बाल मुकुन्दाष्टकम्
- इति (iti)thus
- बालमुकुन्दाष्टकम् (bālamukundāṣṭakam)eight verses on Bālamukunda (बाल:child | मुकुन्द:Krishna | अष्टकम्:eight verses)
- सम्पूर्णम् (sampūrṇam)complete
करारविन्देन पदारविन्दं मुखारविन्दे विनिवेशयन्तम् ।
वटस्य पत्रस्य पुटे शयानं बालं मुकुन्दं मनसा स्मरामि ॥ 1 ॥
वटस्य पत्रस्य पुटे शयानं बालं मुकुन्दं मनसा स्मरामि ॥ 1 ॥
- करारविन्देन (karāravindena)with lotus-like hands (kara:hand | aravindena:with lotus-like)
- पदारविन्दं (padāravindaṃ)lotus-like feet (pada:feet | aravindaṃ:lotus-like)
- मुखारविन्दे (mukhāravinde)in the lotus-like mouth (mukha:mouth | aravinde:in the lotus-like)
- विनिवेशयन्तम् (viniveśayantam)placing
- वटस्य (vaṭasya)of the banyan
- पत्रस्य (patrasya)of the leaf
- पुटे (puṭe)in the fold
- शयानं (śayānaṃ)resting
- बालं (bālaṃ)child
- मुकुन्दं (mukundaṃ)Mukunda
- मनसा (manasā)with mind
- स्मरामि (smarāmi)I remember
संहृत्य लोकान्वटपत्रमध्ये शयानमाद्यन्तविहीनरूपम् ।
सर्वेश्वरं सर्वहितावतारं बालं मुकुन्दं मनसा स्मरामि ॥ 2 ॥
सर्वेश्वरं सर्वहितावतारं बालं मुकुन्दं मनसा स्मरामि ॥ 2 ॥
- संहृत्य (saṃhṛtya)having withdrawn
- लोकान् (lokān)worlds
- वटपत्रमध्ये (vaṭapatramadhye)in the midst of a banyan leaf (vaṭa:banyan | patra:leaf | madhye:in the midst)
- शयानम् (śayānam)lying
- आद्यन्तविहीनरूपम् (ādyantavihīnarūpam)form without beginning or end (ādi:beginning | anta:end | vihīna:without | rūpam:form)
- सर्वेश्वरम् (sarveśvaram)lord of all (sarva:all | īśvara:lord)
- सर्वहितावतारम् (sarvahitāvatāram)incarnation for the welfare of all (sarva:all | hita:welfare | avatāra:incarnation)
- बालम् (bālam)child
- मुकुन्दम् (mukundam)Mukunda
- मनसा (manasā)with mind
- स्मरामि (smarāmi)I remember
इन्दीवरश्यामलकोमलाङ्गं इन्द्रादिदेवार्चितपादपद्मम् ।
सन्तानकल्पद्रुममाश्रितानां बालं मुकुन्दं मनसा स्मरामि ॥ 3 ॥
सन्तानकल्पद्रुममाश्रितानां बालं मुकुन्दं मनसा स्मरामि ॥ 3 ॥
- इन्दीवरश्यामलकोमलाङ्गं (indīvaraśyāmalakomalāṅgam)dark-blue lotus soft-bodied (indīvara:dark-blue lotus | śyāmala:dark | komala:soft | aṅgam:body)
- इन्द्रादिदेवार्चितपादपद्मम् (indrādidevārcitapādapadmam)worshipped lotus feet by Indra (indra:Indra | ādi:and others | deva:gods | arcita:worshipped | pāda:feet | padmam:lotus)
- सन्तानकल्पद्रुमम् (santānakalpadrumam)wish-fulfilling tree (santāna:progeny | kalpa:wish-fulfilling | drumam:tree)
- आश्रितानां (āśritānām)of those who take refuge
- बालं (bālam)child
- मुकुन्दं (mukundam)Mukunda
- मनसा (manasā)with mind
- स्मरामि (smarāmi)I remember
लम्बालकं लम्बितहारयष्टिं शृङ्गारलीलाङ्कितदन्तपङ्क्तिम् ।
बिम्बाधरं चारुविशालनेत्रं बालं मुकुन्दं मनसा स्मरामि ॥ 4 ॥
बिम्बाधरं चारुविशालनेत्रं बालं मुकुन्दं मनसा स्मरामि ॥ 4 ॥
- लम्बालकम् (lambālakam)with long hair (lamba:long | ālakam:hair)
- लम्बितहारयष्टिम् (lambitahārayaṣṭim)wearing a long garland (lambita:hanging | hāra:garland | yaṣṭim:staff)
- शृङ्गारलीलाङ्कितदन्तपङ्क्तिम् (śṛṅgāralīlāṅkitadantapaṅktim)marked with love-play smile (śṛṅgāra:love-play | līlā:play | aṅkita:marked | danta:teeth | paṅktim:row)
- बिंबाधरम् (bimbādharam)with bimba-like lips (bimba:bimba fruit | adharam:lips)
- चारुविशालनेत्रम् (cāruviśālanetram)with lovely wide eyes (cāru:lovely | viśāla:wide | netram:eyes)
- बालम् (bālam)child
- मुकुन्दम् (mukundam)Mukunda
- मनसा (manasā)with mind
- स्मरामि (smarāmi)I remember
शिक्ये निधायाद्यपयोदधीनि बहिर्गतायां व्रजनायिकायाम् ।
भुक्त्वा यथेष्टं कपटेन सुप्तं बालं मुकुन्दं मनसा स्मरामि ॥ 5 ॥
भुक्त्वा यथेष्टं कपटेन सुप्तं बालं मुकुन्दं मनसा स्मरामि ॥ 5 ॥
- शिक्ये (śikye)on the swing
- निधाय (nidhāya)having placed
- अद्य (adya)today
- पयोदधीनि (payodadhīni)milk and curd (payaḥ:milk | dadhīni:curd)
- बहिः (bahiḥ)outside
- गतायाम् (gatāyām)having gone
- व्रजनायिकायाम् (vrajanāyikāyām)cowherd girls of Vraja (vraja:Vraja | nāyikāyām:cowherd girls)
- भुक्त्वा (bhuktvā)having eaten
- यथेष्टम् (yatheṣṭam)according to wish
- कपटेन (kapaṭena)with deceit
- सुप्तम् (suptam)pretending to sleep
- बालम् (bālam)child
- मुकुन्दम् (mukundam)Mukunda
- मनसा (manasā)with mind
- स्मरामि (smarāmi)I remember
कलिन्दजान्तस्थितकालियस्य फणाग्ररङ्गेनटनप्रियन्तम् ।
तत्पुच्छहस्तं शरदिन्दुवक्त्रं बालं मुकुन्दं मनसा स्मरामि ॥ 6 ॥
तत्पुच्छहस्तं शरदिन्दुवक्त्रं बालं मुकुन्दं मनसा स्मरामि ॥ 6 ॥
- कलिन्दजान्तस्थितकालियस्य (kalindajāntasthitakāliyasya)of Kaliya situated in Yamuna (kalinda:Kalinda (mountain) | jā:born from | anta:inside | sthita:situated | kāliya:Kaliya | asya:of)
- फणाग्ररङ्गे (phaṇāgraraṅge)on the hood's top (phaṇa:hood | agra:top | raṅge:on)
- नटनप्रियन्तम् (naṭanapriyantam)who loves dancing (naṭana:dancing | priya:loves | antam:who)
- तत्पुच्छहस्तं (tatpucchahastaṃ)holding its tail in hand (tat:its | puccha:tail | hastaṃ:hand)
- शरदिन्दुवक्त्रं (śaradinduvaktraṃ)face like autumn moon (śarad:autumn | indu:moon | vaktraṃ:face)
- बालं (bālaṃ)child
- मुकुन्दं (mukundaṃ)Mukunda
- मनसा (manasā)with mind
- स्मरामि (smarāmi)I remember
उलूखले बद्धमुदारशौर्यं उत्तुङ्गयुग्मार्जुन भङ्गलीलम् ।
उत्फुल्लपद्मायत चारुनेत्रं बालं मुकुन्दं मनसा स्मरामि ॥ 7 ॥
उत्फुल्लपद्मायत चारुनेत्रं बालं मुकुन्दं मनसा स्मरामि ॥ 7 ॥
- उलूखले (ulūkhale)to the mortar
- बद्धम् (baddham)tied
- उदारशौर्यम् (udāraśauryam)radiating unperplexed heroism (udāra:noble | śauryam:heroism)
- उत्तुङ्गयुग्मार्जुन (uttuṅgayugmārjuna)pair of lofty Arjuna trees (uttuṅga:lofty | yugma:pair | arjuna:Arjuna trees)
- भङ्गलीलम् (bhaṅgalīlam)play of uprooting (bhaṅga:uprooting | līlam:play)
- उत्फुल्लपद्मायत (utphullapadmāyata)wide like lotus petals (utphulla:blooming | padma:lotus | āyata:wide)
- चारुनेत्रम् (cārunetram)beautiful eyes (cāru:beautiful | netram:eyes)
- बालम् (bālam)child
- मुकुन्दम् (mukundam)Mukunda
- मनसा (manasā)with my mind
- स्मरामि (smarāmi)I remember
आलोक्य मातुर्मुखमादरेण स्तन्यं पिबन्तं सरसीरुहाक्षम् ।
सच्चिन्मयं देवमनन्तरूपं बालं मुकुन्दं मनसा स्मरामि ॥ 8 ॥
सच्चिन्मयं देवमनन्तरूपं बालं मुकुन्दं मनसा स्मरामि ॥ 8 ॥
- आलोक्य (ālokya)having seen
- मातुः (mātuḥ)of the mother
- मुखम् (mukham)face
- आदरेण (ādareṇa)with respect
- स्तन्यम् (stanyam)milk
- पिबन्तम् (pibantam)drinking
- सरसीरुहाक्षम् (sarasīruhākṣam)lotus-eyed (sarasīruha:lotus | akṣam:eye)
- सच्चिन्मयम् (saccinmayam)of pure consciousness (sat:existence | cit:consciousness | maya:consisting of)
- देवम् (devam)god
- अनन्तरूपम् (anantarūpam)of infinite form (ananta:infinite | rūpam:form)
- बालम् (bālam)child
- मुकुन्दम् (mukundam)Mukunda
- मनसा (manasā)with mind
- स्मरामि (smarāmi)I remember
