শ্ৰীশুক উৱাচ
মিত্ৰাযুশ্চ দিৱোদাসাচ্চ্যৱনস্তত্সুতো নৃপ ।
সুদাসঃ সহদেৱোঽথ সোমকো জন্তুজন্মকৃত্ ॥ ১ ॥
মিত্ৰাযুশ্চ দিৱোদাসাচ্চ্যৱনস্তত্সুতো নৃপ ।
সুদাসঃ সহদেৱোঽথ সোমকো জন্তুজন্মকৃত্ ॥ ১ ॥
তস্য পুত্ৰশতং তেষাং যৱীযান্ পৃষতঃ সুতঃ ।
স তস্মাদ্ দ্ৰুপদো জজ্ঞে সৰ্ৱসম্পত্সমন্ৱিতঃ ॥ ২ ॥
স তস্মাদ্ দ্ৰুপদো জজ্ঞে সৰ্ৱসম্পত্সমন্ৱিতঃ ॥ ২ ॥
দ্ৰুপদাদ্ দ্ৰৌপদী তস্য ধৃষ্টদ্যুম্নাদযঃ সুতাঃ ।
ধৃষ্টদ্যুম্নাদ্ ধৃষ্টকেতুৰ্ভাৰ্ম্যাঃ পাঞ্চালকা ইমে ॥ ৩ ॥
ধৃষ্টদ্যুম্নাদ্ ধৃষ্টকেতুৰ্ভাৰ্ম্যাঃ পাঞ্চালকা ইমে ॥ ৩ ॥
যোঽজমীঢসুতো হ্যন্য ঋক্ষঃ সংৱৰণস্ততঃ ।
তপত্যাং সূৰ্যকন্যাযাং কুৰুক্ষেত্ৰপতিঃ কুৰুঃ ॥ ৪ ॥
তপত্যাং সূৰ্যকন্যাযাং কুৰুক্ষেত্ৰপতিঃ কুৰুঃ ॥ ৪ ॥
পৰীক্ষিঃ সুধনুৰ্জহ্নুৰ্নিষধশ্চ কুৰোঃ সুতাঃ ।
সুহোত্ৰোঽভূত্ সুধনুষশ্চ্যৱনোঽথ ততঃ কৃতী ॥ ৫ ॥
সুহোত্ৰোঽভূত্ সুধনুষশ্চ্যৱনোঽথ ততঃ কৃতী ॥ ৫ ॥
ৱসুস্তস্যোপৰিচৰো বৃহদ্ৰথমুখাস্ততঃ ।
কুশাম্বমত্স্যপ্ৰত্যগ্ৰচেদিপাদ্যাশ্চ চেদিপাঃ ॥ ৬ ॥
কুশাম্বমত্স্যপ্ৰত্যগ্ৰচেদিপাদ্যাশ্চ চেদিপাঃ ॥ ৬ ॥
বৃহদ্ৰথাত্ কুশাগ্ৰোঽভূদৃষভস্তস্য তত্সুতঃ ।
জজ্ঞে সত্যহিতোঽপত্যং পুষ্পৱাংস্তত্সুতো জহুঃ ॥ ৭ ॥
জজ্ঞে সত্যহিতোঽপত্যং পুষ্পৱাংস্তত্সুতো জহুঃ ॥ ৭ ॥
অন্যস্যামপি ভাৰ্যাযাং শকলে দ্ৱে বৃহদ্ৰথাত্ ।
যে মাত্ৰা বহিৰুত্সৃষ্টে জৰযা চাভিসন্ধিতে ।
জীৱ জীৱেতি ক্ৰীডন্ত্যা জৰাসন্ধোঽভৱত্ সুতঃ ॥ ৮ ॥
যে মাত্ৰা বহিৰুত্সৃষ্টে জৰযা চাভিসন্ধিতে ।
জীৱ জীৱেতি ক্ৰীডন্ত্যা জৰাসন্ধোঽভৱত্ সুতঃ ॥ ৮ ॥
ততশ্চ সহদেৱোঽভূত্ সোমাপিৰ্যচ্ছ্ৰুতশ্ৰৱাঃ ।
পৰীক্ষিৰনপত্যোঽভূত্ সুৰথো নাম জাহ্নৱঃ ॥ ৯ ॥
পৰীক্ষিৰনপত্যোঽভূত্ সুৰথো নাম জাহ্নৱঃ ॥ ৯ ॥
ততো ৱিদূৰথস্তস্মাত্ সাৰ্ৱভৌমস্ততোঽভৱত্ ।
জযসেনস্তত্তনযো ৰাধিকোঽতোঽযুতায্ৱভূত্ ॥ ১০ ॥
জযসেনস্তত্তনযো ৰাধিকোঽতোঽযুতায্ৱভূত্ ॥ ১০ ॥
ততশ্চাক্ৰোধনস্তস্মাদ্ দেৱাতিথিৰমুষ্য চ ।
ঋক্ষস্তস্য দিলীপোঽভূত্ প্ৰতীপস্তস্য চাত্মজঃ ॥ ১১ ॥
ঋক্ষস্তস্য দিলীপোঽভূত্ প্ৰতীপস্তস্য চাত্মজঃ ॥ ১১ ॥
দেৱাপিঃ শান্তনুস্তস্য বাহ্লীক ইতি চাত্মজাঃ ।
পিতৃৰাজ্যং পৰিত্যজ্য দেৱাপিস্তু ৱনং গতঃ ॥ ১২ ॥
পিতৃৰাজ্যং পৰিত্যজ্য দেৱাপিস্তু ৱনং গতঃ ॥ ১২ ॥
অভৱচ্ছান্তনূ ৰাজা প্ৰাঙ্মহাভিষসংজ্ঞিতঃ ।
যং যং কৰাভ্যাং স্পৃশতি জীৰ্ণং যৌৱনমেতি সঃ ॥ ১৩ ॥
যং যং কৰাভ্যাং স্পৃশতি জীৰ্ণং যৌৱনমেতি সঃ ॥ ১৩ ॥
শান্তিমাপ্নোতি চৈৱাগ্ৰ্যাং কৰ্মণা তেন শান্তনুঃ ।
সমা দ্ৱাদশ তদ্ৰাজ্যে ন ৱৱৰ্ষ যদা ৱিভুঃ ॥ ১৪ ॥
সমা দ্ৱাদশ তদ্ৰাজ্যে ন ৱৱৰ্ষ যদা ৱিভুঃ ॥ ১৪ ॥
শান্তনুৰ্ব্ৰাহ্মণৈৰুক্তঃ পৰিৱেত্তাযমগ্ৰভুক্ ।
ৰাজ্যং দেহ্যগ্ৰজাযাশু পুৰৰাষ্ট্ৰৱিৱৃদ্ধযে ॥ ১৫ ॥
ৰাজ্যং দেহ্যগ্ৰজাযাশু পুৰৰাষ্ট্ৰৱিৱৃদ্ধযে ॥ ১৫ ॥
এৱমুক্তো দ্ৱিজৈৰ্জ্যেষ্ঠং ছন্দযামাস সোঽব্ৰৱীত্ ।
তন্মন্ত্ৰিপ্ৰহিতৈৰ্ৱিপ্ৰৈৰ্ৱেদাদ্ ৱিভ্ৰংশিতো গিৰা ॥ ১৬ ॥
তন্মন্ত্ৰিপ্ৰহিতৈৰ্ৱিপ্ৰৈৰ্ৱেদাদ্ ৱিভ্ৰংশিতো গিৰা ॥ ১৬ ॥
ৱেদৱাদাতিৱাদান্ ৱৈ তদা দেৱো ৱৱৰ্ষ হ ।
দেৱাপিৰ্যোগমাস্থায কলাপগ্ৰামমাশ্ৰিতঃ ॥ ১৭ ॥
দেৱাপিৰ্যোগমাস্থায কলাপগ্ৰামমাশ্ৰিতঃ ॥ ১৭ ॥
সোমৱংশে কলৌ নষ্টে কৃতাদৌ স্থাপযিষ্যতি ।
বাহ্লীকাত্সোমদত্তোঽভূদ্ ভূৰিৰ্ভূৰিশ্ৰৱাস্ততঃ ॥ ১৮ ॥
বাহ্লীকাত্সোমদত্তোঽভূদ্ ভূৰিৰ্ভূৰিশ্ৰৱাস্ততঃ ॥ ১৮ ॥
শলশ্চ শান্তনোৰাসীদ্ গঙ্গাযাং ভীষ্ম আত্মৱান্ ।
সৰ্ৱধৰ্মৱিদাং শ্ৰেষ্ঠো মহাভাগৱতঃ কৱিঃ ॥ ১৯ ॥
সৰ্ৱধৰ্মৱিদাং শ্ৰেষ্ঠো মহাভাগৱতঃ কৱিঃ ॥ ১৯ ॥
ৱীৰযূথাগ্ৰণীৰ্যেন ৰামোঽপি যুধি তোষিতঃ ।
শান্তনোৰ্দাসকন্যাযাং জজ্ঞে চিত্ৰাঙ্গদঃ সুতঃ ॥ ২০ ॥
শান্তনোৰ্দাসকন্যাযাং জজ্ঞে চিত্ৰাঙ্গদঃ সুতঃ ॥ ২০ ॥
ৱিচিত্ৰৱীৰ্যশ্চাৱৰজো নাম্না চিত্ৰাঙ্গদো হতঃ ।
যস্যাং পৰাশৰাত্ সাক্ষাদৱতীৰ্ণো হৰেঃ কলা ॥ ২১ ॥
যস্যাং পৰাশৰাত্ সাক্ষাদৱতীৰ্ণো হৰেঃ কলা ॥ ২১ ॥
ৱেদগুপ্তো মুনিঃ কৃষ্ণো যতোঽহমিদমধ্যগাম্ ।
হিত্ৱা স্ৱশিষ্যান্ পৈলাদীন্ভগৱান্ বাদৰাযণঃ ॥ ২২ ॥
হিত্ৱা স্ৱশিষ্যান্ পৈলাদীন্ভগৱান্ বাদৰাযণঃ ॥ ২২ ॥
মহ্যং পুত্ৰায শান্তায পৰং গুহ্যমিদং জগৌ ।
ৱিচিত্ৰৱীৰ্যোঽথোৱাহ কাশীৰাজসুতে বলাত্ ॥ ২৩ ॥
ৱিচিত্ৰৱীৰ্যোঽথোৱাহ কাশীৰাজসুতে বলাত্ ॥ ২৩ ॥
স্ৱযংৱৰাদুপানীতে অম্বিকাম্বালিকে উভে ।
তযোৰাসক্তহৃদযো গৃহীতো যক্ষ্মণা মৃতঃ ॥ ২৪ ॥
তযোৰাসক্তহৃদযো গৃহীতো যক্ষ্মণা মৃতঃ ॥ ২৪ ॥
ক্ষেত্ৰেঽপ্ৰজস্য ৱৈ ভ্ৰাতুৰ্মাত্ৰোক্তো বাদৰাযণঃ ।
ধৃতৰাষ্ট্ৰং চ পাণ্ডুং চ ৱিদুৰং চাপ্যজীজনত্ ॥ ২৫ ॥
ধৃতৰাষ্ট্ৰং চ পাণ্ডুং চ ৱিদুৰং চাপ্যজীজনত্ ॥ ২৫ ॥
গান্ধাৰ্যাং ধৃতৰাষ্ট্ৰস্য জজ্ঞে পুত্ৰশতং নৃপ ।
তত্ৰ দুৰ্যোধনো জ্যেষ্ঠো দুঃশলা চাপি কন্যকা ॥ ২৬ ॥
তত্ৰ দুৰ্যোধনো জ্যেষ্ঠো দুঃশলা চাপি কন্যকা ॥ ২৬ ॥
শাপান্মৈথুনৰুদ্ধস্য পাণ্ডোঃ কুন্ত্যাং মহাৰথাঃ ।
জাতা ধৰ্মানিলেন্দ্ৰেভ্যো যুধিষ্ঠিৰমুখাস্ত্ৰযঃ ॥ ২৭ ॥
জাতা ধৰ্মানিলেন্দ্ৰেভ্যো যুধিষ্ঠিৰমুখাস্ত্ৰযঃ ॥ ২৭ ॥
নকুলঃ সহদেৱশ্চ মাদ্ৰযাং নাসত্যদস্ৰযোঃ ।
দ্ৰৌপদ্যাং পঞ্চ পঞ্চভ্যঃ পুত্ৰাস্তে পিতৰোঽভৱন্ ॥ ২৮ ॥
দ্ৰৌপদ্যাং পঞ্চ পঞ্চভ্যঃ পুত্ৰাস্তে পিতৰোঽভৱন্ ॥ ২৮ ॥
যুধিষ্ঠিৰাত্ প্ৰতিৱিন্ধ্যঃ শ্ৰুতসেনো ৱৃকোদৰাত্ ।
অৰ্জুনাচ্ছ্ৰুতকীৰ্তিস্তু শতানীকস্তু নাকুলিঃ ॥ ২৯ ॥
অৰ্জুনাচ্ছ্ৰুতকীৰ্তিস্তু শতানীকস্তু নাকুলিঃ ॥ ২৯ ॥
সহদেৱসুতো ৰাজঞ্ছ্ৰুতকৰ্মা তথাপৰে ।
যুধিষ্ঠিৰাত্ তু পৌৰৱ্যাং দেৱকোঽথ ঘটোত্কচঃ ॥ ৩০ ॥
যুধিষ্ঠিৰাত্ তু পৌৰৱ্যাং দেৱকোঽথ ঘটোত্কচঃ ॥ ৩০ ॥
ভীমসেনাদ্ধিডিম্বাযাং কাল্যাং সৰ্ৱগতস্ততঃ ।
সহদেৱাত্ সুহোত্ৰং তু ৱিজযাসূত পাৰ্ৱতী ॥ ৩১ ॥
সহদেৱাত্ সুহোত্ৰং তু ৱিজযাসূত পাৰ্ৱতী ॥ ৩১ ॥
কৰেণুমত্যাং নকুলো নৰমিত্ৰং তথাৰ্জুনঃ ।
ইৰাৱন্তমুলুপ্যাং ৱৈ সুতাযাং বভ্ৰুৱাহনম্ ।
মণিপুৰপতেঃ সোঽপি তত্পুত্ৰঃ পুত্ৰিকাসুতঃ ॥ ৩২ ॥
ইৰাৱন্তমুলুপ্যাং ৱৈ সুতাযাং বভ্ৰুৱাহনম্ ।
মণিপুৰপতেঃ সোঽপি তত্পুত্ৰঃ পুত্ৰিকাসুতঃ ॥ ৩২ ॥
তৱ তাতঃ সুভদ্ৰাযামভিমন্যুৰজাযত ।
সৰ্ৱাতিৰথজিদ্ ৱীৰ উত্তৰাযাং ততো ভৱান্ ॥ ৩৩ ॥
সৰ্ৱাতিৰথজিদ্ ৱীৰ উত্তৰাযাং ততো ভৱান্ ॥ ৩৩ ॥
পৰিক্ষীণেষু কুৰুষু দ্ৰৌণেৰ্ব্ৰহ্মাস্ত্ৰতেজসা ।
ত্ৱং চ কৃষ্ণানুভাৱেন সজীৱো মোচিতোঽন্তকাত্ ॥ ৩৪ ॥
ত্ৱং চ কৃষ্ণানুভাৱেন সজীৱো মোচিতোঽন্তকাত্ ॥ ৩৪ ॥
তৱেমে তনযাস্তাত জনমেজযপূৰ্ৱকাঃ ।
শ্ৰুতসেনো ভীমসেন উগ্ৰসেনশ্চ ৱীৰ্যৱান্ ॥ ৩৫ ॥
শ্ৰুতসেনো ভীমসেন উগ্ৰসেনশ্চ ৱীৰ্যৱান্ ॥ ৩৫ ॥
জনমেজযস্ত্ৱাং ৱিদিত্ৱা তক্ষকান্নিধনং গতম্ ।
সৰ্পান্ ৱৈ সৰ্পযাগাগ্নৌ স হোষ্যতি ৰুষান্ৱিতঃ ॥ ৩৬ ॥
সৰ্পান্ ৱৈ সৰ্পযাগাগ্নৌ স হোষ্যতি ৰুষান্ৱিতঃ ॥ ৩৬ ॥
কালষেযং পুৰোধায তুৰং তুৰগমেধষাট্ ।
সমন্তাত্ পৃথিৱীং সৰ্ৱাং জিত্ৱা যক্ষ্যতি চাধ্ৱৰৈঃ ॥ ৩৭ ॥
সমন্তাত্ পৃথিৱীং সৰ্ৱাং জিত্ৱা যক্ষ্যতি চাধ্ৱৰৈঃ ॥ ৩৭ ॥
তস্য পুত্ৰঃ শতানীকো যাজ্ঞৱল্ক্যাত্ ত্ৰযীং পঠন্ ।
অস্ত্ৰজ্ঞানং ক্ৰিযাজ্ঞানং শৌনকাত্ পৰমেষ্যতি ॥ ৩৮ ॥
অস্ত্ৰজ্ঞানং ক্ৰিযাজ্ঞানং শৌনকাত্ পৰমেষ্যতি ॥ ৩৮ ॥
সহস্ৰানীকস্তত্পুত্ৰস্ততশ্চৈৱাশ্ৱমেধজঃ ।
অসীমকৃষ্ণস্তস্যাপি নেমিচক্ৰস্তু তত্সুতঃ ॥ ৩৯ ॥
অসীমকৃষ্ণস্তস্যাপি নেমিচক্ৰস্তু তত্সুতঃ ॥ ৩৯ ॥
গজাহ্ৱযে হৃতে নদ্যা কৌশাম্ব্যাং সাধু ৱত্স্যতি ।
উক্তস্ততশ্চিত্ৰৰথস্তস্মাচ্ছুচিৰথঃ সুতঃ ॥ ৪০ ॥
উক্তস্ততশ্চিত্ৰৰথস্তস্মাচ্ছুচিৰথঃ সুতঃ ॥ ৪০ ॥
তস্মাচ্চ ৱৃষ্টিমাংস্তস্য সুষেণোঽথ মহীপতিঃ ।
সুনীথস্তস্য ভৱিতা নৃচক্ষুৰ্যত্ সুখীনলঃ ॥ ৪১ ॥
সুনীথস্তস্য ভৱিতা নৃচক্ষুৰ্যত্ সুখীনলঃ ॥ ৪১ ॥
পৰিপ্লৱঃ সুতস্তস্মান্মেধাৱী সুনযাত্মজঃ ।
নৃপঞ্জযস্ততো দূৰ্ৱস্তিমিস্তস্মাজ্জনিষ্যতি ॥ ৪২ ॥
নৃপঞ্জযস্ততো দূৰ্ৱস্তিমিস্তস্মাজ্জনিষ্যতি ॥ ৪২ ॥
তিমেৰ্বৃহদ্ৰথস্তস্মাচ্ছতানীকঃ সুদাসজঃ ।
শতানীকাদ্ দুৰ্দমনস্তস্যাপত্যং মহীনৰঃ ॥ ৪৩ ॥
শতানীকাদ্ দুৰ্দমনস্তস্যাপত্যং মহীনৰঃ ॥ ৪৩ ॥
দণ্ডপাণিৰ্নিমিস্তস্য ক্ষেমকো ভৱিতা যতঃ ।
ব্ৰহ্মক্ষত্ৰস্য ৱৈ যোনিৰ্ৱংশো দেৱৰ্ষিসত্কৃতঃ ॥ ৪৪ ॥
ব্ৰহ্মক্ষত্ৰস্য ৱৈ যোনিৰ্ৱংশো দেৱৰ্ষিসত্কৃতঃ ॥ ৪৪ ॥
ক্ষেমকং প্ৰাপ্য ৰাজানং সংস্থাং প্ৰাপ্স্যতি ৱৈ কলৌ ।
অথ মাগধৰাজানো ভাৱিনো যে ৱদামি তে ॥ ৪৫ ॥
অথ মাগধৰাজানো ভাৱিনো যে ৱদামি তে ॥ ৪৫ ॥
ভৱিতা সহদেৱস্য মাৰ্জাৰিৰ্যচ্ছ্ৰুতশ্ৰৱাঃ ।
ততো যুতাযুস্তস্যাপি নিৰমিত্ৰোঽথ তত্সুতঃ ॥ ৪৬ ॥
ততো যুতাযুস্তস্যাপি নিৰমিত্ৰোঽথ তত্সুতঃ ॥ ৪৬ ॥
সুনক্ষত্ৰঃ সুনক্ষত্ৰাদ্ বৃহত্সেনোঽথ কৰ্মজিত্ ।
ততঃ সুতঞ্জযাদ্ ৱিপ্ৰঃ শুচিস্তস্য ভৱিষ্যতি ॥ ৪৭ ॥
ততঃ সুতঞ্জযাদ্ ৱিপ্ৰঃ শুচিস্তস্য ভৱিষ্যতি ॥ ৪৭ ॥
ক্ষেমোঽথ সুৱ্ৰতস্তস্মাদ্ ধৰ্মসূত্ৰঃ সমস্ততঃ ।
দ্যুমত্সেনোঽথ সুমতিঃ সুবলো জনিতা ততঃ ॥ ৪৮ ॥
দ্যুমত্সেনোঽথ সুমতিঃ সুবলো জনিতা ততঃ ॥ ৪৮ ॥
সুনীথঃ সত্যজিদথ ৱিশ্ৱজিদ্ যদ্ ৰিপুঞ্জযঃ ।
বাৰ্হদ্ৰথাশ্চ ভূপালা ভাৱ্যাঃ সাহস্ৰৱত্সৰম্ ॥ ৪৯ ॥
বাৰ্হদ্ৰথাশ্চ ভূপালা ভাৱ্যাঃ সাহস্ৰৱত্সৰম্ ॥ ৪৯ ॥