సగుణపరీక్షా
॥ సమాస పహిలా : జన్మదుఃఖ నిరూపణ ॥॥ శ్రీరామ ॥
॥ సమాస పహిలా : జన్మదుఃఖ నిరూపణ ॥॥ శ్రీరామ ॥
సమాస దుసరా : స్వగుణపరీక్షా (అ) ॥ శ్రీరామ్ ॥
। సమాస తిసరా : స్వగుణపరీక్షా (బ) ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస చవథా : స్వగుణపరీక్షా (క) ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస పాచవా : స్వగుణపరీక్షా ( డ ) ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస సహావా : ఆధ్యాత్మిక తాప ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస సాతవా : ఆధిభౌతిక తాప ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస ఆఠవా : ఆధిదైవిక తాప ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస నవవా : మృత్యునిరూపణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస దహావా : వైరాగ్య నిరూపణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
॥ సమాస పహిలా : జన్మదుఃఖ నిరూపణ ॥॥ శ్రీరామ ॥
జన్మ దుఃఖాచా అంకుర । జన్మ శోకాచా సాగర ।
జన్మ భయాచా డోంగర । చళేనా ఐసా ॥ ౧॥
జన్మ భయాచా డోంగర । చళేనా ఐసా ॥ ౧॥
జన్మ కర్మాచీ ఆటణీ । జన్మ పాతకాచీ ఖాణీ ।
జన్మ కాళాచీ జాచణీ । నిచ నవీ ॥ ౨॥
జన్మ కాళాచీ జాచణీ । నిచ నవీ ॥ ౨॥
జన్మ కువిద్యేచేం ఫళ । జన్మ లోభాచేం కమళ ।
జన్మ భ్రాంతీచేం పడళ । జ్ఞానహీన ॥ ౩॥
జన్మ భ్రాంతీచేం పడళ । జ్ఞానహీన ॥ ౩॥
జన్మ జివాసీ బంధన । జన్మ మృత్యాసీ కారణ ।
జన్మ హేంచి అకారణ । గథాగోవీ ॥ ౪॥
జన్మ హేంచి అకారణ । గథాగోవీ ॥ ౪॥
జన్మ సుఖాచా విసర । జన్మ చింతేచా ఆగర ।
జన్మ వాసనావిస్తార । విస్తారలా ॥ ౫॥
జన్మ వాసనావిస్తార । విస్తారలా ॥ ౫॥
జన్మ జీవాచీ ఆవదసా । జన్మ కల్పనేచా ఠసా ।
జన్మ లాంవేచా వళసా । మమతారూప ॥ ౬॥
జన్మ లాంవేచా వళసా । మమతారూప ॥ ౬॥
జన్మ మాయేచే మైందావేం । జన్మ క్రోధాచేం విరావేం ।
జన్మ మోక్షాస ఆడవేం । విఘ్న ఆహే ॥ ౭॥
జన్మ మోక్షాస ఆడవేం । విఘ్న ఆహే ॥ ౭॥
జన్మ జివాచేం మీపణ । జన్మ అహంతేచా గుణ ।
జన్మ హేంచి విస్మరణ । ఈశ్వరాచేం ॥ ౮॥
జన్మ హేంచి విస్మరణ । ఈశ్వరాచేం ॥ ౮॥
జన్మ విషయాంచీ ఆవడీ । జన్మ దురాశేచీ బేడీ ।
జన్మ కాళాచీ కాంకడీ । భక్షితాహే ॥ ౯॥
జన్మ కాళాచీ కాంకడీ । భక్షితాహే ॥ ౯॥
జన్మ హాచి విషమకాళ । జన్మ హేంచి వోఖటీ వేళ ।
జన్మ హా అతి కుశ్చీళ । నర్కపతన ॥ ౧౦॥
జన్మ హా అతి కుశ్చీళ । నర్కపతన ॥ ౧౦॥
పాహాతాం శరీరాచేం మూళ । యా ఐసేం నాహీం అమంగళ ।
రజస్వలేచా జో విటాళ । త్యామధ్యేం జన్మ యాసీ ॥ ౧౧॥
రజస్వలేచా జో విటాళ । త్యామధ్యేం జన్మ యాసీ ॥ ౧౧॥
అత్యంత దోష జ్యా విటాళా । త్యా విటాళాచాచి పుతళా ।
తేథేం నిర్మళపణాచా సోహళా । కేవీ ఘడే ॥ ౧౨॥
తేథేం నిర్మళపణాచా సోహళా । కేవీ ఘడే ॥ ౧౨॥
రజస్వలేచా జో విటాళ । త్యాచా ఆళోన జాలా గాళ ।
త్యా గళాచేంచ కేవళ । శరీర హేం ॥ ౧౩॥
త్యా గళాచేంచ కేవళ । శరీర హేం ॥ ౧౩॥
వరీ వరీ దిసే వైభవాచేం । అంతరీం పోతడేం నర్కాచేం ।
జైసేం ఝాంకణేం చర్మకుండాచేం । ఉఘడితాంచ నయే ॥ ౧౪॥
జైసేం ఝాంకణేం చర్మకుండాచేం । ఉఘడితాంచ నయే ॥ ౧౪॥
కుండ ధుతాం శుద్ధ హోతేం । యాస ప్రత్యఈం ధుఈజేతేం ।
తరీ దుర్గంధీ దేహాతేం । శుద్ధతా న యే ॥ ౧౫॥
తరీ దుర్గంధీ దేహాతేం । శుద్ధతా న యే ॥ ౧౫॥
అస్తీపంజర ఉభవిలా । సీరానాడీం గుండాళిలా ।
మేదమాంసేం సరసావిలా । సాందోసాఅందీం భరూనీ ॥ ౧౬॥
మేదమాంసేం సరసావిలా । సాందోసాఅందీం భరూనీ ॥ ౧౬॥
అశుద్ధ శబ్దేం శుద్ధ నాహీం । తేంహి భరలేం అసే దేహీం ।
నానా వ్యాధీ దుఃఖేం తేంహి । అభ్యాంతరీ వసతీ ॥ ౧౭॥
నానా వ్యాధీ దుఃఖేం తేంహి । అభ్యాంతరీ వసతీ ॥ ౧౭॥
నర్కాచేం కోఠార భరలేం । ఆంతబాహేరీ లిడీబిడిలేం ।
మూత్రపోతడేం జమలేం । దుర్గంధీచేం ॥ ౧౮॥
మూత్రపోతడేం జమలేం । దుర్గంధీచేం ॥ ౧౮॥
జంత కిడే ఆణీ ఆంతడీ । నానా దుర్గంధీచీ పోతడీ ।
అముప లవథవితీ కాతడీ । కాంటాళవాణీ ॥ ౧౯॥
అముప లవథవితీ కాతడీ । కాంటాళవాణీ ॥ ౧౯॥
సర్వాంగాస సిర ప్రమాణ । తేథేం బళసేం వాహే ఘ్రాణ ।
ఉఠే ఘాణీ ఫుటతాం శ్రవణ । తే దుర్గంధీ నేఘవే ॥ ౨౦॥
ఉఠే ఘాణీ ఫుటతాం శ్రవణ । తే దుర్గంధీ నేఘవే ॥ ౨౦॥
డోళాం నిఘతీ చిపడేం । నాకీం దాటతీం మేకడేం ।
ప్రాతఃకాళీం ఘాణీ పడే । ముఖీం మళాసారిఖీ ॥౨౧॥
ప్రాతఃకాళీం ఘాణీ పడే । ముఖీం మళాసారిఖీ ॥౨౧॥
లాళ థుంకా ఆణీ మళ । పీత శ్లేష్మా ప్రబళ ।
తయాస మ్హణతీ ముఖకమళ । చంద్రాసారిఖేం ॥ ౨౨॥
తయాస మ్హణతీ ముఖకమళ । చంద్రాసారిఖేం ॥ ౨౨॥
ముఖ ఐసేం కుశ్చీళ దిసే । పోటీం విష్ఠా భరలీ అసే ।
ప్రత్యక్షాస ప్రమాణ నసే । భూమండళీం ॥ ౨౩॥
ప్రత్యక్షాస ప్రమాణ నసే । భూమండళీం ॥ ౨౩॥
పోటీం ఘాలితాం దివ్యాన్న । కాంహీం విష్ఠా కాంహీం వమన ।
భాగీరథీచేం ఘేతాం జీవన । త్యాచీ కోయే లఘుశంకా ॥ ౨౪॥
భాగీరథీచేం ఘేతాం జీవన । త్యాచీ కోయే లఘుశంకా ॥ ౨౪॥
ఏవం మళ మూత్ర ఆణీ వమన । హేంచి దేహాచేం జీవన ।
యేణేంచి దేహ వాఢే జాణ । యదర్థీం సంశయ నాహీం ॥ ౨౫॥
యేణేంచి దేహ వాఢే జాణ । యదర్థీం సంశయ నాహీం ॥ ౨౫॥
పోటీం నస్తాం మళ మూత్ర వోక । మరోన జాతీ సకళ లోక ।
జాలా రావ అథవా రంక । పోటీం విష్ఠా చుకేనా ॥ ౨౬॥
జాలా రావ అథవా రంక । పోటీం విష్ఠా చుకేనా ॥ ౨౬॥
నిర్మళపణేం కాఢూం జాతాం । తరీ దేహ పడేల తత్వతాం ।
ఏవం దేహాచీ వేవస్థా । ఐసీ అసే ॥ ౨౭॥
ఏవం దేహాచీ వేవస్థా । ఐసీ అసే ॥ ౨౭॥
ఐసా హా ధడ అసతాం । యేథాభూత పాహోం జాతాం ।
మగ తే దుర్దశా సాంగతాం । శంకా బాధీ ॥ ౨౮॥
మగ తే దుర్దశా సాంగతాం । శంకా బాధీ ॥ ౨౮॥
ఐసియే కారాగృహీం వస్తీ । నవమాస బహు విపత్తీ ।
నవహి ద్వారేం నిరోధతీ । వాయో కైంచా తేథేం ॥ ౨౯॥
నవహి ద్వారేం నిరోధతీ । వాయో కైంచా తేథేం ॥ ౨౯॥
వోకా నరకాచే రస ఝిరపతీ । తే జఠరాగ్నీస్తవ తాపతీ ।
తేణేం సర్వహి ఉకడతీ । అస్తిమాంస ॥ ౩౦॥
తేణేం సర్వహి ఉకడతీ । అస్తిమాంస ॥ ౩౦॥
త్వచేవిణ గర్భ ఖోళే । తంవ మాతేసీ హోతీ డోహళే ।
కటవతిక్షణేం సర్వాంగ పోళే । తయా బాళకాచేం ॥ ౩౧॥
కటవతిక్షణేం సర్వాంగ పోళే । తయా బాళకాచేం ॥ ౩౧॥
బాంధలేం చర్మాచేం మోటాళేం । తేథేం విష్ఠేచేం పేటాళేం ।
రసౌపాయ వంకనాళేం । హోత అసే ॥ ౩౨॥
రసౌపాయ వంకనాళేం । హోత అసే ॥ ౩౨॥
విష్ఠా మూత్ర వాంతీ పీత । నాకీం తోండీం నిఘతీ జంత ।
తేణేం నిర్బుజలేం చిత్త । ఆతిశయేంసీం ॥ ౩౩॥
తేణేం నిర్బుజలేం చిత్త । ఆతిశయేంసీం ॥ ౩౩॥
ఐసియే కారాగృహీం ప్రాణీ । పడిలా అత్యంత దాటణీం ।
కళవళోన మ్హణే చక్రపాణీ । సోడవీం యేథూన ఆతాం ॥ ౩౪॥
కళవళోన మ్హణే చక్రపాణీ । సోడవీం యేథూన ఆతాం ॥ ౩౪॥
దేవా సోడవిసీ యేథూన । తరీ మీ స్వహిత కరీన ।
గర్భవాస హా చుకవీన । పున్హాం న యే యేథేం ॥ ౩౫॥
గర్భవాస హా చుకవీన । పున్హాం న యే యేథేం ॥ ౩౫॥
ఐసీ దుఖవోన ప్రతిజ్ఞా కేలీ । తంవ జన్మవేళ పుఢేం ఆలీ ।
మాతా ఆక్రందోం లాగలీ । ప్రసూతకాళీం ॥ ౩౬॥
మాతా ఆక్రందోం లాగలీ । ప్రసూతకాళీం ॥ ౩౬॥
నాకీం తోండీం బైసలేం మాంస । మస్తకద్వారేం సాండీ స్వాస ।
తేంహి బుజలేం నిశేష । జన్మకాళీం ॥ ౩౭॥
తేంహి బుజలేం నిశేష । జన్మకాళీం ॥ ౩౭॥
మస్తకద్వార తేం బుజలేం । తేణేం చిత్త నిర్బుజలేం ।
ప్రాణీ తళమళూం లాగలేం । చహూంకడే ॥ ౩౮॥
ప్రాణీ తళమళూం లాగలేం । చహూంకడే ॥ ౩౮॥
స్వాస ఉస్వాస కోండలా । తేణేం ప్రాణీ జాజావలా ।
మార్గ దిసేనాసా జాలా । కాసావీస ॥ ౩౯॥
మార్గ దిసేనాసా జాలా । కాసావీస ॥ ౩౯॥
చిత్త బహు నిర్బుజలేం । తేణేం ఆడభరీం భరలేం ।
లోక మ్హణతీ ఆడవేం ఆలేం । ఖాండూన కాఢా ॥ ౪౦॥
లోక మ్హణతీ ఆడవేం ఆలేం । ఖాండూన కాఢా ॥ ౪౦॥
మగ తే ఖాండూన కాఢితీ । హస్తపాద ఛేదూన ఘేతీ ।
హాతాం పడిలేం తేంచి కాపితీ । ముఖ నాసిక ఉదర ॥ ౪౧॥
హాతాం పడిలేం తేంచి కాపితీ । ముఖ నాసిక ఉదర ॥ ౪౧॥
ఐసే టవకే తోడిలే । బాళకేం ప్రాణ సోడిలే ।
మాతేనేంహి సాండిలేం । కళివర ॥ ౪౨॥
మాతేనేంహి సాండిలేం । కళివర ॥ ౪౨॥
మృత్య పావలా ఆపణ । మతేచా ఘేతలా ప్రాణ ।
దుఃఖ భోగిలేం దారుణ । గర్భవాసీం ॥ ౪౩॥
దుఃఖ భోగిలేం దారుణ । గర్భవాసీం ॥ ౪౩॥
తథాపీ సుకృతేంకరూనీ । మార్గ సాంపడలా యోనీ ।
తఱ్హీం ఆడకలా జాఉనీ । కంఠస్కందీం మాగుతా ॥ ౪౪॥
తఱ్హీం ఆడకలా జాఉనీ । కంఠస్కందీం మాగుతా ॥ ౪౪॥
తయే సంకోచిత పంథీం । బళేంచి వోఢూన కాఢితీ ।
తేణేం గుణేం ప్రాణ జాతీ । బాళకాచే ॥ ౪౫॥
తేణేం గుణేం ప్రాణ జాతీ । బాళకాచే ॥ ౪౫॥
బాళకాచే జాతాం ప్రాణ । అంతీం హోయే విస్మరణ ।
తేణేం పూర్వీల స్మరణ । విసరోన గేలా ॥ ౪౬॥
తేణేం పూర్వీల స్మరణ । విసరోన గేలా ॥ ౪౬॥
గర్భీం మ్హణే సోహం సోహం । బాహేరీ పడతాం మ్హణే కోహం ।
ఐసా కష్టీ జాలా బహు । గర్భవాసీం ॥ ౪౭॥
ఐసా కష్టీ జాలా బహు । గర్భవాసీం ॥ ౪౭॥
దుఃఖా వరపడా హోతా జాలా । థోరా కష్టీం బాహేరీ ఆలా ।
సవేంచ కష్ట విసరలా । గర్భవాసాచే ॥ ౪౮॥
సవేంచ కష్ట విసరలా । గర్భవాసాచే ॥ ౪౮॥
సుంన్యాకార జాలీ వృత్తీ । కాంహీం ఆఠవేనా చిత్తీం ।
అజ్ఞానేం పడిలీ భ్రాంతీ । తేణేం సుఖచి మానిలేం ॥ ౪౯॥
అజ్ఞానేం పడిలీ భ్రాంతీ । తేణేం సుఖచి మానిలేం ॥ ౪౯॥
దేహ వికార పావలేం । సుఖదుఃఖేం ఝళంబళే ।
అసో ఐసేం గుండాళలేం । మాయాజాళీం ॥ ౫౦॥
అసో ఐసేం గుండాళలేం । మాయాజాళీం ॥ ౫౦॥
ఐసేం దుఃఖ గర్భవాసీం । హోతేం ప్రాణీమాత్రాంసీం ।
మ్హణోనియాం భగవంతాసీ । శరణ జావేం ॥ ౫౧॥
మ్హణోనియాం భగవంతాసీ । శరణ జావేం ॥ ౫౧॥
జో భగవంతాచా భక్త । తో జన్మాపాసూన ముక్త ।
జ్ఞానబళేం బిరక్త । సర్వకాళ ॥ ౫౨॥
జ్ఞానబళేం బిరక్త । సర్వకాళ ॥ ౫౨॥
ఐశా గర్భవాసీం విపత్తీ । నిరోపిల్యా యేథామతీ ।
సావధ హోఊన శ్రోతీం । పుఢేం అవధాన ద్యావేం ॥ ౫౩॥
సావధ హోఊన శ్రోతీం । పుఢేం అవధాన ద్యావేం ॥ ౫౩॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే జన్మదుఃఖనిరూపణనామ సమాస పహిలా ॥ ౧॥
సమాస దుసరా : స్వగుణపరీక్షా (అ) ॥ శ్రీరామ్ ॥
సంసార హాచి దుఃఖమూళ । లాగతీ దుఃఖాచే ఇంగళ ।
మాగాం బోలిలీ తళమళ । గర్భవాసాచీ ॥ ౧॥
మాగాం బోలిలీ తళమళ । గర్భవాసాచీ ॥ ౧॥
గర్భవాసీం దుఃఖ జాలేం । తేం బాళక విసరలేం ।
పుఢేం వాఢోం లాగలేం । దివసేందివస ॥ ౨॥
పుఢేం వాఢోం లాగలేం । దివసేందివస ॥ ౨॥
బాళపణీం త్వచా కోంవళీ । దుఃఖ హోతాంచి తళమళీ ।
వాచా నాహీం తయే కాళీం । సుఖదుఃఖ సాంగావయా ॥ ౩॥
వాచా నాహీం తయే కాళీం । సుఖదుఃఖ సాంగావయా ॥ ౩॥
దేహాస కాంహీం దుఃఖ జాలేం । అథవా క్షుధేనేం పీడలేం ।
తరీ తేం పరమ ఆక్రందలేం । పరీ అంతర నేణవే ॥ ౪॥
తరీ తేం పరమ ఆక్రందలేం । పరీ అంతర నేణవే ॥ ౪॥
మాతా కురవాళీ వరీ । పరీ జే పీడా జాలీ అంతరీం ।
తే మాయేసీ న కళే అభ్యాంతరీం । దుఃఖ హోయే బాళకాసీం ॥ ౫॥
తే మాయేసీ న కళే అభ్యాంతరీం । దుఃఖ హోయే బాళకాసీం ॥ ౫॥
మాగుతేం మాగుతేం ఫుంజే రడే । మాతా బుఝావీ ఘేఊన కడే ।
వేథా నేణతీ బాపుడేం । తళమళీ జీవీం ॥ ౬॥
వేథా నేణతీ బాపుడేం । తళమళీ జీవీం ॥ ౬॥
నానావ్యాధీచే ఉమాళే । తేణేం దుఃఖేం ఆందోళే ।
రడే పడే కాం పోళే । అగ్నిసంగేం ॥ ౭॥
రడే పడే కాం పోళే । అగ్నిసంగేం ॥ ౭॥
శరీర రక్షితాం నయే । ఘడతీ నానా అపాయే ।
ఖోడీ అధాంతరీం హోయే । ఆవేవహీన బాళక ॥ ౮॥
ఖోడీ అధాంతరీం హోయే । ఆవేవహీన బాళక ॥ ౮॥
అథవా అపాయ చుకలే । పూర్ణపుణ్య పుఢేం ఠాకలేం ।
మాతేస ఓళఖోం లాగలేం । దివసేందివస ॥ ౯॥
మాతేస ఓళఖోం లాగలేం । దివసేందివస ॥ ౯॥
క్షణభరీ మాతేస న దేఖే । తరీ ఆక్రందేం రుదన కరీ దుఃఖేం ।
తే సమఈం మాతేసారిఖేం । ఆణీక కాంహించ నాహీం ॥ ౧౦॥
తే సమఈం మాతేసారిఖేం । ఆణీక కాంహించ నాహీం ॥ ౧౦॥
ఆస కరూన వాస పాహే । మాతేవిణ కదా న రాహే ।
వియోగ పళమాత్ర న సాహే । స్మరణ జాలియాం నంతరేం ॥ ౧౧॥
వియోగ పళమాత్ర న సాహే । స్మరణ జాలియాం నంతరేం ॥ ౧౧॥
జరీ బ్రహ్మాదిక దేవ ఆలే । అథవా లక్ష్మీనే అవలోకిలేం ।
తరీ న వచే బుఝావిలేం । ఆపలే మాతేవాంచునీ ॥ ౧౨॥
తరీ న వచే బుఝావిలేం । ఆపలే మాతేవాంచునీ ॥ ౧౨॥
కురూప అథవా కులక్షణ । సకళాంహూని కరంటేపణ ।
తరీ నాహీం తీసమాన । భూమండళీం కోణీ ॥ ౧౩॥
తరీ నాహీం తీసమాన । భూమండళీం కోణీ ॥ ౧౩॥
ఐసేం తేం కేవిలవాణేం । మాతేవిణ దిసే ఉణేం ।
రాగేం పరతేం కేలేం తినేం । తరీ ఆక్రందోనీ మిఠీ ఘాలీ ॥ ౧౪॥
రాగేం పరతేం కేలేం తినేం । తరీ ఆక్రందోనీ మిఠీ ఘాలీ ॥ ౧౪॥
సుఖ పావే మాతేజవళీ । దురీ కరితాంచి తళమళీ ।
అతిప్రీతి తయేకాళీం । మాతేవరీ లాగలీ ॥ ౧౫॥
అతిప్రీతి తయేకాళీం । మాతేవరీ లాగలీ ॥ ౧౫॥
తంవ తే మాతేస మరణ ఆలేం । ప్రాణీ పోరటేం జాలేం ।
దుఃఖేం ఝుర్ణీం లాగలేం । ఆఈ ఆఈ మ్హణోనీ ॥ ౧౬॥
దుఃఖేం ఝుర్ణీం లాగలేం । ఆఈ ఆఈ మ్హణోనీ ॥ ౧౬॥
ఆఈ పాహాతాం దిసేనా । దీనరూప పాహే జనా ।
ఆస లాగలిసే మనా । ఆఈ యేఈల మ్హణోనీ ॥ ౧౭॥
ఆస లాగలిసే మనా । ఆఈ యేఈల మ్హణోనీ ॥ ౧౭॥
మాతా మ్హణౌన ముఖ పాహే । తంవ తే ఆపులీ మాతా నవ్హే ।
మగ హింవాసలేం రాహే । దైన్యవాణేం ॥ ౧౮॥
మగ హింవాసలేం రాహే । దైన్యవాణేం ॥ ౧౮॥
మాతావియోగేం కష్టలేం । తేణేం మానసీం దుఃఖ జాలేం ।
దేహహి క్షీణత్వ పావలేం । ఆతిశయేంసీం ॥ ౧౯॥
దేహహి క్షీణత్వ పావలేం । ఆతిశయేంసీం ॥ ౧౯॥
అథవా మాతాహి వాంచలీ । మాయలేంకురా భేటీ జాలీ ।
బాళదశా తే రాహిలీ । దేవసేందివస ॥ ౨౦॥
బాళదశా తే రాహిలీ । దేవసేందివస ॥ ౨౦॥
బాళపణ జాలేం ఉణేం । దివసేందివస హోయే శాహాణేం ।
మగ తే మాయేచేం అత్యంత పేరూణేం । హోతేం, తేం రాహిలేం ॥ ౨౧॥
మగ తే మాయేచేం అత్యంత పేరూణేం । హోతేం, తేం రాహిలేం ॥ ౨౧॥
పుఢేం లో లాగలా ఖేళాచా । కళప మేళవిలా పోరాంచా ।
ఆల్యగేల్యా డాయాచా । ఆనంద శోక వాహే ॥ ౨౨॥
ఆల్యగేల్యా డాయాచా । ఆనంద శోక వాహే ॥ ౨౨॥
మాయేబాపేం సికవితీ పోటేం । తయాచేం పరమ దుఃఖ వాటే ।
చట లాగలీ న సుటే । సంగతీ లేంకురాంచీ ॥ ౨౩॥
చట లాగలీ న సుటే । సంగతీ లేంకురాంచీ ॥ ౨౩॥
లేంకురాఅంమధ్యేం ఖేళతాం । నాఠవే మాతా పితా ।
తంవ తేంథేహి అవచితాఅ । దుఃఖ పావలా ॥ ౨౪॥
తంవ తేంథేహి అవచితాఅ । దుఃఖ పావలా ॥ ౨౪॥
పడిలే దాంత ఫుటలా డోళా । మోడలే పాయ జాలా ఖుళా ।
గేలా మాజ అవకళా- । ఠాకూన ఆలీ ॥ ౨౫॥
గేలా మాజ అవకళా- । ఠాకూన ఆలీ ॥ ౨౫॥
నిఘాల్యా దేవీ ఆణీ గోవర । ఉఠలేం కపాళ లాగలా జ్వర ।
పోటసుళీం నిరంతర । వాయగోళా ॥ ౨౬॥
పోటసుళీం నిరంతర । వాయగోళా ॥ ౨౬॥
లాగలీం భూతేం జాలీ ఝడపణీ । జళీచ్యా మేసకో మాయేరాణీ ।
ముంజ్యా ఝోటింగ కరణీ । మ్హైసోబాచీ ॥ ౨౭॥
ముంజ్యా ఝోటింగ కరణీ । మ్హైసోబాచీ ॥ ౨౭॥
వేతాళ ఖంకాళ లాగలా । బ్రహ్మగిఱ్హో సంచరలా ।
నేణోం చేడా వోలాండిలా । కాంహీం కళేనా ॥ ౨౮॥
నేణోం చేడా వోలాండిలా । కాంహీం కళేనా ॥ ౨౮॥
యేక మ్హణతీ బీరే దేవ । యేక మ్హణతీ ఖండేరావ ।
యేక మ్హణతీ సకళ వావ । హా బ్రాహ్మణసమంధ ॥ ౨౯॥
యేక మ్హణతీ సకళ వావ । హా బ్రాహ్మణసమంధ ॥ ౨౯॥
యేక మ్హణతీ కోణేం కేలేం । ఆంగీం దేవత ఘాతలే ।
యేక మ్హణతీ చుకలేం । సటవాఈచేం ॥ ౩౦॥
యేక మ్హణతీ చుకలేం । సటవాఈచేం ॥ ౩౦॥
యేక మ్హణతీ కర్మభోగ । ఆంగీం జడలే నానా రోగ ।
వైద్య పంచాక్షరీ చాంగ । బోలాఊన ఆణిలే ॥ ౩౧॥
వైద్య పంచాక్షరీ చాంగ । బోలాఊన ఆణిలే ॥ ౩౧॥
యేక మ్హణతీ హా వాంచేనా । యేక మ్హణతీ హా మరేనా ।
భోగ భోగితో యాతనా । పాపాస్తవ ॥ ౩౨॥
భోగ భోగితో యాతనా । పాపాస్తవ ॥ ౩౨॥
గర్భదుఃఖ విసరలా । తో త్రివిధతాపేం పోళలా ।
ప్రాణీ బహుత కష్టీ జాలా । సంసారదుఃఖేం ॥ ౩౩॥
ప్రాణీ బహుత కష్టీ జాలా । సంసారదుఃఖేం ॥ ౩౩॥
ఇతుకేంహి చుకోన వాంచలా । తరీ మారమారూం శాహాణా కేలా ।
లోకికీం నేటకా జాలా । నాంవ రాఖే ఐసా ॥ ౩౪॥
లోకికీం నేటకా జాలా । నాంవ రాఖే ఐసా ॥ ౩౪॥
పుఢేం మాయబాపీం లోభాస్తవ । సంభ్రమేం మాండిలా వివ్హావ ।
దాఊనియాం సకళ వైభవ । నోవరీ పాహిలీ ॥ ౩౫॥
దాఊనియాం సకళ వైభవ । నోవరీ పాహిలీ ॥ ౩౫॥
వఱ్హాడీవైభవ దాటలేం । దేఖోన పరమసుఖ వాటలే ।
మన హేం రంగోన గేలేం । సాసురవాడీకడే ॥ ౩౬॥
మన హేం రంగోన గేలేం । సాసురవాడీకడే ॥ ౩౬॥
మాయబాపీం భలతైసేం అసావేం । పరీ సాసురవాడీస నేటకేం జావేం ।
ద్రవ్య నసేల తరీ ఘ్యావేం । రుణ కళాంతరేం ॥ ౩౭॥
ద్రవ్య నసేల తరీ ఘ్యావేం । రుణ కళాంతరేం ॥ ౩౭॥
ఆంతర్భావ తే సాసురవాడీం । మాయేబాపేం రాహిలీం బాపుడీం ।
హోతాతీ సర్వస్వేం కుడకుడీం । తితుకేంచ కార్య త్యాంచేం ॥ ౩౮॥
హోతాతీ సర్వస్వేం కుడకుడీం । తితుకేంచ కార్య త్యాంచేం ॥ ౩౮॥
నోవరీ ఆలియాం ఘరా । అతీ హవ్యాస వాటే వరా ।
మ్హణే మజసారిఖా దుసరా । కోణీచ నాహీం ॥ ౩౯॥
మ్హణే మజసారిఖా దుసరా । కోణీచ నాహీం ॥ ౩౯॥
మాయబాప బంధు బహిణీ । నోవరీ న దిసతాం వాటే కాణీ ।
అత్యంత లోధలా పాపిణీం । అవిద్యేనేం భులవిలా ॥ ౪౦॥
అత్యంత లోధలా పాపిణీం । అవిద్యేనేం భులవిలా ॥ ౪౦॥
సంభోగ నస్తాం ఇతుకా ప్రేమా । యోగ్య జాలియా ఉలంఘీ సీమా ।
ప్రీతీ వాఢవితీ కామా- । కరితాం ప్రాణీ గుంతలా ॥ ౪౧॥
ప్రీతీ వాఢవితీ కామా- । కరితాం ప్రాణీ గుంతలా ॥ ౪౧॥
జరీ న దేఖే క్షణ యేక డోళాం । తరీ జీవ హోయ ఉతావిళా ।
ప్రీతీపాత్ర అంతర్కళా । ఘేఊన గేలీ ॥ ౪౨॥
ప్రీతీపాత్ర అంతర్కళా । ఘేఊన గేలీ ॥ ౪౨॥
కోవళే కోవళే శబ్ద మంజుళ । మర్యాదా లజ్యా ముఖకమళ ।
వక్త్రలోకనేం కేవళ । గ్రామజ్యాచే మైందావేం ॥ ౪౩॥
వక్త్రలోకనేం కేవళ । గ్రామజ్యాచే మైందావేం ॥ ౪౩॥
కళవళా యేతాం సాంవరేనా । శరీర వికళ ఆవరేనా ।
అనేత్ర వేవసాఈం క్రమేనా । హురహుర వాటే ॥ ౪౪॥
అనేత్ర వేవసాఈం క్రమేనా । హురహుర వాటే ॥ ౪౪॥
వేవసాయ కరితాం బాహేరీ । మన లాగలేంసే ఘరీం ।
క్షణాక్షణాం అభ్యాంతరీం । స్మరణ హోయే కామినీచేం ॥ ౪౫॥
క్షణాక్షణాం అభ్యాంతరీం । స్మరణ హోయే కామినీచేం ॥ ౪౫॥
తుమ్హీం మాఝియా జివాంతీల జీవ । మ్హణౌనీ అత్యంత లాఘవ ।
దాఊనియాం చిత్త సర్వ । హిరోన ఘేతలేం ॥ ౪౬॥
దాఊనియాం చిత్త సర్వ । హిరోన ఘేతలేం ॥ ౪౬॥
మైద సోఇరీక కాఢితీ । ఫాంసే ఘాలూన ప్రాణ ఘేతీ ।
తైసేం ఆయుష్య గేలియాం అంతీం । ప్రాణీయాంస హోయే ॥ ౪౭॥
తైసేం ఆయుష్య గేలియాం అంతీం । ప్రాణీయాంస హోయే ॥ ౪౭॥
ప్రీతి కామినీసీం లాగలీ । జరీ తయేసీ కోణీ రాగేజలీ ।
తరీ పరమ క్షితీ వాటలీ । మానసీం గుప్తరూపేం ॥ ౪౮॥
తరీ పరమ క్షితీ వాటలీ । మానసీం గుప్తరూపేం ॥ ౪౮॥
తయే భార్యేచేని కైవారేం । మాయేబాపాసీం నీచ ఉత్తరేం ।
బోలోనియాం తిరస్కారేం । వేగళా నిఘే ।
౪౯॥ స్త్రీకారణేం లాజ సాండిలీ । స్త్రీకారణేం సఖీం సోడిలీం ।
స్త్రీకారణేం విఘడిలీం । సకళహి జివలగేం ॥ ౫౦॥
బోలోనియాం తిరస్కారేం । వేగళా నిఘే ।
౪౯॥ స్త్రీకారణేం లాజ సాండిలీ । స్త్రీకారణేం సఖీం సోడిలీం ।
స్త్రీకారణేం విఘడిలీం । సకళహి జివలగేం ॥ ౫౦॥
స్త్రీకారణేం దేహ వికిలా । స్త్రీకారణేం సేవక జాలా ।
స్త్రీకారణేం సాండవిలా । వివేకాసీ ॥ ౫౧॥
స్త్రీకారణేం సాండవిలా । వివేకాసీ ॥ ౫౧॥
స్త్రీకారణేం లోలంగతా । స్త్రీకారణేం అతినమ్రతా ।
స్త్రీకారణేం పరాధేనతా । అంగికారిలీ ॥ ౫౨॥
స్త్రీకారణేం పరాధేనతా । అంగికారిలీ ॥ ౫౨॥
స్త్రీకారణేం లోభీ జాలా । స్త్రీకారణేం ధర్మ సాండిలా ।
స్త్రీకారణేం అంతరలా । తీర్థయాత్రా స్వధర్మ ॥ ౫౩॥
స్త్రీకారణేం అంతరలా । తీర్థయాత్రా స్వధర్మ ॥ ౫౩॥
స్త్రీకారణేం సర్వథా కాంహీం । శుభాశుభ విచారిలేం నాహీం ।
తను మను ధను సర్వహీ । అనన్యభావేం అర్పిలేం ॥ ౫౪॥
తను మను ధను సర్వహీ । అనన్యభావేం అర్పిలేం ॥ ౫౪॥
స్త్రీకారణేం పరమార్థ బుడవిలా । ప్రాణీ స్వహితాస నాడలా ।
ఈశ్వరీం కానకోండా జాలా । స్త్రీకారణేం కామబుద్ధీ ॥ ౫౫॥
ఈశ్వరీం కానకోండా జాలా । స్త్రీకారణేం కామబుద్ధీ ॥ ౫౫॥
స్త్రీకారణేం సోడిలీ భక్తీ । స్త్రీకారణేం సోడిలీ విరక్తీ ।
స్త్రీకారణేం సాయోజ్యముక్తీ । తేహి తుఛ్య మానిలీ ॥ ౫౬॥
స్త్రీకారణేం సాయోజ్యముక్తీ । తేహి తుఛ్య మానిలీ ॥ ౫౬॥
యేకే స్త్రియేచేని గుణేం । బ్రహ్మాండ మానిలేం ఠేంగణేం ।
జివలగేం తీం పిసుణేం । ఐసీం వాటలీం ॥ ౫౭॥
జివలగేం తీం పిసుణేం । ఐసీం వాటలీం ॥ ౫౭॥
ఐసీ అంతరప్రీతి జడలీ । సార్వస్వాచీ సాండీ కేలీ ।
తంవ తే మరోన గేలీ । అకస్మాత ॥ ౫౮॥
తంవ తే మరోన గేలీ । అకస్మాత ॥ ౫౮॥
తేణేం మనీం శోక వాఢలా । మ్హణే థోర ఘాత జాలా ।
ఆతాం కైంచా బుడాలా । సంసార మాఝా ॥ ౫౯॥
ఆతాం కైంచా బుడాలా । సంసార మాఝా ॥ ౫౯॥
జివలగాంచా సోడిలా సంగ । అవచితా జాలా ఘరభంగ ।
ఆతాం కరూం మాయాత్యాగ । మ్హణే దుఃఖేం ॥ ౬౦॥
ఆతాం కరూం మాయాత్యాగ । మ్హణే దుఃఖేం ॥ ౬౦॥
స్త్రీ ఘేఊన ఆడవీ । ఊర బడవీ పోట బడవీ ।
లాజ సాండూన గౌరవీ । లోకాం దేఖతాం ॥ ౬౧॥
లాజ సాండూన గౌరవీ । లోకాం దేఖతాం ॥ ౬౧॥
మ్హణే మాఝేం బుడాలేం ఘర । ఆతాం న కరీ హా సంసార ।
దుఃఖేం ఆక్రందలా థోర । ఘోర ఘోషేం ॥ ౬౨॥
దుఃఖేం ఆక్రందలా థోర । ఘోర ఘోషేం ॥ ౬౨॥
తేణేం జీవ వారయావేఘలా । సర్వస్వాచా ఉబగ ఆలా ।
తేణేం దుఃఖేం జాలా । జోగీ కాం మహాత్మా ॥ ౬౩॥
తేణేం దుఃఖేం జాలా । జోగీ కాం మహాత్మా ॥ ౬౩॥
కాం తేం నిఘోన జాణేం చుకలేం । పున్హాం మాగుతేం లగ్న కేలేం ।
తేణేం అత్యంతచి మగ్న జాలేం । మన ద్వితీయ సంమంధీం ॥ ౬౪॥
తేణేం అత్యంతచి మగ్న జాలేం । మన ద్వితీయ సంమంధీం ॥ ౬౪॥
జాలా ద్వితీయ సంమంధ । సవేంచి మాండిలా ఆనంద ।
శ్రోతీం వ్హావేం సావధ । పుఢిలే సమాసీం ॥ ౬౫॥
శ్రోతీం వ్హావేం సావధ । పుఢిలే సమాసీం ॥ ౬౫॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే స్వగుణపరీక్షానామ సమాస దుసరా ॥ ౨॥
। సమాస తిసరా : స్వగుణపరీక్షా (బ) ॥ శ్రీరామ్ ॥
ద్వితీయ సంమంధ జాలా । దుఃఖ మాగీల విసరలా ।
సుఖ మానూన రాహిలా । సంసారాచేం ॥ ౧॥
సుఖ మానూన రాహిలా । సంసారాచేం ॥ ౧॥
జాలా అత్యంత కృపణ । పోటేం న ఖాయ అన్న ।
రుక్యాకారణేం సాండీ ప్రాణ । యేకసరా ॥ ౨॥
రుక్యాకారణేం సాండీ ప్రాణ । యేకసరా ॥ ౨॥
కదా కల్పాంతీం న వేచీ । సాంచిలేంచి పున్హా సాంచీ ।
అంతరీం అసేల కైంచీ । సద్వాసనా ॥ ౩॥
అంతరీం అసేల కైంచీ । సద్వాసనా ॥ ౩॥
స్వయేం ధర్మ న కరీ । ధర్మకర్త్యాసహి వారీ ।
సర్వకాళ నిందా కరీ । సాధుజనాచీ ॥ ౪॥
సర్వకాళ నిందా కరీ । సాధుజనాచీ ॥ ౪॥
నేణే తీర్థ నేణే వ్రత । నేణే అతిత అభ్యాగత ।
ముంగీముఖీంచేం జేం సీత । తేంహీ వేంచూన సాంచీ ॥ ౫॥
ముంగీముఖీంచేం జేం సీత । తేంహీ వేంచూన సాంచీ ॥ ౫॥
స్వయేం పుణ్య కరవేనా । కేలేం తరీ దేఖవేనా ।
ఉపహాస్య కరీ మనా- । నయే మ్హణౌనీ ॥ ౬॥
ఉపహాస్య కరీ మనా- । నయే మ్హణౌనీ ॥ ౬॥
దేవాం భక్తాంస ఉఛేదీ । ఆంగబళేం సకళాంస ఖేదీ ।
నిష్ఠుర శబ్దేం అంతర భేదీ । ప్రాణీమాత్రాంచేం ॥ ౭॥
నిష్ఠుర శబ్దేం అంతర భేదీ । ప్రాణీమాత్రాంచేం ॥ ౭॥
నీతి సాండూన మాగేం । అనీతీనేం వర్తోం లాగే ।
గర్వ ధరూన ఫుగే । సర్వకాళ ॥ ౮॥
గర్వ ధరూన ఫుగే । సర్వకాళ ॥ ౮॥
పూర్వజాంస సింతరిలేం । పక్షశ్రాద్ధహి నాహీం కేలేం ।
కుళదైవత ఠకిలేం । కోణేపరీ ॥ ౯॥
కుళదైవత ఠకిలేం । కోణేపరీ ॥ ౯॥
ఆక్షత భరిలీ భాణా । దుజా బ్రాహ్మణ మేహుణా ।
ఆలా హోతా పాహుణా । స్త్రియేస మూళ ॥ ౧౦॥
ఆలా హోతా పాహుణా । స్త్రియేస మూళ ॥ ౧౦॥
కదా నావడే హరికథా । దేవ నలగే సర్వథా ।
స్నానసంధ్యా మ్హణే వృథా । కాసయా కరావీ ॥ ౧౧॥
స్నానసంధ్యా మ్హణే వృథా । కాసయా కరావీ ॥ ౧౧॥
అభిళాషేం సాంచీ విత్త । స్వయేం కరీ విస్వాసఘాత ।
మదేం మాతలా ఉన్మత్త । తారుణ్యపణేం ॥ ౧౨॥
మదేం మాతలా ఉన్మత్త । తారుణ్యపణేం ॥ ౧౨॥
తారుణ్య ఆంగీం భరలేం । ధారిష్ట న వచే ధరిలేం ।
కరూం నయేం తేంచి కేలేం । మాహాపాప ॥ ౧౩॥
కరూం నయేం తేంచి కేలేం । మాహాపాప ॥ ౧౩॥
స్త్రీ కేలీ పరీ ధాకుటీ । ధీర న ధరవేచి పోటీం ।
విషయలోభేం సేవటీం । వోళఖీ సాండిలీ ॥ ౧౪॥
విషయలోభేం సేవటీం । వోళఖీ సాండిలీ ॥ ౧౪॥
మాయే బహిణ న విచారీ । జాలా పాపీ పరద్వారీ ।
దండ పావలా రాజద్వారీం । తఱ్హీం పాలటేనా ॥ ౧౫॥
దండ పావలా రాజద్వారీం । తఱ్హీం పాలటేనా ॥ ౧౫॥
పరస్త్రీ దేఖోని దృష్టీం । అభిళాష ఉఠే పోటీం ।
అకర్తవ్యేం హింపుటీ । పున్హాం హోయే ॥ ౧౬॥
అకర్తవ్యేం హింపుటీ । పున్హాం హోయే ॥ ౧౬॥
ఐసేం పాప ఉదండ కేలేం । శుభాశుభ నాహీం ఉరలేం ।
తేణేం దోషేం దుఃఖ భరలేం । అకస్మాత ఆంగీం ॥ ౧౭॥
తేణేం దోషేం దుఃఖ భరలేం । అకస్మాత ఆంగీం ॥ ౧౭॥
వ్యాధీ భరలీ సర్వాంగీం । ప్రాణీ జాలా క్షయరోగీ ।
కేలే దోష ఆపులే భోగీ । సీఘ్ర కాళేం ॥ ౧౮॥
కేలే దోష ఆపులే భోగీ । సీఘ్ర కాళేం ॥ ౧౮॥
దుఃఖేం సర్వాంగ ఫుటలేం । నాసిక అవఘేంచి బైసలేం ।
లక్షణ జాఊన జాలేం । కులక్షణ ॥ ౧౯॥
లక్షణ జాఊన జాలేం । కులక్షణ ॥ ౧౯॥
దేహాస క్షీణతా ఆలీ । నానా వేథా ఉద్భవలీ ।
తారుణ్యశక్తీ రాహిలీ । ఖంగలా ప్రాణీ ॥ ౨౦॥
తారుణ్యశక్తీ రాహిలీ । ఖంగలా ప్రాణీ ॥ ౨౦॥
సర్వాంగీం లాగల్యా కళా । దేహాస ఆలీ అవకళా ।
ప్రాణీ కాంపే చళచళాం । శక్తి నాహీం ॥ ౨౧॥
ప్రాణీ కాంపే చళచళాం । శక్తి నాహీం ॥ ౨౧॥
హస్తపాదాదిక ఝడలే । సర్వాంగీం కిడే పడిలే ।
దేఖోన థుంకోం లాగలే । లాహానథోర ॥ ౨౨॥
దేఖోన థుంకోం లాగలే । లాహానథోర ॥ ౨౨॥
జాలీ విష్టేచీ సారణీ । భోవతీ ఉఠలీ వర్ఢాణీ ।
అత్యంత ఖంగలా ప్రాణీ । జీవ న వచే ॥ ౨౩॥
అత్యంత ఖంగలా ప్రాణీ । జీవ న వచే ॥ ౨౩॥
ఆతాం మరణ దే గా దేవా । బహుత కష్ట జాలే జీవా ।
జాలా నాహీం నేణోం ఠేవా । పాతకాచా ॥ ౨౪॥
జాలా నాహీం నేణోం ఠేవా । పాతకాచా ॥ ౨౪॥
దుఃఖేం ఘళఘళాం రడే । జోం జోం పాహే ఆంగాకడే ।
తోం తోం దైన్యవాణేం బాపుడేం । తళమళీ జీవీం ॥ ౨౫॥
తోం తోం దైన్యవాణేం బాపుడేం । తళమళీ జీవీం ॥ ౨౫॥
ఐసే కష్ట జాలే బహుత । సకళ జాలేం వాతాహాత ।
దరవడా ఘాలూన విత్త । చోరటీం నేలేం ॥ ౨౬॥
దరవడా ఘాలూన విత్త । చోరటీం నేలేం ॥ ౨౬॥
జాలేం ఆరత్ర నా పరత్ర । ప్రారబ్ధ ఠాకలేం విచిత్ర ।
ఆపలా ఆపణ మళమూత్ర । సేవిలా దుఃఖేం ॥ ౨౭॥
ఆపలా ఆపణ మళమూత్ర । సేవిలా దుఃఖేం ॥ ౨౭॥
పాపసామగ్రీ సరలీ । దేవసేందివస వేథా హరలీ ।
వైద్యేం ఔషధేం దిధలీం । ఉపచార జాలా ॥ ౨౮॥
వైద్యేం ఔషధేం దిధలీం । ఉపచార జాలా ॥ ౨౮॥
మరత మరత వాంచలా । యాస పున్హాం జన్మ జాలా ।
లోక మ్హణతీ పడిలా । మాణసాంమధ్యేం ॥ ౨౯॥
లోక మ్హణతీ పడిలా । మాణసాంమధ్యేం ॥ ౨౯॥
యేరేం స్త్రీ ఆణిలీ । బరవీ ఘరవాత మాండిలీ ।
అతి స్వార్థబుద్ధీ ధరిలీ । పున్హాం మాగుతీ ॥ ౩౦॥
అతి స్వార్థబుద్ధీ ధరిలీ । పున్హాం మాగుతీ ॥ ౩౦॥
కాంహీం వైభవ మేళవిలేం । పున్హాం సర్వహీ సంచిలేం ।
పరంతు గృహ బుడాలేం । సంతాన నాహీం ॥ ౩౧॥
పరంతు గృహ బుడాలేం । సంతాన నాహీం ॥ ౩౧॥
పుత్ర సంతాఅన నస్తాం దుఃఖీ । వాంజ నాంవ పడిలేం లోకికీం ।
తేం న ఫిటే మ్హణోనీ లేంకీ । తరీ హో ఆతాం ॥ ౩౨॥
తేం న ఫిటే మ్హణోనీ లేంకీ । తరీ హో ఆతాం ॥ ౩౨॥
మ్హణోన నానా సాయాస । బహుత దేవాస కేలే నవస ।
తీర్థేం వ్రతేం ఉపవాస । ధరణేం పారణేం మాండిలేం ॥ ౩౩॥
తీర్థేం వ్రతేం ఉపవాస । ధరణేం పారణేం మాండిలేం ॥ ౩౩॥
విషయసుఖ తేం రాహిలే । వాంజపణేం దుఃఖీ కేలేం ।
తంవ తేం కుళదైవత పావలేం । జాలీ వృద్ధీ ॥ ౩౪॥
తంవ తేం కుళదైవత పావలేం । జాలీ వృద్ధీ ॥ ౩౪॥
త్యా లేంకురావరీ అతిప్రీతి । దోఘేహి క్షణ యేక న విశంభతీ ।
కాంహీం జాల్యా ఆక్రందతీ । దీర్ఘస్వరేం ॥ ౩౫॥
కాంహీం జాల్యా ఆక్రందతీ । దీర్ఘస్వరేం ॥ ౩౫॥
ఐసీ తే దుఃఖిస్తే । పూజీత హోతీ నానా దైవతేం ।
తంవ తేంహి మేలేం అవచితేం । పూర్వ పాపేంకరూనీ ॥ ౩౬॥
తంవ తేంహి మేలేం అవచితేం । పూర్వ పాపేంకరూనీ ॥ ౩౬॥
తేణేం బహుత దుఃఖ జాలేం । ఘరీం ఆరంధేం పడిలేం ।
మ్హణతీ ఆమ్హాంస కాం ఠీవిలేం । దేవేం వాంజ కరూనీ ॥ ౩౭॥
మ్హణతీ ఆమ్హాంస కాం ఠీవిలేం । దేవేం వాంజ కరూనీ ॥ ౩౭॥
ఆమ్హాంస ద్రవ్య కాయే కరావేం । తేం జావేం పరీ అపత్య వ్హావేం ।
అపత్యాలాగీ త్యజావేం । లాగేల సర్వ ॥ ౩౮॥
అపత్యాలాగీ త్యజావేం । లాగేల సర్వ ॥ ౩౮॥
వాంజపణ సందిసేం గేలేం । తోం మరతవాంజ నాంవ పడిలేం ।
తేం న ఫిటే కాంహీం కేలేం । తేణేం దుఃఖేం ఆక్రందతీ ॥ ౩౯॥
తేం న ఫిటే కాంహీం కేలేం । తేణేం దుఃఖేం ఆక్రందతీ ॥ ౩౯॥
ఆముచీ వేలీ కాం ఖుంటిలీ । హా హా దేవా వృత్తీ బుడాలీ ।
కుళస్వామీణ కాం క్షోభలీ । విఝాలా కుళదీప ॥ ౪౦॥
కుళస్వామీణ కాం క్షోభలీ । విఝాలా కుళదీప ॥ ౪౦॥
ఆతాం లేంకురాచేం ముఖ దేఖేన । తరీ ఆనందేం రాడీ చాలేన ।
ఆణీ గళహీ టోంచీన । కుళస్వామిణీపాసీం ॥ ౪౧॥
ఆణీ గళహీ టోంచీన । కుళస్వామిణీపాసీం ॥ ౪౧॥
ఆఈ భుతా కరీన తుఝా । నాంవ ఠేవీన కేరపుంజా ।
వేసణీ ఘాలీన, మాఝా- । మనోరథ పురవీ ।
౪౨॥ బహుత దేవాంస నవస కేలే । బహుత గోసావీ ధుండిలే ।
గటగటాం గిళిలే । సగళే వించూ ॥ ౪౩॥
వేసణీ ఘాలీన, మాఝా- । మనోరథ పురవీ ।
౪౨॥ బహుత దేవాంస నవస కేలే । బహుత గోసావీ ధుండిలే ।
గటగటాం గిళిలే । సగళే వించూ ॥ ౪౩॥
కేలే సమంధాస సాయాస । రాహాణే ఘాతలేం బహువస ।
కేళేం నారికేళేం బ్రాహ్మణాస । అంబ్రదానేం దిధలీం ॥ ౪౪॥
కేళేం నారికేళేం బ్రాహ్మణాస । అంబ్రదానేం దిధలీం ॥ ౪౪॥
కేలీం నానా కవటాలేం । పుత్రలోభేం కేలీం ఢాలేం ।
తరీ అదృష్ట ఫిరలేం । పుత్ర నాహీం ॥ ౪౫॥
తరీ అదృష్ట ఫిరలేం । పుత్ర నాహీం ॥ ౪౫॥
వృక్షాఅఖాలేం జాఊన నాహాతీ । ఫళతీం ఝాడేం కరపతీ ।
ఐసే నానా దోష కరితీ । పుత్రలోభాకారణేం ॥ ౪౬॥
ఐసే నానా దోష కరితీ । పుత్రలోభాకారణేం ॥ ౪౬॥
సోడూన సకళ వైభవ । త్యాంచా వారయావేధలా జీవ ।
తంవ తో పావలా ఖండేరావ । ఆణీ కుళస్వామిణీ ॥ ౪౭॥
తంవ తో పావలా ఖండేరావ । ఆణీ కుళస్వామిణీ ॥ ౪౭॥
ఆతాం మనోరథ పురతీ । స్త్రీపురుషేం ఆనందతీ ।
సావధ హోఊన శ్రోతీం । పుఢేం అవధాన ద్యావేం ॥ ౪౮॥
సావధ హోఊన శ్రోతీం । పుఢేం అవధాన ద్యావేం ॥ ౪౮॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే స్వగుణపరీక్షానామ సమాస తిసరా ॥ ౩॥
సమాస చవథా : స్వగుణపరీక్షా (క) ॥ శ్రీరామ్ ॥
లేంకురేం ఉదండ జాలీం । తోం తే లక్ష్మీ నిఘోన గేలీ ।
బాపడీం భికేసీ లాగలీం । కాంహీం ఖాయా మిళేనా ॥ ౧॥
బాపడీం భికేసీ లాగలీం । కాంహీం ఖాయా మిళేనా ॥ ౧॥
లేంకురేం ఖేళతీ ధాకుటీం । యేకేం రాంగతీ యేకేం పోటీం ।
ఐసీ ఘరభరీ జాలీ దాటీ । కన్యా ఆణీ పుత్రాంచీ ॥ ౨॥
ఐసీ ఘరభరీ జాలీ దాటీ । కన్యా ఆణీ పుత్రాంచీ ॥ ౨॥
దేవసేందివసా ఖర్చ వాఢలా । యావా హోతా తో ఖుంటోన గేలా ।
కన్యా ఉపవరీ జాల్యా, త్యాంలా- । ఉజవావయా ద్రవ్య నాహీం ॥ ౩॥
కన్యా ఉపవరీ జాల్యా, త్యాంలా- । ఉజవావయా ద్రవ్య నాహీం ॥ ౩॥
మాయేబాపేం హోతీం సంపన్న । త్యాంచేం ఉదండ హోతేం ధన ।
తేణేం కరితాం ప్రతిష్ఠా మాన । జనీం జాలా హోతా ॥ ౪॥
తేణేం కరితాం ప్రతిష్ఠా మాన । జనీం జాలా హోతా ॥ ౪॥
భరమ ఆహే లోకాచారీం । పహిలీ నాందణూక నాహీం ఘరీం ।
దేవసేందివస అభ్యాంతరీం । దరిద్ర ఆలేం ॥ ౫॥
దేవసేందివస అభ్యాంతరీం । దరిద్ర ఆలేం ॥ ౫॥
ఐసీ ఘరవాత వాఢలీ । ఖాతీం తోండేం మిళాలీం ।
తేణేం ప్రాణీయాంస లాగలీ । కాళజీ ఉద్వేగాచీ ॥ ౬॥
తేణేం ప్రాణీయాంస లాగలీ । కాళజీ ఉద్వేగాచీ ॥ ౬॥
కన్యా ఉపవరీ జాల్యా । పుత్రాస నోవర్యా ఆల్యా ।
ఆతాం ఉజవణా కేల్యా । పహిజేత కీం ॥ ౭॥
ఆతాం ఉజవణా కేల్యా । పహిజేత కీం ॥ ౭॥
జరీ ములేం తైసీంచ రాహిలీం । తరీ పున్హాం లోకలాజ జాలీ ।
మ్హణతీ కాసయా వ్యాలీం । జన్మదారిద్ర్యేం ॥ ౮॥
మ్హణతీ కాసయా వ్యాలీం । జన్మదారిద్ర్యేం ॥ ౮॥
ఐసీ లోకలాజ హోఈల । వడిలాంచేం నాంవ జాఈల ।
ఆతాం రుణ కోణ దేఈల । లగ్నాపురతేం ॥ ౯॥
ఆతాం రుణ కోణ దేఈల । లగ్నాపురతేం ॥ ౯॥
మాగేం రుణ జ్యాచేం ఘేతలేం । త్యాచేం పరతోన నాహీం దిల్హేం ।
ఐసేం ఆభాళ కోంసళలేం । ఉద్వేగాచేం ॥ ౧౦॥
ఐసేం ఆభాళ కోంసళలేం । ఉద్వేగాచేం ॥ ౧౦॥
ఆపణ ఖాతోం అన్నాసీ । అన్న ఖాతేం ఆపణాసీం ।
సర్వకాళ మానసీం । చింతాతుర ॥ ౧౧॥
సర్వకాళ మానసీం । చింతాతుర ॥ ౧౧॥
పతీ అవఘీచ మోడలీ । వస్తభావ గాహాణ పడిలీ ।
అహా దేవా వేళ ఆలీ । ఆతాం డివాళ్యాచీ ॥ ౧౨॥
అహా దేవా వేళ ఆలీ । ఆతాం డివాళ్యాచీ ॥ ౧౨॥
కాంహీం కేలా తాడామోడా । వికిలా ఘరీంచా పాడారేడా ।
కాంహీం పైకా రోకడా । కళాంతరేం కాఢిలా ॥ ౧౩॥
కాంహీం పైకా రోకడా । కళాంతరేం కాఢిలా ॥ ౧౩॥
ఐసేం రుణ ఘేతలేం । లోకికీం దంభ కేలేం ।
సకళ మ్హణతీ నాంవ రాఖిలేం । వడిలాంచేం ॥ ౧౪॥
సకళ మ్హణతీ నాంవ రాఖిలేం । వడిలాంచేం ॥ ౧౪॥
ఐసేం రుణ ఉదండ జాలేం । రిణాఇతీం వేఢూన ఘేతలేం ।
మగ ప్రయాణ ఆరంభిలేం । విదేశాప్రతీ ॥ ౧౫॥
మగ ప్రయాణ ఆరంభిలేం । విదేశాప్రతీ ॥ ౧౫॥
దోనీ వరుషేం బుడీ మారిలీ । నీచ సేవా అంగీకారిలీ ।
శరీరేం ఆపదా భోగిలీ । ఆతిశయేంసీం ॥ ౧౬॥
శరీరేం ఆపదా భోగిలీ । ఆతిశయేంసీం ॥ ౧౬॥
కాంహీం మేళవిలేం విదేశీం । జీవ లాగలా మనుష్యాంపాసీం ।
మగ పుసోనియాం స్వామీసీ । మురడతా జాలా ॥ ౧౭॥
మగ పుసోనియాం స్వామీసీ । మురడతా జాలా ॥ ౧౭॥
తంవ తేం అత్యంత పీడావలీం । వాట పాహాత బైసలీం ।
మ్హణతీ దివసగతీ కాం లాగలీ । కాయే కారణేం దేవా ॥ ౧౮॥
మ్హణతీ దివసగతీ కాం లాగలీ । కాయే కారణేం దేవా ॥ ౧౮॥
ఆతాం ఆమ్హీ కాయే ఖావేం । కితీ ఉపవాసీం మరావేం ।
ఐసియాచే సంగతీస దేవేం । కాం పాం ఘాతలేం ఆమ్హాంసీ ॥ ౧౯॥
ఐసియాచే సంగతీస దేవేం । కాం పాం ఘాతలేం ఆమ్హాంసీ ॥ ౧౯॥
ఐసేం ఆపులేం సుఖ పాహాతీ । పరీ త్యాచేం దుఃఖ నేణతీ ।
ఆణీ శక్తీ గేలియాం అంతీం । కోణీచ కామా న యేతీ ॥ ౨౦॥
ఆణీ శక్తీ గేలియాం అంతీం । కోణీచ కామా న యేతీ ॥ ౨౦॥
అసో ఐసీ వాట పాహతాం । దృష్టీం దేఖిలా అవచితా ।
ములేం ధావతీ, తాతా । భాగలాస మ్హణౌనీ ॥ ౨౧॥
ములేం ధావతీ, తాతా । భాగలాస మ్హణౌనీ ॥ ౨౧॥
స్త్రీ దేఖోన ఆనందలీ । మ్హణే ఆముచీ దైన్యేం ఫిటలీ ।
తంవ యేరేం దిధలీ । గాంఠోడీ హాతీం ॥ ౨౨॥
తంవ యేరేం దిధలీ । గాంఠోడీ హాతీం ॥ ౨౨॥
సకళాంస ఆనంద జాలా । మ్హణతీ ఆముచా వడీల ఆలా ।
తేణేం తరీ ఆమ్హాంలా । ఆంగ్యా టోప్యా ఆణిల్యా ॥ ౨౩॥
తేణేం తరీ ఆమ్హాంలా । ఆంగ్యా టోప్యా ఆణిల్యా ॥ ౨౩॥
ఐసా ఆనంద చ్యారీ దేవస । సవేంచ మాండిలీ కుసముస ।
మ్హణతీ హేం గేలియాం ఆమ్హాంస । పున్హాం ఆపదా లాగతీ ॥ ౨౪॥
మ్హణతీ హేం గేలియాం ఆమ్హాంస । పున్హాం ఆపదా లాగతీ ॥ ౨౪॥
మ్హణౌనీ ఆణిలేం తేం అసావేం । యేణేం మాగుతేం విదేశాస జావేం ।
ఆమ్హీ హేం ఖాఊం న తోం యావేం । ద్రవ్య మేళఊన ॥ ౨౫॥
ఆమ్హీ హేం ఖాఊం న తోం యావేం । ద్రవ్య మేళఊన ॥ ౨౫॥
ఐసీ వాసనా సకళాంచీ । అవఘీం సోఈరీం సుఖాచీం ।
స్త్రీ అత్యంత ప్రీతీచీ । తేహి సుఖాచ లాగలీ ॥ ౨౬॥
స్త్రీ అత్యంత ప్రీతీచీ । తేహి సుఖాచ లాగలీ ॥ ౨౬॥
విదేసీం బహు దగదలా । విశ్రాంతీ ఘ్యావయా ఆలా ।
స్వాసహి నాహీం టాకిలా । తోం జాణేం వోఢవలేం ॥ ౨౭॥
స్వాసహి నాహీం టాకిలా । తోం జాణేం వోఢవలేం ॥ ౨౭॥
పుఢేం అపేక్షా జోసియాంచీ । కేలీ వివంచనా ముహూర్తాచీ ।
వృత్తి గుంతలీ తయాచీ । జాతాం ప్రశస్త న వటే ॥ ౨౮॥
వృత్తి గుంతలీ తయాచీ । జాతాం ప్రశస్త న వటే ॥ ౨౮॥
మాయా మాత్రా సిద్ధ కేలీ । కాంహీం సామగ్రీ బాంధలీ ।
లేంకురేం దృష్టీస పాహిలీం । మార్గస్త జాలా ॥ ౨౯॥
లేంకురేం దృష్టీస పాహిలీం । మార్గస్త జాలా ॥ ౨౯॥
స్త్రియేస అవలోకిలేం । వియోగేం దుఃఖ బహుత వాటలేం ।
ప్రారబ్ధసూత్ర తుకలేం । రుణానబంధాచేం ॥ ౩౦॥
ప్రారబ్ధసూత్ర తుకలేం । రుణానబంధాచేం ॥ ౩౦॥
కంఠ సద్గదిత జాలా । న సంవరేచ గహివరలా ।
లేంకురా ఆణీ పిత్యాలా । తడాతోడీ జాలీ ॥ ౩౧॥
లేంకురా ఆణీ పిత్యాలా । తడాతోడీ జాలీ ॥ ౩౧॥
జరీ రుణానుబంధ అసేల । తరీ మాగుతీ భేటీ హోఈల ।
నాహీం తరీ సంగతీ పురేల । యేచి భేటీనేం తుమచీ ॥ ౩౨॥
నాహీం తరీ సంగతీ పురేల । యేచి భేటీనేం తుమచీ ॥ ౩౨॥
ఐసీం బోలోన స్వార హోయే । మాగుతా ఫీరఫిరోం పాహే ।
వియోగదుఃఖ న సాహే । పరంతు కాంహీం న చలే ॥ ౩౩॥
వియోగదుఃఖ న సాహే । పరంతు కాంహీం న చలే ॥ ౩౩॥
ఆపులా గాంవ రాహిలా మాగేం । చిత్త భ్రమలేం సంసారౌద్వేగేం ।
దుఃఖవలా ప్రపంచసంగేం । అభిమానాస్తవ ॥ ౩౪॥
దుఃఖవలా ప్రపంచసంగేం । అభిమానాస్తవ ॥ ౩౪॥
తే సమఈం మాతా ఆఠవలీ । మ్హణే మ్హణే ధన్య తే మాఉలీ ।
మజకారణేం బహుత కష్టలీ । పరీ మీ నేణేంచి మూర్ఖ ॥ ౩౫॥
మజకారణేం బహుత కష్టలీ । పరీ మీ నేణేంచి మూర్ఖ ॥ ౩౫॥
ఆజీ జరీ తే అసతీ । తరీ మజలా కదా న విశంభతీ ।
వియోగ హోతాం ఆక్రందతీ । తే పోటాగి వేగళీచ ॥ ౩౬॥
వియోగ హోతాం ఆక్రందతీ । తే పోటాగి వేగళీచ ॥ ౩౬॥
పుత్ర వైభవహీన భికారీ । మాతా తైసాచి అంగికారీ ।
దగదలా దేఖోన అంతరీం । త్యాచ్యా దుఃఖేం దుఃఖవే ॥ ౩౭॥
దగదలా దేఖోన అంతరీం । త్యాచ్యా దుఃఖేం దుఃఖవే ॥ ౩౭॥
ప్రపంచ విచారేం పాహాతాం । హేం సకళ జోడే న జోడే మాతా ।
హేం శరీర జయే కరితాం । నిర్మాణ జాలేం ॥ ౩౮॥
హేం శరీర జయే కరితాం । నిర్మాణ జాలేం ॥ ౩౮॥
లాంవ తరీ తే మాయా । కాయ కరావియా సహశ్ర జాయా ।
పరీ భులోన గేలోం వాయాం । మకరధ్వజాచేనీ ॥ ౩౯॥
పరీ భులోన గేలోం వాయాం । మకరధ్వజాచేనీ ॥ ౩౯॥
యా యేకా కామాకారణేం । జివలగాంసిం ద్వంద ఘేణేం ।
సఖీం తీంచ పిసుణేం । ఐసీం వాటతీం ॥ ౪౦॥
సఖీం తీంచ పిసుణేం । ఐసీం వాటతీం ॥ ౪౦॥
మ్హణౌన ధన్య ధన్య తే ప్రపంచీ జన । జే మాయేబాపాచేం భజన ।
కరితీ న కరితీ, మన- । నిష్ఠుర జివలగాంసీం ॥ ౪౧॥
కరితీ న కరితీ, మన- । నిష్ఠుర జివలగాంసీం ॥ ౪౧॥
సంగతీ స్త్రీబాళకాచీ । ఆహే సాఠీ జన్మాచీ ।
పరీ మాయేబాపీం కైంచీం । మిళతీల పుఢేం ॥ ౪౨॥
పరీ మాయేబాపీం కైంచీం । మిళతీల పుఢేం ॥ ౪౨॥
ఐసేం పూర్వీం హోతేం ఐకిలేం । పరీ తే సమఈం నాహీం కళలేం ।
మన హేం బుడోన గేలేం । రతిసుఖాచా డోహీం ॥ ౪౩॥
మన హేం బుడోన గేలేం । రతిసుఖాచా డోహీం ॥ ౪౩॥
హే సఖీం వాటతీ పరీ పిసుణేం । మిళాలీ వైభవాకారణేం ।
రితేం జాతాం లాజిరవాణేం । అత్యంత వాటే ॥ ౪౪॥
రితేం జాతాం లాజిరవాణేం । అత్యంత వాటే ॥ ౪౪॥
ఆతా భలతైసేం కరావేం । పరి ద్రవ్య మేళఊన న్యావేం ।
రితేం జాతాం స్వభావేం । దుఃఖ ఆహే ॥ ౪౫॥
రితేం జాతాం స్వభావేం । దుఃఖ ఆహే ॥ ౪౫॥
ఐసీ వేవర్ధనా కరీ । దుఃఖ వాటలేం అంతరీం ।
చింతేచియే మాహాపురీం । బుడోన గేలా ॥ ౪౬॥
చింతేచియే మాహాపురీం । బుడోన గేలా ॥ ౪౬॥
ఐసా హా దేహ ఆపులా । అసతాంచ పరాధేన కేలా ।
ఈశ్వరీం కానకోండా జాలా । కుటుంబకాబాడీ ॥ ౪౭॥
ఈశ్వరీం కానకోండా జాలా । కుటుంబకాబాడీ ॥ ౪౭॥
యా యేకా కామాసాఠీం । జన్మ గేలా ఆటాటీ ।
వయ వేచల్యాం సేవటీం । యేకలేంచి జావేం ॥ ౪౮॥
వయ వేచల్యాం సేవటీం । యేకలేంచి జావేం ॥ ౪౮॥
ఐసా మనీం ప్రస్తావలా । క్షణ యేక ఉదాస జాలా ।
సవేంచి ప్రాణీ ఝళంబలా । మాయాజాళేం ॥ ౪౯॥
సవేంచి ప్రాణీ ఝళంబలా । మాయాజాళేం ॥ ౪౯॥
కన్యాపుత్రీం ఆఠవలీం । మనీంహుని క్షితీ వాటలీ ।
మ్హణే లేంకురేం అంతరలీం । మాఝీం మజ ॥ ౫౦॥
మ్హణే లేంకురేం అంతరలీం । మాఝీం మజ ॥ ౫౦॥
మాగీల దుఃఖ ఆఠవలేం । జేం జేం హోతేం ప్రాప్త జాలేం ।
మగ రుదన ఆరంభిలేం । దీర్ఘ స్వరేం ॥ ౫౧॥
మగ రుదన ఆరంభిలేం । దీర్ఘ స్వరేం ॥ ౫౧॥
ఆరుణ్యరుదన కరితాం । కోణీ నాహీం బుఝావితా ।
మగ హోయే విచారితా । ఆఅపులే మనీం ॥ ౫౨॥
మగ హోయే విచారితా । ఆఅపులే మనీం ॥ ౫౨॥
ఆతాం కాసయా రడావేం । ప్రాప్త హోతేం తేం భోగావేం ।
ఐసే బోలోనియా జీవేం । ధారిష్ట కేలేం ॥ ౫౩॥
ఐసే బోలోనియా జీవేం । ధారిష్ట కేలేం ॥ ౫౩॥
ఐసా దుఃఖేం దగదలా । మగ విదేశాప్రతీ గేలా ।
పుఢే ప్రసంగ వర్తలా । తో సావధ ఐకా ॥ ౫౪॥
పుఢే ప్రసంగ వర్తలా । తో సావధ ఐకా ॥ ౫౪॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే స్వగుణపరీక్షానామ సమాస చవథా ॥ ౪॥
సమాస పాచవా : స్వగుణపరీక్షా ( డ ) ॥ శ్రీరామ్ ॥
పుఢేం గేలా విదేశాసీ । ప్రాణీ లాగలా వ్యాసంగాసీ ।
ఆపల్యా జివేసీం సోసీ । నానా శ్రమ ॥ ౧॥
ఆపల్యా జివేసీం సోసీ । నానా శ్రమ ॥ ౧॥
ఐసా దుస్తర సంసార । కరితాం కష్టలా థోర ।
పుఢేం దోనీ చ్యారీ సంవత్సర । ద్రవ్య మేళవిలేం ॥ ౨॥
పుఢేం దోనీ చ్యారీ సంవత్సర । ద్రవ్య మేళవిలేం ॥ ౨॥
సవేంచి ఆలా దేశాసీ । తోం ఆవర్షణ పడిలేం దేసీం ।
తేణేం గుణేం మనుష్యాంసీ । బహుత కష్ట జాలే ॥ ౩॥
తేణేం గుణేం మనుష్యాంసీ । బహుత కష్ట జాలే ॥ ౩॥
యేకాంచ్యా బైసల్యా అమృతకళా । యేకాంస చంద్రీ లాగలీ డోళాం ।
యేకేం కాంపతీ చళచళా । దైన్యవాణీం ॥ ౪॥
యేకేం కాంపతీ చళచళా । దైన్యవాణీం ॥ ౪॥
యేకేం దీనరూప బైసలీం । యేకేం సుజలీం యేకేం మేలీం ।
ఐసీం కన్యాపుత్రేం దేఖిలీం । అకస్మాత డోళాం ॥ ౫॥
ఐసీం కన్యాపుత్రేం దేఖిలీం । అకస్మాత డోళాం ॥ ౫॥
తేణేం బహుత దుఃఖీ జాలా । దేఖోనియా ఉభడ ఆలా ।
ప్రాణీ ఆక్రందోం లాగలా । దైన్యవాణా ॥ ౬॥
ప్రాణీ ఆక్రందోం లాగలా । దైన్యవాణా ॥ ౬॥
తంవ తీం అవఘీం సావధ జాలీం । మ్హణతీ బాబా బాబా జేఊం ఘాలీ ।
అన్నాలాగీం మిడకలీం । ఝడా ఘాలితీ ॥ ౭॥
అన్నాలాగీం మిడకలీం । ఝడా ఘాలితీ ॥ ౭॥
గాంఠోడేం సోడూన పాహాతీ । హాతాం పడిలేం తేంచి ఖాతీ ।
కాంహీం తోండీం కాంహీం హాతీం । ప్రాణ జాతీ నిఘోనీ ॥ ౮॥
కాంహీం తోండీం కాంహీం హాతీం । ప్రాణ జాతీ నిఘోనీ ॥ ౮॥
తాంతడీ తాంతడీ జేఊం ఘాలీ । తోం తేం జేవితాం జేవితాం కాంహీం మేలీం ।
కాంహీం హోతీం ధాదావలీం । తేంహి మేలీం అజీర్ణేం ॥ ౯॥
కాంహీం హోతీం ధాదావలీం । తేంహి మేలీం అజీర్ణేం ॥ ౯॥
ఐసీం బహుతేకేం మేలీం । యేక దోనీం ములేం ఉరలీం ।
తేంహి దైన్యవాణీం జాలీం । ఆపలేం మాతేవాంచునీ ॥ ౧౦॥
తేంహి దైన్యవాణీం జాలీం । ఆపలేం మాతేవాంచునీ ॥ ౧౦॥
ఐసే ఆవర్షణ ఆలేం । తేణేం ఘరచి బుడాలేం ।
పుఢేం దేసీం సుభిక్ష జాలేం । ఆతిశయేంసీ ॥ ౧౧॥
పుఢేం దేసీం సుభిక్ష జాలేం । ఆతిశయేంసీ ॥ ౧౧॥
లేకురాం నాహీం వాఢవితేం । అన్న కరావేం లాగే ఆపులేన హాతేం ।
బహు త్రాస ఘేతలా చిత్తేం । స్వయంపాకాచా ॥ ౧౨॥
బహు త్రాస ఘేతలా చిత్తేం । స్వయంపాకాచా ॥ ౧౨॥
లోకీం భరీస ఘాతలేం । పున్హాం మాగుతేం లగ్న కేలేం ।
ద్రవ్య హోతేం తేం వేచలేం । లగ్నాకారణేం ॥ ౧౩॥
ద్రవ్య హోతేం తేం వేచలేం । లగ్నాకారణేం ॥ ౧౩॥
పున్హాం విదేశాసీ గేలా । ద్రవ్య మేళఊన ఆలా ।
తవ ఘరీం కళహో లాగలా । సావత్ర పుత్రాంసీ ॥ ౧౪॥
తవ ఘరీం కళహో లాగలా । సావత్ర పుత్రాంసీ ॥ ౧౪॥
స్త్రీ జాలీ న్హాతీధుతీ । పుత్ర దేఖోం న సకతీ ।
భ్రతారాచీ గేలీ శక్తీ । వృద్ధ జాలా ॥ ౧౫॥
భ్రతారాచీ గేలీ శక్తీ । వృద్ధ జాలా ॥ ౧౫॥
సదా భాండణ పుత్రాంచేం । కోణీ నాయకతీ కోణాచేం ।
వనితా అతి ప్రీతీచేం । ప్రీతిపాత్ర ॥ ౧౬॥
వనితా అతి ప్రీతీచేం । ప్రీతిపాత్ర ॥ ౧౬॥
కింత బైసలా మనాం । యేకే ఠాఈ పడేనా ।
మ్హణోనియాం పాంచా జణా । మేళవిలేం ॥ ౧౭॥
మ్హణోనియాం పాంచా జణా । మేళవిలేం ॥ ౧౭॥
పాంచ జణ వాంటే కరితీ । తోం తే పుత్ర నాయేకతీ ।
నివాడా నవ్హేచి అంతీం- । భాండణ లాగలేం ॥ ౧౮॥
నివాడా నవ్హేచి అంతీం- । భాండణ లాగలేం ॥ ౧౮॥
బాపలేకాం భాండణ జాలేం । లేంకీం బాపాస మారిలేం ।
తంవ తే మాతేనేం ఘేతలేం । శంఖతీర్థ ॥ ౧౯॥
తంవ తే మాతేనేం ఘేతలేం । శంఖతీర్థ ॥ ౧౯॥
ఐకోని మేళలే లోక । ఉభే పాహాతీ కౌతుక ।
మ్హణతీ బాపాస లేక । కామా ఆలే ॥ ౨౦॥
మ్హణతీ బాపాస లేక । కామా ఆలే ॥ ౨౦॥
జ్యా కారణేం కేలే నవస । జ్యా కారణేం కేలే సాయాస ।
తే పుత్ర పితీయాస । మారితీ పహా ॥ ౨౧॥
తే పుత్ర పితీయాస । మారితీ పహా ॥ ౨౧॥
ఐసీ ఆలీ పాపకళీ । ఆశ్చిర్య మానిలేం సకళీం ।
ఉభే తోడితీ కళీ । నగరలోక ॥ ౨౨॥
ఉభే తోడితీ కళీ । నగరలోక ॥ ౨౨॥
పుఢేం బైసోన పాంచ జణ । వాంటే కేలే తత్సమాన ।
బాపలేంకాంచేం భాండణ । తోడిలేం తేహీం ॥ ౨౩॥
బాపలేంకాంచేం భాండణ । తోడిలేం తేహీం ॥ ౨౩॥
బాపాస వేగళేం ఘాతలేం । కోంపట బాంధోన దిధలేం ।
మన కాంతేచేం లాగలేం । స్వార్థబుద్ధీ ॥ ౨౪॥
మన కాంతేచేం లాగలేం । స్వార్థబుద్ధీ ॥ ౨౪॥
కాంతా తరుణ పురుష వృద్ధ । దోఘాంస పడిలా సంమంధ ।
ఖేద సాండూన ఆనంద । మానిలా తేహీం ॥ ౨౫॥
ఖేద సాండూన ఆనంద । మానిలా తేహీం ॥ ౨౫॥
స్త్రీ సాంపడలీ సుందర । గుణవంత ఆణీ చతుర ।
మ్హణే మాఝేం భాగ్య థోర । వృద్ధపణీం ॥ ౨౬॥
మ్హణే మాఝేం భాగ్య థోర । వృద్ధపణీం ॥ ౨౬॥
ఐసా ఆనంద మానిలా । దుఃఖ సర్వహీ విసరలా ।
తంవ తో గల్బలా జాలా । పరచక్ర ఆలేం ॥ ౨౭॥
తంవ తో గల్బలా జాలా । పరచక్ర ఆలేం ॥ ౨౭॥
అకస్మాత ధాడీ ఆలీ । కాంతా బందీం ధరూన నేలీ ।
వస్తభావహీ గేలీ । ప్రాణీయాచీ ॥ ౨౮॥
వస్తభావహీ గేలీ । ప్రాణీయాచీ ॥ ౨౮॥
తేణేం దుఃఖ జాలేం భారీం । దీర్ఘ స్వరేం రుదన కరీ ।
మనీం ఆఠవే సుందరీ । గుణవంత ॥ ౨౯॥
మనీం ఆఠవే సుందరీ । గుణవంత ॥ ౨౯॥
తంవ తిచీ వార్తా ఆలీ । తుమచీ కాంతా భ్రష్టలీ ।
ఐకోనియాం ఆంగ ఘాలీ । పృథ్వీవరీ ॥ ౩౦॥
ఐకోనియాం ఆంగ ఘాలీ । పృథ్వీవరీ ॥ ౩౦॥
సవ్య అపసవ్య లోళే । జళేం పాఝరతీ డోళే ।
ఆఠవితాం చిత్త పోళే । దుఃఖానళేం ॥ ౩౧॥
ఆఠవితాం చిత్త పోళే । దుఃఖానళేం ॥ ౩౧॥
ద్రవ్య హోతేం మేళవిలేం । తేంహీ లగ్నాస వేచలేం ।
కాంతేసిహీ ధరూన నేలేం । దురాచారీ ॥ ౩౨॥
కాంతేసిహీ ధరూన నేలేం । దురాచారీ ॥ ౩౨॥
మజహీ వృద్ధాప్య ఆలేం । లేంకీం వేగళేం ఘాతలేం ।
అహా దేవా వోఢవలేం । అదృష్ట మాఝేం ॥ ౩౩॥
అహా దేవా వోఢవలేం । అదృష్ట మాఝేం ॥ ౩౩॥
ద్రవ్య నాహీం కాంతా నాహీం । ఠావ నాహీం శక్తి నాహీం ।
దేవా మజ కోణీచ నాహీం । తుజవేగళేం ॥ ౩౪॥
దేవా మజ కోణీచ నాహీం । తుజవేగళేం ॥ ౩౪॥
పూర్వీం దేవ నాహీం పుజిలా । వైభవ దేఖోన భులలా ।
సేఖీం ప్రాణీ ప్రస్తావలా । వృద్ధపణీం ॥ ౩౫॥
సేఖీం ప్రాణీ ప్రస్తావలా । వృద్ధపణీం ॥ ౩౫॥
దేహ అత్యంత ఖంగలేం । సర్వాంగ వాళోన గేలేం ।
వాతపీత ఉసళలేం । కంఠ దాటలా కఫేం ॥ ౩౬॥
వాతపీత ఉసళలేం । కంఠ దాటలా కఫేం ॥ ౩౬॥
వళే జివ్హేచీ బోబడీ । కఫేం కంఠ ఘడఘడీ ।
దుర్గంధీ సుటలీ తోండీం । నాకీం స్లేష్మా వాహే ।
౩౭॥ మాన కాంపే చళచళాం । డోళే గళతీ భళభళాం ।
వృద్ధపణీం అవకళా । ఠాకూన ఆలీ ॥ ౩౮॥
దుర్గంధీ సుటలీ తోండీం । నాకీం స్లేష్మా వాహే ।
౩౭॥ మాన కాంపే చళచళాం । డోళే గళతీ భళభళాం ।
వృద్ధపణీం అవకళా । ఠాకూన ఆలీ ॥ ౩౮॥
దంతపాటీ ఉఖళలీ । తేణేం బోచరఖిండీ పడిలీ ।
ముఖీం లాళ గళోం లాగలీ । దుర్గంధీచీ ॥ ౩౯॥
ముఖీం లాళ గళోం లాగలీ । దుర్గంధీచీ ॥ ౩౯॥
డోళాం పాహాతాం దిసేనా । కానీం శబ్ద ఐకేనా ।
దీర్ఘ స్వరేం బోలవేనా । దమా దాటే ॥ ౪౦॥
దీర్ఘ స్వరేం బోలవేనా । దమా దాటే ॥ ౪౦॥
శక్తీ పాయాంచీ రాహిలీ । బైసవేనా మురుకుండీ ఘాలీ ।
బృహతీ వాజోం లాగలీ । తోండాచ ఐసీ ॥ ౪౧॥
బృహతీ వాజోం లాగలీ । తోండాచ ఐసీ ॥ ౪౧॥
క్షుధా లాగతాం ఆవరేనా । అన్న సమఈం మిళేనా ।
మిళాలేం తరీ చావేనా । దాంత గేలే ॥ ౪౨॥
మిళాలేం తరీ చావేనా । దాంత గేలే ॥ ౪౨॥
పిత్తేం జిరేనా అన్న । భక్షీతాంచ హోయే వమన ।
తైశేంచి జాయే నిఘోన । అపానద్వారేం ॥ ౪౩॥
తైశేంచి జాయే నిఘోన । అపానద్వారేం ॥ ౪౩॥
విష్టా మూత్ర ఆణి బళస । భోవతా వమనేం కేలా నాస ।
దురూన జాతాం కోండే స్వాస । విశ్వజనాచా ॥ ౪౪॥
దురూన జాతాం కోండే స్వాస । విశ్వజనాచా ॥ ౪౪॥
నానా దుఃఖేం నానా వ్యాధీ । వృద్ధపణీం చళే బుద్ధీ ।
తఱ్హీం పురేనా ఆవధీ । ఆయుష్యాచీ ॥ ౪౫॥
తఱ్హీం పురేనా ఆవధీ । ఆయుష్యాచీ ॥ ౪౫॥
పాపణ్యా భవయాచే కేంశ । పికోన ఝడలే నిఃశేష ।
సర్వాంగీం లోంబలేం మాంస । చిరకుటాసారిఖేం ॥ ౪౬॥
సర్వాంగీం లోంబలేం మాంస । చిరకుటాసారిఖేం ॥ ౪౬॥
దేహ సర్వ పాఅరిఖేం జాలేం । సవంగడే నిఃశేష రాహిలే ।
సకళ ప్రాణీమాత్ర బోలే । మరేనా కాం ॥ ౪౭॥
సకళ ప్రాణీమాత్ర బోలే । మరేనా కాం ॥ ౪౭॥
జేం జన్మూన పోసలీం । తేంచి ఫిరోన పడిలీం ।
అంతీం విషమ వేళ ఆలీ । ప్రాణీయాసీ ॥ ౪౮॥
అంతీం విషమ వేళ ఆలీ । ప్రాణీయాసీ ॥ ౪౮॥
గేలేం తారుణ్య గేలేం బళ । గేలేం సంసారీచేం సళ ।
వాతాహాత జాలేం సకళ । శరీర ఆణీ సంపత్తీ ॥ ౪౯॥
వాతాహాత జాలేం సకళ । శరీర ఆణీ సంపత్తీ ॥ ౪౯॥
జన్మవరీ స్వార్థ కేలా । తితుకాహి వేర్థ గేలా ।
కైసా విషమ కాళ ఆలా । అంతకాళీం ॥ ౫౦॥
కైసా విషమ కాళ ఆలా । అంతకాళీం ॥ ౫౦॥
సుఖాకారణేం ఝురలా । సేఖీం దుఃఖేం కష్టీ జాలా ।
పుఢేం మాగుతా ధోకా ఆలా । యేమయాతనేచా ॥ ౫౧॥
పుఢేం మాగుతా ధోకా ఆలా । యేమయాతనేచా ॥ ౫౧॥
జన్మ అవఘా దుఃఖమూళ । లాగతీ దుఃఖాచే ఇంగళ ।
మ్హణోనియాం తత్కాళ । స్వహిత కరావేం ॥ ౫౨॥
మ్హణోనియాం తత్కాళ । స్వహిత కరావేం ॥ ౫౨॥
అసో ఐసేం వృద్ధపణ । సకళాంస ఆహే దారుణ ।
మ్హణోనియాం శరణ । భగవంతాస జావేం ॥ ౫౩॥
మ్హణోనియాం శరణ । భగవంతాస జావేం ॥ ౫౩॥
పుఢేం వృద్ధీస తత్వతాం । గర్భీం ప్రస్తావా హోతా ।
తోచి ఆలా మాగుతా । అంతకాళీం ॥ ౫౪॥
తోచి ఆలా మాగుతా । అంతకాళీం ॥ ౫౪॥
మ్హణౌని మాగుతేం జన్మాంతర । ప్రాప్త మాతేచేం ఉదర ।
సంసార హా అతి దుస్తర । తోచి ఠాకూన ఆలా ॥ ౫౫॥
సంసార హా అతి దుస్తర । తోచి ఠాకూన ఆలా ॥ ౫౫॥
భగవద్భజనావాంచునీ । చుకేనా హే జన్మయోని ।
తాపత్రయాంచీ జాచణీ । సాంగిజేల పుఢే ॥ ౫౬॥
తాపత్రయాంచీ జాచణీ । సాంగిజేల పుఢే ॥ ౫౬॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే స్వగుణపరీక్షానామ సమాస పాచవా ॥ ౫॥
సమాస సహావా : ఆధ్యాత్మిక తాప ॥ శ్రీరామ్ ॥
తాపత్రయాచేం లక్షణ । ఆతాం సాంగిజేల నిరూపణ ।
శ్రోతీం కరావేం శ్రవణ । యకాగ్ర హోఊనీ ॥ ౧॥
శ్రోతీం కరావేం శ్రవణ । యకాగ్ర హోఊనీ ॥ ౧॥
జో తాపత్రైం పోళలా । తో సంతసంగేం నివాలా ।
ఆర్తభూత తోషలా । పదార్థ జేవీ ॥ ౨॥
ఆర్తభూత తోషలా । పదార్థ జేవీ ॥ ౨॥
క్షుధాక్రాంతాస మిళే అన్న । తృషాక్రాంతాస జీవన ।
బందీం పడిల్యాచేం బంధన- । తోడినాం, సుఖ ॥ ౩॥
బందీం పడిల్యాచేం బంధన- । తోడినాం, సుఖ ॥ ౩॥
మాహాపురేం జాజావలా । తో పైలతీరాస నేలా ।
కాం తో స్వప్నీంచా చేఇలా । స్వప్నదుఃఖీ ॥ ౪॥
కాం తో స్వప్నీంచా చేఇలా । స్వప్నదుఃఖీ ॥ ౪॥
కోణీ యేకాసీ మరణ- । యేతాం, దిలేం జీవదాన ।
సంకటాస నివారణ । తోడితాం సుఖ ॥ ౫॥
సంకటాస నివారణ । తోడితాం సుఖ ॥ ౫॥
రోగియాస ఔషధ । సప్రచిత ఆణీ శుద్ధ ।
తయాసీ హోయే ఆనంద । ఆరోగ్య హోతాం ॥ ౬॥
తయాసీ హోయే ఆనంద । ఆరోగ్య హోతాం ॥ ౬॥
తైసా సంసారేం దుఃఖవలా । త్రివిధతాపేం పోళలా ।
తోచి యేక అధికారీ జాలా । పరమార్థాసీ ॥ ౭॥
తోచి యేక అధికారీ జాలా । పరమార్థాసీ ॥ ౭॥
తే త్రివిధ తాప తే కైసే । ఆతాం బోలిజేత తైసే ।
యేవిషఈం యేక అసే । వాక్యాధార ॥ ౮॥
యేవిషఈం యేక అసే । వాక్యాధార ॥ ౮॥
శ్లోక ॥ దేహేంద్రియప్రాణేన సుఖం దుఃఖం చ ప్రాప్యతే ।
ఇమమాధ్యాత్మికం తాపం జాయతే దుఃక దేహినామ్ ॥ ౧ ॥
ఇమమాధ్యాత్మికం తాపం జాయతే దుఃక దేహినామ్ ॥ ౧ ॥
సర్వభూతేన సంయోగాత్ సుఖం దుఃఖం చ జాయతే ।
ద్వితీయతాపసంతాపః సత్యం చైవాధిభౌతికః ॥ ౨ ॥
ద్వితీయతాపసంతాపః సత్యం చైవాధిభౌతికః ॥ ౨ ॥
శుభాశుభేన కర్మణా దేహాంతే యమయాతనా ।
స్వర్గనరకాదిం భోక్తవ్యమిదం చైవాధిదైవికమ్ ॥ ౩ ॥
స్వర్గనరకాదిం భోక్తవ్యమిదం చైవాధిదైవికమ్ ॥ ౩ ॥
యేక తాప ఆధ్యాత్మిక । దుజా తో ఆదిభూతిక ।
తిసరా ఆదిదైవిక । తాప జాణావా ॥ ౯॥
తిసరా ఆదిదైవిక । తాప జాణావా ॥ ౯॥
ఆధ్యాత్మిక తో కోణ । కైసీ త్యాచీ వోళఖణ ।
ఆదిభూతికాంచేం లక్షణ । జాణిజే కైసేం ॥ ౧౦॥
ఆదిభూతికాంచేం లక్షణ । జాణిజే కైసేం ॥ ౧౦॥
ఆదిదైవిక తో కైసా । కవణ తయాచీ దశా ।
హేంహి విశద కళే ఐసా । విస్తార కీజే ॥ ౧౧॥
హేంహి విశద కళే ఐసా । విస్తార కీజే ॥ ౧౧॥
హాం జీ మ్హణోని వక్తా । జాలా కథా విస్తారితా ।
ఆధ్యాత్మిక తాప ఆతాం । సావధ ఐకా ॥ ౧౨॥
ఆధ్యాత్మిక తాప ఆతాం । సావధ ఐకా ॥ ౧౨॥
దేహ ఇంద్రియ ఆణీ ప్రాణ । యాంచేని యోగేం ఆపణ ।
సుఖదుఃఖేం సిణే జాణ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౧౩॥
సుఖదుఃఖేం సిణే జాణ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౧౩॥
దేహామధూన జేం ఆలేం । ఇంద్రియేం ప్రాణేం దుఃఖ జాలేం ।
తేం ఆధ్యాత్మిక బోలిలేం । తాపత్రఈం ॥ ౧౪॥
తేం ఆధ్యాత్మిక బోలిలేం । తాపత్రఈం ॥ ౧౪॥
దేహామధూన కాయే ఆలేం । ప్రాణేం కోణ దుఃఖ జాలేం ।
ఆతాం హేం విశద కేలేం । పాహిజే కీం ॥ ౧౫॥
ఆతాం హేం విశద కేలేం । పాహిజే కీం ॥ ౧౫॥
ఖరుజ ఖవడే పుళియా నారు । నఖరుడేం మాంజర్యా దేవి గోవరు ।
దేహామధీల వికారు । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౧౬॥
దేహామధీల వికారు । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౧౬॥
కాఖమాంజరీ కేశతోడ । వోఖటేం వర్ణ కాళఫోడ ।
వ్యాధీ మూళవ్యాధీ మాహాజడ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౧౭॥
వ్యాధీ మూళవ్యాధీ మాహాజడ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౧౭॥
అంగుళవేడే గాలఫుగీ । కండ లాగే వాఉగీ ।
హిరడీ సుజే భరే బలంగీ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౧౮॥
హిరడీ సుజే భరే బలంగీ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౧౮॥
వాఉగే ఫోడ ఉఠతీ । కాం తే సుజే ఆంగకాంతీ ।
వాత ఆణీ తిడకా లాగతీ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౧౯॥
వాత ఆణీ తిడకా లాగతీ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౧౯॥
నాఇటే అందు గజకర్ణ । పేహాచే పోట విస్తీర్ణ ।
బైసలేం టాళేం ఫుటతీ కర్ణ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౨౦॥
బైసలేం టాళేం ఫుటతీ కర్ణ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౨౦॥
కుష్ట ఆణి వోలా కుష్ట । పండ్యారోగ అతిశ్రేష్ఠ ।
క్షయరోగాచే కష్ట । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౨౧॥
క్షయరోగాచే కష్ట । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౨౧॥
వాటీ వటక వాయేగోళా । హాతీం పాఈం లాగతీ కళా ।
భోవండీ లాగే వేళోవేళాం । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౨౨॥
భోవండీ లాగే వేళోవేళాం । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౨౨॥
వోలాండా ఆణీ వళ । పోటసుళాచీ తళమళ ।
ఆర్ధశిసీ ఉఠే కపాళ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౨౩॥
ఆర్ధశిసీ ఉఠే కపాళ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౨౩॥
దుఃఖే మాజ ఆణి మాన । పుష్ఠీ గ్రీవా ఆణి వదన ।
అస్తిసాందే దుఃఖతీ జాణ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౨౪॥
అస్తిసాందే దుఃఖతీ జాణ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౨౪॥
కుళిక తరళ కామిణీ । మురమా సుంఠరేం మాళిణీ ।
విదేసీం లాగలేం పాణీ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౨౫॥
విదేసీం లాగలేం పాణీ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౨౫॥
జళసోస ఆణీ హివారేం । గిరీవిరీ ఆణీ అంధారేం ।
జ్వర పాచావ ఆణీ శారేం । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౨౬॥
జ్వర పాచావ ఆణీ శారేం । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౨౬॥
శైత్య ఉష్ణ ఆణీ తృషా । క్షుధా నిద్రా ఆణీ దిశా ।
విషయతృష్ణేచీ దుర్దశా । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౨౭॥
విషయతృష్ణేచీ దుర్దశా । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౨౭॥
ఆళసీ మూర్ఖ ఆణీ అపేసీ । భయ ఉద్భవే మానసీం ।
విసరాళు దుశ్చిత్త ఆహిర్నిశీ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౨౮॥
విసరాళు దుశ్చిత్త ఆహిర్నిశీ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౨౮॥
మూత్రకోడ ఆణీ పరమేం । రక్తపితీ రక్తపరమేం ।
ఖడాచఢాచేని శ్రమే । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౨౯॥
ఖడాచఢాచేని శ్రమే । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౨౯॥
మురడా హాగవణ ఉన్హాళే । దిశా కోండతాం ఆందోళే ।
యేక వేథా అసోన న కళే । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౩౦॥
యేక వేథా అసోన న కళే । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౩౦॥
గాంఠీ ఢళలీ జాలే జంత । పడే ఆంవ ఆణీ రక్త ।
అన్న తైసేచి పడత । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౩౧॥
అన్న తైసేచి పడత । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౩౧॥
పోటఫుగీ ఆణీ తడస । భరలా హిర లాగలా ఘాంస ।
ఫోడీ లాగతాం కాసావీస । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౩౨॥
ఫోడీ లాగతాం కాసావీస । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౩౨॥
ఉచకీ లాగలీ ఉసిత గేలా । పీత ఉసళలేం ఉలాట ఝాలా ।
ఖరే పడసా ఆణీ ఖోంకలా । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౩౩॥
ఖరే పడసా ఆణీ ఖోంకలా । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౩౩॥
ఉసళలా దమా ఆణీ ధాప । పడజిభ ఢాసి ఆణీ కఫ ।
మోవాజ్వర ఆణీ సంతాప । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౩౪॥
మోవాజ్వర ఆణీ సంతాప । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౩౪॥
కోణీ సేందూర ఘాతలాఅ । తేణేం ప్రాణీ నిర్బుజలా ।
ఘశామధ్యే ఫోడ జాలా । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౩౫॥
ఘశామధ్యే ఫోడ జాలా । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౩౫॥
గళసోట్యా ఆణీ జీభ ఝడే । సదా ముఖీం దుర్గంధీ పడే ।
దంతహీన లాగతీ కిడే । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౩౬॥
దంతహీన లాగతీ కిడే । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౩౬॥
జరండీ ఘోలాణా గండమాళా । అవచితా స్వయేం ఫుటే డోళా ।
ఆపణచి కాపీ అంగుళా । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౩౭॥
ఆపణచి కాపీ అంగుళా । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౩౭॥
కళా తిడకీ లాగతీ । కాం తే దంత ఉన్మళతీ ।
అధర జివ్హా రగడతీ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౩౮॥
అధర జివ్హా రగడతీ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౩౮॥
కర్ణదుఃఖ నేత్ర దుఃఖ । నానా దుఃఖేం ఘడే శోక ।
గర్భాంధ ఆణీ నపుశ్యక । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౩౯॥
గర్భాంధ ఆణీ నపుశ్యక । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౩౯॥
ఫులేం వడస ఆణీ పడళేం । కీడ గర్తా రాతాంధళేం ।
దుశ్చిత్త భ్రమిష్ట ఆణీ ఖుళేం । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౪౦॥
దుశ్చిత్త భ్రమిష్ట ఆణీ ఖుళేం । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౪౦॥
ముకేం బధీర రాఖోండేం । థోటేం చళలేం ఆణీ వేడేం ।
పాంగుళ కుఱేం ఆణీ పావడే । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౪౧॥
పాంగుళ కుఱేం ఆణీ పావడే । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౪౧॥
తారసేం ఘులేం కాణేం కైరేం । గారోళేం జామున టాఫరేం ।
శడాంగుళేం గేంగాణేం విదరేం । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౪౨॥
శడాంగుళేం గేంగాణేం విదరేం । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౪౨॥
దాంతిరేం బోచిరేం ఘానాళ । ఘ్రాణహీన శ్రోత్రహీన బరళ ।
అతి కృశ అతి స్థూళ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౪౩॥
అతి కృశ అతి స్థూళ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౪౩॥
తోంతరేం బోంబడేం నిర్బళ । రోగీ కురూప కుటీళ ।
మత్సరీ ఖాదాడ తపీళ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౪౪॥
మత్సరీ ఖాదాడ తపీళ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౪౪॥
సంతాపీ అనుతాపీ మత్సరీ । కామిక హేవా తిరస్కారీ ।
పాపీ అవగుణీ వికారీ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౪౫॥
పాపీ అవగుణీ వికారీ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౪౫॥
ఉఠవణేం తాఠా కరక । ఆవటళే ఆణీ లచక ।
సుజీ ఆణీ చాలక । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౪౬॥
సుజీ ఆణీ చాలక । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౪౬॥
సల ఆడవేం గర్భపాత । స్తనగుంతే సనపాత ।
సంసారకోండే ఆపమృత్య । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౪౭॥
సంసారకోండే ఆపమృత్య । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౪౭॥
నఖవిఖ ఆణీ హింగుర్డేం । బాష్ట ఆణీ వావడేం ।
ఉగీచ దాంతఖీళ పడే । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౪౮॥
ఉగీచ దాంతఖీళ పడే । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౪౮॥
ఝడతీ పాతీం సుజతీ భవయా । నేత్రీం హోతీ రాఝణవడీయా ।
చాళసీ లాగే ప్రాణియాం । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౪౯॥
చాళసీ లాగే ప్రాణియాం । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౪౯॥
వాంగ తిళ సురమేం లాంసేం । చామఖిళ గలండే మసేం ।
చుకుర హోఇజే మానసేం । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౫౦॥
చుకుర హోఇజే మానసేం । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౫౦॥
నానా ఫుగ ఆణీ ఆవాళేం । ఆంగీం దుర్గంధీ ప్రబళే ।
చాఈచాటీ లాళ గళే । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౫౧॥
చాఈచాటీ లాళ గళే । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౫౧॥
నానా చింతేచీ కాజళీ । నానా దుఃఖేం చిత్త పోళీ ।
వ్యాధీవాంచూన తళమళీ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౫౨॥
వ్యాధీవాంచూన తళమళీ । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౫౨॥
వృద్ధపణీచ్యా ఆపదా । నానా రోగ హోతీ సదా ।
దేహ క్షీణ సర్వదా । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౫౩॥
దేహ క్షీణ సర్వదా । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౫౩॥
నానా వ్యాధీ నానా దుఃఖేం । నానా భోగ నానా ఖాండకేం ।
ప్రాణీ తళమళీ శోకేం । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౫౪॥
ప్రాణీ తళమళీ శోకేం । యా నాంవ ఆధ్యాత్మిక ॥ ౫౪॥
ఐసా ఆధ్యాత్మిక తాప । పూర్వపాపాచా సంతాప ।
సాంగతాం సరేనా అమూప । దుఃఖసాగర ॥ ౫౫॥
సాంగతాం సరేనా అమూప । దుఃఖసాగర ॥ ౫౫॥
బహుత కాయ బోలావేం । శ్రోతీం సంకేతేం జాణావేం ।
పుఢేం బోలిజే స్వభావేం । ఆదిభూతిక ॥ ౫౬॥
పుఢేం బోలిజే స్వభావేం । ఆదిభూతిక ॥ ౫౬॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే ఆధ్యాత్మికతాపనిరూపణనామ సమాస సహావా ॥ ౬॥
సమాస సాతవా : ఆధిభౌతిక తాప ॥ శ్రీరామ్ ॥
మాగాం జాలేం నిరూపణ । ఆధ్యాత్మికాచేం లక్షణ ।
ఆతాం ఆదిభూతిక తో కోణ । సాంగిజేల ॥ ౧॥
ఆతాం ఆదిభూతిక తో కోణ । సాంగిజేల ॥ ౧॥
శ్లోక ॥
సర్వభూతేన సంయోగాత్ సుఖం దుఃఖం చ జాయతే ।
ద్వితీయతాపసంతాపః సత్యం చైవాధిభౌతికః ॥
ద్వితీయతాపసంతాపః సత్యం చైవాధిభౌతికః ॥
సర్వ భూతాంచేని సంయోగేం । సుఖదుఃఖ ఉపజోం లాగే ।
తాప హోతాం మన భంగే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౨॥
తాప హోతాం మన భంగే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౨॥
తరీ యా ఆదిభూతికాచేం లక్షణ । ప్రాంజళ కరూం నిరూపణ ।
జేణేం అనుభవాస యే పూర్ణ । వోళఖీ తాపత్రయాచీ ॥ ౩॥
జేణేం అనుభవాస యే పూర్ణ । వోళఖీ తాపత్రయాచీ ॥ ౩॥
ఠేంచా లాగతీ మోడతీ కాంటే । విఝతీ శస్త్రాంచే ధాయటే ।
సలా సిలకా ఆణీ సరాంటే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౪॥
సలా సిలకా ఆణీ సరాంటే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౪॥
అంగ్యా ఆణీ కాచకుహిరీ । ఆవచటా లాగే శరీరీం ।
గాంధీల యేఊన దంశ కరీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౫॥
గాంధీల యేఊన దంశ కరీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౫॥
మాసీ గోమాసీ మోహళమాసీ । ముంగీ తేలముంగీ డాంస దసీ ।
సోట జళూ లాగే యాసీ । ఆదిభూతిక బోలిజే ॥ ౬॥
సోట జళూ లాగే యాసీ । ఆదిభూతిక బోలిజే ॥ ౬॥
పిసా పిసోళే చాంచణ । కుసళేం ముంగళే ఢేంకుణ ।
విసీఫ భోవర గోంచిడ జాణ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౭॥
విసీఫ భోవర గోంచిడ జాణ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౭॥
గోంబీ వించు ఆణీ విఖార । వ్యాఘ్ర లాఅండిగే ఆణీ శూకర ।
గౌసాయళ సామర । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౮॥
గౌసాయళ సామర । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౮॥
రానగాఈ రానమ్హైసే । రానశకట్ట ఆణీ రీసేం ।
రానహాతీ లాంవపిసేం । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౯॥
రానహాతీ లాంవపిసేం । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౯॥
సుసరీనేం వోఢూన నేలేం । కాం తేం ఆవచితేం బుడాలేం ।
ఆథవా ఖళాళీం పడిలేం । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౧౦॥
ఆథవా ఖళాళీం పడిలేం । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౧౦॥
నానా విఖారేం ఆజగర । నానా మగరేం జళచర ।
నానా వనచరేం అపార । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౧౧॥
నానా వనచరేం అపార । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౧౧॥
అశ్వ వృషభ ఆణీ ఖర । స్వాన శూకర జంబుక మార్జర ।
ఐసీం బహువిధ క్రూర । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౧౨॥
ఐసీం బహువిధ క్రూర । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౧౨॥
ఐసీం కర్కశేం భయానకేం । బహువిధ దుఃఖదాయకేం ।
దుఃఖేం దారుణేం అనేకేం । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౧౩॥
దుఃఖేం దారుణేం అనేకేం । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౧౩॥
భింతీ మాళవందే పడతీ । కడే భుయేరీం కోంసళతీ ।
వృక్ష ఆంగావరీ మోడతీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౧౪॥
వృక్ష ఆంగావరీ మోడతీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౧౪॥
కోణీ యేకాచా శ్రాప జడే । కోణీ యేకేం కేలే చేడే ।
ఆధాంతరీ హోతీ వేడే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౧౫॥
ఆధాంతరీ హోతీ వేడే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౧౫॥
కోణీ యేకేం చాళవిలేం । కోణీ యేకేం భ్రష్టవిలే ।
కోణీ యేకేం ధరూన నేలేం । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౧౬॥
కోణీ యేకేం ధరూన నేలేం । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౧౬॥
కోణీ యేకేం దిలేం వీష । కోణీ యేకేం లావిలే దోష ।
కోణీ యేకేం ఘాతలేం పాశ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౧౭॥
కోణీ యేకేం ఘాతలేం పాశ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౧౭॥
అవచితా సేర లాగలా । నేణో బిబవా చిడలా ।
ప్రాణీ ధురేం జాజావలా । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౧౮॥
ప్రాణీ ధురేం జాజావలా । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౧౮॥
ఇంగళావరీ పాయ పడే । శిళేఖాలేం హాత సాంపడే ।
ధావతాం ఆడఖుళే పడే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౧౯॥
ధావతాం ఆడఖుళే పడే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౧౯॥
వాపీ కూప సరోవర । గర్తా కడా నదీతీర ।
ఆవచితేం పడే శరీర । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౨౦॥
ఆవచితేం పడే శరీర । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౨౦॥
దుర్గాఖాలేం కోంసళతీ । ఝాడావరూన పడతీ ।
తేణేం దుహ్ఖేం ఆక్రందతీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౨౧॥
తేణేం దుహ్ఖేం ఆక్రందతీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౨౧॥
సీతేం వోఠ తరకతీ । హాత పావ టాంకా ఫుటతీ ।
చిఖల్యా జివ్హాళ్యా లాగతీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౨౨॥
చిఖల్యా జివ్హాళ్యా లాగతీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౨౨॥
అశనపానాచియే వేళే । ఉష్ణ రసేం జివ్హా పోళే ।
దాంత కస్కరే ఆణీ హరళే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౨౩॥
దాంత కస్కరే ఆణీ హరళే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౨౩॥
పరాధేన బాళపణీం । కుశబ్దమారజాచణీ ।
అన్నవస్త్రేంవీణ ఆళణీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౨౪॥
అన్నవస్త్రేంవీణ ఆళణీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౨౪॥
సాసురవాస గాలోరే । ఠుణకే లాసణేం చిమోరే ।
ఆలేం రుదన న ధరే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౨౫॥
ఆలేం రుదన న ధరే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౨౫॥
చుకతాం కాన పిళితీ । కాం తో డోళా హింగ ఘాలితీ ।
సర్వకాళ ధారకీం ధరితీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౨౬॥
సర్వకాళ ధారకీం ధరితీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౨౬॥
నానా ప్రకారీచే మార । దుర్జన మారితీ అపార ।
దురీ అంతరే మాహేర । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౨౭॥
దురీ అంతరే మాహేర । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౨౭॥
కర్ణనాసిక వింధిలేం । బళేంచి ధరూన గోంధిలేం ।
ఖోడీ జాలియా పోళవిలేం । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౨౮॥
ఖోడీ జాలియా పోళవిలేం । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౨౮॥
పరచక్రీం ధరూన నేలేం । నీచ యాతీస దిధలేం ।
దుర్దశా హోఊన మేలేం । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౨౯॥
దుర్దశా హోఊన మేలేం । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౨౯॥
నానా రోగ ఉద్భవలే । జే ఆధ్యాత్మికీం బోలిలే ।
వైద్య పంచాక్షరీ ఆణిలే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౩౦॥
వైద్య పంచాక్షరీ ఆణిలే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౩౦॥
నానా వేథేచేం నిర్శన । వ్హావయా ఔషధ దారుణ ।
బళాత్కారేం దేతీ జాణ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౩౧॥
బళాత్కారేం దేతీ జాణ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౩౧॥
నానా వల్లీచే రస । కాడే గర్గోడ కర్కశ ।
ఘేతాం హోయే కాసావీస । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౩౨॥
ఘేతాం హోయే కాసావీస । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౩౨॥
ఢాళ ఆణీ ఉఖాళ దేతీ । పథ్య కఠీణ సాంగతీ ।
అనుపాన చుకతాం విపత్తీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౩౩॥
అనుపాన చుకతాం విపత్తీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౩౩॥
ఫాడ రక్త ఫాంసణీ । గుల్లడాగాంచీ జాచణీ ।
తేణేం దుఃఖేం దుఃఖవే ప్రాణీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౩౪॥
తేణేం దుఃఖేం దుఃఖవే ప్రాణీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౩౪॥
రుచిక బిబవే ఘాలితీ । నానా దుఃఖేం దడపే దేతీ ।
సిరా తోడితీ జళా లావితీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౩౫॥
సిరా తోడితీ జళా లావితీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౩౫॥
బహు రోగ బహు ఔషధేం । సాంగతాం అపారేం అగాధేం ।
ప్రాణీ దుఖవే తేణేం ఖేదేం । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౩౬॥
ప్రాణీ దుఖవే తేణేం ఖేదేం । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౩౬॥
బోలావిలా పంచాక్షరీ । ధూరమార పీడా కరీ ।
నానా యాతనా చతురీం । ఆదిభూతిక జాణిజే ॥ ౩౭॥
నానా యాతనా చతురీం । ఆదిభూతిక జాణిజే ॥ ౩౭॥
దరవడే ఘాలూనియాం జనా । తశ్కర కరితీ యాతనా ।
తేణేం దుఃఖ హోయే మనా । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౩౮॥
తేణేం దుఃఖ హోయే మనా । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౩౮॥
అగ్నీచేని జ్వాళేం పోళే । తేణేం దుఃఖేం ప్రాణీ హరంబళే ।
హానీ జాలియాం వివళే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౩౯॥
హానీ జాలియాం వివళే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౩౯॥
నానా మందిరేం సుందరేం । నానా రత్నాంచీం భాండారేం ।
దివ్యాంబరేం మనోహరేం । దగ్ధ హోతీ ॥ ౪౦॥
దివ్యాంబరేం మనోహరేం । దగ్ధ హోతీ ॥ ౪౦॥
నానా ధాన్యేం నానా పదార్థ । నానా పశు నానా స్వార్థ ।
నానా పాత్రేం నానా అర్థ । మనుష్యేం భస్మ హోతీ ॥ ౪౧॥
నానా పాత్రేం నానా అర్థ । మనుష్యేం భస్మ హోతీ ॥ ౪౧॥
ఆగ్న లాగలా సేతీ । ధాన్యేం బణవ్యా ఆణీ ఖడకుతీ ।
యుక్షదండ జళోన జాతీ । అకస్మాత ॥ ౪౨॥
యుక్షదండ జళోన జాతీ । అకస్మాత ॥ ౪౨॥
ఐసా ఆగ్న లాగలా । అథవా కోణీ లావిలా ।
హానీ జాలీ కాం పోళలా । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౪౩॥
హానీ జాలీ కాం పోళలా । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౪౩॥
ఐసేం సాంగతాం బహుత । హోతీ వన్హీచే ఆఘాత ।
తేణే దుఃఖేం దుఃఖవే చిత్త । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౪౪॥
తేణే దుఃఖేం దుఃఖవే చిత్త । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౪౪॥
హారపే విసరే ఆణీ సాండే । నాసే గాహాళ ఫుటే పడే ।
అసాధ్య హోయే కోణీకడే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౪౫॥
అసాధ్య హోయే కోణీకడే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౪౫॥
ప్రాణీ స్థానభ్రష్ట జాలేం । నానా పశూతేం చుకలేం ।
కన్యాపుత్ర గాహాళలే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౪౬॥
కన్యాపుత్ర గాహాళలే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౪౬॥
తశ్కర అథవా దావేదార । ఆవచితాం కరితీ సంవ్హార ।
లుటితీ ఘరేం నేతీ ఖిల్లార । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౪౭॥
లుటితీ ఘరేం నేతీ ఖిల్లార । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౪౭॥
నానా ధాన్యేం కేళీ కాపితీ । పానమళాం మీఠ ఘాలితీ ।
ఐసే నానా ఆఘాత కరితీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౪౮॥
ఐసే నానా ఆఘాత కరితీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౪౮॥
మైంద ఉచలే ఖాణోరీ । సువర్ణపంథీ భురరేకరీ ।
ఠకు సింతరు వరపేకరీ । వరపా ఘాలితీ ॥ ౪౯॥
ఠకు సింతరు వరపేకరీ । వరపా ఘాలితీ ॥ ౪౯॥
గఠీఛోడే ద్రవ్య సోడితీ । నానా ఆళంకార కాఢితీ ।
నానా వస్తు మూషక నేతీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౫౦॥
నానా వస్తు మూషక నేతీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౫౦॥
వీజ పడే హింవ పడే । ప్రాణీ ప్రజంనీ సాంపడే ।
కాం తో మాహాపురీం బుడే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౫౧॥
కాం తో మాహాపురీం బుడే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౫౧॥
భోవరేం వళణేం ఆణీ ధార । వోసాణేం లాటా అపార ।
వృశ్చిక గోంబీ ఆజగర । వాహోన జాతీ ॥ ౫౨॥
వృశ్చిక గోంబీ ఆజగర । వాహోన జాతీ ॥ ౫౨॥
తయామధేం ప్రాణీ సాంపడలా । ఖడకీ బేటీం ఆడకలా ।
బుడత బుడత వాంచలా । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౫౩॥
బుడత బుడత వాంచలా । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౫౩॥
మనాసారిఖా నసే సంసార । కురూప కర్కశ స్త్రీ క్రూర ।
విధవా కన్యా మూర్ఖ పుత్ర । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౫౪॥
విధవా కన్యా మూర్ఖ పుత్ర । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౫౪॥
భూత పిశాచ్చ లాగలేం । ఆంగావరూన వారేం గేలేం ।
అబద్ధమంత్రే ప్రాణీ చళలేం । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౫౫॥
అబద్ధమంత్రే ప్రాణీ చళలేం । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౫౫॥
బ్రాహ్మణసమంధ శరీరీం । బహుసాల పీడా కరీ ।
శనేశ్వరాచా ధోకా ధరీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౫౬॥
శనేశ్వరాచా ధోకా ధరీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౫౬॥
నానా గ్రహే కాళవార । కాళతిథీ ఘాతచంద్ర ।
కాళవేళ ఘాతనక్షత్ర । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౫౭॥
కాళవేళ ఘాతనక్షత్ర । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౫౭॥
సింక పింగళా ఆణీ పాలీ । వోఖటేం హోలా కాక కలాలీ ।
చింతా కాజళీ లాగలీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౫౮॥
చింతా కాజళీ లాగలీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౫౮॥
దివటా సరవదా భాకూన గేలా । అంతరీం ధోకా లాగలా ।
దుఃస్వప్నేం జాజావలా । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౫౯॥
దుఃస్వప్నేం జాజావలా । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౫౯॥
భాలు భుంకే స్వాన రడే । పాలీ అంగావరీ పడే ।
నానా చిన్హేం చింతా పవాడే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౬౦॥
నానా చిన్హేం చింతా పవాడే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౬౦॥
బాహేరీ నిఘతాం అపశకూన । నానా ప్రకారేం విఛిన్న ।
తేణేం గుణేం భంగే మన । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౬౧॥
తేణేం గుణేం భంగే మన । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౬౧॥
ప్రాణీ బందీ సాంపడలా । యాతనే వరపడా జాలా ।
నానా దుఃఖేం దుఃఖవలా । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౬౨॥
నానా దుఃఖేం దుఃఖవలా । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౬౨॥
ప్రాణీ రాజదండ పావత । జేరబంద చాబుక వేత ।
దరేమార తళవేమార హోత । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౬౩॥
దరేమార తళవేమార హోత । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౬౩॥
కోరడే పారంబ్యా ఫోక । బహుప్రకారేం అనేక ।
బహుతాడితీ ఆదిభూతిక । యా నాంవ బోలిజే ॥ ౬౪॥
బహుతాడితీ ఆదిభూతిక । యా నాంవ బోలిజే ॥ ౬౪॥
మోఘరీమార బుధలేమార । చౌఖురూన డంగారణేమార ।
బుక్యా గచాండ్యా గుఢఘేమార । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౬౫॥
బుక్యా గచాండ్యా గుఢఘేమార । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౬౫॥
లాతా తపరాఖా సేణమార । కానఖడే దగడమార ।
నానా ప్రకారీంచే మార । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౬౬॥
నానా ప్రకారీంచే మార । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౬౬॥
టాంగణేం టిపర్యా పిఛోడే । బేడీ బుధనాల కోలదండే ।
రక్షణనిగ్రహ చహూంకడే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౬౭॥
రక్షణనిగ్రహ చహూంకడే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౬౭॥
నాకవణీ చునవణీ । మీఠవణీ రాయవణీ ।
గుళవణ్యాచీ జాచణీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౬౮॥
గుళవణ్యాచీ జాచణీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౬౮॥
జళామధ్యేం బుచకళితీ । హస్తీపుఢేం బాంధోన టాకితీ ।
హాకితీ ఛళితీ యాతాయాతీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౬౯॥
హాకితీ ఛళితీ యాతాయాతీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౬౯॥
కర్ణఛేద ఘ్రాణఛేద । హస్తఛేద పాదఛేద ।
జివ్హాఛేద అధరఛేద । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౭౦॥
జివ్హాఛేద అధరఛేద । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౭౦॥
తీరమార సుళీం దేతీ । నేత్ర వృషణ కాఢితీ ।
నఖోనఖీం సుయా మారితీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౭౧
పారడ్యామధ్యేం ఘాలణేం । కాం కడేలోట కరణేం ।
కాం భాండ్యాముఖేం ఉడవణేం । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౭౨॥
నఖోనఖీం సుయా మారితీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౭౧
పారడ్యామధ్యేం ఘాలణేం । కాం కడేలోట కరణేం ।
కాం భాండ్యాముఖేం ఉడవణేం । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౭౨॥
కానీం ఖుంటా ఆదళితీ । అపానీం మేఖా మారితీ ।
ఖాల కాఢూన టాకితీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౭౩॥
ఖాల కాఢూన టాకితీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౭౩॥
భోత ఆణీ బోటబోటీ । అథవా గళ ఘాలణేం కంఠీం ।
సాండస లావూన ఆటాటీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౭౪॥
సాండస లావూన ఆటాటీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౭౪॥
సిసేం పాజణేం వీష దేణేం । అథవా సిరఛేద కరణేం ।
కాం పాయాతళీం ఘాలణేం । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౭౫॥
కాం పాయాతళీం ఘాలణేం । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౭౫॥
సరడ మాంజరేం భరితీ । అథవా ఫాంసీం నేఊన దేతీ ।
నానాపరీ పీడా కరితీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౭౬॥
నానాపరీ పీడా కరితీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౭౬॥
స్వానప్రళయే వ్యాఘ్రప్రళయే । భూతప్రళయే సుసరీప్రళయే ।
శస్త్రప్రళయే విఝప్రళయే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౭౭॥
శస్త్రప్రళయే విఝప్రళయే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౭౭॥
సీరా వోఢూన ఘేతీ । టేంభేం లాఉన భాజితీ ।
ఐశా నానా విపత్తీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౭౮॥
ఐశా నానా విపత్తీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౭౮॥
మనుష్యహానీ విత్తహానీ । వైభవహానీ మహత్వహానీ ।
పశుహానీ పదార్థహానీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౭౯॥
పశుహానీ పదార్థహానీ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౭౯॥
బాళపణీం మరే మాతా । తారుణ్యపణీం మరే కాంతా ।
వృద్ధపణీం మృత్య సుతా । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౮౦॥
వృద్ధపణీం మృత్య సుతా । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౮౦॥
దుఃఖ దారిద్ర ఆణీ రుణ । విదేశపళణీ నాగవణ ।
ఆపదా అనుపత్తి కదాన్న । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౮౧॥
ఆపదా అనుపత్తి కదాన్న । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౮౧॥
ఆకాంత వాఖాప్రళయే । యుద్ధ్య హోతాం పరాజయే ।
జివలగాంచా హోయే క్షయే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౮౨॥
జివలగాంచా హోయే క్షయే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౮౨॥
కఠీణ కాళ ఆణీ దుష్కాళ । సాశంక ఆణీ వోఖటీ వేళ ।
ఉద్వేగ చింతేచే హళాళ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౮౩॥
ఉద్వేగ చింతేచే హళాళ । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౮౩॥
ఘాణా చరఖీం సిరకలా । చాకాఖాలేం సాంపడలా ।
నానా వన్హీంత పడిలా । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౮౪॥
నానా వన్హీంత పడిలా । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౮౪॥
నానా శస్త్రేం భేదిలా । నానా స్వాపదీం భక్షిలా ।
నానా బందీం పడిలా । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౮౫॥
నానా బందీం పడిలా । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౮౫॥
నానా కువాసేం నిర్బుజే । నానా అపమానేం లాజే ।
నానా శోకేం ప్రాణీ ఝిజే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౮౬॥
నానా శోకేం ప్రాణీ ఝిజే । యా నాంవ ఆదిభూతిక ॥ ౮౬॥
ఐసేం సాంగతాం అపార । ఆహేత దుఃఖాచే డోంగర ।
శ్రోతీం జాణావా విచార । ఆదిభూతికాచా ॥ ౮౭॥
శ్రోతీం జాణావా విచార । ఆదిభూతికాచా ॥ ౮౭॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే ఆదిభౌతికతాపనిరూపణనామ సమాస సాతవా ॥ ౭॥
సమాస ఆఠవా : ఆధిదైవిక తాప ॥ శ్రీరామ్ ॥
మాగాం బోలిలా ఆధ్యాత్మిక । త్యాఉపరీం ఆదిభూతిక ।
ఆతాం బోలిజేల ఆదిదైవిక । తో సావధ ఐకా ॥ ౧॥
ఆతాం బోలిజేల ఆదిదైవిక । తో సావధ ఐకా ॥ ౧॥
శ్లోక ॥
శుభాశుభేన కర్మణా దేహాంతే యమయాతనా ।
స్వర్గనరకాదిభోక్తవ్యమిదం చైవాధిదైవికమ్ ॥
స్వర్గనరకాదిభోక్తవ్యమిదం చైవాధిదైవికమ్ ॥
శుభాశుభ కర్మానేం జనా । దేహాంతీం యేమయాతనా ।
స్వర్గ నర్క భోగ నానా । యా నాంవ ఆధిదైవిక ॥ ౨॥
స్వర్గ నర్క భోగ నానా । యా నాంవ ఆధిదైవిక ॥ ౨॥
నానా దోష నానా పాతకేం । మదాంధపణేం అవివేకేం ।
కేలీం, పరీ తేం దుఃఖదాయకేం । యేమయాతనా భోగవితీ ॥ ౩॥
కేలీం, పరీ తేం దుఃఖదాయకేం । యేమయాతనా భోగవితీ ॥ ౩॥
ఆంగబళేం ద్రవ్యబళేం । మనుష్యబళేం రాజబళేం ।
నానా సామర్థ్యాచేని బళేం । అకృత్య కరితీ ॥ ౪॥
నానా సామర్థ్యాచేని బళేం । అకృత్య కరితీ ॥ ౪॥
నీతీ సాండూనియాం తత్వతాం । కరూం నయే తేంచి కరితాం ।
యేమయాతనా భోగితాం । జీవ జాయే ॥ ౫॥
యేమయాతనా భోగితాం । జీవ జాయే ॥ ౫॥
డోళే ఝాంకూన స్వార్థబుద్ధీం । నానా అభిళాశ కుబుద్ధీం ।
వృత్తి భూమిసిమా సాంధీ । ద్రవ్య దారా పదార్థ ॥ ౬॥
వృత్తి భూమిసిమా సాంధీ । ద్రవ్య దారా పదార్థ ॥ ౬॥
మాతలేపణేం ఉన్మత్త । జీవఘాత కుటుంబఘాత ।
అప్రమాణ క్రియా కరీత । మ్హణౌన యేమయాతనా ॥ ౭॥
అప్రమాణ క్రియా కరీత । మ్హణౌన యేమయాతనా ॥ ౭॥
మర్యాదా సాండూని చాలతీ । గ్రామా దండీ గ్రామాధిపతీ ।
దేశా దండీ దేశాధిపతీ । నీతిన్యాయ సాండితాం ॥ ౮॥
దేశా దండీ దేశాధిపతీ । నీతిన్యాయ సాండితాం ॥ ౮॥
దేశాధిపతీస దండితా రావో । రాయాస దండితా దేవో ।
రాజా న కరితాం నీతిన్యావో । మ్హణౌన యమయాతనా ॥ ౯॥
రాజా న కరితాం నీతిన్యావో । మ్హణౌన యమయాతనా ॥ ౯॥
అనీతీనేం స్వార్థ పాహే । రాజా పాపీ హోఊన రాహే ।
రాజ్యాఅంతీం నర్క ఆహే । మ్హణౌనియాం ॥ ౧౦॥
రాజ్యాఅంతీం నర్క ఆహే । మ్హణౌనియాం ॥ ౧౦॥
రాజా సాండితాం రాజనీతి । తయాస యేమ గాంజితీ ।
యేమ నీతి సాండితాం ధావతీ । దేవగణ ॥ ౧౧॥
యేమ నీతి సాండితాం ధావతీ । దేవగణ ॥ ౧౧॥
ఐసీ మర్యాదా లావిలీ దేవేం । మ్హణౌని నీతీనేం వర్తావేం ।
నీతి న్యాయ సాండితాం భోగావేం । యేమయాతనేసీ ॥ ౧౨॥
నీతి న్యాయ సాండితాం భోగావేం । యేమయాతనేసీ ॥ ౧౨॥
దేవేం ప్రేరిలే యేమ । మ్హణౌని ఆదిదైవిక నామ ।
తృతీయ తాప దుర్గమ । యేమయాతనేచా ॥ ౧౩॥
తృతీయ తాప దుర్గమ । యేమయాతనేచా ॥ ౧౩॥
యేమదండ యేమయాతనా । శాస్త్రీం బోలిలే ప్రకార నానా ।
తో భోగ కదాపి చుకేనా । యా నాంవ ఆదిదైవిక ॥ ౧౪॥
తో భోగ కదాపి చుకేనా । యా నాంవ ఆదిదైవిక ॥ ౧౪॥
యేమయాతనేచే ఖేద । శాస్త్రీం బోలిలే విశద ।
శేరీరీం ఘాలూన, అప్రమాద- । నానా ప్రకారేం ॥ ౧౫॥
శేరీరీం ఘాలూన, అప్రమాద- । నానా ప్రకారేం ॥ ౧౫॥
పాపపుణ్యాచీం శరీరే । స్వర్గీం అసతీ కళివరేం ।
త్యాంత ఘాలూన నానా ప్రకారేం । పాపపుణ్య భోగవితీ ॥ ౧౬॥
త్యాంత ఘాలూన నానా ప్రకారేం । పాపపుణ్య భోగవితీ ॥ ౧౬॥
నానా పుణ్యేం విళాస । నానా దోషేం యాతనా కర్కశ ।
శాస్త్రీం బోలిలేం అవిశ్వాస- । మానూంచ నయే ॥ ౧౭॥
శాస్త్రీం బోలిలేం అవిశ్వాస- । మానూంచ నయే ॥ ౧౭॥
వేదాజ్ఞేనేం న చాలతీ । హరిభక్తీ న కరితీ ।
త్యాస యేమయాతనా కరితీ । యా నాంవ ఆదిదైవిక ॥ ౧౮॥
త్యాస యేమయాతనా కరితీ । యా నాంవ ఆదిదైవిక ॥ ౧౮॥
అక్షోభ నర్కీం ఉదండ జీవ । జునాట కిడే కరితీ రవరవ ।
బాంధోన టాకితీ హాతపావ । యా నాంవ ఆదిదైవిక ॥ ౧౯॥
బాంధోన టాకితీ హాతపావ । యా నాంవ ఆదిదైవిక ॥ ౧౯॥
ఉదండ పైస లాహాన ముఖ । కుంభాకార కుండ యేక ।
దుర్గంధీ ఉకాడా కుంభపాక । ।
యా నాంవ ఆదిదైవిక ॥ ౨౦॥
దుర్గంధీ ఉకాడా కుంభపాక । ।
యా నాంవ ఆదిదైవిక ॥ ౨౦॥
తప్తభూమికా తావితీ । జళత స్థంభ పోటాళవితీ ।
నానా సాండస లావితీ । యా నాంవ ఆదిదైవిక ॥ ౨౧॥
నానా సాండస లావితీ । యా నాంవ ఆదిదైవిక ॥ ౨౧॥
యేమదండాచే ఉదండ మార । యాతనేచీ సామగ్రీ అపార ।
భోగ భోగితీ పాఅపీ నర । యా నాంవ ఆదిదైవిక ॥ ౨౨॥
భోగ భోగితీ పాఅపీ నర । యా నాంవ ఆదిదైవిక ॥ ౨౨॥
పృథ్వీమధ్యేం మార నానా । త్యాహూన కఠీణ యేమయాతనా ।
మరితాం ఉసంతచి అసేనా । యా నాంవ ఆదిదైవిక ॥ ౨౩॥
మరితాం ఉసంతచి అసేనా । యా నాంవ ఆదిదైవిక ॥ ౨౩॥
చౌఘే చౌంకడే వోఢితీ । యేక తే ఝోంకూన పాడితీ ।
తాణితీ మారితీ వోఢూని నేతీ । యా నాంవ ఆదిదైవిక ॥ ౨౪॥
తాణితీ మారితీ వోఢూని నేతీ । యా నాంవ ఆదిదైవిక ॥ ౨౪॥
ఉఠవేనా బసవేనా । రడవేనా పడవేనా ।
యాతనేవరీ యాతనా । యా నాంవ ఆదిదైవిక ॥ ౨౫॥
యాతనేవరీ యాతనా । యా నాంవ ఆదిదైవిక ॥ ౨౫॥
ఆక్రందే రడే ఆణి ఫుంజే । ధకాధకీనేం నిర్బుజే ।
ఝుర్ఝరోం పంజర హోఊన ఝిజే । యా నాంవ ఆదిదైవిక ॥ ౨౬॥
ఝుర్ఝరోం పంజర హోఊన ఝిజే । యా నాంవ ఆదిదైవిక ॥ ౨౬॥
కర్కశ వచనేం కర్కశ మార । యాతనేచే నానా ప్రకార ।
త్రాస పావతీ దోషీ నర । యా నాంవ ఆదిదైవిక ॥ ౨౭॥
త్రాస పావతీ దోషీ నర । యా నాంవ ఆదిదైవిక ॥ ౨౭॥
మాగాం బోలిలాం రాజదండ । త్యాహూన యేమదండ ఉదండ ।
తేథీల యాతనా ప్రచండ । భీమరూప దారుణ ॥ ౨౮॥
తేథీల యాతనా ప్రచండ । భీమరూప దారుణ ॥ ౨౮॥
ఆధ్యాత్మిక ఆదిభూతిక । త్యాహూని విశేష ఆదిదైవిక ।
అల్ప సంకేతేం కాంహీంయేక । కళావయా బోలిలేం ॥౨౯॥
అల్ప సంకేతేం కాంహీంయేక । కళావయా బోలిలేం ॥౨౯॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే ఆదిదైవికతాపనిరూపణనామ సమాస ఆఠవా ॥ ౮॥
సమాస నవవా : మృత్యునిరూపణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
సంసార మ్హణిజే సవేంచ స్వార । నాహీం మరణాస ఉధార ।
మాపీం లాగలేం శరీర । ఘడీనేం ఘడీ ॥ ౧॥
మాపీం లాగలేం శరీర । ఘడీనేం ఘడీ ॥ ౧॥
నిత్య కాళాచీ సంగతీ । న కళే హోణారాచీ గతీ ।
కర్మాసారిఖే ప్రాణీ పడతీ । నానా దేసీం విదేసీం ॥ ౨॥
కర్మాసారిఖే ప్రాణీ పడతీ । నానా దేసీం విదేసీం ॥ ౨॥
సరతాం సంచితాచేం శేష । నాహీం క్షణాచా అవకాశ ।
భరతాం న భరతాం నిమిష్య । జాణేం లాగే ॥ ౩॥
భరతాం న భరతాం నిమిష్య । జాణేం లాగే ॥ ౩॥
అవచితేం కాళాచే మ్హణియారే । మారిత సుటతీ యేకసరేం ।
నేఊన ఘాలితీ పుఢారేం । మృత్యుపంథే ॥ ౪॥
నేఊన ఘాలితీ పుఢారేం । మృత్యుపంథే ॥ ౪॥
హోతాం మృత్యాచీ ఆటాటీ । కోణీ ఘాలూం న సకతీ పాఠీం ।
సర్వత్రాంస కుటాకుటీ । మాగేంపుఢేం హోతసే ॥ ౫॥
సర్వత్రాంస కుటాకుటీ । మాగేంపుఢేం హోతసే ॥ ౫॥
మృత్యుకాళ కాఠీ నికీ । బైసే బళియాచే మస్తకీం ।
మాహారాజే బళియే లోకీం । రాహోం న సకతీ ॥ ౬॥
మాహారాజే బళియే లోకీం । రాహోం న సకతీ ॥ ౬॥
మృత్య న మ్హణే కిం హా క్రూర । మృత్య న మ్హణే హా జుంఝార ।
మృత్య న మ్హణే సంగ్రామశూర । సమరాంగణీం ॥ ౭॥
మృత్య న మ్హణే సంగ్రామశూర । సమరాంగణీం ॥ ౭॥
మృత్య న మ్హణే కిం హా కోపీ । మృత్య న మ్హణే హా ప్రతాపీ ।
మృత్య న మ్హణే ఉగ్రరూపీ । మాహాంఖళ ॥ ౮॥
మృత్య న మ్హణే ఉగ్రరూపీ । మాహాంఖళ ॥ ౮॥
మృత్య న మ్హణే బలాఢ్య । మృత్య న మ్హణే ధనాఢ్య ।
మృత్య న మ్హణే ఆఢ్య । సర్వ గుణేం ॥ ౯॥
మృత్య న మ్హణే ఆఢ్య । సర్వ గుణేం ॥ ౯॥
మృత్య న మ్హణే హా విఖ్యాత । మృత్య న మ్హణే హా శ్రీమంత ।
మృత్య న మ్హణే హా అద్భుత । పరాక్రమీ ॥ ౧౦॥
మృత్య న మ్హణే హా అద్భుత । పరాక్రమీ ॥ ౧౦॥
మృత్య న మ్హణే హా భూపతీ । మృత్య న మ్హణే హా చక్రవతీ ।
మృత్య న మ్హణే హా కరామతీ । కైవాడ జాణే ॥ ౧౧॥
మృత్య న మ్హణే హా కరామతీ । కైవాడ జాణే ॥ ౧౧॥
మృత్య న మ్హణే హా హయపతీ । మృత్య న మ్హణే గజపతీ ।
మృత్య న మ్హణే నరపతీ । విఖ్యాత రాజా ॥ ౧౨॥
మృత్య న మ్హణే నరపతీ । విఖ్యాత రాజా ॥ ౧౨॥
మృత్య న మ్హణే వరిష్ఠ జనీం । మృత్య న మ్హణే రాజకారణీ ।
మృత్య న మ్హణే వేతనీ । వేతనధర్తా ॥ ౧౩॥
మృత్య న మ్హణే వేతనీ । వేతనధర్తా ॥ ౧౩॥
మృత్య న మ్హణే దేసాఈ । మృత్య న మ్హణే వేవసాఈ ।
మృత్య న మ్హణే ఠాఈ ఠాఈ । పుండ రాజే ॥ ౧౪॥
మృత్య న మ్హణే ఠాఈ ఠాఈ । పుండ రాజే ॥ ౧౪॥
మృత్య న మ్హణే ముద్రాధారీ । మృత్య న మ్హణే వ్యాపారీ ।
మృత్య న మ్హణే పరనారీ । రాజకన్యా ॥ ౧౫॥
మృత్య న మ్హణే పరనారీ । రాజకన్యా ॥ ౧౫॥
మృత్య న మ్హణే కార్యాకారణ । మృత్య న మ్హణే వర్ణావర్ణ ।
మృత్య న మ్హణే హా బ్రాహ్మణ । కర్మనిష్ఠ ॥ ౧౬॥
మృత్య న మ్హణే హా బ్రాహ్మణ । కర్మనిష్ఠ ॥ ౧౬॥
మృత్య న మ్హణే విత్పన్న । మృత్య న మ్హణే సంపన్న ।
మృత్య న మ్హణే విద్వజ్జన । సముదాఈ ॥ ౧౭॥
మృత్య న మ్హణే విద్వజ్జన । సముదాఈ ॥ ౧౭॥
మృత్య న మ్హణే హా ధూర్త । మృత్య న మ్హణే బహుశ్రుత ।
మృత్య న మ్హణే హా పండిత । మాహాభలా ॥ ౧౮॥
మృత్య న మ్హణే హా పండిత । మాహాభలా ॥ ౧౮॥
మృత్య న మ్హణే పురాణిక । మృత్య న మ్హణే హా వైదిక ।
మృత్య న మ్హణే హా యాజ్ఞిక । అథవా జోసీ ॥ ౧౯॥
మృత్య న మ్హణే హా యాజ్ఞిక । అథవా జోసీ ॥ ౧౯॥
మృత్య న మ్హణే అగ్నిహోత్రీ । మృత్య న మ్హణే హా శ్రోత్రీ ।
మృత్య న మ్హణే మంత్రయంత్రీ । పూర్ణాగమీ ॥ ౨౦॥
మృత్య న మ్హణే మంత్రయంత్రీ । పూర్ణాగమీ ॥ ౨౦॥
మృత్య న మ్హణే శాస్త్రజ్ఞ । మృత్య న మ్హణే వేదజ్ఞ ।
మృత్య న మ్హణే సర్వజ్ఞ । సర్వ జాణే ॥ ౨౧॥
మృత్య న మ్హణే సర్వజ్ఞ । సర్వ జాణే ॥ ౨౧॥
మృత్య న మ్హణే బ్రహ్మత్యా । మృత్య న మ్హణే గోహత్యా ।
మృత్య న మ్హణే నానా హత్యా । స్త్రీబాళకాదిక ॥ ౨౨॥
మృత్య న మ్హణే నానా హత్యా । స్త్రీబాళకాదిక ॥ ౨౨॥
మృత్య న మ్హణే రాగజ్ఞానీ । మృత్య న మ్హణే తాళజ్ఞానీ ।
మృత్య న మ్హణే తత్వజ్ఞానీ । తత్వవేత్తా ॥ ౨౩॥
మృత్య న మ్హణే తత్వజ్ఞానీ । తత్వవేత్తా ॥ ౨౩॥
మృత్య న మ్హణే యోగ్యాభ్యాసీ । మృత్య న మ్హణే సంన్యాసీ ।
మృత్య న మ్హణే కాళాసీ । వంచూం జాణే ॥ ౨౪॥
మృత్య న మ్హణే కాళాసీ । వంచూం జాణే ॥ ౨౪॥
మృత్య న మ్హణే హా సావధ । మృత్య న మ్హణే హా సిద్ధ ।
మృత్య న మ్హణే వైద్య ప్రసిద్ధ । పంచాక్షరీ ॥ ౨౫॥
మృత్య న మ్హణే వైద్య ప్రసిద్ధ । పంచాక్షరీ ॥ ౨౫॥
మృత్య న మ్హణే హా గోసావీ । మృత్య న మ్హణే హా తపస్వీ ।
మృత్య న మ్హణే హా మనస్వీ । ఉదాసీన ॥ ౨౬॥
మృత్య న మ్హణే హా మనస్వీ । ఉదాసీన ॥ ౨౬॥
మృత్య న మ్హణే ఋషేశ్వర । మృత్య న మ్హణే కవేశ్వర ।
మృత్య న మ్హణే దిగంబర । సమాధిస్థ ॥ ౨౭॥
మృత్య న మ్హణే దిగంబర । సమాధిస్థ ॥ ౨౭॥
మృత్య న మ్హణే హఠయోగీ । మృత్య న మ్హణే రాజయోగీ ।
మృత్య న మ్హణే వీతరాగీ । నిరంతర ॥ ౨౮॥
మృత్య న మ్హణే వీతరాగీ । నిరంతర ॥ ౨౮॥
మృత్య న మ్హణే బ్రహ్మచ్యారీ । మృత్య న మ్హణే జటాధారీ ।
మృత్య న మ్హణే నిరాహారీ । యోగేశ్వర ॥ ౨౯॥
మృత్య న మ్హణే నిరాహారీ । యోగేశ్వర ॥ ౨౯॥
మృత్య న మ్హణే హా సంత । మృత్య న మ్హణే హా మహంత ।
మృత్య న మ్హణే హా గుప్త । హోత అసే ॥ ౩౦॥
మృత్య న మ్హణే హా గుప్త । హోత అసే ॥ ౩౦॥
మృత్య న మ్హణే హా స్వాధేన । మృత్య న మ్హణే హా పరాధేన ।
సకళ జీవాంస ప్రాశన । మృత్యుచి కరీ ॥ ౩౧॥
సకళ జీవాంస ప్రాశన । మృత్యుచి కరీ ॥ ౩౧॥
యేక మృత్యుమార్గీ లాగలే । యేకీం ఆర్ధపంథ క్రమిలే ।
యేక తే సేవటాస గేలే । వృద్ధపణీం ॥ ౩౨॥
యేక తే సేవటాస గేలే । వృద్ధపణీం ॥ ౩౨॥
మృత్య న మ్హణే బాళ తారుణ్య । మృత్య న మ్హణే సులక్షణ ।
మృత్య న మ్హణే విచక్షణ । బహు బోలికా ॥ ౩౩॥
మృత్య న మ్హణే విచక్షణ । బహు బోలికా ॥ ౩౩॥
మృత్య న మ్హణే హా ఆధారు । మృత్య న మ్హణే ఉదార ।
మృత్య న మ్హణే హా సుందర । చతురాంగ జాణే ॥ ౩౪॥
మృత్య న మ్హణే హా సుందర । చతురాంగ జాణే ॥ ౩౪॥
మృత్య న మ్హణే పుణ్యపురుష । మృత్య న మ్హణే హరిదాస ।
మృత్య న మ్హణే విశేష । సుకృతీ నర ॥ ౩౫॥
మృత్య న మ్హణే విశేష । సుకృతీ నర ॥ ౩౫॥
ఆతాం అసో హేం బోలణేం । మృత్యాపాసూన సుటిజే కోణేం ।
మాగేంపుఢేం విశ్వాస జాణేం । మృత్యుపంథేం ॥ ౩౬॥
మాగేంపుఢేం విశ్వాస జాణేం । మృత్యుపంథేం ॥ ౩౬॥
చ్యారీ ఖాణీ చ్యారీ వాణీ । చౌర్యాసీ లక్ష జీవయోనీ ।
జన్మా ఆలే తితుకే ప్రాణీ । మృత్య పావతీ ॥ ౩౭॥
జన్మా ఆలే తితుకే ప్రాణీ । మృత్య పావతీ ॥ ౩౭॥
మృత్యాభేణేం పళోం జాతాం । తరీ మృత్య సోడినా సర్వథా ।
మృత్యాస న యే చుకవితాం । కాంహీం కేల్యా ॥ ౩౮॥
మృత్యాస న యే చుకవితాం । కాంహీం కేల్యా ॥ ౩౮॥
మృత్య న మ్హణే హా స్వదేసీ । మృత్య న మ్హణే హా విదేసీ ।
మృత్య న మ్హణే హా ఉపవాసీ । నిరంతర ॥ ౩౯॥
మృత్య న మ్హణే హా ఉపవాసీ । నిరంతర ॥ ౩౯॥
మృత్య న మ్హణే థోర థోర । మృత్య న మ్హణే హరిహర ।
మృత్య న మ్హణే అవతార । భగవంతాచే ॥ ౪౦॥
మృత్య న మ్హణే అవతార । భగవంతాచే ॥ ౪౦॥
శ్రోతీం కోప న కరావా । హా మృత్యలోక సకళాంస ఠావా ।
ఉపజలా ప్రాణీ జాఈల బరవా । మృత్యపంథేం ॥ ౪౧॥
ఉపజలా ప్రాణీ జాఈల బరవా । మృత్యపంథేం ॥ ౪౧॥
యేథేం న మనావా కింత । హా మృత్యలోక విఖ్యాత ।
ప్రగట జాణతీ సమస్త । లహాన థోర ॥ ౪౨॥
ప్రగట జాణతీ సమస్త । లహాన థోర ॥ ౪౨॥
తథాపీ కింత మానిజేల । తరీ హా మృత్యలోక నవ్హేల ।
యాకారణేం నాసేల । ఉపజలా ప్రాణీ ॥ ౪౩॥
యాకారణేం నాసేల । ఉపజలా ప్రాణీ ॥ ౪౩॥
ఐసేం జాణోనియాం జీవేం । యాచేం సార్థకచి కరావేం ।
జనీం మరోన ఉరవావేం । కీర్తిరూపేం ॥ ౪౪॥
జనీం మరోన ఉరవావేం । కీర్తిరూపేం ॥ ౪౪॥
యేరవీం ప్రాణీ లహాన థోర । మృత్య పావతీ హా నిర్ధార ।
బోలిలేం హేం అన్యథా ఉత్తర । మానూంచీ నయే ॥ ౪౫॥
బోలిలేం హేం అన్యథా ఉత్తర । మానూంచీ నయే ॥ ౪౫॥
గేలే వహుత వైభవాచే । గేలే బహుత ఆయుష్యాచే ।
గేలే అగాధ మహిమేచే । మృత్యపంథేం ॥ ౪౬॥
గేలే అగాధ మహిమేచే । మృత్యపంథేం ॥ ౪౬॥
గేలే బహుత పరాక్రమీ । గేలే బహుత కపటకర్మీ ।
గేలే బహుత సంగ్రామీ । సంగ్రామసౌరే ॥ ౪౭॥
గేలే బహుత సంగ్రామీ । సంగ్రామసౌరే ॥ ౪౭॥
గేలే బహుతాం బళాంచే । గేలే బహుతాం కాళాంచే ।
గేలే బహుతాం కుళాంచే । కుళవంత రాజే ॥ ౪౮॥
గేలే బహుతాం కుళాంచే । కుళవంత రాజే ॥ ౪౮॥
గేలే బహుతాంచే పాళక । గేలే బుద్ధీచే చాళక ।
గేలే యుక్తీచే తార్కిక । తర్కవాదీ ॥ ౪౯॥
గేలే యుక్తీచే తార్కిక । తర్కవాదీ ॥ ౪౯॥
గేలే విద్యేచే సాగర । గేలే బళాచే డోంఘర ।
గేలే ధనాచే కుబేర । మృత్యపంథే ॥ ౫౦॥
గేలే ధనాచే కుబేర । మృత్యపంథే ॥ ౫౦॥
గేలే బహుత పురుషార్థాచే । గేలే బహుత విక్రమాచే ।
గేలే బహుత ఆటోపాచే । కార్యకర్తే ॥ ౫౧॥
గేలే బహుత ఆటోపాచే । కార్యకర్తే ॥ ౫౧॥
గేలే బహుత శస్త్రధారీ । గేలే బహుత పరోపకారీ ।
గేలే బహుత నాఅనాపరీ । ధర్మరక్షక ॥ ౫౨॥
గేలే బహుత నాఅనాపరీ । ధర్మరక్షక ॥ ౫౨॥
గేలే బహుత ప్రతాపాచే । గేలే బహుత సత్కీర్తీచే ।
గేలే బహుత నీతీచే । నీతివంత రాజే ॥ ౫౩॥
గేలే బహుత నీతీచే । నీతివంత రాజే ॥ ౫౩॥
గేలే బహుత మతవాదీ । గేలే బహుత కార్యవాదీ ।
గేలే బహుత వేవాదీ । బహుతాంపరీచే ॥ ౫౪॥
గేలే బహుత వేవాదీ । బహుతాంపరీచే ॥ ౫౪॥
గేలీం పండితాంచీ థాటేం । గేలీం శబ్దాంచీం కచాటేం ।
గేలీం వాదకేం అచాటేం । నానా మతేం ॥ ౫౫॥
గేలీం వాదకేం అచాటేం । నానా మతేం ॥ ౫౫॥
గేలే తాపషాంచే భార । గేలే సంన్యాసీ అపార ।
గేలే విచారకర్తే సార । మృత్యపంథే ॥ ౫౬॥
గేలే విచారకర్తే సార । మృత్యపంథే ॥ ౫౬॥
గేలే బహుత సంసారీ । గేలే బహుత వేషధారీ ।
గేలే బహుత నానాపరీ । నానా ఛంద కరూనీ ॥ ౫౭॥
గేలే బహుత నానాపరీ । నానా ఛంద కరూనీ ॥ ౫౭॥
గేలే బ్రాహ్మణసముదాయే । గేలే బహుత ఆచ్యార్య ।
గేలే బహుత సాంగోం కాయే । కితీ మ్హణౌని ॥ ౫౮॥
గేలే బహుత సాంగోం కాయే । కితీ మ్హణౌని ॥ ౫౮॥
అసో ఐసే సకళహి గేలే । పరంతు యేకచి రాహిలే ।
జే స్వరుపాకార జాలే । ఆత్మజ్ఞానీ ॥ ౫౯॥
జే స్వరుపాకార జాలే । ఆత్మజ్ఞానీ ॥ ౫౯॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే మృత్యనిరూపణనామ సమాస నవవా ॥ ౯॥
సమాస దహావా : వైరాగ్య నిరూపణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
సంసార మ్హణిజే మాహాపూర । మాజీం జళచరేం అపార ।
డంఖూం ధావతీ విఖార । కాళసర్ప ॥ ౧॥
డంఖూం ధావతీ విఖార । కాళసర్ప ॥ ౧॥
ఆశా మమతా దేహీం బేడీ । సుసరీ కరితాతీ తడాతోడీ ।
నేఊన దుఃఖాచే సాంకడీ- । మాజీం ఘాలితీ ॥ ౨॥
నేఊన దుఃఖాచే సాంకడీ- । మాజీం ఘాలితీ ॥ ౨॥
అహంకారనక్రేం ఉడవిలేం । నేఊని పాతాళీం బుడవిలేం ।
తేథునియాం సోడవిలేం । న వచే ప్రాణీ ॥ ౩॥
తేథునియాం సోడవిలేం । న వచే ప్రాణీ ॥ ౩॥
కామ =మగరమిఠీ సుటేనా । తిరస్కార లాగలా తుటేనా ।
మద మత్సర వోహటేనా । భూలి పడిలీ ॥ ౪॥
మద మత్సర వోహటేనా । భూలి పడిలీ ॥ ౪॥
వాసనాధామిణీ పడిలీ గళాం । ఘాలూన వేంటాళేం వమీ గరళా ।
జివ్హా లాళీ వేళోవేళాం । భయానక ॥ ౫॥
జివ్హా లాళీ వేళోవేళాం । భయానక ॥ ౫॥
మాథాం ప్రపంచాచేం వోఝేం । ఘేఊన మ్హణే మాఝేం మాఝేం ।
బుడతాంహీ న సోడీ, ఫుంజే । కుళాభిమానేం ॥ ౬॥
బుడతాంహీ న సోడీ, ఫుంజే । కుళాభిమానేం ॥ ౬॥
పడిలేం భ్రాంతీచేం అంధారేం । నాగవిలేం అభిమానచోరేం ।
ఆలేం అహంతేచేం కావిరేం । భూతబాధా ॥ ౭॥
ఆలేం అహంతేచేం కావిరేం । భూతబాధా ॥ ౭॥
బహుతేక ఆవర్తీం పడిలే । ప్రాణీ వాహాతచి గేలే ।
జేంహిం భగవంతాసీ బోభాఈలేం । భావార్థబళేం ॥ ౮॥
జేంహిం భగవంతాసీ బోభాఈలేం । భావార్థబళేం ॥ ౮॥
దేవ ఆపణ ఘాలూని ఉడీ । తయాంసీ నేలేం పైలథడీ ।
యేర తేం అభావికేం బాపుడీం । వాహాతచి గేలీం ॥ ౯॥
యేర తేం అభావికేం బాపుడీం । వాహాతచి గేలీం ॥ ౯॥
భగవంత భావాచా భుకేలా । భావార్థ దేఖోన భులలా ।
సంకటీం పావే భావికాలా । రక్షితసే ॥ ౧౦॥
సంకటీం పావే భావికాలా । రక్షితసే ॥ ౧౦॥
జయాస భగవంత ఆవడే । తయాచేం దేవాసీం సాంకడేం ।
సంసారదుఃఖ సకళ ఉడే । నిజదాసాచేం ॥ ౧౧॥
సంసారదుఃఖ సకళ ఉడే । నిజదాసాచేం ॥ ౧౧॥
జే అంకిత ఈశ్వరాచే । తయాంస సోహళే నిజసుఖాచే ।
ధన్య తేచి దైవాచే । భావిక జన ॥ ౧౨॥
ధన్య తేచి దైవాచే । భావిక జన ॥ ౧౨॥
జైసా భావ జయాపాసీం । తైసా దైవ తయాసీ ।
జాణే భావ అంతరసాక్షీ । ప్రాణీమాత్రాంచా ॥ ౧౩॥
జాణే భావ అంతరసాక్షీ । ప్రాణీమాత్రాంచా ॥ ౧౩॥
జరీ భావ అసిలా మాఈక । తరీ దేవ హోయే మాహా ఠక ।
నవల తయాచేం కౌతుక । జైశాస తైసా ॥ ౧౪॥
నవల తయాచేం కౌతుక । జైశాస తైసా ॥ ౧౪॥
జైసేం జయాచేం భజన । తైసేంచీ దే సమాధాన ।
భావ హోతాం కించిత న్యూన । ఆపణహి దురావే ॥ ౧౫॥
భావ హోతాం కించిత న్యూన । ఆపణహి దురావే ॥ ౧౫॥
దర్పణీం ప్రతిబింబ దిసే । జైస్యాస తైసేం భాసే ।
తయాచేం సూత్ర అసే । ఆపణాచ పాసీం ॥ ౧౬॥
తయాచేం సూత్ర అసే । ఆపణాచ పాసీం ॥ ౧౬॥
జైసేం ఆపణ కరావేం । తైసేంచి తేణేం వ్హావేం ।
జరీ డోళే పసరూని పాహావేం । తరీ తేంహీ టవకారే ॥ ౧౭॥
జరీ డోళే పసరూని పాహావేం । తరీ తేంహీ టవకారే ॥ ౧౭॥
భృకుటీస ఘాలూన మిఠీ । పాహాతాం క్రోధేం తేంహి ఉఠీ ।
ఆపణ హాస్య కరితాం పోటీం । తేంహి ఆనందే ॥ ౧౮॥
ఆపణ హాస్య కరితాం పోటీం । తేంహి ఆనందే ॥ ౧౮॥
జైసా భావ ప్రతిబింబలా । తయాచాచి దేవ జాలా ।
జో జైసేం భజే త్యాలా । తైసాచి వోళే ॥ ౧౯॥
జో జైసేం భజే త్యాలా । తైసాచి వోళే ॥ ౧౯॥
భావేం పరామార్థాచియా వాటా । వాహాతీ భక్తీచియా పేంఠా ।
భరలా మోక్షాచా చోహాటా । సజ్జనసంగేం ॥ ౨౦॥
భరలా మోక్షాచా చోహాటా । సజ్జనసంగేం ॥ ౨౦॥
భావేం భజనీం జే లాగలే । తే ఈశ్వరీ పావన జాలే ।
భావార్థబళేం ఉద్ధరిలే । పూర్వజ తేహీం ॥ ౨౧॥
భావార్థబళేం ఉద్ధరిలే । పూర్వజ తేహీం ॥ ౨౧॥
ఆపణ స్వయేం తరలే । జనాసహి ఉపేగా ఆలే ।
కీర్తిశ్రవణేం జాలే । అభక్త, భావార్థీ ॥ ౨౨॥
కీర్తిశ్రవణేం జాలే । అభక్త, భావార్థీ ॥ ౨౨॥
ధన్య తయాంచీ జననీ । జే లాగలే హరిభజనీం ।
తేహించ యేక జన్మ జనీం । సార్థక కేలా ॥ ౨౩॥
తేహించ యేక జన్మ జనీం । సార్థక కేలా ॥ ౨౩॥
తయాంచీ వర్ణూం కాయ థోరీ । జయాంచా భగవంత కైవారీ ।
కాసే లాఊన ఉతరీ । పార దుఃఖాచా ॥ ౨౪॥
కాసే లాఊన ఉతరీ । పార దుఃఖాచా ॥ ౨౪॥
బహుతాం జన్మాంచే సేవటీం । జేణేం చుకే అటాటీ ।
తో హా నరదేహ భేటీ । కరీ భగవంతీం ॥ ౨౫॥
తో హా నరదేహ భేటీ । కరీ భగవంతీం ॥ ౨౫॥
మ్హణౌన ధన్య తే భావిక జన । జేంహిం జోడిలేం హరినిధాన ।
అనంత జన్మాంతరీంచేం పుణ్య । ఫళాసి ఆలేం ॥ ౨౬॥
అనంత జన్మాంతరీంచేం పుణ్య । ఫళాసి ఆలేం ॥ ౨౬॥
ఆయుష్య హేచి రత్నపేటీ । మాజీం భజనరత్నేం గోమటీం ।
ఈశ్వరీం అర్పూనియా లుటీ । ఆనందాచీ కరావీ ॥ ౨౭॥
ఈశ్వరీం అర్పూనియా లుటీ । ఆనందాచీ కరావీ ॥ ౨౭॥
హరిభక్త వైభవేం కనిష్ఠ । పరీ తో బ్రహ్మాదికాం వరిష్ఠ ।
సదా సర్వదా సంతుష్ట । నైరాశబోధేం ॥ ౨౮॥
సదా సర్వదా సంతుష్ట । నైరాశబోధేం ॥ ౨౮॥
ధరూన ఈశ్వరాచీ కాస । కేలీ సంసారాచీ నైరాశ ।
తయాం భావికాం జగదీశ । సబాహ్య సాంభాళీ ॥ ౨౯॥
తయాం భావికాం జగదీశ । సబాహ్య సాంభాళీ ॥ ౨౯॥
జయా సంసారాచేం దుఃఖ । వివేకేం వాటే పరమసుఖ ।
సంసారసుఖాచేని పఢతమూర్ఖ । లోధోన పడతీ ॥ ౩౦॥
సంసారసుఖాచేని పఢతమూర్ఖ । లోధోన పడతీ ॥ ౩౦॥
జయాంచా ఈశ్వరీం జివ్హాళా । తే భోగితీ స్వానందసోహళా ।
జయాంచా జనావేగళా । ఠేవా ఆక్షై ॥ ౩౧॥
జయాంచా జనావేగళా । ఠేవా ఆక్షై ॥ ౩౧॥
తే ఆక్షై సుఖేం సుఖావలే । సంసారదుఃఖేం విసరలే ।
విషయేరంగీ వోరంగలే । శ్రీరంగరంగీం ॥ ౩౨॥
విషయేరంగీ వోరంగలే । శ్రీరంగరంగీం ॥ ౩౨॥
తయాంస ఫావలీ నరదేహ పేటీ । కేలీ ఈశ్వరేంసిం సాటీ ।
యేరేం అభావికేం కరంటీం । నరదేహ గేలా ॥ ౩౩॥
యేరేం అభావికేం కరంటీం । నరదేహ గేలా ॥ ౩౩॥
ఆవచటేం నిధాన జోడలేం । తేం కవడిచ్యా బదల నేలేం ।
తైసేం ఆయుష్య నిఘోని గేలేం । అభావికాచేం ॥ ౩౪॥
తైసేం ఆయుష్య నిఘోని గేలేం । అభావికాచేం ॥ ౩౪॥
బహుతా తపాచా సాంఠా । తీణేం లాధలా పరీస గోటా ।
పరీ తో ఠాఈంచా కరంటా । భోగూంచ నేణే ॥ ౩౫॥
పరీ తో ఠాఈంచా కరంటా । భోగూంచ నేణే ॥ ౩౫॥
తైసా సంసారాస ఆలా । మాయాజాళీం గుండాళలా ।
అంతీం యేకలాచి గేలా । హాత ఝాడునీ ॥ ౩౬॥
అంతీం యేకలాచి గేలా । హాత ఝాడునీ ॥ ౩౬॥
యా నరదేహాచేని సంగతీం । బహుత పావలే ఉత్తమ గతీ ।
యేకేం బాపుడీ యాతాయాతీ । వరపడీ జాలీం ॥ ౩౭ ॥
యేకేం బాపుడీ యాతాయాతీ । వరపడీ జాలీం ॥ ౩౭ ॥
యా నరదేహాచేని లాగవేగేం । సార్థక కరావే సంతసంగేం ।
నీచయోనీం దుఃఖ మాగేం । బహుత భోగిలేం ॥ ౩౮॥
నీచయోనీం దుఃఖ మాగేం । బహుత భోగిలేం ॥ ౩౮॥
కోణ సమయో యేఈల కైసా । యాచా న కళే కిం భర్వసా ।
జైసే పక్షీ దాహీ దిశా । ఉడోన జాతీ ॥ ౩౯॥
జైసే పక్షీ దాహీ దిశా । ఉడోన జాతీ ॥ ౩౯॥
తైసేం వైభవ హేం సకళ । కోణ జాణే కైసీ వేళ ।
పుత్రకళత్రాది సకళ । విఘడోన జాతీ ॥ ౪౦॥
పుత్రకళత్రాది సకళ । విఘడోన జాతీ ॥ ౪౦॥
పాహిలీ ఘడీ నవ్హే ఆపులీ । వయసా తరీ నిఘోన గేలీ ।
దేహ పడతాంచ ఠేవిలీ- । ఆహే నీంచ యోనీ ॥ ౪౧॥
దేహ పడతాంచ ఠేవిలీ- । ఆహే నీంచ యోనీ ॥ ౪౧॥
స్వాన శుకరాదిక నీచ యాతీ । భోగణేం ఘడే విపత్తీ ।
తేథే కాంహీం ఉత్తమ గతీ । పావిజేత నాహీం ॥ ౪౨॥
తేథే కాంహీం ఉత్తమ గతీ । పావిజేత నాహీం ॥ ౪౨॥
మాగా గర్భవాసీం ఆటాటీ । భోగితాం జాలాసి రే హింపుటీ ।
తేథునియాం థోరా కష్టీం । సుటలాసి దైవేం ॥ ౪౩॥
తేథునియాం థోరా కష్టీం । సుటలాసి దైవేం ॥ ౪౩॥
దుఃఖ భోగిలేం ఆపుల్యా జీవేం । తేథేం కైచిం హోతీం సర్వేం ।
తైచేంచి పుఢేం యేకలేం జావేం । లాగేల బాపా ॥ ౪౪॥
తైచేంచి పుఢేం యేకలేం జావేం । లాగేల బాపా ॥ ౪౪॥
కైంచి మాతా కైంచా పితా । కైంచి బహిణ కైంచా భ్రాతా ।
కైంచీం సుహృదేం కైంచీ వనితా । పుత్రకళత్రాదిక ॥ ౪౫॥
కైంచీం సుహృదేం కైంచీ వనితా । పుత్రకళత్రాదిక ॥ ౪౫॥
హే తూం జాణ మావేచీం । ఆవఘీం సోఇరీం సుఖాచీం ।
హే తుఝ్యా సుఖదుఃఖాచీం । సాంగాతీ నవ్హేతీ ॥ ౪౬॥
హే తుఝ్యా సుఖదుఃఖాచీం । సాంగాతీ నవ్హేతీ ॥ ౪౬॥
కైంచా ప్రపంచ కైంచే కుళ । కాసయా హోతోసీ వ్యాకుళ ।
ధన కణ లక్ష్మీ సకళ । జాఇజణేం ॥ ౪౭॥
ధన కణ లక్ష్మీ సకళ । జాఇజణేం ॥ ౪౭॥
కైంచేం ఘర కైంచా సంసార । కాసయా కరిసీ జోజార ।
జన్మవరీ వాహోన భార । సేఖీం సాండూన జాసీ ॥ ౪౮॥
జన్మవరీ వాహోన భార । సేఖీం సాండూన జాసీ ॥ ౪౮॥
కైంచేం తారుణ్య కైంచే వైభవ । కైంచేం సోహళే హావభావ ।
హేం సకళహి జాణ మావ । మాఈక మాయా ॥ ౪౯॥
హేం సకళహి జాణ మావ । మాఈక మాయా ॥ ౪౯॥
యేచ క్షణీం మరోన జాసీ । తరీ రఘునాథీం అంతరలాసీ ।
మాఝేం మాఝేం మ్హణతోసీ । మ్హణౌనియాం ॥ ౫౦॥
మాఝేం మాఝేం మ్హణతోసీ । మ్హణౌనియాం ॥ ౫౦॥
తువాం భోగిల్యా పునరావృత్తీ । ఐసీం మాయబాపేం కితీ ।
స్త్రీ కన్యా పుత్ర హోతీ । లక్షానలక్ష ॥ ౫౧॥
స్త్రీ కన్యా పుత్ర హోతీ । లక్షానలక్ష ॥ ౫౧॥
కర్మయోగేం సకళ మిళాలీం । యేకే స్థళీం జన్మాస ఆలీం ।
తేం తువాం ఆపులీం మానిలీం । కైసీం రే పఢతమూర్ఖా ॥ ౫౨॥
తేం తువాం ఆపులీం మానిలీం । కైసీం రే పఢతమూర్ఖా ॥ ౫౨॥
తుఝేం తుజ నవ్హే శరీర । తేథేం ఇతరాంచా కోణ విచార ।
ఆతాం యేక భగవంత సాచార । ధరీం భావార్థబళేం ॥ ౫౩॥
ఆతాం యేక భగవంత సాచార । ధరీం భావార్థబళేం ॥ ౫౩॥
యేకా దుర్భరాకారణేం । నానా నీచాంచీ సేవా కరణేం ।
నానా స్తుతీ ఆణీ స్తవనేం । మర్యాదా ధరావీ ॥ ౫౪॥
నానా స్తుతీ ఆణీ స్తవనేం । మర్యాదా ధరావీ ॥ ౫౪॥
జో అన్న దేతో ఉదరాసీ । శేరీర వికావేం లాగే త్యాసీ ।
మాం జేణేం ఘాతలేం జన్మాసీ । త్యాసీ కైసేం విసరావేం ॥ ౫౫॥
మాం జేణేం ఘాతలేం జన్మాసీ । త్యాసీ కైసేం విసరావేం ॥ ౫౫॥
అహిర్నిశీం జ్యా భగవంతా । సకళ జివాంచీ లాగలీ చింతా ।
మేఘ వరుషే జయాచీ సత్తా । సింధు మర్యాదా ధరీ ॥ ౫౬॥
మేఘ వరుషే జయాచీ సత్తా । సింధు మర్యాదా ధరీ ॥ ౫౬॥
భూమి ధరిలీ ధరాధరేం । ప్రగట హోఈజే దినకరేం ।
ఐసీ సృష్టీ సత్తామాత్రేం । చాలవీ జో కాం ॥ ౫౭॥
ఐసీ సృష్టీ సత్తామాత్రేం । చాలవీ జో కాం ॥ ౫౭॥
ఐసా కృపాళు దేవాధిదేవ । నేణవే జయాచేం లాఘవ ।
జో సాంభాళీ సకళ జీవ । కృపాళుపణేం ॥ ౫౮॥
జో సాంభాళీ సకళ జీవ । కృపాళుపణేం ॥ ౫౮॥
ఐసా సర్వాత్మా శ్రీరామ- । సాండూన, ధరితీ విషయకామ ।
తే ప్రాణీ దురాత్మే అద్ధమ । కేలేం పావతీ ॥ ౫౯॥
తే ప్రాణీ దురాత్మే అద్ధమ । కేలేం పావతీ ॥ ౫౯॥
రామేవిణ జే జే ఆస । తితుకీ జాణావీ నైరాశ ।
మాఝేం మాఝేం సావకాశ । సీణచి ఉరే ॥ ౬౦॥
మాఝేం మాఝేం సావకాశ । సీణచి ఉరే ॥ ౬౦॥
జయాస వాటే సీణ వ్హావా । తేణేం విషయో చింతీత జావా ।
విషయో న మిళతాం జీవా । తగబగ సుటే ॥ ౬౧॥
విషయో న మిళతాం జీవా । తగబగ సుటే ॥ ౬౧॥
సాండూన రామ ఆనందఘన । జ్యాచే మనీం విషయచింతన ।
త్యాసీ కైంచేం సమాధాన । లోలంగతాసీ ॥ ౬౨॥
త్యాసీ కైంచేం సమాధాన । లోలంగతాసీ ॥ ౬౨॥
జయాస వాటే సుఖచి అసావేం । తేణేం రఘునాథభజనీం లాగావేం ।
స్వజన సకళహీ త్యాగావే । దుఃఖమూళ జే ॥ ౬౩॥
స్వజన సకళహీ త్యాగావే । దుఃఖమూళ జే ॥ ౬౩॥
జేథేం వాసనా ఝోంబోన పడే । తేణేంచి అపాయేం దుఃఖ జడే ।
మ్హణౌని విషయవాసనా మోడే । తో యేక సుఖీ ॥ ౬౪॥
మ్హణౌని విషయవాసనా మోడే । తో యేక సుఖీ ॥ ౬౪॥
విషయజనిత జేం జేం సుఖ । తేథేంచి హోతేం పరమ దుఃఖ ।
పూర్వీం గోడ అంతీం శోక । నేమస్త ఆహే ॥ ౬౫॥
పూర్వీం గోడ అంతీం శోక । నేమస్త ఆహే ॥ ౬౫॥
గళ గిళితాం సుఖ వాటే । వోఢూన ఘేతాం ఘసా ఫాటే ।
కాం తేం బాపుడేం మృగ ఆపటే । చారా ఘేఊన పళతాం ॥ ౬౬॥
కాం తేం బాపుడేం మృగ ఆపటే । చారా ఘేఊన పళతాం ॥ ౬౬॥
తైసీ విషయసుఖాచీ గోడీ । గోడ వాటే పరీ తే కుడీ ।
మ్హణౌనియాం ఆవడీ । రఘునాథీం ధరావీ ।
౬౭॥ ఐకోని బోలే భావిక । కైసేని ఘడే జీ సార్థక ।
సాంగా స్వామీ యేమలోక । చుకే జేణేం ॥ ౬౮॥
మ్హణౌనియాం ఆవడీ । రఘునాథీం ధరావీ ।
౬౭॥ ఐకోని బోలే భావిక । కైసేని ఘడే జీ సార్థక ।
సాంగా స్వామీ యేమలోక । చుకే జేణేం ॥ ౬౮॥
దేవాసీ వాస్తవ్య కోఠేం । తో మజ కైసేంని భేటే ।
దుఃఖమూళ సంసార తుటే । కోణేపరీ స్వామీ ॥ ౬౯॥
దుఃఖమూళ సంసార తుటే । కోణేపరీ స్వామీ ॥ ౬౯॥
ధడపుడీ భగవత్ప్రాప్తీ- । హోఊన, చుకే అధిగతీ ।
ఐసా ఉపాయే కృపామూర్తీ । మజ దీనాస కరావా ॥ ౭౦॥
ఐసా ఉపాయే కృపామూర్తీ । మజ దీనాస కరావా ॥ ౭౦॥
వక్తా మ్హణే హో యేకభావేం । భగవద్భజన కరావేం ।
తేణేం హోఈల స్వభావేం । సమాధాన ॥ ౭౧॥
తేణేం హోఈల స్వభావేం । సమాధాన ॥ ౭౧॥
కైసేం కరావేం భగవద్భజన । కోఠేం ఠేవావేం హేం మన ।
భగవద్భజనాచేం లక్షణ । మజ నిరోపావేం ॥ ౭౨॥
భగవద్భజనాచేం లక్షణ । మజ నిరోపావేం ॥ ౭౨॥
ఐసా మ్లానవదనేం బోలే । ధరిలే సదృఢ పాఊలేం ।
కంఠ సద్గదిత, గళాలే । అశ్రుపాత దుఃఖేం ॥ ౭౩॥
కంఠ సద్గదిత, గళాలే । అశ్రుపాత దుఃఖేం ॥ ౭౩॥
దేఖోన శిష్యాచీ అనన్యతా । భావేం వోళలా సద్గురు దాతా ।
స్వానంద తుంబళేల ఆతాం । పుఢిలే సమాసీం ॥ ౭౪॥
స్వానంద తుంబళేల ఆతాం । పుఢిలే సమాసీం ॥ ౭౪॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే వైరాగ్యనిరూపణనామ సమాస దహావా ॥ ౧౦॥
॥ దశక తిసరా సమాప్త ॥