Shree Swami Samarth

શ્રી સ્વામી સમર્થ ચરિત્ર સારામૃત અધ્યાય 17

(Swami Samarth Charitra Saramrut Adhyay 17 in Gujarati)

Vishnubuva Brahmachari

Also known as Swami Samarth Charitra Saramrut · Shri Swami Charitra Saramrut · Shri Swami Charitra Saramrut adhyay 17

Swami Samarth Charitra Saramrut Adhyay 17. Shri Swami Charitra Saramrut, the life of Shri Swami Samarth of Akkalkot in Marathi ovi. It gathers the leelas of the Swami — the people he healed, the pride he broke, the devotees he claimed — in the form in which they are read aloud at his mathas and in homes that keep his worship.

#of 109
॥ શ્રી ગણેશાય નમઃ ॥
માગીલ અધ્યાયી કથા સુંદર । પ્રખ્યાત જે મુંબઈ શહર ।
તેથે યેઊની સ્વામીસુત । મઠ સ્થાપિતી સમર્થાંચા ॥૧॥
ષડ્વિકાર જિંકિલે । સંસાર ત્યાગિલે ।
રાત્રંદિન રત ઝાલે । સ્વામી ભજની સુખાને ॥૨॥
સ્વાત્મસુખી તલ્લીન વૃત્તી । તેણે હરલી સંસ્મૃતી ।
કવણાચી નાહી ભીતી । સદા ચિત્તી આનંદ ॥૩॥
સ્વામીનામાચે ભજન । ત્યાંચિયા ચરિત્રાચે કીર્તન ।
ત્યાહૂની વ્યવસાય અન્ય । સ્વામીસુત નેણતી ॥૪॥
સંસારાતે સોડોન । બૈસલે ગોસાવી હોવોન ।
હે પાહૂની કિત્યેકજણ । હાસતાતી તયાતે ॥૫॥
પરી ત્યાચા વિષાદ ચિત્તી । સ્વામીસુત ન માનિતી ।
અંગી બાણલી પૂર્ણ વિરક્તિ । વિષયાસક્તિ નસેચી ॥૬॥
સ્વામીસુતાચી જનની । કાકૂબાઈ નામે કરોની ।
તિને હે વૃત્ત ઐકોની । દુઃખ કેલે અનિવાર ॥૭॥
મોહાવર્તી સાપડલે । માયાવશ જે ઝાલે ।
ત્યાંસી પ્રપંચાવેગળે । ગોડ કાહી ન લાગેચી ॥૮॥
પુત્રવાત્સલ્યકરોની પાહી । શોક કરીત કાકૂબાઈ ।
મુંબઈત લવલાહી । સુતાજવળી પાતલ્યા ॥૯॥
ગોસાવી નિજસુતા પાહોની । વક્ષઃસ્થળ ઘેતી બડવોની ।
અંગ ટાકિયલે ધરણી । બહુત આક્રોશ માંડિલા ॥૧૦॥
નિજમાતેચા શોક પાહોન । દુઃખિત ઝાલે અંતઃકરણ ।
તિયેલાગી સાવરૂન । ધરિલે સત્વર પ્રેમાને ॥૧૧॥
તુઝ્યા ઉદરી જન્માસ આલો । સદ્ગુરુપાયી વિનટલો ।
જન્મમરણાતે ચુકલો । મુક્ત ઝાલો સહજચી ॥૧૨॥
ધન્ય ધન્ય તૂ ગે જનની । મજલાગી પ્રસવોની ।
માન્ય જાલીસ ત્રિભુવની । કાય ધન્યતા વર્ણાવી ॥૧૩॥
અશા પ્રકારે સ્વામીસુત । માતેચે સમાધાન કરીત ।
મધુર શબ્દે સમજાવીત । પરમાર્થ ગોષ્ટી સાંગોની ॥૧૪॥
પરી ત્યાચ્યા યા ગોષ્ટી । તિયેસી ગોડ ન લાગતી ।
મ્હણે યાચી ભ્રષ્ટ મતી । ખચિત અસે જાહલી ॥૧૫॥
યાસી પિશાચ્ચબાધા ઝાલી । કિંવા કરણી કેલી ।
યાચી સોય પાહિજે પાહિલી । પંચાક્ષરી આણોની ॥૧૬॥
ત્યા સમયી પ્રખ્યાત થોર । યશવંતરાવ ભોસેકર ।
જયાંસી દેવ મામલેદાર । સર્વ લોક બોલતી ॥૧૭॥
તયાંચી ઘેવોન ભેટી । વિચારાવી કાહી યુક્તી ।
તે જરી કૃપા કરિતી । તરી હોય આરોગ્ય ॥૧૮॥
ઐસા વિચાર કરોની પોટી । દર્શના આલ્યા ઉઠાઉઠી ।
સાંગિતલ્યા સુતાચ્યા ગોષ્ટી । મુળાપાસોન સર્વહિ ॥૧૯॥
હોવોનિયા દીનવદન । કરિતી વિનંતી કર જોડોન ।
મ્હણતી સર્વજ્ઞ આપણ । ઉપાય યાસી સાંગાવા ॥૨૦॥
ઐકોનિયા દેવ મામલેદાર । હાંસોની દેતી ઉત્તર ।
ત્યાસી પિશાચ્ચ લાગલે થોર । માઝેની દૂર નોહેચી ॥૨૧॥
ઐસે ઉત્તર ઐકોનિ । દુઃખિત ઝાલી અંતઃકરણી ।
મગ તે સ્વામીસુતાચી જનની । અક્કલકોટી યેતસે ॥૨૨॥
મ્હણે જ્યાને વેડ લાવિલે । ત્યાચીચ ધરાવી પાઊલે ।
યેણે ઉપાયે આપુલે । કાર્ય સત્ય હોઈલ ॥૨૩॥
અસો ઇકડે સ્વામીસુત । મુંબઈમાજી વાસ્તવ્ય કરીત ।
હિંદૂ પારસી સ્વામીભક્ત । ત્યાંચ્યા ઉપદેશે જહાલે ॥૨૪॥
મઠ હોતા કામાઠીપુર઼્યાત । તેથે જાગા નવ્હતી પ્રશસ્ત ।
મગ દિલી કાંદેવાડીત । જાગા એક ભક્તિણીને ॥૨૫॥
નિઃસ્સીમ જે સ્વામીભક્ત । આનંદે ભજની નાચત ।
કુટીલ જન ત્યાતે હાસત । ઢોંગ અવઘે મ્હણતી હે ॥૨૬॥
પરી નિંદા આણિ સ્તુતી । દોન્હી સમાન જે માનિતી ।
શ્રીચરણાંવીણ આસક્તિ । અન્ય વિષયાવરી નસે ॥૨૭॥
જન નિંદા કરિતાતી । અનેક પ્રકારે દૂષણ દેતી ।
પરી શાંત ચિત્તે ત્યાંપ્રતી । ઉપદેશિતી સ્વામીસુત ॥૨૮॥
જે અહંકારે બુડાલે । સત્ય પથાચરણ ચુકલે ।
નિત્ય કાર્યાતે વિસરલે । મોહે પડલે ભવજાલી ॥૨૯॥
ઐસે જે કા મૂઢ જન । તે ભક્તા દેતી દૂષણ ।
પરી તેણે અંતઃકરણ । દુઃખિત નોહે તયાંચે ॥૩૦॥
તારા નામે ત્યાંચી કાંતા । તીહી ત્રાસ દેતી સ્વામીસુતા ।
પરી તયાંચ્યા ચિત્તા । દુઃખ ખેદ નસેચી ॥૩૧॥
પ્રથમ મુંબઈ શહરાંત । શકે સતરાશે ત્ર્યાણ્ણવાત ।
ફાલ્ગુન કૃષ્ણ ત્રયોદશીસ । સ્વામી જયંતી કેલીસે ॥૩૨॥
કોણે એક સમયાસી । નગરકર નાના રેખી ।
સહજ આલે મુંબઈસી । ત્યાંની ઐકિલે વર્તમાન ॥૩૩॥
યા નગરાત સાંપ્રત । સ્વામીસુત સ્વામીભક્ત ।
ગોસાવી હોઊની રાહાત । મહાજ્ઞાની અસતી તે ॥૩૪॥
એકવાર પહાવે તયાંસી । ઇચ્છા ઝાલી નાનાંસી ।
મગ કોણે એકે સમયાસી । મઠામાજી પાતલે ॥૩૫॥
પાહૂની સ્વામીસુતાપ્રતી । આનંદલે નાના ચિત્તી ।
પ્રેમાનંદે ચરણ વંદિતી । સ્તવન કરિતી તયાંચે ॥૩૬॥
સ્વામીસુતે તયાસી । લાવિયલે સ્વામીભક્તીસી ।
ધન્ય ઝાલે નાના રેખી । રંગલે ભજની સમર્થાંચ્યા ॥૩૭॥
ઐસે કિત્યેક સજ્જન । સ્વામીસુતે શિષ્ય કરોન ।
વાઢવિલે મહાત્મ્ય પૂર્ણ । શ્રીસમર્થ ભક્તીચે ॥૩૮॥
પુઢે રેખીબુવાંની । સ્વામીંચી પત્રિકા કરોની ।
તી અર્પાવયા શ્રીચરણી । અક્કલકોટી પાતલે ॥૩૯॥
પત્રિકા શ્રીચરણી અર્પિલી । સ્વામીમૂર્તી આનંદલી ।
સમર્થે ત્યાંસી આજ્ઞા કેલી । નગારા વાજવા મ્હણોની ॥૪૦॥
નગારા વાજવિતા રેખી । હસૂ આલે સમર્થાંસી ।
પાહોનિયા સ્વભક્તાસી । પરમાનંદ જાહલા ॥૪૧॥
અક્કલકોટી સ્વામીસુત । શ્રીસન્નિધ ભજન કરીત ।
કીર્તની આનંદે નાચત । લોકલજ્જા સોડોની ॥૪૨॥
લોકાપવાદાચે માની ભય । તો ભક્તી કરીલ કાય ।
પ્રેમાનંદ ચિત્તી ન હોય । ભજની મન લાગેના ॥૪૩॥
ત્રિવિધ જન નાનારીતી । નિંદા સ્તુતી કરિતાતી ।
ખેદાનંદ માનિતા ચિત્તી । ચિત્તવૃત્તિ દ્વિધા હોય ॥૪૪॥
અસો અક્કલકોટ નગરાંત । શકે સતરાશે ત્ર્યાણ્ણવાત ।
પ્રથમ સ્વામી જયંતી કરીત । સ્વામીસુત આનંદે ॥૪૫॥
છેલી ખેડે ગ્રામાત । પ્રથમ સ્વામી પ્રગટ હોત ।
વિજયસિંહ નામે ભક્ત । ગોટ્યા ખેળત ત્યાંસવે ॥૪૬॥
ઐસે સ્વામીસુતાચે મત । પરી દિસે આધારરહિત ।
સત્યાસત્ય જાણતી સમર્થ । આપણ તેથે અજ્ઞાની ॥૪૭॥
સ્વામીસુત દિવસેંદિવસ । સ્વામીભક્તી કરી વિશેષ ।
જન લાવિલે ભજનાસ । કીર્તિધ્વજ ઉભારીલા ॥૪૮॥
મનામાજી ધરુની કામના । કોણી યેતાચિ દર્શના ।
ત્યાસી સમર્થ કરિતી આજ્ઞા । સુતાકડે જાવયાચી ॥૪૯॥
સ્વામીસુતહિ ત્યાંપ્રતી । મનાંતીલ ખૂણ સાંગતી ।
ઐકોની જન ચકિત હોતી । વર્ણિતી ખ્યાતી સુતાચી ॥૫૦॥
એકદા સહજ સ્વામીસુત । અક્કલકોટી દર્શના યેત ।
તેવ્હા સમર્થ રાજવાડ્યાત રાહિલે હોતે આનંદે ॥૫૧॥
રાણીચિયે આજ્ઞેવાચોનિ । દર્શન નોહે કોણાલાગોની ।
ઐસે વર્તમાન ઐકોની । ખિન્ન મની સ્વામીસુત ॥૫૨॥
સ્વામીદર્શન ઘેતલ્યાવિણ । તો ન સેવી ઉદકાન્ન ।
ઐસે દિવસ ઝાલે તીન । નિરાહાર રાહિલા ॥૫૩॥
મગ વાડ્યાસમોર જાવોન । આરંભિલે પ્રેમળ ભજન ।
જે કરુણરસે ભરલે પૂર્ણ । ઐકિલે આતૂન રાણીને ॥૫૪॥
હા સમર્થાંચા નિઃસ્સીમ ભક્ત । સમર્થ દર્શનાચી ધરીત ।
દૃઢ ઇચ્છા અંતરી ॥૫૫॥
સેવકાંસી મ્હણે સત્વરી । તુમ્હી જાઊની યા અવસારી ।
ત્યા સાધૂતે મંદિરી । પ્રાર્થોનિયા આણાવે ॥૫૬॥
ઐસી રાણીચી આજ્ઞા હોતા । સેવક ધાવલે તત્ત્વતા ।
પ્રાર્થૂનિયા સ્વામીસુતા । મંદિરામાજી આણિલે ॥૫૭॥
પાહોનિયા સમર્થાંસી । ઉલ્હાસ સુતાચે માનસી ।
ધાવોનિયા વેગેસી । મિળી ચરણી ઘાતલી ॥૫૮॥
સદ્ગદિત અંતઃકરણી । ચરણ ક્ષાલિલે નયનાશ્રૂંની ।
દેહભાન ગેલે વિસરોની । સ્વામીપદી સુખાવલા ॥૫૯॥
બાળ ચુકલે માતેસી । તે ભેટલે બહુત દિવસી ।
મગ તયાંચ્યા આનંદાસી । પારાવાર નસેચી ॥૬૦॥
નિજસુતાતે પાહોની । આનંદલે સમર્થ મની ।
કર પિરવિલા મુખાવરૂની । હસ્તી ધરુની ઉઠવિલે ॥૬૧॥
અક્કલકોટી ત્યા અવસરી । બહુત હોતે સેવેકરી ।
પરી સમર્થાંચી પ્રીતી ખરી । સ્વામીસુતાવરી હોતી ॥૬૨॥
ત્યાંત હોતે જે દુર્જન । તે સુતાચા ઉત્કર્ષ પાહોન ।
દૂષિત હોય ત્યાંચે મન । દ્વેષ પૂર્ણ કરિતાતી ॥૬૩॥
કાહી ઉપાય કરોન । ફિરવોન સમર્થાંચે મન ।
સ્વામીસુતાવરચે પ્રેમ । કમી કરુ પાહતાતી ॥૬૪॥
સ્વામીસુત રાત્રંદિન । સમર્થાંપુઢે કરિતી ભજન ।
પાયી ખડાવા ઘાલોન । પ્રેમરંગે નાચતી ॥૬૫॥
એકે દિવશી શ્રી સમર્થ । બૈસલે અસતા આનંદાત ।
સ્વામીસુત ભજન કરીત । પાયી ખડાવા ઘાલોન ॥૬૬॥
ઐશી વેળ સાધોની । સમર્થાં સાંગિતલે દુર્જની ।
સ્વામીસુતાચી હે કરણી । યોગ્ય નસે સર્વથા ॥૬૭॥
બૈસલા અસતા આપણ । પાયી ખડાવા ઘાલોન ।
હા નાચતો કાય મ્હણૂન । આપુલા અપમાન કરાવયા ॥૬૮॥
પરકી આણિ નિજસુત । સમાન લેખિતી જે સત્ય ।
જે સર્વાંસી અલિપ્ત । શ્રેષ્ઠ કનિષ્ઠ કોણ ત્યાંતે ॥૬૯॥
આતા ખડાવા કાઢોની । મગ નાચાવે ત્વા ભજની ।
ઐશી આજ્ઞા સુતાલાગોની । કેલી સમર્થે ત્યા વેળી ॥૭૦॥
તોચ ઉઠલે કિત્યેકજણ । ખડાવા ઘેતલ્યા કાઢોન ।
સ્વામીસુતાચા અપમાન । કેલા ઐશા પ્રકારે ॥૭૧॥
પાહોનિયા ઐશી પરી । ખિન્ન ઝાલા સુત અંતરી ।
કાળજાત બોચલી સુરી । અપમાન દુઃખે દુખાવલા ॥૭૨॥
મરણાહુની પરમ કઠીણ । દુઃખ દેતસે અપમા ।
ઉતરલે સુતાચે વદન । નિસ્તેજ ઝાલે સત્વર ॥૭૩॥
ત્યાંત હોતે જે વૈરી । તે આનંદલે અંતરી ।
મ્હણતી મોડલી ખોડ બરી । અભિમાન ઉતરલા ॥૭૪॥
અસો મગ સ્વામીસુત । તે સ્થળ સોડોની ત્વરિત ।
નગરાબાહેર યેત । માર્ગ ધરીત મુંબઈચા ॥૭૫॥
અપમાન દુઃખે દુખાવલા । અંતરી બહુ ખિન્ન ઝાલા ।
પરતોની નાહી આલા । જન્મભરી અક્કલકોટી ॥૭૬॥
સ્વાભિમાની જો નર । ત્યાચે દુખવિતા અંતર ।
તે દુઃખ જન્મભર । ત્યાચ્યા મની જાચતસે ॥૭૭॥
ત્યા દુઃખે ઉત્તરોત્તર । ક્ષીણ ઝાલા સ્વામીકુમાર ।
દુઃખ કરી દિવસરાત્ર । ચૈન નસે ક્ષણભરી ॥૭૮॥
તોચી રોગ લાગલા । શેવટી આજારી પડલા ।
ઐસા સમાચાર સમજલા । અક્કલકોટી સમર્થાંતે ॥૭૯॥
સ્વામીસુતાચી જનની । રાહાતસે ત્યા સ્થાની ।
તિને હે વર્તમાન ઐકોની । વિનવીલે સમર્થાતે ॥૮૦॥
મ્હણે કૃપા કરોનિયા । સુતાતે આણાવે યા ઠાયા ।
કૃપાદૃષ્ટી પાહોનિયા । આરોગ્ય તયા કરાવે ॥૮૧॥
મગ સમર્થે ત્યા અવસરી । મુંબઈસ પાઠવિલે સેવેકરી ।
મ્હણતી સુતાતે સત્વરી । મજસન્નિધ આણાવે ॥૮૨॥
પરી સુત ત્યા સાંગાતી । આલા નાહી અક્કલકોટી ।
અપમાન દુઃખ ત્યાચે પોટી । રાત્રંદિન સલતસે ॥૮૩॥
સેવેકરી પરતોની આલે । સમર્થાંતે વૃત્ત કથિલે ।
આણખી દુસરે પાઠવિલે । ત્યાંચી ગતી તીચ ઝાલી ॥૮૪॥
મગ સાંગતી સમર્થ । ત્યાસી ઘાલોની પેટીત ।
ઘેવોનિ યાવે ત્વરિત । કોણી તરી જાવોની ॥૮૫॥
તથાપિ સ્વામીસુત પાહી । અક્કલકોટી આલા નાહી ।
દિવસેંદિવસ દેહી । ક્ષીણ હોત ચાલલા ॥૮૬॥
શેવટી બોલલે સમર્થ । આતા જરી ન યે સત્ય ।
તરી તોફ ભરુની યથાર્થ । ઠેવિલી તી ઉડવૂ કી ॥૮૭॥
યાચા અર્થ સ્પષ્ટ હોતા । તો સમજલા સ્વામીસુતા ।
પરી તો ન આલા અક્કલકોટા । જીવિતપર્વા ન કેલા ॥૮૮॥
આજાર વાઢલા વિશેષ । શ્રાવણ શુદ્ધ પ્રતિપદેસ ।
કેલા અસે કૈલાસવાસ । સર્વ લોક હળહળતી ॥૮૯॥
ત્યા સમયી મુંબઈત । તયાંચે જે શિષ્ય હોત ।
ત્યાંસી ઝાલે દુઃખ અમિત । શોકસાગરી બુડાલે ॥૯૦॥
અક્કલકોટી ત્યા દિની । સમર્થ કરિતી વિચિત્ર કરણી ।
બૈસલે સ્નાન કરોની । પરી ગંધ ન લાવિતી ॥૯૧॥
ભોજનાતે ન ઉઠતી । ધરણીવર અંગ ટાકિતી ।
કોણાસંગે ન બોલતી । રુદન કરિતી ક્ષણોક્ષણી ॥૯૨॥
ઇતુક્યામાજી સત્વર । મુંબઈહૂની આલી તાર ।
શ્રુત ઝાલા સમાચાર । સ્વામીસુત ગત ઝાલા ॥૯૩॥
ઉદાસિનતા ત્યા દિવશી । આલી સર્વ નગરાસી ।
ચૈન ન પડે કાકૂબાઈંસી । પુસતી સમર્થા ક્ષણોક્ષણી ॥૯૪॥
મગ કાકૂબાઈને સત્વર । જવળી કેલે મુંબાપૂર ।
તેથે સમજલા સમાચાર । પરત્ર પાવલા આત્મજ ॥૯૫॥
નિજપુત્રમરણવાર્તા । ઐકુની કરિતી આકાંતા ।
તો દુઃખદ સમય વર્ણિતા । દુઃખ અંતરી હોતસે ॥૯૬॥
અસો મગ કાકૂબાઈ । અક્કલકોટી લવલાહી ।
પરતોની આલ્યા પાહી । બોલલ્યા કાય સમર્થાંતે ॥૯૭॥
સુત આપુલા ભક્ત અસોન । અકાલી પાવલા કા મરણ ।
મગ સ્મરતી જે હે ચરણ । ત્યાંચે તારણ હોય કૈસે ॥૯૮॥
સમર્થ બોલલે તિયેસી । ઉલ્લંઘિલે આમુચ્યા આજ્ઞેસી ।
સંધી સાપડલી કાળાસી । ઓઢૂની બળેચી મગ નેલા ॥૯૯॥
પુત્રશોકે કરોન । દુઃખ કરી રાત્રંદિન ।
સમર્થ તિયેચે સમાધાન । પરોપરી કરિતાતી ॥૧૦૦॥
નરજન્મા યેઊની સત્ય । ભક્તી કેલી એકનિષ્ઠ ।
કેલે જન્માચે સાર્થક । પરમપદા પાવલે ॥૧૦૧॥
ઉચ્ચ નીચ ભગવંતી । નસે કાહી નિશ્ચિતી ।
જ્યાચી અસેલ જૈસી ભક્તી । શ્રેષ્ઠ કનિષ્ઠ તેણેચિ ॥૧૦૨॥
ધન્ય ધન્ય સ્વામીકુમાર । ઉતરલા ભવોદધિ દુસ્તર ।
ખ્યાતી ઝાલી સર્વત્ર । કીર્તિ અમર રાહિલી ॥૧૦૩॥
સ્વામીસુતાચ્યા ગાદીવર । કોણ નેમાવા અધિકારી ।
ઐસા પ્રશ્ન એકે અવસરી । પુસતી સેવેકરી સમર્થાંતે ॥૧૦૪॥
તે કથા રસાળ અત્યંત । વર્ણિલે પુઢીલ અધ્યાયાત ।
શ્રોતે હોઊની સાવધચિત્ત । અવધાન દ્યાવે કથેસિ ॥૧૦૫॥
જયજય શ્રીભક્તપાલકા । જયજયાજી પરમ મંગલા ।
વિષ્ણૂ શંકરાચી વિમલા । કીર્તિ પસરો સર્વત્ર ॥૧૦૬॥
ઇતિ શ્રી સ્વામીચરિત્ર સારામૃત । નાના પ્રાકૃત કથા સંમત ।
ભાવિક પરિસોત । સપ્તદશોઽધ્યાય ગોડ હા ॥૧૦૭॥
॥ શ્રીસ્વામીચરણાર્પણમસ્તુ ॥ શ્રીમસ્તુ શુભંભવતી ॥

Explore More