્યાચ્ચત્વારો મૂલસંહિતાઃ ॥ ૭ ॥
પુરાણલક્ષણં બ્રહ્મન્ બ્રહ્મર્ષિભિર્નિરૂપિતમ્ ।
શૃણુષ્વ બુદ્ધિમાશ્રિત્ય વેદશાસ્ત્રાનુસારતઃ ॥ ૮ ॥
શૃણુષ્વ બુદ્ધિમાશ્રિત્ય વેદશાસ્ત્રાનુસારતઃ ॥ ૮ ॥
સર્ગોઽસ્યાથ વિસર્ગશ્ચ વૃત્તિરક્ષાન્તરાણિ ચ ।
વંશો વંશાનુચરિતં સંસ્થા હેતુરપાશ્રયઃ ॥ ૯ ॥
વંશો વંશાનુચરિતં સંસ્થા હેતુરપાશ્રયઃ ॥ ૯ ॥
દશભિર્લક્ષણૈર્યુક્તં પુરાણં તદ્વિદો વિદુઃ ।
કેચિત્ પઞ્ચવિધં બ્રહ્મન્ મહદલ્પવ્યવસ્થયા ॥ ૧૦ ॥
કેચિત્ પઞ્ચવિધં બ્રહ્મન્ મહદલ્પવ્યવસ્થયા ॥ ૧૦ ॥
અવ્યાકૃતગુણક્ષોભાન્મહતત્રિસ્ત્રવૃતોઽહમઃ ।
ભૂતસૂક્ષ્મેન્દ્રિયાર્થાનાં સમ્ભવઃ સર્ગ ઉચ્યતે ॥ ૧૧ ॥
ભૂતસૂક્ષ્મેન્દ્રિયાર્થાનાં સમ્ભવઃ સર્ગ ઉચ્યતે ॥ ૧૧ ॥
પુરુષાનુગૃહીતાનામેતેષાં વાસનામયઃ ।
વિસર્ગોઽયં સમાહારો બીજાદ્ બીજં ચરાચરમ્ ॥ ૧૨ ॥
વિસર્ગોઽયં સમાહારો બીજાદ્ બીજં ચરાચરમ્ ॥ ૧૨ ॥
વૃત્તિર્ભૂતાનિ ભૂતાનાં ચરાણામચરાણિ ચ ।
કૃતા સ્વેન નૃણાં તત્ર કામાચ્ચોદનયાપિ વા ॥ ૧૩ ॥
કૃતા સ્વેન નૃણાં તત્ર કામાચ્ચોદનયાપિ વા ॥ ૧૩ ॥
રક્ષાચ્યુતાવતારેહા વિશ્વસ્યાનુ યુગે યુગે ।
તિર્યઙ્મર્ત્યર્ષિદેવેષુ હન્યન્તે યૈસ્ત્રયીદ્વિષઃ ॥ ૧૪ ॥
તિર્યઙ્મર્ત્યર્ષિદેવેષુ હન્યન્તે યૈસ્ત્રયીદ્વિષઃ ॥ ૧૪ ॥
મન્વન્તરં મનુર્દેવા મનુપુત્રાઃ સુરેશ્વરાઃ ।
ઋષયોઽશાંવતારાશ્ચ હરેઃ ષડ્વિધમુચ્યતે ॥ ૧૫ ॥
ઋષયોઽશાંવતારાશ્ચ હરેઃ ષડ્વિધમુચ્યતે ॥ ૧૫ ॥
રાજ્ઞાં બ્રહ્મપ્રસૂતાનાં વંશ ત્રૈકાલિકોઽન્વયઃ ।
વંશાનુચરિતં તેષાં વૃત્તં વંશધરાશ્ચ યે ॥ ૧૬ ॥
વંશાનુચરિતં તેષાં વૃત્તં વંશધરાશ્ચ યે ॥ ૧૬ ॥
નૈમિત્તિકઃ પ્રાકૃતિકો નિત્ય આત્યન્તિકો લયઃ ।
સંસ્થેતિ કવિભિઃ પ્રોક્તશ્ચતુર્ધાસ્ય સ્વભાવતઃ ॥ ૧૭ ॥
સંસ્થેતિ કવિભિઃ પ્રોક્તશ્ચતુર્ધાસ્ય સ્વભાવતઃ ॥ ૧૭ ॥
હેતુર્જીવોઽસ્ય સર્ગાદેરવિદ્યાકર્મકારકઃ ।
યં ચાનુશાયિનં પ્રાહુરવ્યાકૃતમુતાપરે ॥ ૧૮ ॥
યં ચાનુશાયિનં પ્રાહુરવ્યાકૃતમુતાપરે ॥ ૧૮ ॥
વ્યતિરેકાન્વયો યસ્ય જાગ્રત્સ્વપ્નસુષુપ્તિષુ ।
માયામયેષુ તદ્ બ્રહ્મ જીવવૃત્તિષ્વપાશ્રયઃ ॥ ૧૯ ॥
માયામયેષુ તદ્ બ્રહ્મ જીવવૃત્તિષ્વપાશ્રયઃ ॥ ૧૯ ॥
પદાર્થેષુ યથા દ્રવ્યં સન્માત્રં રૂપનામસુ ।
બીજાદિપઞ્ચતાન્તાસુ હ્યવસ્થાસુ યુતાયુતમ્ ॥ ૨૦ ॥
બીજાદિપઞ્ચતાન્તાસુ હ્યવસ્થાસુ યુતાયુતમ્ ॥ ૨૦ ॥
વિરમેત યદા ચિત્તં હિત્વા વૃત્તિત્રયં સ્વયમ્ ।
યોગેન વા તદાત્માનં વેદેહાયા નિવર્તતે ॥ ૨૧ ॥
યોગેન વા તદાત્માનં વેદેહાયા નિવર્તતે ॥ ૨૧ ॥
એવંલક્ષણલક્ષ્યાણિ પુરાણાનિ પુરાવિદઃ ।
મુનયોઽષ્ટાદશ પ્રાહુઃ ક્ષુલ્લકાનિ મહાન્તિ ચ ॥ ૨૨ ॥
મુનયોઽષ્ટાદશ પ્રાહુઃ ક્ષુલ્લકાનિ મહાન્તિ ચ ॥ ૨૨ ॥
બ્રાહ્મં પાદ્મં વૈષ્ણવં ચ શૈવં લૈઙ્ગં સગારુડં ।
નારદીયં ભાગવતમાગ્નેયં સ્કાન્દસંજ્ઞિતમ્ ॥ ૨૩ ॥
નારદીયં ભાગવતમાગ્નેયં સ્કાન્દસંજ્ઞિતમ્ ॥ ૨૩ ॥
ભવિષ્યં બ્રહ્મવૈવર્તં માર્કણ્ડેયં સવામનમ્ ।
વારાહં માત્સ્યં કૌર્મં ચ બ્રહ્માણ્ડાખ્યમિતિ ત્રિષટ્ ॥ ૨૪ ॥
વારાહં માત્સ્યં કૌર્મં ચ બ્રહ્માણ્ડાખ્યમિતિ ત્રિષટ્ ॥ ૨૪ ॥
બ્રહ્મન્નિદં સમાખ્યાતં શાખાપ્રણયનં મુનેઃ ।
શિષ્યશિષ્યપ્રશિષ્યાણાં બ્રહ્મતેજોવિવર્ધનમ્ ॥ ૨૫ ॥
શિષ્યશિષ્યપ્રશિષ્યાણાં બ્રહ્મતેજોવિવર્ધનમ્ ॥ ૨૫ ॥