The Guru

শ্ৰী দাসবোধ অধ্যায 5

(Dasbodh Dashak 5 in Assamese)

Samartha Ramdas

Also known as Dasbodh · Dasbodh adhyay 5 · Shri Dasbodh

Dasbodh Dashak 5. The Dasbodh of Samartha Ramdas, spoken in the caves at Shivthar Ghal and set down by his disciple Kalyan Swami. Cast as a dialogue between guru and disciple across twenty dashaks, each of ten samasas, it moves from the discipline of listening through discrimination between the real and the unreal to the nature of the Self — practical throughout, and addressed to people living in the world. This dashak is named in its colophon for सिद्धलक्षणनिरूपण.

#of 609
মংত্ৰাংচা
সমাস পহিলা : গুৰুনিশ্চয ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস দুসৰা : গুৰুলক্ষণ ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
সমাস তিসৰা : শিষ্যলক্ষণ ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
সমাস চৱথা : উপদেশলক্ষণ ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
সমাস পাচৱা : বহুধাজ্ঞান নিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
সমাস সহাৱা : শুদ্ধজ্ঞান নিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
সমাস সাতৱা : বদ্ধলক্ষণ ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
সমাস আঠৱা : মুমুক্ষলক্ষণ ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
সমাস নৱৱা : সাধকনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
সমাস দহাৱা : সিদ্ধলক্ষণ নিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
সমাস পহিলা : গুৰুনিশ্চয ॥ শ্ৰীৰাম ॥
জয জজ জী সদ্গুৰু পূৰ্ণকামা । পৰমপুৰুষা আত্মযাৰামা ।
অনুৰ্ৱাচ্য তুমচা মহিমা । ৱৰ্ণিলা ন ৱচে ॥ ১॥
জেং ৱেদাংস সাংকডেং । জেং শব্দাসি কানডেং ।
তেং সত্শিষ্যাস ৰোকডেং । অলভ্য লাভে ॥ ২॥
জেং যোগিযাংচেং নিজৱৰ্ম । জেং শংকৰাচেং নিজধাম ।
জেং ৱিশ্ৰাংতীচেং নিজৱিশ্ৰাম । পৰম গুহ্য অগাধ ॥ ৩॥
তেং ব্ৰহ্ম তুমচেনি যোগেং । স্ৱযেং আপণচি হোঈজে আংগেং ।
দুৰ্ঘট সংসাৰাচেনি পাংগেং । পাংগিজেনা সৰ্ৱথা ॥ ৪॥
আতাং স্ৱামিচেনি লডিৱাল়পণেং । গুৰুশিষ্যাংচীং লক্ষণেং ।
সাংগিজেতী তেণেং প্ৰমাণেং – । মুমুক্ষেং শৰণ জাৱেং ॥ ৫॥
গুৰু তোং সকল়াংসী ব্ৰাহ্মণ । জৰ়্হীং তো জালা ক্ৰিযাহীন ।
তৰী তযাসীচ শৰণ । অনন্যভাৱেং অসাৱেং ॥ ৬॥
অহো যা ব্ৰাহ্মণাকাৰণেং । অৱতাৰ ঘেতলা নাৰাযেণেং ।
ৱিষ্ণূনেং শ্ৰীৱত্স মিৰৱিণেং । তেথেং ইতৰ তে কিতী ॥ ৭॥
ব্ৰাহ্মণৱচনেং প্ৰমাণ । হোতী শূদ্ৰাংচে ব্ৰাহ্মণ ।
ধাতুপাষাণীং দেৱপণ । ব্ৰাহ্মণচেনি মংত্ৰেং ॥ ৮॥
মুংজীবংধনেংৱিৰহিত । তো শূদ্ৰচি নিভ্ৰাংত ।
দ্ৱিজন্মী ম্হণোনি সতংত । দ্ৱিজ ঐসেং নাম ত্যাচেং ॥ ৯॥
সকল়াংসি পূজ্য ব্ৰাহ্মণ । হে মুখ্য ৱেদাজ্ঞা প্ৰমাণ ।
ৱেদৱিৰহিত তেং অপ্ৰমাণ । অপ্ৰিযে ভগৱংতা ॥ ১০॥
ব্ৰাহ্মণীং যোগ যাগ ৱ্ৰতেং দানেং । ব্ৰাহ্মণীং সকল় তীৰ্থাটণেং ।
কৰ্মমাৰ্গ ব্ৰাহ্মণাৱিণেং । হোণাৰ নাহীং ॥ ১১॥
ব্ৰাহ্মণ ৱেদ মূৰ্তিমংত । ব্ৰাহ্মণ তোচি ভগৱংত ।
পূৰ্ণ হোতী মনোৰথ । ৱিপ্ৰৱাক্যেংকৰূনী ॥ ১২॥
ব্ৰাহ্মণপূজনেং শুদ্ধ ৱৃত্তী- । হোঊন, জডে ভগৱংতীং ।
ব্ৰাহ্মণতীৰ্থে উত্তম গতী । পাৱতী প্ৰাণী ॥ ১৩॥
লক্ষভোজনীং পূজ্য ব্ৰাহ্মণ । আন যাতিসি পুসে কোণ ।
পৰী ভগৱংতাসি ভাৱ প্ৰমাণ । যেৰা চাড নাহীং ॥ ১৪॥
অসো ব্ৰাহ্মণা সুৰৱৰ ৱংদিতী । তেথেং মানৱ বাপুডেং কিতী ।
জৰী ব্ৰাহ্মণ মূঢমতী । তৰী তো জগদ্ৱংদ্য ॥ ১৫॥
অংত্যেজ শব্দজ্ঞাতা বৰৱা । পৰী তো নেঊন কাযী কৰাৱা ।
ব্ৰাহ্মণাসন্নিধ পুজাৱা । হেং তোং ন ঘডে কীং ॥ ১৬॥
জেং জনাৱেগল়েং কেলেং । তেং ৱেদেং অৱ্হেৰিলেং ।
ম্হণোনি তযাসি নাম ঠেৱিলেং । পাষাংডমত ॥ ১৭॥
অসো জে হৰিহৰদাস । তযাস ব্ৰাহ্মণীং ৱিস্ৱাস ।
ব্ৰাহ্মণভজনেং বহুতাংস । পাৱন কেলেং ॥ ১৮॥
ব্ৰাহ্মণেং পাৱিজে দেৱাধিদেৱা । তৰী কিমৰ্থ সদ্গুৰু কৰাৱা ।
ঐসেং ম্হণাল তৰী নিজঠেৱা । সদ্গুৰুৱিণ নাহীং ॥ ১৯॥
স্ৱধৰ্মকৰ্মী । ম্ পূজ্য ব্ৰাহ্মণ । পৰী জ্ঞান নৱ্হে সদ্গুৰুৱিণ ।
ব্ৰহ্মজ্ঞান নস্তাং সীণ । জন্মমৃত্য চুকেনা ॥ ২০॥
সদ্গুৰুৱিণ জ্ঞান কাংহীং । সৰ্ৱথা হোণাৰ নাহীং ।
অজ্ঞান প্ৰাণী প্ৰৱাহীং । ৱাহাতচি গেলে ॥ ২১॥
জ্ঞানৱিৰহিত জেং জেং কেলেং । তেং তেং জন্মাসি মূল় জালেং ।
ম্হণৌনি সদ্গুৰূচীং পাঊলেং । সুধৃঢ ধৰাৱীং ॥ ২২॥
জযাস ৱাটে দেৱ পাহাৱা । তেণেং সত্সংগ ধৰাৱা ।
সত্সংগেংৱিণ দেৱাধিদেৱা । পাৱিজেত নাহীং ॥ ২৩॥
নানা সাধনেং বাপুডীং । সদ্গুৰুৱিণ কৰিতী ৱেডীং ।
গুৰুকৃপেৱিণ কুডকুডীং । ৱেৰ্থচি হোতী ॥ ২৪॥
কাৰ্তিকস্নানেং মাঘস্নানেং । ৱ্ৰতেং উদ্যাপনেং দানেং ।
গোৰাংজনেং ধূম্ৰপানেং । সাধিতী পংচাগ্নী ॥ ২৫॥
হৰিকথা পুৰাণশ্ৰৱণ । আদৰেং কৰিতী নিৰূপণ ।
সৰ্ৱ তীৰ্থেং পৰম কঠিণ । ফিৰতী প্ৰাণী ॥ ২৬॥
ঝল়ফল়িত দেৱতাৰ্চনেং । স্নানেং সংধ্যা দৰ্ভাসনেং ।
টিল়ে মাল়া গোপীচংদনেং । ঠসে শ্ৰীমুদ্ৰাংচে ॥ ২৭॥
অৰ্ঘ্যপাত্ৰেং সংপুষ্ট গোকৰ্ণেং । মংত্ৰযংত্ৰাংচীং তাংব্ৰপৰ্ণেং ।
নানা প্ৰকাৰীচীং উপকৰ্ণেং । সাহিত্যশোভা ॥ ২৮॥
ঘংটা ঘণঘণা ৱাজতী । স্তোত্ৰেং স্তৱনেং আণী স্তুতী ।
আসনেং মুদ্ৰা ধ্যানেং কৰিতী । প্ৰদক্ষ্ণা নমস্কাৰ ॥ ২৯॥
পংচাযেত্ন পূজা কেলী । মৃত্তিকেচীং লিংগেং লাখোলী ।
বেলেং নাৰিকেল়েং ভৰিলী । সংপূৰ্ণ সাংগ পূজা ॥ ৩০॥
উপোষণেং নিষ্ঠা নেম । পৰম সাযাসীং কেলেং কৰ্ম ।
ফল়চি পাৱতী, ৱৰ্ম- । চুকলে প্ৰাণী ॥ ৩১॥
যেজ্ঞাদিকেং কৰ্মেং কেলীং । হৃদঈং ফল়াশা কল্পিলী ।
আপলে ইছেনেং ঘেতলী । সূতি জন্মাংচী ॥ ৩২॥
কৰূনি নানা সাযাস । কেলা চৌদা ৱিদ্যাংচা অভ্যাস ।
ৰিদ্ধি সিদ্ধি সাৱকাস । ৱোল়ল্যা জৰী ॥ ৩৩॥
তৰী সদ্গুৰুকৃপেৱিৰহিত । সৰ্ৱথা ন ঘডে স্ৱহিত ।
যেমেপুৰীচা অনৰ্থ । চুকেনা যেণেং ॥ ৩৪॥
জংৱ নাহীং জ্ঞানপ্ৰাপ্তী । তংৱ চুকেনা যাতাযাতী ।
গুৰুকৃপেৱিণ অধোগতী । গৰ্ভৱাস চুকেনা ॥ ৩৫॥
ধ্যান ধাৰণা মুদ্ৰা আসন । ভক্তী ভাৱ আণী ভজন ।
সকল়হি ফোল ব্ৰহ্মজ্ঞান – । জংৱ তেং প্ৰাপ্ত নাহীং ॥ ৩৬॥
সদ্গুৰুকৃপা ন জোডে । আণী ভলতীচকডে ৱাৱডে ।
জৈসেং আংধল়েং চাচৰোন পডে । গাৰীং আণী গডধৰাং ॥ ৩৭॥
জৈসেং নেত্ৰীং ঘালিতাং অংজন । পডে দৃষ্টীস নিধান ।
তৈসেং সদ্গুৰুৱচনেং জ্ঞান- । প্ৰকাশ হোযে ॥ ৩৮॥
সদ্গুৰুৱিণ জন্ম নিৰ্ফল় । সদ্গুৰুৱিণ দুঃখ সকল় ।
সদ্গুৰুৱিণ তল়মল় । জাণাৰ নাহীং ॥ ৩৯॥
সদ্গুৰুচেনি অভযংকৰেং । প্ৰগট হোঈজে ঈশ্ৱৰেং ।
সংসাৰদুঃখেং অপাৰেং । নাসোন জাতী ॥ ৪০॥
মাগেং জালে থোৰ থোৰ । সংত মহংত মুনেশ্ৱৰ ।
তযাংসহি জ্ঞানৱিজ্ঞানৱিচাৰ । সদ্গুৰুচেনী ॥ ৪১॥
শ্ৰীৰামকৃষ্ণ আদিকৰূনী । অতিতত্পৰ গুৰুভজনীং ।
সিদ্ধ সাধু আণী সংতজনীং । গুৰুদাস্য কেলেং ॥ ৪২॥
সকল় সৃষ্টীচে চাল়ক । হৰিহৰব্ৰহ্মাদিক ।
তেহি সদ্গুপদীং ৰংক । মহত্ৱা ন চঢেতী ॥ ৪৩॥
অসো জযাসি মোক্ষ ৱ্হাৱা । তেণেং সদ্গুৰু কৰাৱা ।
সদ্গুৰুৱিণ মোক্ষ পাৱাৱা । হেং কল্পাংতীং ন ঘডে ॥ ৪৪॥
আতাং সদ্গুৰু তে কৈসে । নৱ্হেতি ইতৰাং গুৰু ঐসে ।
জযাংচে কৃপেনেং প্ৰকাশে । শুদ্ধ জ্ঞান ॥ ৪৫॥
ত্যা সদ্গুৰূচী ৱোল়খণ । পুঢিলে সমাসীং নিৰূপণ ।
বোলিলেং অসে শ্ৰোতীং শ্ৰৱণ । অনুক্ৰমেং কৰাৱেং ॥ ৪৬॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে গুৰুনিশ্চযেনাম সমাস পহিলা ॥ ১॥
সমাস দুসৰা : গুৰুলক্ষণ ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
জে কৰামতী দাখৱিতী । তেহি গুৰু ম্হণিজেতী ।
পৰংতু সদ্গুৰু নৱ্হেতী । মোক্ষদাতে ॥ ১॥
সভামোহন ভুৰৰীং চেটকেং । সাবৰমংত্ৰ কৌটালেং অনেকেং ।
নানা চমত্কাৰ কৌতুকেং । অসংভাৱ্য সাংগতী ॥ ২॥
সাংগতী ঔষধীপ্ৰযোগ । কাং সুৱৰ্ণধাতূচা মাৰ্গ ।
দৃষ্টিবংধনেং লাগৱেগ । অভিল়াষাচা ॥ ৩॥
সাহিত সংগীত ৰাগজ্ঞান । গীত নৃত্য তান মান ।
নানা ৱাদ্যেং সিকৱিতী জন । তেহি যেক গুৰু ॥ ৪॥
ৱিদ্যা সিকৱিতী পংচাক্ষৰী । তাডেতোডে নানাপৰী ।
কাং পোট ভৰে জযাৱৰী । তে ৱিদ্যা সিকৱিতী ॥ ৫॥
জো যাতীচা জো ৱ্যাপাৰ । সিকৱিতী ভৰাৱযা উদৰ ।
তেহি গুৰু পৰী সাচাৰ- । সদ্গুৰু নৱ্হেতী ॥ ৬॥
আপলী মাতা আণী পিতা । তেহি গুৰুচি তত্ৱতাং ।
পৰী পৈলাপাৰ পাৱৱিতা । তো সদ্গুৰু ৱেগল়া ॥ ৭॥
গাঈত্ৰীমংত্ৰাচা ইচাৰূ । সাংগে তো সাচাৰ কুল়গুৰু ।
পৰী জ্ঞানেংৱিণ পৈলপাৰু । পাৱিজেত নাহীং ॥ ৮॥
জো ব্ৰহ্মজ্ঞান উপদেসী । অজ্ঞানাংধাৰেং নিৰসী ।
জীৱাত্মযাং পৰমাত্মযাংসী । ঐক্যতা কৰী ॥ ৯॥
ৱিঘডলে দেৱ আণী ভক্ত । জীৱশিৱপণেং দ্ৱৈত ।
তযা দেৱভক্তাং যেকাংত- । কৰী, তো সদ্গুৰু ॥ ১০॥
ভৱৱ্যাঘ্ৰেং ঘালূনি উডী । গোৱত্সাস তডাতোডী ।
কেলী, দেখোনি সীঘ্ৰ সোডী । তো সদ্গুৰু জাণাৱা ॥ ১১॥
প্ৰাণী মাযাজাল়ীং পডিলেং । সংসাৰদুঃখেং দুঃখৱলেং ।
ঐসেং জেণেং মুক্ত কেলেং । তো সদ্গুৰু জাণাৱা ॥ ১২॥
ৱাসনানদীমাহাংপুৰীং । প্ৰাণী বুডতাং গ্লাংতী কৰী ।
তেথেং উডী ঘালূনি তাৰী । তো সদ্গুৰু জাণাৱা ॥ ১৩॥
গৰ্ভৱাস অতি সাংকডী । ইছাবংধনাচী বেডী ।
জ্ঞান দেঊন সীঘ্ৰ সোডী । তো সদ্গুৰু স্ৱামী ॥ ১৪॥
ফোডূনি শব্দাচেং অংতৰ । ৱস্তু দাখৱী নিজসাৰ ।
তোচি গুৰু মাহেৰ । অনাথাংচেং ॥ ১৫॥
জীৱ যেকদেসী বাপুডেং । তযাস ব্ৰহ্মচি কৰী ৰোকডেং ।
ফেডী সংসাৰসাংকডে । ৱচনমাত্ৰেং ॥ ১৬॥
জেং ৱেদাংচে অভ্যাংতৰীং । তেং কাঢূন অপত্যাপৰী ।
শিষ্যশ্ৰৱণীং কৱল় ভৰী । উদ্গাৰৱচনেং ॥ ১৭॥
ৱেদ শাস্ত্ৰ মাহানুভাৱ । পাহাতাং যেকচি অনুভৱ ।
তোচি যেক গুৰুৰাৱ । ঐক্যৰূপেং ॥ ১৮॥
সংদেহ নিঃশেষ জাল়ী । স্ৱধৰ্ম আদৰেং প্ৰতিপাল়ী
ৱেদৱিৰহিত টৱাল়ী । কৰূংচ নেণে ॥ ১৯॥
জেং জেং মন অংগিকাৰী । তেং তেং স্ৱযেং মুক্ত কৰী ।
তো গুৰু নৱ্হে, ভিকাৰী- । ঝডে আলা ॥ ২০॥
শিষ্যাস ন লৱিতী সাধন । ন কৰৱিতী ইংদ্ৰিযেংদমন ।
ঐসে গুৰু আডক্যাচে তীন । মিল়ালে তৰী ত্যজাৱে ॥ ২১॥
জো কোণী জ্ঞান বোধী । সমূল় অৱিদ্যা ছেদী ।
ইংদ্ৰিযেংদমন প্ৰতিপাদী । তো সদ্গুৰু জাণাৱা ॥ ২২॥
যেক দ্ৰৱ্যাচে ৱিকিলে । যেক শিষ্যাচে আখিলে ।
অতিদুৰাশেনেং কেলে । দীনৰূপ ॥ ২৩॥
জেং জেং ৰুচে শিষ্যামনীং । তৈসীচ কৰী মনধৰণী ।
ঐসী কামনা পাপিণী । পডলী গল়াং ।
২৪॥ জো গুৰু ভীডসাৰু । তো অদ্ধমাহূন অদ্ধম থোৰু ।
চোৰটা মংদ পামৰু । দ্ৰৱ্যভোংদু ॥ ২৫॥
জৈসা ৱৈদ্য দুৰাচাৰী । কেলী সৰ্ৱস্ৱেং বোহৰী ।
আণী সেখীং ভীড কৰী । ঘাতঘেণা ॥ ২৬॥
তৈসা গুৰু নসাৱা । জেণেং অংতৰ পডে দেৱা ।
ভীড কৰূনিযাং, গোৱা- । ঘালী বংধনাচা ॥ ২৭॥
জেথেং শুদ্ধ ব্ৰহ্মজ্ঞান । আণী স্থূল় ক্ৰিযেচেং সাধন ।
তোচি সদ্গুৰু নিধান । দাখৱী ডোল়াং ॥ ২৮॥
দেখণেং দাখৱিতী আদৰেং । মংত্ৰ ফুম্কিতী কৰ্ণদ্ৱাৰেং ।
ইতুকেংচ জ্ঞান, তেং পামৰেং- । অংতৰলীং ভগৱংতা ॥ ২৯॥
বাণে তিহীংচী খূণ । তোচি গুৰু সুলক্ষণ ।
তেথেংচি ৰিঘাৱেং শৰণ । অত্যাদৰেং মুমুক্ষেং ॥ ৩০॥
অদ্ৱৈতনিৰূপণীং অগাধ ৱক্তা । পৰী ৱিষঈং লোলংগতা ।
ঐসিযা গুৰূচেনি সাৰ্থকতা । হোণাৰ নাহীং ॥ ৩১॥
জৈসা নিৰূপণসমযো । তৈসেংচি মনহি কৰী ৱাযো ।
কৃতবুদ্ধীচা জযো । জালাচ নাহীং ॥ ৩২॥
নিৰূপণীং সামৰ্থ্য সিদ্ধী । শ্ৰৱণ হোতাং দুৰাশা বাধী ।
নানা চমত্কাৰেং বুদ্ধী । দংডল়ূং লাগে ॥ ৩৩॥
পূৰ্ৱীং জ্ঞাতে ৱিৰক্ত ভক্ত । তযাংসি সাদৃশ্য ভগৱংত ।
আণী সামৰ্থ্যহি অদ্ভুত । সিদ্ধীচেনি যোগেং ॥ ৩৪॥
ঐসেং তযাংচেং সামৰ্থ্য । আমুচেং জ্ঞানচি নুসদেং ৱেৰ্থ ।
ঐসা সামৰ্থ্যাচা স্ৱাৰ্থ । অংতৰীং ৱসে ॥ ৩৫॥
নিশেষ দুৰাশা তুটে । তৰীচ ভগৱংত ভেটে ।
দুৰাশা ধৰিতী তে ৱোখটে । শব্দজ্ঞাতে কামিক ॥ ৩৬॥
বহুত জ্ঞাতীং নাগৱলীং । কামনেনেং ৱেডীং কেলীং ।
কামনা ইচ্ছিতাংচ মেলীং । বাপুডীং মূৰ্খেং ॥ ৩৭॥
নিশেষ কামনাৰহিত । ঐসা তো ৱিৰুল়া সংত ।
অৱঘ্যাংৱেগল়েং মত । অক্ষৈ জ্যাচেং ॥ ৩৮॥
অক্ষৈ ঠেৱা সকল়াংচা । পৰী পাংগডা ফিটেনা শৰীৰাচা ।
তেণেং মাৰ্গ ঈশ্ৱৰাচা । চুকোনি জাতী ॥ ৩৯॥
সিদ্ধি আণী সামৰ্থ্য জালেং । সামৰ্থ্যেং দেহাস মহত্ত্ৱ আলেং ।
তেণেং ৱেংচাড ৱল়কাৱলেং । দেহবুদ্ধীচেং ॥ ৪০॥
সাংডূনি অক্ষৈ সুখ । সামৰ্থ্য ইছিতী তে মূৰ্খ ।
কামনেসাৰিখেং দুঃখ । আণীক কাংহীংচ নাহীং ॥ ৪১॥
ঈশ্ৱৰেংৱিণ জে কামনা । তেণীংচি গুণেং নানা যাতনা ।
পাৱতী, হোতী পতনা- । ৱৰপডে প্ৰাণী ॥ ৪২॥
হোতাং শৰীৰাসী অংত । সামৰ্থ্যহি নিঘোন জাত ।
সেখীং অংতৰলা ভগৱংত । কামনাগুণেং ॥ ৪৩॥
ম্হণোনি নিঃকামতাৱিচাৰু । দৃঢবুদ্ধীচা নিৰ্ধাৰু ।
তোচি সদ্গুৰু পৈলপাৰু । পাৱৱী ভৱাচা ॥ ৪৪॥
মুখ্য সদ্গুৰূচেং লক্ষণ । আধীং পাহিজে ৱিমল় জ্ঞান ।
নিশ্চযাচেং সমাধান । স্ৱৰূপস্থিতী ॥ ৪৫॥
যাহীৱৰী ৱৈৰাগ্য প্ৰবল় । ৱৃত্তি উদাস কেৱল় ।
ৱিশেষ আচাৰেং নিৰ্মল় । স্ৱধৰ্মৱিষঈং ॥ ৪৬॥
যাহিৱৰী অধ্যাত্মশ্ৰৱণ । হৰিকথা নিৰূপণ ।
জেথেং পৰমাৰ্থৱিৱৰণ । নিৰংতৰ ॥ ৪৭॥
জেথেং সাৰাসাৰৱিচাৰ । তেথেং হোযে জগোদ্ধাৰ ।
নৱৱিধা ভক্তীচা আধাৰ । বহুতা জনাসী ॥ ৪৮॥
ম্হণোনি নৱৱিধা ভজন । জেথেং প্ৰতিষ্ঠলেং সাধন ।
হেং সদ্গুৰূচেং লক্ষণ । শ্ৰোতীং ৱোল়খাৱেং ॥ ৪৯॥
অংতৰীং শুদ্ধ ব্ৰহ্মজ্ঞান । বাহ্য নিষ্ঠেচেং ভজন ।
তেথেং বহু ভক্ত জন । ৱিশ্ৰাংতি পাৱতী ॥ ৫০॥
নাহীং উপাসনেচা আধাৰ । তো পৰমাৰ্থ নিৰাধাৰ ।
কৰ্মেংৱিণ অনাচাৰ । ভ্ৰষ্ট হোতী ॥ ৫১॥
ম্হণোনি জ্ঞান ৱৈৰাগ্য আণি ভজন । স্ৱধৰ্মকৰ্ম আণি সাধন ।
কথা নিৰূপণ শ্ৰৱণ মনন । নীতি ন্যাযে মৰ্যাদা ॥ ৫২॥
যামধেং যেক উণেং অসে । তেণেং তেং ৱিলক্ষণ দিসে ।
ম্হণৌন সৰ্ৱহি ৱিলসে । সদ্গুৰুপাসীং ॥ ৫৩॥
তো বহুতাংচেং পাল়ণকৰ্তা । ত্যাস বহুতাংচী অসে চিংতা ।
নানা সাধনেং সমৰ্থা । সদ্গুৰুপাসীং ॥ ৫৪॥
সাধনেংৱিণ পৰমাৰ্থ প্ৰতিষ্ঠে । তো মাগুতাং সৱেংচ ভ্ৰষ্টে ।
যাকাৰণে দুৰীদ্ৰষ্টে । মাহানুভাৱ ॥ ৫৫॥
আচাৰ উপাসনা সোডিতী । তে ভ্ৰষ্ট অভক্ত দিসতী ।
জল়ো তযাংচী মহংতী । কোণ পুসে ॥ ৫৬॥
কৰ্ম উপাসনেচা অভাৱ । তেথেং ভকাধেসি জালা ঠাৱ ।
তো কানকোংডা সমুদাৱ । প্ৰপংচী হাংসতী ॥ ৫৭॥
নীচ যাতীচা গুৰু । তোহী কানকোংড ৱিচাৰু ।
ব্ৰহ্মসভেস জৈসা চোৰূ । তৈসা দডে ॥ ৫৮॥
ব্ৰহ্মসভে দেখতাং । ত্যাচেং তীৰ্থ নযে ঘেতাং ।
অথৱা প্ৰসাদ সেৱিতাং । প্ৰাশ্চিত পডে ॥ ৫৯॥
তীৰ্থপ্ৰসাদাচী সাংডী কেলী । তেথেং নীচতা দিসোন আলী ।
গুৰুভক্তি তে সটৱলী । যেকাযেকী ॥ ৬০॥
গুৰুচী মৰ্যাদা ৰাখতাং । ব্ৰাহ্মণ ক্ষোভতী তত্ৱতাং ।
তেথেং ব্ৰাহ্মণ্য ৰক্ষূং জাতাং । গুৰুক্ষোভ ঘডে ॥ ৬১॥
ঐসীং সাংকডীং দোহীংকডে । তেথেং প্ৰস্তাৱা ঘডে ।
নীচ যাতীস গুৰুত্ৱ ন ঘডে । যাকাৰণেং ॥ ৬২॥
তথাপি আৱডী ঘেতলী জীৱেং । তৰী আপণচি ভ্ৰষ্টাৱেং ।
বহুত জনাংসী ভ্ৰষ্টৱাৱেং । হেং তোং দূষণচি কীং ॥ ৬৩॥
আতাং অসো হা ৱিচাৰূ । স্ৱযাতীচা পাহিজে গুৰু ।
নাহীং তৰী ভ্ৰষ্টাকাৰু । নেমস্ত ঘডে ॥ ৬৪॥
জে জে কাংহীং উত্তম গুণ । তেং তেং সদ্গুৰূচেং লক্ষণ ।
তথাপি সংগোং ৱোল়খণ । হোযে জেণেং ॥ ৬৫॥
যেক গুৰু যেক মংত্ৰগুৰু । যেক যংত্ৰগুৰু যেক তাংত্ৰগুৰু ।
যেক ৱস্তাদগুৰু যেক ৰাজগুৰু । ম্হণতী জনীং ॥ ৬৬॥
যেক কুল়গুৰু যেক মানিলা গুৰু । যেক ৱিদ্যাগুৰু যেক কুৱিদ্যাগুৰু ।
যেক অসদ্গুৰু যেক যাতিগুৰু । দংডকৰ্তে ॥ ৬৭॥
যেক মাতাগুৰু যেক পিতাগুৰু । যেক ৰাজাগুৰু যেক দেৱগুৰু ।
যেক বোলিজে জগদ্গুৰু । সকল়কল়া ॥ ৬৮॥
ঐসে হে সত্ৰা গুৰু । যাহিৱেগল়ে আণীক গুৰু ।
ঐক তযাংচা ৱিচাৰু । সাংগিজেল ॥ ৬৯॥
যেক স্ৱপ্নগুৰু যেক দীক্ষাগুৰু । যেক ম্হণতী প্ৰতিমাগুৰু ।
যেক ম্হণতী স্ৱযেং গুৰু । আপলা আপণ ॥ ৭০॥
জে জে যাতীচা জো ৱ্যাপাৰু । তে তে ত্যাচে তিতুকে গুৰু ।
যাচা পাহাতাং ৱিচাৰু । উদংড আহে ॥ ৭১॥
অসো ঐসে উদংড গুৰু । নানা মতাংচা ৱিচাৰু ।
পৰী জো মোক্ষদাতা সদ্গুৰু । তো ৱেগল়াচি অসে ॥ ৭২॥
নানা সদ্ৱিদ্যেচে গুণ । যাহিৱৰী কৃপাল়ূপণ ।
হেং সদ্গুৰূচেং লক্ষণ । জাণিজে শ্ৰোতীং ॥ ৭৩॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে গুৰুলক্ষণনাম সমাস দুসৰা ॥ ২॥
সমাস তিসৰা : শিষ্যলক্ষণ ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
মাঅগাং সদ্গুৰূচেং লক্ষণ । ৱিশদ কেলেং নিৰূপণ ।
আতাং সচ্ছিষ্যাচী ৱোল়খণ । সাৱধ ঐকা ॥ ১॥
সদ্গুৰুৱিণ সচ্ছিষ্য । তো ৱাযাং জায নিশেষ ।
কাং সচ্ছিষ্যেংৱিণ ৱিশেষ । সদ্গুৰু সিণে ॥ ২॥
উত্তমভূমি শোধিলী শুদ্ধ । তেথেং বীজ পেৰিলেং কিডখাদ ।
কাং তেং উত্তম বীজ পৰী সমংধ । খডকেংসি পডিলা ॥ ৩॥
তৈসা সচ্ছিষ্য তেং সত্পাত্ৰ । পৰংতু গুৰু সাংগে মংত্ৰ তংত্ৰ ।
তেথেং অৰত্ৰ না পৰত্ৰ । কাংহিংচ নাহীং ॥ ৪॥
অথৱা গুৰু পূৰ্ণ কৃপা কৰী । পৰী শিষ্য অনাধিকাৰী ।
ভাঅগ্যপুৰুষাচা ভিকাৰী । পুত্ৰ জৈসা ॥ ৫॥
তৈসেং যেকাৱিণ যেক । হোত অসে নিৰাৰ্থক ।
পৰলোকীংচেং সাৰ্থক । তেং দুৰ়্হাৱে ॥ ৬॥
ম্হণৌনি সদ্গুৰু আণী সচ্ছিষ্য । তেথেং ন লগতী সাযাস ।
ত্যাং উভযতাংচা হৱ্যাস । পুৰে যেকসৰা ॥ ৭॥
সুভূমি আণী উত্তম কণ । উগৱেনা প্ৰজন্যেংৱিণ ।
তৈসেং অধ্যাত্মনিৰূপণ । নস্তাং হোযে ॥ ৮॥
সেত পেৰিলেং আণী উগৱলেং । পৰংতু নিগেৱিণ গেলেং ।
সাধনেংৱিণ তৈসেং জালেং । সাধকাংসী ॥ ৯॥
জংৱৰী পীক আপণাস ভোগে । তংৱৰী অৱঘেংচি কৰণেং লাগে ।
পীক আলিযাংহি, উগেং- । ৰাহোংচি নযে ॥ ১০॥
তৈসেং আত্মজ্ঞান জালেং । পৰী সাধন পাহিজে কেলেং ।
যেক ৱেল় উদংড জেৱিলেং । তৰ়্হীং সামগ্ৰী পাহিজে ॥ ১১॥
ম্হণৌন সাধন অভ্যাস আণী সদ্গুগু । সচ্ছিষ্য আণী সচ্ছাস্ত্ৰৱিচাৰু ।
সত্কৰ্ম সদ্ৱাসনা, পাৰু- । পাৱৱী ভৱাচা ॥ ১২॥
সদুপাসনা সত্কৰ্ম । সত্ক্ৰিযা আণী স্ৱধৰ্ম ।
সত্সংগ আণী নিত্য নেম । নিৰংতৰ ॥ ১৩॥
ঐসেং হেং অৱঘেংচি মিল়ে । তৰীচ ৱিমল় জ্ঞান নিৱল়ে ।
নাহীং তৰী পাষাংড সংচৰে বল়েং । সমুদাঈং ॥ ১৪॥
যেথেং শব্দ নাহীং শিষ্যাসী । হেং অৱঘেং সদ্গুৰুপাসীং ।
সদ্গুৰু পালটী অৱগুণাসী । নানা যেত্নেং কৰূনী ॥ ১৫॥
সদ্গুৰুচেনি অসচ্ছিষ্য পালটে । পৰংতু সচ্ছিষ্যেং অসদ্গুৰু ন পালটে ।
কাং জেং থোৰপণ তুটে । ম্হণৌনিযা ॥ ১৬॥
যাকৰণেং সদ্গুৰু পাহিজে । তৰীচ সন্মাৰ্গ লাহিজে ।
নাহিং তৰী হোঈজে । পাষাংডা ৱৰপডে ॥ ১৭॥
যেথেং সদ্গুৰুচি কাৰণ । যেৰ সৰ্ৱ নিঃকাৰণ ।
তথাপি সাংগো ৱোল়খণ । সচ্ছিষ্যাচী ॥ ১৮॥
মুখ্য সচ্ছিষ্যাচেং লক্ষণ । সদ্গুৰুৱচনীং ৱিশ্ৱাস পূৰ্ণ ।
অনন্যভাৱেং শৰণ । ত্যা নাংৱ সচ্ছিষ্য ॥ ১৯॥
শিষ্য পাহিজে নিৰ্মল় । শিষ্য পাহিজে আচাৰসীল় ।
শিষ্য পাহিজে কেৱল় । ৱিৰক্ত অনুতাপী ॥ ২০॥
শিষ্য পাহিজে নিষ্ঠাৱংত । শিষ্য পাহিজে সুচিষ্মংত ।
শিষ্য পাহিজে নেমস্ত । সৰ্ৱপ্ৰকাৰীং ॥ ২১॥
শিষ্য পাহিজে সাক্ষপী ৱিশেষ । শিষ্য পাহিজে পৰম দক্ষ ।
শিষ্য পাহিজে অলক্ষ । লক্ষী ঐসা ॥ ২২॥
শিষ্য পাহিজে অতি ধীৰ । শিষ্য পাহিজে অতি উদাৰ ।
শিষ্য পাহিজে অতি তত্পৰ । পৰমাৰ্থৱিষঈং ॥ ২৩॥
শিষ্য পাহিজে পৰোপকাৰী । শিষ্য পাহিজে নিৰ্মত্সৰী ।
শিষ্য পাহিজে অৰ্থাংতৰীং । প্ৰৱেশকৰ্তা ॥ ২৪॥
শিষ্য পাহিজে পৰম শুদ্ধ । শিষ্য পাহিজে পৰম সাৱধ ।
শিষ্য পাহিজে অগাধ । উত্তম গুণাংচা ॥ ২৫॥
শিষ্য পাহিজে প্ৰজ্ঞাৱংত । শিষ্য পাহিজে প্ৰেমল় ভক্ত ।
শিষ্য পাহিজে নীতিৱংত । মৰ্যাদেচা ॥ ২৬॥
শিষ্য পাহিজে যুক্তিৱংত । শিষ্য পাহিজে বুদ্ধিৱংত ।
শিষ্য পাহিজে সংতাসংত । ৱিচাৰ ঘেতা ॥ ২৭॥
শিষ্য পাহিজে ধাৰিষ্টাচা । শিষ্য পাহিজে দৃঢ ৱ্ৰতাচা ।
শিষ্য পাহিজে উত্তম কুল়ীচা । পুণ্যসীল় ॥ ২৮॥
শিষ্য অসাৱা সাত্ৱিক । শিষ্য অসাৱা ভজক ।
শিষ্য অসাৱা সাধক । সাধনকৰ্তা ॥ ২৯॥
শিষ্য অসাৱা ৱিশ্ৱাসী । শিষ্য অসাৱা কাযাক্লেশী ।
শিষ্য অসাৱা পৰমাৰ্থাসী । ৱাঢঊং জাণে ॥ ৩০॥
শিষ্য অসাৱা স্ৱতংত্ৰ । শিষ্য অসাৱা জগমিত্ৰ ।
শিষ্য অসাৱা সত্পাত্ৰ । সৰ্ৱ গুণেং ॥ ৩১॥
শিষ্য অসাৱা সদ্ৱিদ্যেচা । শিষ্য অসাৱা সদ্ভাৱাচা ।
শিষ্য অসাৱা অংতৰীংচা । পৰমশুদ্ধ ॥ ৩২॥
শিষ্য নসাৱা অৱিৱেকী । শিষ্য নসাৱা গৰ্ভসুখী ।
শিষ্য অসাৱা সংসাৰদুঃখী । সংতপ্ত দেহী ॥ ৩৩॥
জো সংসাৰদুঃখেং দুঃখৱলা । জো ত্ৰিৱিধতাপেং পোল়লা ।
তোচি অধিকাৰী জালা । পৰমাৰ্থৱিষীং ॥ ৩৪॥
বহু দুঃখ ভোগিলেং জেণেং । তযাসীচ পৰমাৰ্থ বাণে ।
সংসাৰদুঃখাচেনি গুণেং । ৱৈৰাগ্য উপজে ॥ ৩৫॥
জযা সংসাৰাচা ত্ৰাস । তযাসীচ উপজে ৱিস্ৱাস ।
ৱিস্ৱাসবল়েং দৃঢ কাস । ধৰিলী সদ্গুৰূচী ॥ ৩৬॥
অৱিস্ৱাসেং কাস সোডিলী । ঐসীং বহুতেক ভৱীং বুডালীং ।
নানা জল়চৰীং তোডিলীং । মধ্যেংচি সুখদুঃখেং ॥ ৩৭॥
যাকাৰণেং দৃঢ ৱিস্ৱাস । তোচি জাণাৱা সচ্ছিষ্য ।
মোক্ষাধিকাৰী ৱিশেষ । আগ্ৰগণ্যু ॥ ৩৮॥
জো সদ্গুৰুৱচনেং নিৱালা । তো সযোজ্যতেচা আংখিলা ।
সাংসাৰসংগে পাংগিলা । ন ৱচে কদা ॥ ৩৯॥
সদ্গুৰুহূন দেৱ মোঠা । জযাস ৱাটে তো কৰংটা ।
সুটলা ৱৈভৱাচা ফাংটা । সামৰথ্যপিসেং ॥ ৪০॥
সদ্গুৰুস্ৱৰূপ তেং সংত । আণী দেৱাংস মাংডেল কল্পাংত ।
তেথেং কৈচেং উৰেল সামৰ্থ্য । হৰিহৰাংচেং ॥ ৪১॥
ম্হণৌন সদ্গুৰুসামৰ্থ্য আধীক । জেথেং আটতী ব্ৰহ্মাদিক ।
অল্পবুদ্ধী মানৱী ৰংক । তযাংসি হেং কল়েনা ॥ ৪২॥
গুৰুদেৱাংস বৰাবৰী- । কৰী তো শিষ্য দুৰাচাৰী ।
ভ্ৰাংতি বৈসলী অভ্যাংতৰীং । সিদ্ধাংত নেণৱে ॥ ৪৩॥
দেৱ মনিষীং ভাৱিলা । মংত্ৰীং দেৱপণাসি আলা ।
সদ্গুৰু ন ৱচে কল্পিলা । ঈশ্ৱৰাচেনি ॥ ৪৪॥
ম্হণৌনি সদ্গুৰু পূৰ্ণপণেং । দেৱাহূন আধীক কোটিগুণেং ।
জযাসি ৱৰ্ণিতাং ভাংডণেং । ৱেদশাস্ত্ৰীং লাগলীং ॥ ৪৫॥
অসো সদ্গুৰুপদাপুঢেং । দুজেং কাংহীংচ ন চঢে ।
দেৱসামৰ্থ্য তেং কেৱঢেং । মাযাজনিত ॥ ৪৬॥
অহো সদ্গুৰুকৃপা জযাসী । সামৰ্থ্য ন চলে তযাপাসীং ।
জ্ঞানবল়েং ৱৈভৱাসী । তৃণতুছ কেলেং ॥ ৪৭ ॥
অহো সদ্গুৰুকৃপেচেনি বল়েং । অপৰোক্ষজ্ঞানাচেনি উসাল়েং ।
মাযেসহিত ব্ৰহ্মাংড সগল়েং । দৃষ্টীস ন যেং ॥ ৪৮॥
ঐসেং সচ্ছিষ্যাচেং ৱৈভৱ । সদ্গুৰুৱচনীং দৃঢ ভাৱ ।
তেণেং গুণেং দেৱৰাৱ । স্ৱযেংচি হোতী ॥ ৪৯॥
অংতৰীং অনুতাপেং তাপলে । তেণেং অংতৰ শুদ্ধ জালেং ।
পুঢেং সদ্গুৰুৱচনেং নিৱালে । সচ্ছিষ্য ঐসে ॥ ৫০॥
লাগতাং সদ্গুৰুৱচনপংথেং । জালেং ব্ৰহ্মাংড পালথেং ।
তৰী জযাচ্যা শুদ্ধ ভাৱাৰ্থেং । পালট ন ধৰিজে ॥ ৫১॥
শৰণ সদ্গুৰূস গেলে । সচ্ছিষ্য ঐসে নিৱডলে ।
ক্ৰিযাপালটেং জালে । পাৱন ঈশ্ৱৰীং ॥ ৫২॥
ঐসা সদ্ভাৱ অংতৰীং । তেচি মুক্তীচে ৱাটেকৰী ।
যেৰ মাঈক ৱেষধাৰী । অসচ্ছিষ্য ॥ ৫৩॥
ৱাটে ৱিষযাংচে সুখ । পৰমাৰ্থ সংপাদণে লৌকিক ।
দেখোৱেখীং পঢতমূৰ্খ । শৰণ গেলে ॥ ৫৪॥
জালী ৱিষঈং ৱৃত্তি অনাৱৰ । দৃঢ ধৰিলা সংসাৰ ।
পৰমাৰ্থচৰ্চেচা ৱিচাৰ । মল়িণ ঝালা ॥ ৫৫॥
মোড ঘেতলা পৰমাৰ্থাচা । হৱ্যাস ধৰিলা প্ৰপংচাচা ।
ভাৰ ৱাহিলা কুটুংবাচা । কাবাডী জালা ॥ ৫৬॥
মানিলা প্ৰপংচীং আনংদ । কেলা পৰমাৰ্থী ৱিনোদ ।
ভ্ৰাংত মূঢ মতিমংদ । লোধলা কামীং ॥ ৫৭॥
সূকৰ পূজিলেং ৱিলেপনেং । ম্হৈসা মৰ্দিলা চংদনেং ।
তৈসা ৱিষঈ ব্ৰহ্মজ্ঞানেং । ৱিৱেকেং বোধিলা ॥ ৫৮॥
ৰাসভ উকিৰডাং লোল়ে । তযাসি পৰিমল়সোহল়ে ।
উলূক অংধাৰীং পল়ে । তযা কেৱী হংসপংগতী ॥ ৫৯॥
তৈসা ৱিষযদাৰীংচা বৰাডী । ঘালী অধঃপতনীং উডী ।
তযাস ভগৱংত আৱডী । সত্সংগ কৈংচা ॥ ৬০॥
ৱৰ্তী কৰূন দাংতাল়ীং । স্ৱানপুত্ৰ হাডেং চগল়ী ।
তৈসা ৱিষঈ তল়মল়ী । ৱিষযসুখাকাৰণে ।॥ ৬১॥
তযা স্ৱানমুখীং পৰমান্ন । কীং মৰ্কটাস সিংহাসন ।
তৈসেং ৱিষযশক্তাং জ্ঞান । জিৰেল কৈংচেং ॥ ৬২॥
ৰাসভেং ৰাখতাং জন্ম গেলা । তো পংডিতাংমধ্যেং প্ৰতিষ্ঠলা ।
ন ৱচে, তৈসা আঅশক্তালা । পৰমাৰ্থ নাহীং ॥ ৬৩॥
মিল়ালা ৰাজহংসাংচা মেল়া । তেথেং আলা ডোংবকাৱল়া ।
লক্ষূন ৱিষ্ঠেচা গোল়া । হংস ম্হণৱী ॥ ৬৪॥
তৈসে সজ্জনাচে সংগতী । ৱিষঈ সজ্জন ম্হণৱিতী ।
ৱিষয আমেদ্য চিত্তীং । গোল়া লক্ষিলা ॥ ৬৫॥
কাখে ঘেঊনিযাং দাৰা । ম্হণে মজ সংন্যাসী কৰা ।
তৈসা ৱিষঈ সৈৰাৱৈৰা । জ্ঞান বডবডী ॥ ৬৬॥
অসো ঐসে পঢতমূৰ্খ । তে কায জাণতী অদ্ৱৈতসুখ ।
নাৰকী প্ৰাণী নৰ্ক । ভোগিতী স্ৱৈচ্ছা ॥ ৬৭॥
ৱৈষেচী কৰীল সেৱা । তো কৈসা মংত্ৰী ম্হণাৱা ।
তৈসা ৱিষযদাস মানাৱা । ভক্তৰাজ কেৱী ॥ ৬৮॥
তৈসে ৱিষঈ বাপুডে । ত্যাংস জ্ঞান কোণীকডে ।
ৱাচাল় শাব্দিক বডবডে । ৱৰপডে জালে ॥ ৬৯॥
ঐসে শিষ্য পৰম নষ্ট । কনিষ্ঠাংমধেং কনিষ্ঠ ।
হীন অৱিৱেকী আণী দৃষ্ট । খল় খোটে দুৰ্জন ॥ ৭০॥
ঐসে জে পাপৰূপ । দীৰ্ঘদোষী ৱজ্ৰলেপ ।
তযাংস প্ৰাশ্চীত, অনুতাপ- । উদ্ভৱতাং ॥ ৭১॥
তেংহি পুন্হাং শৰণ জাৱেং । সদ্গুৰূস সংতোষৱাৱেং ।
কৃপাদৃষ্টী জালিযাং ৱ্হাৱেং । পুন্হাং শুদ্ধ ॥ ৭২॥
স্ৱামীদ্ৰোহ জযা ঘডে । তো যাৱশ্চংদ্ৰ নৰকীং পডে ।
তযাস উপাৱচি ন ঘডে । স্ৱামী তুষ্টল্যাৱাংচুনী ॥ ৭৩॥
স্মশানৱৈৰাগ্য আলেং । ম্হণোন লোটাংগণ ঘাতলেং ।
তেণেং গুণেং উপতিষ্ঠলে- । নাহীং জ্ঞান ।
৭৪॥ ভাৱ আণিলা জাযাচা । মংত্ৰ ঘেতলা গুৰূচা ।
শিষ্য জালা দো দিসাংচা । মংত্ৰাকাৰণেং ॥ ৭৫॥
ঐসে কেলে গুৰু উদংড । শব্দ সিকলা পাষাংড ।
জালা তোংডাল় তৰ্মুংড । মাহাপাষাংডী ॥ ৭৬॥
ঘডী যেক ৰডে আণী পডে । ঘডী যেক ৱৈৰাগ্য চঢে ।
ঘডী যেক অহংভাৱ জডে । জ্ঞাতেপণাচা ॥ ৭৭॥
ঘডী যেক ৱিস্ৱাস ধৰী । সৱেংচ ঘডি যেক গুৰ্গুৰী ।
ঐসে নানা ছংদ কৰী । পিসাট জৈসা ॥ ৭৮॥
কাম ক্ৰোধ মদ মত্সৰ । লোভ মোহ নানা ৱিকাৰ ।
অভিমান কাপট্য তিৰস্কাৰ । হৃদঈং নাংদতী ॥ ৭৯॥
অহংকাৰ আণী দেহপাংগ । অনাচাৰ আণী ৱিষযসংগ ।
সংসাৰ প্ৰপংচ উদ্ৱেগ । অংতৰীং ৱসে ॥ ৮০॥
দীৰ্ঘসূত্ৰী কৃতঘ্ন পাপী । কুকৰ্মী কুতৰ্কী ৱিকল্পী ।
অভক্ত অভাৱ সীঘ্ৰকোপী । নিষ্ঠুৰ পৰঘাতক ॥ ৮১॥
হৃদযেংসুন্য আণী আল়সী । অৱিৱেকী আণি অৱিস্ৱাসী ।
অধীৰ অৱিচাৰ, সংদেহাসী- । দৃঢ ধৰ্তা ॥ ৮২॥
আশা মমতা তৃষ্ণা কল্পনা । কুবুদ্ধী দুৰ্ৱৃত্তি দুৰ্ৱাসনা ।
অল্পবুদ্ধি ৱিষযকামনা । হৃদঈং ৱসে ॥ ৮৩॥
ঈষণা অসূযা তিৰস্কাৰেং । নিংদেসি প্ৰৱৰ্তে আদৰেং ।
দেহাভিমানেং হুংবৰে । জাণপণেং ॥ ৮৪॥
ক্ষুধা তৃষ্ণা আৱৰেনা । নিদ্ৰা সহসা ধৰেনা ।
কুটুংবচিংতা ৱোসৰেনা । ভ্ৰাংতি পডিলী ॥ ৮৫॥
শাব্দিক বোলে উদংড ৱাচা । লেশ নাহীং ৱৈৰাগ্যাচা ।
অনুতাপ ধাৰিষ্ট সাধনাচা । মাৰ্গ ন ধৰী ॥ ৮৬॥
ভক্তি ৱিৰক্তি না শাংতী । সদ্ৱৃত্তি লীনতা না দাংতী ।
কৃপা দযা না তৃপ্তী । সুবুদ্ধি অসেচ না ॥ ৮৭॥
কাযাক্লেসীং শেৰীৰহীন । ধৰ্মৱিষঈং পৰম কৃপণ ।
ক্ৰিযা পালটেনা কঠিণ । হৃদযে জযাচেং ॥ ৮৮॥
আৰ্জৱ নাহীং জনাসী । জো অপ্ৰিযে সজ্জনাসী ।
জযাচে জিৱীং আহিৰ্ণেসীং । পৰন্যূন ৱসে ॥ ৮৯॥
সদা সৰ্ৱকাল় লটিকা । বোলে মাঈক লাপণিকা ।
ক্ৰিযা ৱিচাৰ পাহতাং, যেকা । ৱচনীং সত্য নাহীং ॥ ৯০॥
পৰপীডেৱিষঈং তত্পৰ । জৈসে ৱিংচু আণি ৱিখাৰ ।
তৈসা কুশব্দেং জিৱ্হাৰ । ভেদী সকল়াংচেং ॥ ৯১॥
আপলে ঝাংকী অৱগুণ । পুঢিলাংস বোলে কঠিণ ।
মিথ্যা গুণদোষেংৱিণ । গুণদোষ লাৱী ॥ ৯২॥
স্ৱযেং পাপাত্মা অংতৰীং । পুঢিলাংচি কণৱ ন কৰী ।
জৈসা হিংসক দুৰাচাৰী । পৰদুঃখেং শিণেনা ॥ ৯৩॥
দুঃখ পৰাৱ্যাচেং নেণতী । দুৰ্জন গাংজিলে চি গাংজিতী ।
শ্ৰম পাৱতাং আনংদতী । আপুলে মনীং ॥ ৯৪॥
স্ৱদুঃখেং ঝুৰে অংতৰীং । আণী পৰদুঃখেং হাস্য কৰী ।
তযাস প্ৰাপ্ত যেমপুৰী । ৰাজদূত তাডিতী ॥ ৯৫॥
অসো ঐসেং মদাংধ বাপুডেং । তযাংসি ভগৱংত কৈংচা জোডে ।
জযাংস সুবুদ্ধি নাৱডে । পূৰ্ৱপাতকেংকৰূনী ॥ ৯৬॥
তযাস দেহাচা অংতীং । গাত্ৰেং ক্ষীণতা পাৱতী ।
জিৱলগেং ৱোসংডিতী । জাণৱেল তেৱ্হাং ॥ ৯৭॥
অসো ঐসে গুণাৱেগল়ে । তে সচ্ছিষ্য আগল়ে ।
দৃঢভাৱাৰ্থেং সোহল়ে । ভোগিতী স্ৱানংদাচে ॥ ৯৮॥
জযে স্থল়ীং ৱিকল্প জাগে । কুল়াভিমান পাঠীং লাগে ।
তে প্ৰাণী প্ৰপংচসংগেং । হিংপুটী হোতী ॥ ৯৯॥
জেণেংকৰিতাং দুঃখ জালেং । তেংচি মনীং দৃঢ ধৰিলেং ।
তেণেং গুণেং প্ৰাপ্ত জালেং । পুন্হাং দুঃখ ॥ ১০০॥
সংসাৰসংগেং সুখ জালেং । ঐসেং দেখিলেং না ঐকিলেং ।
ঐসেং জাণোন অনহিত কেলেং । তে দুঃখী হোতী স্ৱযেং ॥ ১০১॥
সংসাৰীং সুখ মানিতী । তে প্ৰাণী মূঢমতী ।
জাণোন ডোল়ে ঝাংকিতী । পঢতমূৰ্খ ॥ ১০২॥
প্ৰপংচ সুখেং কৰাৱা । পৰী কাংহীং পৰমাৰ্থ ৱাঢৱাৱা ।
পৰমাৰ্থ অৱঘাচি বুডৱাৱা । হেং ৱিহিত নৱ্হে ॥ ১০৩॥
মাগাং জালেং নিৰূপণ । গুৰুশিষ্যাংচী ৱোল়খণ ।
আতাং উপদেশাচেং লক্ষণ । সাংগিজেল ॥ ১০৪॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে শিষ্যলক্ষণনাম সমাস তিসৰা ॥ ৩॥
সমাস চৱথা : উপদেশলক্ষণ ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
ঐকা উপদেশাচীং লক্ষণেং । বহুৱিধেং কোণ কোণেং ।
সাংগতাং তেং অসাধাৰণেং । পৰী কাংহীং যেক সাংগোং ॥ ১॥
বহুত মংত্ৰ উপদেশিতী । কোণী নাম মাত্ৰ সাংগতী ।
যেক তে জপ কৰৱিতী । ৱোংকাৰাচা ॥ ২॥
শিৱমংত্ৰ ভৱানীমংত্ৰ । ৱিষ্ণুমংত্ৰ মাহাল্ক্ষ্মীমংত্ৰ ।
অৱধূতমংত্ৰ গণেশমংত্ৰ । মাৰ্তংডমংত্ৰ সাংগতী ॥ ৩॥
মছকূৰ্মৱৰ়্হাৱমংত্ৰ । নৃসিংহমংত্ৰ ৱামনমংত্ৰ ।
ভাৰ্গৱমংত্ৰ ৰঘুনাথমংত্ৰ । কৃষ্ণমংত্ৰ সাংগতী ॥ ৪॥
ভৈৰৱমংত্ৰ মল্লাৰিমংত্ৰ । হনুমংতমংত্ৰ যেক্ষিণীমংত্ৰ ।
নাৰাযেণমংত্ৰ পাংডুৰংগমংত্ৰ । অঘোৰমংত্ৰ সাংগতী ॥ ৫॥
শেষমংত্ৰ গৰুডমংত্ৰ । ৱাযোমন্ত্ৰ ৱেতাল়মংত্ৰ ।
ঝোটিংগমংত্ৰ বহুধা মংত্ৰ । কিতী ম্হণৌনি সাংগাৱে ॥ ৬॥
বাল়ামংত্ৰ বগুল়ামংত্ৰ । কাল়িমংত্ৰ কংকাল়িমংত্ৰ ।
বটুকমংত্ৰ নানা মংত্ৰ । নানা শক্তীংচে ॥ ৭॥
পৃথকাকাৰেং স্ৱতংত্ৰ । জিতুকে দেৱ তিতুকে মংত্ৰ ।
সোপে অৱঘড ৱিচিত্ৰ । খেচৰ দাৰুণ বীজাচে ॥ ৮॥
পাহোং জাতাং পৃথ্ৱীৱৰী । দেৱাংচী গণনা কোণ কৰী ।
তিতুকে মংত্ৰ ৱৈখৰী । কিতী ম্হণৌনি ৱদৱাৱী ॥ ৯॥
অসংখ্যাত মংত্ৰমাল়া । যেকাহূনি যেক আগল়া ।
ৱিচিত্ৰ মাযেচী কল়া । কোণ জাণে ॥ ১০॥
কিত্যেক মংত্ৰীং ভূতেং জাতী । কিত্যেক মংত্ৰীং ৱেথা নাসতী ।
কিত্যেক মংত্ৰীং উতৰতী । সিতেং ৱিংচূ ৱিখাৰ ॥ ১১॥
ঐসে নানা পৰীচে মংত্ৰী । উপদেশিতী কৰ্ণপাত্ৰীং ।
জপ ধ্যান পূজা যংত্ৰী । ৱিধানযুক্ত সাংগতী ॥ ১২॥
যেক শিৱ শিৱ সাংগতী । ।যেক হৰি হৰি ম্হণৱিতী ।
যেক উপদেশিতী । ৱিঠল ৱিঠল ম্হণোনী ॥ ১৩ ॥
যেক সাংগতী কৃষ্ণ কৃষ্ণ । যেক সাংগতী ৱিষ্ণ ৱিষ্ণ ।
যেক নাৰাযণ নাৰাযণ । ম্হণৌন উপদেশিতী ॥ ১৪॥
যেক ম্হণতী অচ্যুত অচ্যুত । যেক ম্হণতী অনংত অনংত ।
যেক সাংগতী দত্ত দত্ত । ম্হণত জাৱেং ॥ ১৫॥
যেক সাংগতী ৰাম ৰাম । যেক সাংগতী ওং ওং ম ।
যেক ম্হণতী মেঘশাম । বহুতাং নামীং স্মৰাৱা ॥ ১৬॥
যেক সাংগতী গুৰু গুৰু । যেক ম্হণতী পৰমেশ্ৱৰু ।
যেক ম্হণতী ৱিঘ্নহৰু । চিংতীত জাৱা ॥ ১৭॥
যেক সাংগতী শামৰাজ । যেক সাংগতী গৰুডধ্ৱজ ।
যেক সাংগতী অধোক্ষজ । ম্হণত জাৱেং ॥ ১৮॥
যেক সাংগতী দেৱ দেৱ । যেক ম্হণতী কেশৱ কেশৱ ।
যেক ম্হণতী ভাৰ্গৱ ভাৰ্গৱ । ম্হণত জাৱেং ॥ ১৯॥
যেক ৱিশ্ৱনাথ ম্হণৱিতী । যেক মল্লাৰি সাংগতী ।
যেক তে জপ কৰৱিতী । তুকাঈ তুকাঈ ম্হণৌনী ॥ ২০॥
হেং ম্হণৌনী সাংগাৱেং । শিৱশক্তীচীং অনংত নাংৱেং ।
ইছেসাৰিখীং স্ৱভাৱেং । উপদেশিতী ॥ ২১॥
যেক সাংগতী মুদ্ৰা চ্যাৰী । খেচৰী ভূচৰী চাচৰী অগোচৰী ।
যেক আসনেং পৰোপৰী । উপদেশিতী ॥ ২২॥
যেক দাখৱিতী দেখণী । যেক অনুহাতধ্ৱনী ।
যেক গুৰু পিংডজ্ঞানী । পিংডজ্ঞান সাংগতী ॥ ২৩॥
যেক সংগতী কৰ্মমাৰ্গ । যেক উপাসনামাৰ্গ ।
যেক সাংগতী অষ্টাংগ যোগ । নানা চক্ৰেং ॥ ২৪॥
যেক তপেং সাংগতী । যেক অজপাঅ নিৰোপিতী ।
যেক তত্ৱেং ৱিস্তাৰিতী , তত্ৱজ্ঞানী ॥ ২৫॥
যেক সাংগতী সগুণ । যেক নিৰোপিতী নিৰ্গুণ ।
যেক উপদেশিতী তীৰ্থাটণ । ফিৰাৱেং ম্হণূনী ॥ ২৬॥
যেক মাহাৱাক্যেং সাংগতী । ত্যাংচা জপ কৰাৱা ম্হণতী ।
যেক উপদেশ কৰিতী । সৰ্ৱ ব্ৰহ্ম ম্হণোনী ॥ ২৭॥
যেক শাক্তমাৰ্গ সাংগতী । যেক মুক্তমাৰ্গ প্ৰতিষ্ঠিতী ।
যেক ইংদ্ৰিযেং পূজন কৰৱিতী । যেকা ভাৱেং ॥ ২৮॥
যেক সাংগতী ৱশীকৰ্ণ । স্তংবন মোহন উচ্চাটণ ।
নানা চেটকেং আপণ । স্ৱযেং নিৰোপিতী ॥ ২৯॥
ঐসী উপদেশাংচী স্থিতী । পুৰে আতাং সাংগোং কিতী ।
ঐসে হে উপদেশ অসতী । অসংখ্যাত ।
৩০॥ ঐসে উপদেশ অনেক । পৰী জ্ঞানেৱিণ নিৰাৰ্থক ।
যেৱিষঈং অসে যেক । ভগৱদ্ৱচন ॥ ৩১॥
শ্লোক ॥
নানাশাস্ত্ৰং পঠেল্লোকো নানা দৈৱতপূজনম্ ।
আত্মজ্ঞানং ৱিনা পাৰ্থ সৰ্ৱকৰ্ম নিৰৰ্থকম্ ॥
শৈৱশাক্তাগমাদ্যা যে অন্যে চ বহৱো মতাঃ ।
অপভ্ৰংশসমাস্তে । অপি জীৱানাং ভ্ৰাংতচেতসাম্ ॥
ন হি জ্ঞানেন সদৃশং পৱিত্ৰমিদমুত্তমম্ ॥
যাকাৰণেং জ্ঞানাসমান । পৱিত্ৰ উত্তম ন দিসে অন্ন ।
ম্হণৌন আধীং আত্মজ্ঞান । সাধিলেং পাহিজে ॥ ৩২॥
সকল় উপদেশীং ৱিশেষ । আত্মজ্ঞানাচা উপদেশ ।
যেৱিষঈং জগদীশ । বহুতাং ঠাঈং বোলিলা ॥ ৩৩॥
শ্লোক ॥
যস্য কস্য চ ৱৰ্ণস্য জ্ঞানং দেহে প্ৰতিষ্ঠিতম্ ।
তস্য দাসস্য দাসোহং ভৱে জন্মনি জন্মনি ॥
আত্মজ্ঞানাচা মহিমা । নেণে চতুৰ্মুখ ব্ৰহ্মা ।
প্ৰাণী বাপুডা জীৱাত্মা । কাযে জাণে ॥ ৩৪॥
সকল় তীৰ্থাংচী সংগতী । স্নানদানাচী ফল়শ্ৰুতী ।
ত্যাহূনি জ্ঞানাচী স্থিতী । ৱিশেষ কোটিগুণেং ॥ ৩৫॥
শ্লোক: ॥
পৃথিৱ্যাং যানি তীৰ্থানি স্নানদানেষু যত্ফলম্ ।
তত্ফলং কোটিগুণিতং ব্ৰহ্মজ্ঞানসমোপমম্ ॥
ম্হণৌনি জেং আত্মজ্ঞান । তেং গহনাহূনি গহন ।
ঐক তযাচেং লক্ষণ । সাংগিজেল ॥ ৩৬॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে উপদেশনাম সমাস চৱথা ॥ ৪॥
সমাস পাচৱা : বহুধাজ্ঞান নিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
জংৱ তেং জ্ঞান নাহীং প্ৰাংজল় । তংৱ সৰ্ৱ কাংহীং নিৰ্ফল় ।
জ্ঞানৰহিত তল়মল় । জাণাৰ নাহীং ॥ ১॥
জ্ঞান ম্হণতাং ৱাটে ভস্ম । কাযে ৰে বা অসেল ৱৰ্ম ।
ম্হণৌনি হা অনুক্ৰম । সাংগিজেল আতাং ॥ ২॥
ভূত ভৱিষ্য ৱৰ্তমান । ঠাঊকেং আহে পৰিছিন্ন ।
যাসীহি ম্হণিজেত জ্ঞান । পৰী তেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ৩॥
বহুত কেলেং ৱিদ্যাপঠণ । সংগীতশাস্ত্ৰ ৰাগজ্ঞান ।
ৱৈদিক শাস্ত্ৰ ৱেদাধেন । হেংহি জ্ঞান নৱ্হে ॥ ৪॥
নানা ৱেৱসাযাচেং জ্ঞান । নানা দিক্ষেচেং জ্ঞান ।
নানা পৰীক্ষেচেং জ্ঞান । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ৫॥
নানা ৱনিতাংচী পৰীক্ষা । নানা মনুষ্যাংচী পৰীক্ষা ।
নানা নৰাংচী পৰীক্ষা । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ৬॥
নানা অশ্ৱাংচী পৰীক্ষা । নানা গজাংচী পৰীক্ষা ।
নানা স্ৱাপদাংচী পৰীক্ষা । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ৭॥
নানা পশূংচী পৰীক্ষা । নানা পক্ষাংচী পৰীক্ষা ।
নানা ভূতাংচী পৰীক্ষা । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ৮॥
নানা যানাংচী পৰীক্ষা । নানা ৱস্ত্ৰাংচী পৰীক্ষা ।
নানা শস্ত্ৰাংচী পৰীক্ষা । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ৯॥
নানা ধাতূংচী পৰীক্ষা । নানা নাণ্যাংচী পৰীক্ষা ।
নানা ৰত্নাংচী পৰীক্ষা । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ১০॥
নানা পাষাণ পৰীক্ষা । নানা কাষ্ঠাংচী পৰীক্ষা ।
নানা ৱাদ্যাংচী পৰীক্ষা । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ১১॥
নানা ভূমীংচী পৰীক্ষা । নানা জল়াংচী পৰীক্ষা ।
নানা সতেজ পৰীক্ষা । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ১২॥
নানা ৰসাংচী পৰীক্ষা । নানা বীজাংচী পৰীক্ষা ।
নানা অংকুৰ পৰীক্ষা । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ১৩॥
নানা পুষ্পাংচী পৰীক্ষা । নানা ফল়াংচী পৰীক্ষা ।
নানা ৱল্লীংচী পৰীক্ষা । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ১৪॥
নানা দুঃখাংচী পৰীক্ষা । নানা ৰোগাংচী পৰীক্ষা ।
নানা চিন্হাংচী পৰীক্ষা । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ১৫॥
নানা মংত্ৰাংচী পৰীক্ষা । নানা যংত্ৰাংচী পৰীক্ষা ।
নানা মূৰ্তীংচী পৰীক্ষা । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ১৬॥
নানা ক্ষত্ৰাংচী পৰীক্ষা । নানা গৃহাংচী পৰীক্ষা ।
নানা পাত্ৰাংচী পৰীক্ষা । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ১৭॥
নানা হোণাৰ পৰীক্ষা । নানা সমযাংচী পৰীক্ষা ।
নানা তৰ্কাংচী পৰীক্ষা । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ১৮॥
নানা অনুমান পৰীক্ষা । নানা নেমস্ত পৰীক্ষা ।
নানা প্ৰকাৰ পৰীক্ষা । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ১৯॥
নানা ৱিদ্যেচী পৰীক্ষা । নানা কল়েচী পৰীক্ষা ।
নানা চাতুৰ্য পৰীক্ষা । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ২০॥
নানা শব্দাংচী পৰীক্ষা । নানা অৰ্থাংচী পৰীক্ষা ।
নানা ভাষাংচী পৰীক্ষা । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ২১॥
নানা স্ৱৰাংচী পৰীক্ষা । নানা ৱৰ্ণাংচী পৰীক্ষা ।
নানা লেক্ষনপৰীক্ষা । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ২২॥
নানা মতাংচী পৰীক্ষা । নানা জ্ঞানাংচী পৰীক্ষা ।
নানা ৱৃত্তীংচী পৰীক্ষা । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ২৩॥
নানা ৰূপাংচী পৰীক্ষা । নানা ৰসনেচী পৰীক্ষা ।
নানা সুগংধপৰীক্ষা । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ২৪॥
নানা সৃষ্টীংচী পৰীক্ষা । নানা ৱিস্তাৰপৰীক্ষা ।
নানা পদাৰ্থপৰীক্ষা । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ২৫॥
নেমকেচি বোলণেং । তত্কাল়চি প্ৰতিৱচন দেণেং ।
সীঘ্ৰচি কৱিত্ৱ কৰণেং । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ২৬॥
নেত্ৰপালৱী নাদকল়া । কৰপালৱী ভেদকল়া ।
স্ৱৰপালৱী সংকেতকল়া । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ২৭॥
কাৱ্যকুশল় সংগীতকল়া । গীত প্ৰবংদ নৃত্যকল়া ।
সভাচ্যাতুৰ্য শব্দকল়া । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ২৮॥
ৱগ্ৱিল়াস মোহনকল়া । ৰম্য ৰসাল় গাযনকল়া ।
হাস্য ৱিনোদ কামকল়া । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ২৯॥
নানা লাঘৱেং চিত্ৰকল়া । নানা ৱাদ্যেং সংগীতকল়া ।
নানা প্ৰকাৰেং ৱিচিত্ৰ কল়া । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ৩০॥
আদিকৰূনি চৌসষ্টি কল়া । যাহি ৱেগল়্যা নানা কল়া ।
চৌদা ৱিদ্যা সিদ্ধি সকল়া । হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ৩১॥
অসো সকল় কল়াপ্ৰৱীণ । ৱিদ্যামাত্ৰ পৰিপূৰ্ণ ।
তৰী তে কৌশল্যতা, পৰী জ্ঞান- । ম্হণোংচি নযে ॥৩২॥
হেং জ্ঞান হোযেসেং ভাসে । পৰংতু মুখ্য জ্ঞান তেং অনাৰিসেং ।
জেথেং প্ৰকৃতীচেং পিসেং । সমূল় ৱাৱ ॥ ৩৩॥
জাণাৱেং দুসৰ্যাচেং জীৱীচেং । হে জ্ঞান ৱাটে সাচেং ।
পৰংতু হেং আত্মজ্ঞানাচেং । লক্ষণ নৱ্হে ॥ ৩৪॥
মাহানুভাৱ মাহাভলা । মানসপূজা কৰিতাং চুকলা ।
কোণী যেকেং পাচাৰিলা । ঐসেং নৱ্হে ম্হণোনী ॥ ৩৫॥
ঐসী জাণে অংতৰস্থিতী । তযাসি পৰম জ্ঞাতা ম্হণতী ।
পৰংতু জেণেং মোক্ষপ্ৰাপ্তী । তেং হেং জ্ঞান নৱ্হে ॥ ৩৬॥
বহুত প্ৰকাৰীংচী জ্ঞানেং । সাংগোং জাতাং অসাধাৰণেং ।
সাযোজ্যপ্ৰাপ্তী হোযে জেণেং । তেং জ্ঞান ৱেগল়েং ॥ ৩৭॥
তৰী তেং কৈসেং আহে জ্ঞান । সমাধানাচেং লক্ষণ ।
ঐসেং হেং ৱিশদ কৰূন । মজ নিৰোপাৱেং ॥ ৩৮ ॥
ঐসেং শুদ্ধ জ্ঞান পুসিলেং । তেং পুঢিলে সমাসীং নিৰোপিলেং ।
শ্ৰোতাং অৱধান দিধলেং । পাহিজে পুঢেং ॥ ৩৯॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে বহুধাজ্ঞাননাম সমাস পংচৱা ॥ ৫॥
সমাস সহাৱা : শুদ্ধজ্ঞান নিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
ঐক জ্ঞানাচেং লক্ষণ । জ্ঞান ম্হণিজে আত্মজ্ঞান ।
পাহাৱেং আপণাসি আপণ । যা নাংৱ জ্ঞান ॥ ১॥
মুখ্য দেৱাস জাণাৱেং । সত্য স্ৱৰূপ ৱোল়খাৱেং ।
নিত্যানিত্য ৱিচাৰাৱেং । যা নাংৱ জ্ঞান ॥ ২॥
জেথেং দৃশ্য প্ৰকৃতি সৰে । পংচভূতিক ৱোসৰে ।
সমূল় দ্ৱৈত নিৱাৰে । যা নাংৱ জ্ঞান ॥ ৩॥
মনবুদ্ধি অগোচৰ । ন চলে তৰ্কাচা ৱিচাৰ ।
উল্লেখ পৰেহুনি পৰ । যা নাংৱ জ্ঞান ॥ ৪॥
জেথেং নাহীং দৃশ্যভান । জেথেং জাণীৱ হেং অজ্ঞান ।
ৱিমল় শুদ্ধ স্ৱৰূপজ্ঞান । যাসি বোলিজে ॥ ৫॥
সৰ্ৱসাক্ষী অৱস্তা তুৰ্যা । জ্ঞান ঐসেং ম্হণতী তযা ।
পৰী তেং জাণিজে ৱাযাং । পদাৰ্থজ্ঞান ॥ ৬॥
দৃশ্য পদাৰ্থ জাণিজে । ত্যাস পদাৰ্থজ্ঞান বোলিজে ।
শুদ্ধ স্ৱৰূপ জাণিজে । যা নাংৱ স্ৱৰূপজ্ঞান ॥ ৭॥
জেথেং সৰ্ৱচি নাহীং ঠাঈংচেং । তেথেং সৰ্ৱসাক্ষত্ৱ কৈংচেং ।
ম্হণৌনি শুদ্ধ জ্ঞান তুৰ্যেচেং । মানূংচি নযে ॥ ৮॥
জ্ঞান ম্হণিজে অদ্ৱৈত । তুৰ্যা প্ৰত্যক্ষ দ্ৱৈত ।
ম্হণৌনি শুদ্ধ জ্ঞান সতংত । ৱেগল়েংচি অসে ॥ ৯॥
ঐক শুদ্ধ জ্ঞানাচেং লক্ষণ । শুদ্ধ স্ৱৰূপচি আপণ ।
যা নাংৱ শুদ্ধ স্ৱৰূপজ্ঞান । জাণিজে শ্ৰোতীং ॥ ১০॥
মাহাৱাক্যৌপদেশ ভলা । পৰী ত্যাচা জপ নাহীং বোলিলা ।
তেথীচা তো ৱিচাৰচি কেলা । পাহিজে সাধকেং ॥ ১১॥
মাহাৱাক্য উপদেশসাৰ । পৰী ঘেতলা পাহিজে ৱিচাৰ ।
ত্যাচ্যা জপেং, অংধকাৰ- । ন ফিটে ভ্ৰাংতীচা ॥ ১২॥
মাহাৱাক্যাচা অৰ্থ ঘেতাং । আপণ ৱস্তুচি তত্ৱতাং ।
ত্যাচা জপ কৰিতাং ৱৃথা । সীণচি হোযে ॥ ১৩॥
মাহাৱাক্যাশেং ৱিৱৰণ । হেং মুখ্য জ্ঞানাচেং লক্ষণ ।
শুদ্ধ লক্ষ্যাংচেং আপণ । ৱস্তুচ আহে ॥ ১৪॥
আপলা আপণাসি লাভ । হেং জ্ঞান পৰম দুল্লভ ।
জেং আদিঅংতীং স্ৱযংভ । স্ৱৰূপচি স্ৱযেং ॥ ১৫॥
জেথূন হেং সৰ্ৱ হী প্ৰগটে । আণি সকল়হী জেথেং আটে ।
তেং জ্ঞান জালিযাং ফিটে । ভ্ৰাংতি বংধনাচী ॥ ১৬॥
মতেং আণী মতাংতৰেং । জেথেং হোতী নিৰ্ৱিকাৰেং ।
অতিসূক্ষ্ম ৱিচাৰেং । পাহাতাং ঐক্য ॥ ১৭॥
জে যা চৰাচৰাচেং মূল় । শুদ্ধ স্ৱৰূপ নিৰ্মল় ।
যা নাংৱ জ্ঞান কেৱল় । ৱেদাংতমতেং ॥ ১৮॥
শোধিতাং আপলেং মূল় স্থান । সহজচি উডে অজ্ঞান ।
যা নাংৱ ম্হণিজে ব্ৰহ্মজ্ঞান । মোক্ষদাযেক ॥ ১৯॥
আপণাসি ৱোল়খোং জাতাং । আংগীং বাণে সৰ্ৱজ্ঞতা ।
তেণেং যেকদেসী ৱাৰ্তা । নিশেষ উডে ॥ ২০॥
মী কোণ ঐসা হেত- । ধৰূন, পাহাতাং দেহাতীত ।
আৱলোকিতাং নেমস্ত । স্ৱৰূপচি হোযে ॥ ২১॥
অসো পূৰ্ৱীং থোৰ থোৰ । জেণেং জ্ঞানেং পৈলপাৰ- ।
পাৱলে, তে সাচাৰ । ঐক আতাং ॥ ২২॥
ৱ্যাস ৱসিষ্ঠ মাহামুনী । শুক নাৰদ সমাধানী ।
জনকাদিক মাহাজ্ঞানী । যেণেংচি জ্ঞানেং ॥ ২৩॥
ৱামদেৱাদিক যোগেশ্ৱৰ । ৱাল্মীক অত্ৰি ঋষেশ্ৱৰ ।
শোনিকাদি অধ্যাত্মসাৰ । ৱেদাংতমতেং ॥ ২৪॥
সনকাদিক মুখ্যকৰূনী । আদিনাথ মীন গোৰক্ষমুনী ।
আণীক বোলতাং ৱচনী । অগাধ অসতী ॥ ২৫॥
সিদ্ধ মুনী মাহানুভাৱ । সকল়াংচা জো অংতৰ্ভাৱ ।
জেণেং সুখেং মাহাদেৱ । ডুল্লত সদা ॥ ২৬॥
জেং ৱেদশাস্ত্ৰাংচেং সাৰ । সিদ্ধাংত ধাদাংত ৱিচাৰ ।
জ্যাচী প্ৰাপ্তী ভাগ্যানুসাৰ । ভাৱিকাংস হোযে ॥ ২৭॥
সাধু সংত আণী সজ্জন । ভূত ভৱিষ্য ৱৰ্তমান ।
সৰ্ৱত্ৰাংচেং গুহ্য জ্ঞান । তেং সংগিজেল আতাং ॥ ২৮॥
তীৰ্থেং ৱ্ৰতেং তপেং দানেং । জেং ন জোডে ধূম্ৰপানেং ।
পংচাগ্নী গোৰাংজনেং । জেং প্ৰাপ্ত নৱ্হে ॥ ২৯॥
সকল় সাধনাচেং ফল় । জ্ঞানাচী সিগচি কেৱল় ।
জেণেং সংশযাচেং মূল় । নিশেষ তুটে ॥ ৩০॥
ছপন্ন ভাষা তিতুকে গ্ৰংথ । আদিকৰূন ৱেদাংত ।
যা ইতুকিযাংচা গহনাৰ্থ । যেকচি আহে ॥ ৩১॥
জেং নেণৱে পুৰাণীং । জেথেং সিণল্যা ৱেদৱাণী ।
তেংচি আতাং যেচি ক্ষণীং । বোধীন গুৰুকৃপেং ॥ ৩২॥
পাহিলেং নস্তাং সংস্কৃতীং । ৰীগ নাহীং মৰ়্হাষ্ট গ্ৰংথীং ।
হৃদঈং ৱসল্যা কৃপামুৰ্তী । সদ্গুৰু স্ৱামী ॥ ৩৩॥
আতাং নলগে সংস্কৃত । অথৱা গ্ৰংথ প্ৰাকৃত ।
মাঝা স্ৱামী কৃপেসহিত । হৃদঈং ৱসে ॥ ৩৪॥
ন কৰিতাং ৱেদাভ্যাস । অথৱা শ্ৰৱণসাযাস ।
প্ৰেত্নেংৱিণ সৌৰস । সদ্গুৰুকৃপা ॥ ৩৫॥
গ্ৰংথ মাত্ৰ মৰ়্হাষ্ট । ত্যাহূন সংস্কৃত শ্ৰেষ্ঠ ।
ত্যা সংস্কৃতামধেং পষ্ট । থোৰ তো ৱেদাংত ॥ ৩৬॥
ত্যা ৱেদাংতাপৰতেং কাংহীং । সৰ্ৱথা শ্ৰেষ্ঠ নাহীং ।
জেথেং ৱেদগৰ্ভ সৰ্ৱহী । প্ৰগটজালা ॥ ৩৭॥
অসো ঐসা জো ৱেদাংত । ত্যা ৱেদাংতাচাহি মথিতাৰ্থ ।
অতিগহন জো পৰমাৰ্থ । তো তূং ঐক আতাং ॥ ৩৮॥
অৰে গহনাচেংহী গহন । তেং তূং জাণ সদ্গুৰুৱচন ।
সদ্গুৰুৱচনেং সমাধান । নেমস্ত আহে ॥ ৩৯॥
সদ্গুৰুৱচন তোচি ৱেদাংত । সদ্গুৰুৱচন তোচি সিদ্ধাংত ।
সদ্গুৰুৱচন তোচি ধাদাংত । সপ্ৰচীত আতাং ॥ ৪০॥
জেং অত্যংত গহন । মাঝ্যা স্ৱামীচেং ৱচন ।
জেণেং মাঝে সমাধান । অত্যংত জালেং ॥ ৪১॥
তেং হেং মাঝেং জীৱীচেং গুজ । মী সাংগৈন ম্হণতোং তুজ ।
জৰী অৱধান দেসী মজ ॥ তৰী আতাং যেচ ক্ষণীং ॥ ৪২॥
শিষ্য ম্লান্ৱদনেং বোলে । ধৰিলে সদৃঢ পাউলে ।
মগ বোলোং আৰংভিলেং । গুৰুদেৱেং ॥ ৪৩॥
অহং ব্ৰহ্মাস্মি মাহাংৱাক্য । যেথীচা অৰ্থ অতৰ্ক্যে ।
তোহী সাংগতোং, ঐক্য- । গুৰুশিষ্য জেথেং ॥ ৪৪॥
ঐক শিষ্যা যেথীচেং ৱৰ্ম । স্ৱযেং তূংচি আহেসি ব্ৰহ্ম ।
যে ৱিষঈং সংদেহ ভ্ৰম । ধৰূংচি নকো ॥ ৪৫॥
নৱৱিধা প্ৰকাৰেং ভজন । ত্যাংত মুখ্য তেং আত্মনিৱেদন ।
তেং সমগ্ৰ প্ৰকাৰেং কথন । কীজেল আতাং ॥ ৪৬॥
নিৰ্মাণ পংচভূতেং যীযেং । কল্পাংতীং নাসতীং যেথান্ৱযেং ।
প্ৰকৃতি পুৰুষ জীযেং । তেহী ব্ৰহ্ম হোতী ॥ ৪৭॥
দৃশ্য পদাৰ্থ আটতাং । আপণহি নুৰে তত্ৱতাং ।
ঐক্যৰূপেং ঐক্যতা । মুল়ীংচ আহে ॥ ৪৮॥
সৃষ্টীচী নাহীং ৱাৰ্তা । তেথেং মুল়ীংচ ঐক্যতা ।
পিংড ব্ৰহ্মাংড পাহোং জাতাং । দিসেল কোঠেং ॥ ৪৯॥
জ্ঞানৱন্হী প্ৰগটে । তেণেং দৃশ্য কেৰ আটে ।
তদাকাৰেং মূল় তুটে । ভিন্নত্ৱাচেং ॥ ৫০॥
মিথ্যত্ৱেং ৱৃত্তি ফিৰে । তোং দৃশ্য অসতাংচ ৱোসৰে ।
সহজচি যেণেং প্ৰকাৰেং । জালেং আত্মনিৱেদন ॥ ৫১॥
অসো গুৰূচে ঠাঈং অনন্যতা । তৰী তুজ কাযেসী ৰে চিংতা ।
ৱেগল়েংপণেং অভক্তা । উৰোংচি নকো ॥ ৫২॥
আতাং হেংচি দৃঢীকৰ্ণ- । ৱ্হাৱযা, কৰীং সদ্গুৰুভজন ।
সদ্গুৰুভজনেং সমাধান । নেমস্ত আহে ॥ ৫৩॥
যা নাংৱ শিষ্যা আত্মজ্ঞান । যেণেং পাৱিজে সমাধান ।
ভৱভযাচেং বংধন । সমূল় মিথ্যা ॥ ৫৪॥
দেহ মী ৱাটে জ্যা নৰা । তো জাণাৱা আত্মহত্যাৰা ।
দেহাভিনানেং যেৰঝাৰা । ভোগিল্যাচ ভোগী ॥ ৫৫॥
অসো চহূং দেহাৱেগল়া । জন্মকৰ্মাসী নিৰাল়া ।
সকল় আবাল়গোবল়া । সবাহ্য তূং ॥ ৫৬॥
কোণাসীচ নাহীং বংধন । ভ্ৰাংতিস্তৱ ভুললে জন ।
দৃঢ ঘেতলা দেহাভিমান । ম্হণৌনিযাং ॥ ৫৭॥
শিষ্যা যেকাংতীং বৈসাৱেং । স্ৱৰূপীং ৱিশ্ৰাংতীস জাৱেং ।
তেণেং গুণেং দৃঢাৱে । পৰমাৰ্থ হা ॥ ৫৮॥
অখংড ঘডে শ্ৰৱণমনন । তৰীচ পাৱিজে সমাধান ।
পূৰ্ণ জালিযাং ব্ৰহ্মজ্ঞান । ৱৈৰাগ্য ভৰে আংগীং ॥ ৫৯॥
শিষ্যা মুক্তপণেং অনৰ্গল় । কৰিসীং ইংদ্ৰিযেং বাষ্কল় ।
তেণেং তুঝী তল়মল় । জাণাৰ নাহীং ॥ ৬০॥
ৱিষঈং ৱৈৰাগ্য উপজলেং । তযাসীচ পূৰ্ণ জ্ঞান জালেং ।
মণী টাকিতাংচি লাধলেং । ৰাজ্য জেৱীং ॥ ৬১॥
মণী হোতাং সীগটাচা । লোভ ধৰূনিযা তযাচা ।
মূৰ্খপণেং ৰাজ্যাচা । অৱ্হেৰ কেলা ॥ ৬২॥
ঐক শিষ্যা সাৱধান । আতাং ভৱিষ্য মী সাংগেন ।
জযা পুৰুষাস জেং ধ্যান । তযাসি তেংচি প্ৰাপ্ত ॥ ৬৩॥
ম্হণোনি জে অৱিদ্যা । সাংডূন ধৰাৱী সুৱিদ্যা ।
তেণেং গুণেং জগদ্ৱংদ্যা । পাৱিজে সীঘ্ৰ ॥ ৬৪॥
সন্যপাতাচেনি দুঃখেং । ভযানক দৃষ্টীস দেখে ।
ঔষধ ঘেতাংচি সুখেং । আনংদ পাৱে ॥ ৬৫॥
তৈসেং অজ্ঞানসন্যপাতেং । মিথ্যা দৃষ্টীস দিসতেং ।
জ্ঞানাউষধ ঘেতাং তেং । মুল়ীংচ নাহীং ॥ ৬৬॥
মিথ্যা স্ৱপ্নেং ৱোসণালা । তো জাগৃতীস আণিলা ।
তেণেং পূৰ্ৱদশা পাৱলা । নিৰ্ভয জে ॥ ৬৭॥
মিথ্যাচ পৰী সত্য ৱাটলেং । তেণেং গুণেং দুঃখ জালেং ।
মিথ্যা আণী নিৰসলেং । হেং তোং ঘডেনা ॥ ৬৮॥
মিথ্যা আহে জাগৃতাসী । পৰী ৱেঢা লাৱিলেং নিদ্ৰিস্তাংসী ।
জাগা জালিযাং তযাসী । ভযেংচি নাহীং॥ ৬৯॥
পৰী অৱিদ্যাঝোংপ যেতে ভৰেং । ভৰে সৰ্ৱাংগী কাৱিৰেং ।
পূৰ্ণ জাগৃতী শ্ৰৱণদ্ৱাৰেং- । মননেং কৰাৱী ॥ ৭০॥
জাগৃতীচী ৱোল়খণ । ঐক তযাচেং লক্ষণ ।
জো ৱিষঈং ৱিৰক্ত পূৰ্ণ । অংতৰাপাসুনী ॥ ৭১॥
জেণেং ৱিৰক্তীস ন যাৱেং । তো সাধক ঐসেং জাণাৱেং ।
তেণেং সাধন কৰাৱেং । থোৰীৱ সাংডুনী ॥ ৭২॥
সাধন ন মনে জযালা । তো সিদ্ধপণে বদ্ধ জালা ।
ত্যাহূনি মুমুক্ষ ভলা । জ্ঞানাধিকাৰী ॥ ৭৩॥
তংৱ শিষ্যেং কেলা প্ৰশ্ন । কৈসেং বদ্ধমুমুক্ষাচেং লক্ষণ ।
সাধক সিদ্ধ ৱোল়খণ । কৈসী জাণাৱী ॥ ৭৪॥
যাচেং উত্তৰ শ্ৰোতযাংসী । দিধলেং পুঢিলীযে সমাসীং ।
সাৱধ শ্ৰোতীং কথেসী । অৱধান দ্যাৱেং ॥ ৭৫॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে শুদ্ধজ্ঞাননিৰূপণনাম সমাস সহাৱা ॥ ৬॥
সমাস সাতৱা : বদ্ধলক্ষণ ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
সৃষ্টী জে কাং চৰাচৰ । জীৱ দাটলে অপাৰ ।
পৰী তে অৱঘে চত্ৱাৰ । বোলিজেতী ॥ ১॥
ঐক তযাংচেং লক্ষণ । চত্ৱাৰ তে কোণ কোণ ।
বদ্ধ মুমুক্ষ সাধক জাণ । চৌথা সিদ্ধ ॥ ২॥
যাং চৌঘাংৱিৰহিত কাংহীং । সচৰাচৰীং পাংচৱা নাহীং ।
আতাং অসো হেং সৰ্ৱহী । ৱিশদ কৰূং ॥ ৩॥
বদ্ধ ম্হণিজে তো কোণ । কৈসেং মুমুক্ষাচেং লক্ষণ ।
সাধকসিদ্ধৱোল়খণ । কৈসী জাণাৱী ॥ ৪॥
শ্ৰোতীং ৱ্হাৱেং সাৱধ । প্ৰস্তুত ঐকা বদ্ধ ।
মুমুক্ষ সাধক আণি সিদ্ধ । পুঢেং নিৰোপিলে ॥ ৫॥
আতাং বদ্ধ তো জাণিজে ঐসা । অংধাৰীংচা অংধ জৈসা ।
চক্ষুৱিণ দাহী দিশা । সুন্যাকাৰ ॥ ৬॥
ভক্ত জ্ঞাতে তাপসী । যোগী ৱীতৰাগী সংন্যাসী ।
পুঢেং দেখতাং দৃষ্টীসী । যেণাৰ নাহীং ॥ ৭॥
ন দিসে নেণে কৰ্মাকৰ্ম । ন দিসে নেণে ধৰ্মাধৰ্ম ।
ন দিসে নেণে সুগম । পৰমাৰ্থপংথ ॥ ৮॥
তযাস ন দিসে সচ্ছাস্ত্ৰ । সত্সংগতি সত্পাত্ৰ ।
সন্মাৰ্গ জো কাং পৱিত্ৰ । তো হী ন দিসে ॥ ৯॥
ন কল়ে সাৰাসাৰ ৱিচাৰ । ন কল়ে স্ৱধৰ্ম আচাৰ ।
ন কল়ে কৈসা পৰোপকাৰ । দানপুণ্য ॥ ১০॥
নাহীং পোটীং ভূতদযা । নাহীং সুচিষ্মংত কাযা ।
নাহীং জনাসি নিৱৱাৱযা । ৱচন মৃদ ॥ ১১॥
ন কল়ে ভক্তি ন কল়ে জ্ঞান । ন কল়ে ৱৈৰাগ্য ন কল়ে ধ্যান ।
ন কল়ে মোক্ষ ন কল়ে সাধন । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ১২॥
ন কল়ে দেৱ নিশ্চযাত্মক । ন কল়ে সংতাংচা ৱিৱেক ।
ন কল়ে মাযেচেং কৌতুক । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ১৩॥
ন কল়ে পৰমাৰ্থাচী খূণ । ন কল়ে অধ্যাত্মনিৰূপণ ।
ন কল়ে আপণাসি আপণ । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ১৪॥
ন কল়ে জীৱাচেং জন্মমূল় । ন কল়ে সাধনাচেং ফল় ।
ন কল়ে তত্ৱতাং কেৱল় । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ১৫॥
ন কল়ে কৈসেং তেং বংধন । ন কল়ে মুক্তীচেং লক্ষণ ।
ন কল়ে ৱস্তু ৱিলক্ষণ । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ১৬॥
ন কল়ে শাস্ত্ৰাৰ্থ বোলিলা । ন কল়ে নিজস্ৱাৰ্থ আপুলা ।
ন কল়ে সংকল্পেং বাংধলা । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ১৭॥
জযাসি নাহীং আত্মজ্ঞান । হেং মুখ্য বদ্ধাচেং লক্ষণ ।
তীৰ্থ ৱ্ৰত দান পুণ্য । কাংহীংচ নাহীং ॥ ১৮॥
দযা নাহীং কৰুণা নাহীং । আৰ্জৱ নাহীং মিত্ৰি নাহীং ।
শাংতি নাহীং ক্ষ্মা নাহীং । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ১৯॥
জেং জ্ঞানৱিশিং উণেং । তেথেং কৈচীং জ্ঞানাচীং লক্ষণেং ।
বহুসাল কুলক্ষণেং । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ২০॥
নানা প্ৰকাৰীচে দোষ- । কৰিতাং, ৱাটে পৰম সংতোষ ।
বাষ্কল়পণাচা হৱ্যাস । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ২১॥
বহু কাম বহু ক্ৰোধ । বহু গৰ্ৱ বহু মদ ।
বহু দ্ৱংদ বহু খেদ । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ২২॥
বহু দৰ্প বহু দংভ । বহু ৱিষযে বহু লোভ ।
বহু কৰ্কশ বহু অশুভ । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ২৩॥
বহু গ্ৰামণী বহু মত্সৰ । বহু অসূযা তিৰস্কাৰ ।
বহু পাপী বহু ৱিকাৰ । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ২৪॥
বহু অভিমান বহু তাঠা । বহু অহংকাৰ বহু ফাংটা ।
বহু কুকৰ্মাচা সাংঠা । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ২৫॥
বহু কাপট্য ৱাদৱেৱাদ । বহু কুতৰ্ক ভেদাভেদ ।
বহু ক্ৰূইৰ কৃপামংদ । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ২৬॥
বহু নিংদা বহু দ্ৱেষ । বহু অধৰ্ম বহু অভিল়াষ ।
বহু প্ৰকাৰীচে দোষ । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ২৭॥
বহু ভ্ৰষ্ট অনাচাৰ । বহু নষ্ট যেকংকাৰ ।
বহু আনিত্য অৱিচাৰ । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ২৮॥
বহু নিষ্ঠুৰ বহু ঘাতকী । বহু হত্যাৰা বহু পাতকী ।
তপীল় কুৱিদ্যা অনেকী । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ২৯॥
বহু দুৰাশা বহু স্ৱাৰ্থী । বহু কল়হ বহু অনৰ্থী ।
বহু ডাঈক দুৰ্মতী । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ৩০॥
বহু কল্পনা বহু কামনা । বহু তৃষ্ণা বহু ৱাসনা ।
বহু মমতা বহু ভাৱনা । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ৩১॥
বহু ৱিকল্পী বহু ৱিষাদী । বহু মূৰ্খ বহু সমংধী ।
বহু প্ৰপংচী বহু উপাধী । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ৩২॥
বহু ৱাচাল় বহু পাষংডী । বহু দুৰ্জন বহু থোতাংডী ।
বহু পৈশূন্য বহু খোডী । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ৩৩॥
বহু অভাৱ বহু ভ্ৰম । বহু ভ্ৰাংতি বহু তম ।
বহু ৱিক্ষেপ বহু ৱিৰাম । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ৩৪॥
বহু কৃপণ বহু খংদস্তী । বহু আদখণা বহু মস্তী ।
বহু অসত্ক্ৰিযা ৱ্যস্তী । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ৩৫॥
পৰমাৰ্থৱিষঈং অজ্ঞান । প্ৰপংচাচেং উদংড জ্ঞান ।
নেণে স্ৱযেং সমাধান । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ৩৬॥
পৰমাৰ্থাচা অনাদৰ । প্ৰপংচাচা অত্যাদৰ ।
সংসাৰভাৰ জোজাৰ । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ৩৭॥
সত্সংগাচী নাহীং গোডী । সংতনিংদেচী আৱডী ।
দেহেবুদ্ধীচী ঘাতলী বেডী । যা নাৱ বদ্ধ ॥ ৩৮॥
হাতীং দ্ৰৱ্যাচী জপমাল় । কাংতাধ্যান সৰ্ৱকাল় ।
সত্সংগাচা দুষ্কাল় । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ৩৯॥
নেত্ৰীং দ্ৰৱ্য দাৰা পাহাৱী । শ্ৰৱণীং দ্ৰৱ্য দাৰা ঐকাৱী ।
চিংতনীং দ্ৰৱ্য দাৰা চিংতাৱী । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ৪০॥
কাযা ৱাচা আণি মন । চিত্ত ৱিত্ত জীৱ প্ৰাণ ।
দ্ৰৱ্যদাৰেচেং কৰী ভজন । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ৪১॥
ইংদ্ৰিযেং কৰূন নিশ্চল় । চংচল় হোঊং নেদী পল় ।
দ্ৰৱ্যদাৰেসি লাৱী সকল় । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ৪২॥
দ্ৰৱ্য দাৰা তেংচি তীৰ্থ । দ্ৰৱ্য দাৰা তোচি পৰমাৰ্থ ।
দ্ৰৱ্য দাৰা সকল় স্ৱাৰ্থ । ম্হণে তো বদ্ধ ॥ ৪৩॥
ৱেৰ্থং জাঊং নেদী কাল় । সংসাৰচিংতা সৰ্ৱকাল় ।
কথা ৱাৰ্তা তেচি সকল় । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ৪৪॥
নানা চিংতা নানা উদ্ৱেগ । নানা দুঃখাচে সংসৰ্গ ।
কৰী পৰমাৰ্থাচা ত্যাগ । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ৪৫॥
ঘটিকা পল় নিমিষ্যভৰী । দুশ্চীত নৱ্হতাং অংতৰীং ।
সৰ্ৱকাল় ধ্যান কৰী । দ্ৰৱ্যদাৰাপ্ৰপংচাচেং ॥ ৪৬॥
তীৰ্থ যাত্ৰা দান পুণ্য । ভক্তি কথা নিৰূপণ ।
মংত্ৰ পূজা জপ ধ্যান । সৰ্ৱহী দ্ৰৱ্য দাৰা ॥ ৪৭॥
জাগৃতি স্ৱপ্ন ৰাত্ৰি দিৱস । ঐসা লাগলা ৱিষযেধ্যাস ।
নাহীং ক্ষণাচা অৱকাশ । যা নাংৱ বদ্ধ ॥ ৪৮॥
ঐসেং বদ্ধাচেং লক্ষণ । মুমুক্ষপণীং পালটে জাণ ।
ঐক তেহী ৱোল়খণ । পুঢিলীযে সমাসীং ॥ ৪৯॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে বদ্ধলক্ষণনাম সমাস সাতৱা ॥ ৭॥
সমাস আঠৱা : মুমুক্ষলক্ষণ ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
সংসাৰমদাচেনি গুণেং । নানা হীনেং কুলক্ষণেং ।
জযাচেনি মুখাৱলোকনেং । দোষচি লাগে ॥ ১॥
ঐসা প্ৰণী জো কাং বদ্ধ । সংসাৰীং ৱৰ্ততাং অবদ্ধ ।
তাযস প্ৰাপ্ত জালা খেদ । কাল়াংতৰীং ॥ ২॥
সংসাৰদুঃখেং দুখৱলা । ত্ৰিৱিধতাপেং পোল়লা ।
নিৰূপণেং প্ৰস্তাৱলা । অংতৰ্যামীং ॥ ৩॥
জালা প্ৰপংচীং উদাস । মনেং ঘেতলা ৱিষযত্ৰাস ।
ম্হণে আতাং পুৰে সোস । সংসাৰীংচা ॥ ৪॥
প্ৰপংচ জাঈল সকল় । যেথীল শ্ৰম তোং নিৰ্ফল় ।
আতাং কাংহীং আপুলা কাল় । সাৰ্থক কৰূং ॥ ৫॥
ঐসী বুদ্ধি প্ৰস্তাৱলী । পোটীং আৱস্তা লাগলী ।
ম্হণে মাঝী ৱযেসা গেলী । ৱেৰ্থচি আৱঘী ॥ ৬॥
পূৰ্ৱী নানা দোষ কেলে । তে অৱঘেচি আঠৱলে ।
পুঢেং যেউনি উভে ঠেলে । অংতৰ্যামীং ॥ ৭॥
আঠৱে যেমাচী যাতনা । তেণেং ভযেচি ৱাটে মনা ।
নাহীং পাপাসি গণনা । ম্হণৌনিযাং ॥ ৮॥
নাহীং পুণ্যাচা ৱিচাৰ । জালে পাপাচে ডোংগৰ ।
আতাং দুস্তৰ হা সংসাৰ । কৈসা তৰোং ॥ ৯॥
আপলে দোষ আছ্যাদিলে । ভল্যাংস গুণদোষ লাৱিলে ।
দেৱা ম্যাং ৱেৰ্থচ নিংদিলে । সংত সাধু সজ্জন ॥ ১০॥
নিংদে ঐসে নাহীং দোষ । তেং মজ ঘডলে কীং ৱিশেষ ।
মাঝে অৱগুণীং আকাশ । বুডোং পাহে ॥ ১১॥
নাহীং ৱোল়খিলে সংত । নাহীং অৰ্চিলা ভগৱংত ।
নাহীং অতিত অভ্যাগত । সংতুষ্ট কেলে ॥ ১২॥
পূৰ্ৱ পাপ ৱোঢৱলেং । মজ কাংহীংচ নাহীং ঘডলেং ।
মন অৱ্হাটীং পডিলেং । সৰ্ৱকাল় ॥ ১৩॥
নাহীং কষ্টৱিলেং শেৰীৰ । নাহীং কেলা পৰোপকাৰ ।
নাহীং ৰক্ষিলা আচাৰ । কামমদেং ॥ ১৪॥
ভক্তিমাতা হে বুডৱিলী । শাংতি ৱিশ্ৰাংতি মোডিলী ।
মূৰ্খপণেং ম্যাং ৱিঘডিলী । সদ্বুদ্ধি সদ্ৱাসনা ॥ ১৫॥
আতাং কৈসেং ঘডে সাৰ্থক । দোষ কেলে নিৰাৰ্থক ।
পাহোং জাতাং ৱিৱেক । উৰলা নাহীং ॥ ১৬॥
কোণ উপাযে কৰাৱা । কৈসা পৰলোক পাৱাৱা ।
কোণ্যা গুণেং দেৱাধিদেৱা । পাৱিজেল ॥ ১৭॥
নাহীং সদ্ভাৱ উপজলা । অৱঘা লোকিক সংপাদিলা ।
দংভ ৱৰপংগেং কেলা । খটাটোপ কৰ্মাচা ॥ ১৮॥
কীৰ্তন কেলেং পোটাসাঠীং । দেৱ মাংডিলে হাটৱটীং ।
আহা দেৱা বুদ্ধি খোটী । মাঝী মীচ জাণেং ॥ ১৯॥
পোটীং ধৰূনি অভিমান । শব্দীং বোলে নিৰাভিমান ।
অংতৰীং ৱাংছূনিযাং ধন । ধ্যানস্ত জালোং ॥ ২০॥
ৱিত্পত্তীনেং লোক ভোংদিলে । পোটাসাঠীং সংত নিংদিলে ।
মাঝে পোটীং দোষ ভৰলে । নানা প্ৰকাৰীংচে ॥ ২১॥
সত্য তেংচি উছেদিলেং । মিথ্য তেংচি প্ৰতিপাদলেং ।
ঐসেং নানা কৰ্ম কেলেং । উদৰংভৰাকাৰণেং ॥ ২২॥
ঐসা পোটীং প্ৰস্তাৱলা । নিৰূপণেং পালটলা ।
তোচি মুমুক্ষ বোলিলা । গ্ৰংথাংতৰীং ॥ ২৩॥
পুণ্যমাৰ্গ পোটীং ধৰী । সত্সংগাচী ৱাংছা কৰী ।
ৱিৰক্ত জালা সংসাৰীং । যা নাংৱ মুমুক্ষ ॥ ২৪॥
গেলে ৰাজে চক্ৰৱৰ্তী । মাঝেং ৱৈভৱ তেং কিতী ।
ম্হণে ধৰূং সত্সংগতী । যা নাংৱ মুমুক্ষ ॥ ২৫॥
আপুলে অৱগুণ দেখে । ৱিৰক্তিবল়েং ৱোল়খে ।
আপণাসি নিংদী দুঃখেং । যা নাংৱ মুমুক্ষ ॥ ২৬॥
ম্হণে মী কাযে অনোপকাৰী । ম্হণে মী কায দংভধাৰী ।
ম্হণে মী কাযে অনাচাৰী । যা নাংৱ মুমুক্ষ ॥ ২৭॥
ম্হণে মী পতিত চাংডাল় । ম্হণে মী দুৰাচাৰী খল় ।
ম্হণে মী পাপী কেৱল় । যা নাংৱ মুমুক্ষ ॥ ২৮॥
ম্হণে মী অভক্ত দুৰ্জন । ম্হণে মী হীনাহূনি হীন ।
ম্হণে মী জন্মলো পাষাণ । যা নাংৱ মুমুক্ষ ॥ ২৯॥
ম্হণে মী দুৰাভিমানী । ম্হণে মী তপীল় জনীং ।
ম্হণে মী নানা ৱেসনী । যা নাংৱ মুমুক্ষ ॥ ৩০॥
ম্হণে মী আল়সী আংগচোৰ । ম্হণে মী কপটী কাতৰ ।
ম্হণে মী মূৰ্খ অৱিচাৰ । যা নাংৱ মুমুক্ষ ॥ ৩১॥
ম্হণে মী নিকামী ৱাচাল় । ম্হণে মী পাষাংডী তোংডাল় ।
ম্হণে মী কুবুদ্ধি কুটীল় । যা নাংৱ মুমুক্ষ ॥ ৩২॥
ম্হণে মী কাংহীংচ নেণে । ম্হণে মী সকল়াহূনি উণেং ।
আপলীং ৱৰ্ণী কুলক্ষণেং । যা নাংৱ মুমুক্ষ ॥ ৩৩॥
ম্হণে মী অনাধিকাৰী । ম্হণে মী কুশ্চিল় অঘোৰী ।
ম্হণে মী নীচ নানাপৰী । যা নাংৱ মুমুক্ষ ॥ ৩৪॥
ম্হণে মী কাযে আপস্ৱাৰ্থী । ম্হণে মী কাযে অনৰ্থী ।
ম্হণে মী নৱ্হে পৰমাৰ্থী । যা নাংৱ মুমুক্ষ ॥ ৩৫॥
ম্হণে মী অৱগুণাচী ৰাসী । ম্হণে মী ৱেৰ্থ আলোং জন্মাসী ।
ম্হণে মী ভাৰ জালোং ভূমীসী । যা নাংৱ মুমুক্ষ ॥ ৩৬॥
আপণাস নিংদী সাৱকাস । পোটীং সংসাৰাচা ত্ৰাস ।
ধৰী সত্সংগাচা হৱ্যাস । যা নাংৱ মুমুক্ষ ॥ ৩৭॥
নানা তীৰ্থে ধুংডাল়িলীং । শমদমাদি সাধনেং কেলীং ।
নানা গ্ৰন্থাংতৰেং পাহিলীং । শোধূনিযাং ॥ ৩৮॥
তেণেং নৱ্হে সমাধান । ৱাটে অৱঘাচ অনুমান ।
ম্হণে ৰিঘোং সংতাংস শৰণ । যা নাংৱ মুমুক্ষ ॥ ৩৯॥
দেহাভিমান কুল়াভিমান । দ্ৰৱ্যাভিমান নানাভিমান ।
সাংডূনি, সংতচৰণীং অনন্য- । যা নাংৱ মুমুক্ষ ॥ ৪০॥
অহংতা সাংডূনি দূৰী । আপণাস নিংদী নানাপৰী ।
মোক্ষাচী অপেক্ষা কৰী । যা নাংৱ মুমুক্ষ ॥ ৪১॥
জ্যাচেং থোৰপণ লাজে । জো পৰমাৰ্থাকাৰণেং ঝিজে ।
সংতাপাঈং ৱিশ্ৱাস উপজে । যা নাংৱ মুমুক্ষ ॥ ৪২॥
স্ৱাৰ্থ সাংডূন প্ৰপংচাচা । হৱ্যাস ধৰিলা পৰমাৰ্থাচা ।
অংকিত হোঈন সজ্জনাচা । ম্হণে তো মুমুক্ষ ॥ ৪৩॥
ঐসা মুমুক্ষ জাণিজে । সংকেতচিন্হেং ৱোল়খিজে ।
পুঢেং শ্ৰোতীং অৱধান দীজে । সাধকলক্ষণীং ॥ ৪৪॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে মুমুক্ষলক্ষণনাম সমাস আঠৱা ॥ ৮॥
সমাস নৱৱা : সাধকনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
মাগাং মুমুক্ষাচেং লক্ষণ । সংকেতেং কেলেং কথন ।
আতাং পৰিসা সাৱধান । সাধক তো কৈসা ॥ ১॥
অৱগুণাচা কৰূনি ত্যাগ । জেণেং ধৰিলা সংতসংগ ।
তযাসি বোলিজে মগ । সাধক ঐসা ॥২॥
জো সংতাংসি শৰণ গেলা । সংতজনীং আশ্ৱাসিলা ।
মগ তো সাধক বোলিলা । গ্ৰন্থাংতৰীং ॥ ৩॥
উপদেশিলেং আত্মজ্ঞান । তুটলেং সংসাৰবংধন ।
দৃঢতেকাৰণেং কৰী সাধন । যা নাংৱ সাধক ॥ ৪॥
ধৰী শ্ৰৱণাচী আৱডী । অদ্ৱৈতনিৰূপণাচী গোডী ।
মননেং অৰ্থাংতৰ কাঢী । যা নাংৱ সাধক ॥ ৫॥
হোতাং সাৰাসাৰ ৱিচাৰ । ঐকে হোঊনি তত্পৰ ।
সংদেহ ছেদূনি, দৃঢোত্তৰ- । আত্মজ্ঞান পাহে ॥ ৬॥
নানা সংদেহনিৱৃত্তী- । ৱ্হাৱযা, ধৰী সত্সংগতী ।
আত্মশাস্ত্ৰগুৰুপ্ৰচীতী । ঐক্যতেসী আণী ॥ ৭॥
দেহবুদ্ধি ৱিৱেকেং ৱাৰী । আত্মবুদ্ধি সদৃঢ ধৰী ।
শ্ৰৱণ মন কেলেংচি কৰী । যা নাংৱ সাধক ॥ ৮॥
ৱিসংচূনি দৃশ্যভান । দৃঢ ধৰী আত্মজ্ঞান ।
ৱিচাৰেং ৰাখে সমাধান । যা নাংৱ সাধক ॥ ৯॥
তোডূনি দ্ৱৈতাচী উপাধী । অদ্ৱৈত ৱস্তু সাধনেং সাধী ।
লাৱী ঐক্যতেচী সমাধী । যা নাংৱ সাধক ॥ ১০॥
আত্মজ্ঞান জীৰ্ণ জৰ্জৰ । ত্যাচা কৰী জীৰ্ণোদ্ধাৰ ।
ৱিৱেকেং পাৱে পৈলপাৰ । যা নাংৱ সাধক ॥ ১১॥
উত্তমেং সাধূচীং লক্ষণেং । আংগিকাৰী নিৰূপণেং ।
বল়েংচি স্ৱৰূপাকাৰ হোণেং । যা নাংৱ সাধক ॥ ১২॥
অসত্ক্ৰিযা তে সোডিলী । আণী সত্ক্ৰিযা তে ৱাঢৱিলী ।
স্ৱৰূপস্থিতী বল়াৱলী । যা নাংৱ সাধক ॥ ১৩॥
অৱগুণ ত্যাগী দিৱসেংদিৱস । কৰী উত্তম গুণাচা অভ্যাস ।
স্ৱৰূপীং লাৱী নিজধ্যাস । যা নাংৱ সাধক ॥ ১৪॥
দৃঢ নিশ্চযাচেনি বল়েং । দৃশ্য অসতাংচ নাডল়ে ।
সদা স্ৱৰূপীং মিসল়ে । যা নাংৱ সাধক ॥ ১৫॥
প্ৰত্যক্ষ মাযা অলক্ষ কৰী । অলক্ষ ৱস্তু লক্ষী অংতৰীং ।
আত্মস্থিতীচী ধাৰণা ধৰী । যা নাংৱ সাধক ॥ ১৬॥
জেং যা জনাসি চোৰলেং । মনাস ন ৱচে অনুমানলেং ।
তেংচি জেণেং দৃঢ কেলেং । যা নাংৱ সাধক ॥ ১৭॥
জেং বোলতাংচি ৱাচা ধৰী । জেং পাহাতাংচি অংধ কৰী ।
তেং সাধী নানা পৰী । যা নাংৱ সাধক ॥ ১৮॥
জেং সাধূং জাতা সাধৱেনা । জেং লক্ষূং জাতাং লক্ষৱেনা ।
তেংচি অনুভৱেং আণী মনা । যা নাংৱ সাধক ॥ ১৯॥
জেথেং মনচি মাৱল়ে । জেথে তৰ্কচি পাংগুল়ে ।
তেংচি অনুভৱা আণী বল়েং । যা নাংৱ সাধক ॥ ২০॥
স্ৱানুভৱাচেনি যোগেং । ৱস্তু সাধী লাগৱেগেং ।
তেংচি ৱস্তু হোযে আংগেং । যা নাংৱ সাধক ॥ ২১॥
অনুভৱাচীং আংগেং জাণে । যোগিযাংচে খুণে বাণে ।
কাংহীংচ নহোন অসণেং । যা নাংৱ সাধক ॥ ২২॥
পৰতী সাৰূন উপাধী । অসাধ্য ৱস্তু সাধনেং সাধী ।
স্ৱৰূপীং কৰী দৃঢ বুদ্ধী । যা নাংৱ সাধক ॥ ২৩॥
দেৱাভক্তাচেং মূল় । শোধূন পাহে সকল় ।
সাধ্যচি হোযে তত্কাল় । যা নাংৱ সাধক ॥ ২৪॥
ৱিৱেকবল়েং গুপ্ত জালা । আপেংআপ মাৱল়লা ।
দিসতো, পৰী দেখিলা । নাহীংচ কোণীং ॥ ২৫॥
মীপণ মাগেং সাংডিলেং । স্ৱযেং আপণাস ধুংডিলেং ।
তুৰ্যেসহি ৱোলাংডিলেং । যা নাংৱ সাধক ॥ ২৬॥
পুঢেং উন্মনীচা সেৱটীং । আপলী আপণ অখংড ভেটী ।
অখংড অনুভৱীং জ্যাচী দৃষ্টী । যা নাংৱ সাধক ॥ ২৭॥
দ্ৱৈতাচা তটকা তোডিলা । ভাসাচা ভাস মোডিলা ।
দেহীং অসোনি ৱিদেহ জালা । যা নাংৱ সাধক ॥ ২৮॥
জযাস অখংড স্ৱৰূপস্থিতী । নাহীং দেহাচী অহংকৃতী ।
সকল় সংদেহনিৱৃত্তী । যা নাংৱ সাধক ॥ ২৯॥
পংচভূতাংচা ৱিস্তাৰ । জযাসি ৱাটে স্ৱপ্নাকাৰ ।
নিৰ্গুণীং জযাচা নিৰ্ধাৰ । যা নাংৱ সাধক ॥ ৩০॥
স্ৱপ্নীং ভযে জেং ৱাটলেং । তেং জাগৃতাস নাহীং আলেং ।
সকল় মিথ্যা নিৰ্ধাৰিলেং । যা নাংৱ সাধক ॥ ৩১॥
মাযেচেং জেং প্ৰত্যক্ষপণ । জনাস ৱাটে হেং প্ৰমাণ ।
স্ৱানুভৱেং অপ্ৰমাণ । সাধকেং কেলেং ॥ ৩২॥
নিদ্ৰা সাংডূনি চেইৰা জালা । তো স্ৱপ্নভযাপাসূন সুটলা ।
মাযা সাংডূন তৈসা গেলা । সাধক স্ৱৰূপীং ॥ ৩৩॥
ঐসি অংতৰস্থিতী বাণলী । বাহ্য নিস্পৃহতা অৱলংবিলী ।
সংসাৰৌপাধী ত্যাগিলী । যা নাংৱ সাধক ॥ ৩৪॥
কামাপাসূনি সুটলা । ক্ৰোধাপাসূনি পল়ালা ।
মদ মত্সৰ সাংডিলা । যেকীকডে ॥ ৩৫॥
কুল়াভিমানাসি সাংডিলেং । লোকলাজেস লাজৱিলেং ।
পৰমাৰ্থাস মাজৱিলেং । ৱিৰক্তিবল়েং ॥ ৩৬॥
অৱিদ্যেপাসূনি ফডকলা । প্ৰপঞ্চাপাসূনি নিষ্টলা ।
লোভাচে হাতীংচা গেলা । অকস্মাত ॥ ৩৭॥
থোৰপণাসি পাডিলেং । ৱৈভৱাসি লাথাডিলেং ।
মহত্ৱাসি ঝিংজাডিলেং । ৱিৰক্তিবল়েং ॥ ৩৮॥
ভেদাচা মডগা মোডিলা । অহংকাৰ ঝোডূনি পাডিলা ।
পাঈং ধৰূনি আপটিলা । সংদেহশত্ৰূ ॥ ৩৯॥
ৱিকল্পাচা কেলা ৱধূ । থাপেং মাৰিলা ভৱসিংধূ ।
সকল় ভূতাংচা ৱিৰোধূ । তোডূনি টাকিলা ॥ ৪০॥
ভৱভযাসি ভডকাৱিলেং । কাল়াচেং টাংগেং মোডিলেং ।
মস্তক হাণোনি ফোডিলেং । জন্মমৃত্যাচেং ॥ ৪১॥
দেহ সমংধাৱৰী লোটলা । সংকল্পাৱৰী উঠাৱলা ।
কল্পনেচা ঘাত কেলা । অকস্মাত ॥ ৪২॥
অপধাকাসি তাডিলেং । লিংগদেহাসি ৱিভাংডিলেং ।
পাষাংডাসি পছাডিলেং । ৱিৱেকবল়েং ॥ ৪৩॥
গৰ্ৱাৱৰী গৰ্ৱ কেলা । স্ৱাৰ্থ অনৰ্থীং ঘাতলা ।
অনৰ্থ তোহী নিৰ্দাল়িলা । নীতিন্যাযেং ॥ ৪৪॥
মোহাসি মধ্যেংচি তোডিলেং । দুঃখাসি দুঃধডচি কেলেং ।
শোকাসি খংডূন সাংডিলেং । একীকডে ॥ ৪৫॥
দ্ৱেষ কেলা দেশধডী । অভাৱাচী ঘেতলী নৰডী ।
ধাকেং উদৰ তডাডী । কুতৰ্কাচে ॥ ৪৬॥
জ্ঞানেং ৱিৱেক মাজলা । তেণেং নিশ্চযো বল়াৱলা ।
অৱগুণাংচা সংৱ্হাৰ কেলা । ৱৈৰাগ্যবল়েং ॥ ৪৭॥
অধৰ্মাস স্ৱধৰ্মেং লুটিলেং । কুকৰ্মাসি সত্কৰ্মেং ঝুগটিলেং ।
লাংটুন ৱাটা লাৱিলেং । ৱিচাৰেং অৱিচাৰাসী ॥ ৪৮॥
তিৰস্কাৰ তো চিৰডিলা । দ্ৱেষ খিৰডূনি সাংডিলা ।
ৱিষাদ অৱিষাদেং ঘাতলা । পাযাংতল়ীং ॥ ৪৯॥
কোপাৱৰী ঘালণেং ঘাতলেং । কাপট্য অন্তৰীং কুটিলেং ।
সখ্য আপুলেং মানিলেং । ৱিশ্ৱজনীং ॥ ৫০॥
প্ৰৱৃত্তীচা কেলা ত্যাগ । সুহৃদাংচা সোডিলা সংগ ।
নিৱৃত্তিপংথেং জ্ঞানযোগ । সাধিতা জাহলা ॥ ৫১॥
ৱিষযমৈংদাসি সিংতৰিলেং । কুৱিদ্যেসী ৱেঢা লাৱিলেং ।
আপণাস সোডৱিলেং । আপ্ততস্কৰাংপাসূনী ॥ ৫২॥
পৰাধীনতেৱৰী কোপলা । মমতেৱৰী সংতাপলা ।
দুৰাশেচা ত্যাগ কেলা । যেকাযেকীং ॥ ৫৩॥
স্ৱৰূপীং ঘাতলেং মনা । যাতনেসি কেলী যাতনা ।
সাক্ষেপ আণি প্ৰেত্না । প্ৰতিষ্ঠিলেং ॥ ৫৪॥
অভ্যাসাচা সংগ ধৰিলা । সাক্ষপাসৰিসা নিঘালা ।
প্ৰেত্ন সাংগাতীং ঘেতলা । সাধনপংথেং ॥ ৫৫॥
সাৱধ দক্ষ তো সাধক । পাহে নিত্যানিত্যৱিৱেক ।
সংগ ত্যাগূনি এক । সত্সংগ ধৰী ॥ ৫৬॥
বল়েংচি সাৰিলা সংসাৰ । ৱিৱেকেং টাকিলা জোজাৰ ।
শুদ্ধাচাৰেং অনাচাৰ । ভ্ৰষ্টৱিলা ॥ ৫৭॥
ৱিসৰাস ৱিসৰলা । আল়সাচা আল়স কেলা ।
সাৱধ নাহীং দুশ্চিত্ত ঝালা । দুশ্চিত্তপণাসী ॥ ৫৮॥
আতাং অসো হেং বোলণেং । অৱগুণ সাংডী নিৰূপণেং ।
তো সাধক ঐসা যেণেং- । প্ৰমাণেং বুঝাৱা ॥ ৫৯॥
বল়েংচি অৱঘা ত্যাগ কীজে । ম্হণোনি সাধক বোলিজে ।
আতাং সিদ্ধ তোচি জাণিজে । পুঢিলে সমাসীং ॥ ৬০॥
যেথেং সংশযো উঠিলা । নিস্পৃহ তোচি সাধক জাহলা ।
ত্যাগ ন ঘডে সংসাৰিকালা । তৰি তো সাধক নৱ্হে কীং ॥ ৬১॥
ঐসেং শ্ৰোতযাচেং উত্তৰ । ত্যাচেং কৈসেং প্ৰত্যুত্তৰ ।
পুঢিলে সমাসীং তত্পৰ । হোঊনি ঐকা ॥ ৬২॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে সাধকলক্ষণনিৰূপণ নাম সমাস নৱৱা ॥ ৯॥
সমাস দহাৱা : সিদ্ধলক্ষণ নিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম্ ॥
মাগাং বোলিলা সংসাৰিক । ত্যাগেংৱিণ নৱ্হে কীং সাধক ।
ঐকা যাচা ৱিৱেক । ঐসা অসে ॥ ১॥
সন্মাৰ্গ তোচি জীৱীং ধৰণেং । অন্মাৰ্গাচা ত্যাগ কৰণেং ।
সংসাৰিকা ত্যাগ যেণেং । প্ৰকাৰেং ঐসা ॥ ২॥
কুবুদ্ধিত্যাগেংৱিণ কাংহীং । সুবুদ্ধি লাগণাৰ নাহীং ।
সংসাৰিকাং ত্যাগ পাহীং । ঐসা অসে ॥ ৩॥
প্ৰপংচীং ৱীট মানিলা । মনেং ৱিষযেত্যাগ কেলা ।
তৰীচ পুঢেং অৱলংবিলা । পৰমাৰ্থমাৰ্গ ॥ ৪॥
ত্যাগ ঘডে অভাৱাচা । ত্যাগ ঘডে সংশযাচা ।
ত্যাগ ঘডে অজ্ঞানাচা । শনৈ শনৈ ॥ ৫॥
ঐসা সূক্ষ্ম অংতৰ্ত্যাগ । উভযতাংস ঘডে সাংগ ।
নিস্পৃহাস বাহ্য ত্যাগ । ৱিশেষ আহে ॥ ৬॥
সংসাৰিকা ঠাঈং ঠাঈং । বাহ্য ত্যাগ ঘডে কাংহীং ।
নিত্য নেম শ্ৰৱণ নাহীং । ত্যাগেংৱিণ ॥ ৭॥
ফিটলী আশংকা স্ৱভাৱেং । ত্যাগেংৱিণ সাধক নৱ্হে ।
পুঢেং কথেচা অন্ৱয । সাৱধ ঐকা ॥ ৮॥
মাগাং ঝালেং নিৰূপণ । সাধকাচী ওল়খণ ।
আতাং সাংগিজেল খূণ । সিদ্ধলক্ষণাচী ॥ ৯॥
সাধু ৱস্তু হোঊনি ঠেলা । সংশযেং ব্ৰহ্মাংডাবাহেৰী গেলা ।
নিশ্চযেং চল়েনা ঐসা ঝালা । যা নাংৱ সিদ্ধ ॥ ১০॥
বদ্ধপণাচে অৱগুণ । মুমুক্ষুপণীং নাহীং জাণ ।
মুমুক্ষুপণাচেং লক্ষণ । সাধকপণীং নাহীং ॥ ১১॥
সাধকাসি সংদেহৱৃত্তি । পুঢেং হোতসে নিৱৃত্তী ।
যা কাৰণেং নিঃসংদেহ শ্ৰোতীং । সাধু ৱোল়খাৱা ॥ ১২॥
সংশযৰহিত জ্ঞান । তেংচি সাধূচেং লক্ষণ ।
সিদ্ধাআংগীং সংশযো হীন । লাগেল কৈসা ॥ ১৩॥
কৰ্মমাৰ্গ সংশযেং ভৰলা । সাধনীং সংশয কালৱলা ।
সৰ্ৱাংমধ্যেং সংশযো ভৰলা । সাধু তো নিঃসংদেহ ॥ ১৪॥
সংশযাচেং জ্ঞান খোটেং । সংশযাচেং ৱৈৰাগ্য পোৰটেং ।
সংশযাচেং ভজন ৱোখটেং । নিৰ্ফল় হোয ॥ ১৫॥
ৱ্যৰ্থ সংশযাচা দেৱ । ৱ্যৰ্থ সংশযাচা ভাৱ ।
ৱ্যৰ্থ সংশযাচা স্ৱভাৱ । সৰ্ৱ কাংহী ॥ ১৬॥
ৱ্যৰ্থ সংশযাচেং ৱ্ৰত । ৱ্যৰ্থ সংশযাচেং তীৰ্থ ।
ৱ্যৰ্থ সংশযাচা পৰমাৰ্থ । নিশ্চযেংৱীণ ॥ ১৭॥
ৱ্যৰ্থ সংশযাচী ভক্তী । ৱ্যৰ্থ সংশযাচী প্ৰীতী ।
ৱ্যৰ্থ সংশযাচী সংগতী । সংশযো ৱাঢৱী ॥ ১৮॥
ৱ্যৰ্থ সংশযাচেং জিণেং । ৱ্যৰ্থ সংশযাচেং ধৰণেং ।
ৱ্যৰ্থ সংশযাচেং কৰণেং । সৰ্ৱ কাংহীং ॥ ১৯॥
ৱ্যৰ্থ সংশযাচী পোথী । ৱ্যৰ্থ সংশযাচী ৱ্যুত্পত্তী ।
ৱ্যৰ্থ সংশযাচী গতী । নিশ্চযেংৱিণ ॥ ২০॥
ৱ্যৰ্থ সংশযাচা দক্ষ । ৱ্যৰ্থ সংশযাচা পক্ষ ।
ৱ্যৰ্থ সংশযাচা মোক্ষ । হোণাৰ নাহীং ॥ ২১॥
ৱ্যৰ্থ সংশযাচা সংত । ৱ্যৰ্থ সংশযাচা পংডিত ।
ৱ্যৰ্থ সংশযাচা বহুশ্ৰুত । নিশ্চযেংৱিণ ॥ ২২॥
ৱ্যৰ্থ সংশযাচী শ্ৰেষ্ঠতা । ৱ্যৰ্থ সংশযাচী ৱ্যুত্পন্নতা ।
ৱ্যৰ্থ সংশযাচা জ্ঞাতা । নিশ্চযেংৱিণ ॥ ২৩॥
নিশ্চযেংৱিণ সৰ্ৱ কাংহীং । অণুমাত্ৰ তেং প্ৰমাণ নাহীং ।
ৱ্যৰ্থচি পডিলে প্ৰৱাহীং । সংদেহাচে ॥ ২৪॥
নিশ্চযেংৱিণ জেং বোলণেং । তেং অৱঘেংচি কংটাল়ৱাণেং ।
বাষ্কল় বোলিজে ৱাচাল়পণেং । নিৰৰ্থক ॥ ২৫॥
অসো নিশ্চযেংৱিণ জে ৱল্গনা । তে অৱঘীচ ৱিটংবনা ।
সংশযেং কাহীং সমাধানা । উৰী নাহীং ॥ ২৬॥
ম্হণোনি সংদেহৰহিত জ্ঞান । নিশ্চযাচেং সমাধান ।
তেংচি সিদ্ধাচেং লক্ষণ । নিশ্চযেংসীং ॥ ২৭॥
তংৱ শ্ৰোতা কৰী প্ৰশ্ন । নিশ্চয কৰাৱা কৱণ ।
মুখ্য নিশ্চযাচেং লক্ষণ । মজ নিৰূপাৱেং ॥ ২৮॥
ঐক নিশ্চয তো ঐসা । মুখ্য দেৱ আহে কৈসা ।
নানা দেৱাংচা ৱল়সা । কৰূংচি নযে ॥ ২৯॥
জেণেং নিৰ্মিলেং সচৰাচৰ । ত্যাচা কৰাৱা ৱিচাৰ ।
শুদ্ধ ৱিৱেকেং পৰমেশ্ৱৰ । ওল়খাৱা ॥ ৩০॥
মুখ্য দেৱ তো কোণ । ভক্তাংচেং কৈসেং লক্ষণ ।
অসত্য সাংডূন ৱোল়খণ । সত্যাচী ধৰাৱী ॥ ৩১॥
আপুল্যা দেৱাস ৱোল়খাৱেং । মগ মী কোণ হেং পহাৱেং ।
সংগ ত্যাগূন ৰহাৱেং । ৱস্তুৰূপ ॥ ৩২॥
তোডাৱা বংধনাচা সংশযো । কৰাৱা মোক্ষাচা নিশ্চযো ।
পহাৱা ভূতাংচা অন্ৱযো । ৱিতিৰেকেংসীং ॥ ৩৩॥
পূৰ্ৱপক্ষেং সিদ্ধাংত । পহাৱা প্ৰকৃতীচা অংত ।
মগ পাৱাৱা নিৱাংত । নিশ্চযো দেৱাচা ॥ ৩৪॥
দেহাচেনি যোগেং সংশযো । কৰী সমাধানাচা ক্ষযো ।
চল়োং নেদাৱা নিশ্চযো । আত্মত্ৱাচা ॥ ৩৫॥
সিদ্ধ অসতাং আত্মজ্ঞান । সংদেহ ৱাঢৱী দেহাভিমান ।
যাকাৰণেং সমাধান । আত্মনিশ্চযেং ৰাখাৱেং ॥ ৩৬॥
আঠৱতাং দেহবুদ্ধী । উডে ৱিৱেকাচী শুদ্ধী ।
যাকাৰণেং আত্মবুদ্ধী । সদৃঢ কৰাৱী ॥ ৩৭॥
আত্মবুদ্ধী নিশ্চযাচী । তেচি দশা মোক্ষশ্ৰীচী ।
অহমাত্মা হেং কধীংচী । ৱিসৰোং নযে ॥ ৩৮॥
নিৰোপিলেং নিশ্চযাচেং লক্ষণ । পৰী হেং ন কল়ে সত্সংগেংৱিণ ।
সংতাংসী গেলিযা শৰণ । সংশযে তুটতী ॥ ৩৯॥
আতাং অসো হেং বোলণেং । ঐকা সিদ্ধাচীং লক্ষণেং ।
মুখ্য নিঃসংদেহপণেং । সিদ্ধ বোলিজে ॥ ৪০॥
সিদ্ধস্ৱৰূপীং নাহীং দেহো । তেথেং কৈংচা হো সংদেহো ।
যাকাৰণেং সিদ্ধ পাহো । নিঃসংদেহী ॥ ৪১॥
দেহসমংধাচেনি গুণেং । লক্ষণাসি কাযে উণেং ।
দেহাতীতাংচীং লক্ষণেং । কায ম্হণোনি সাংগাৱীং ॥ ৪২॥
জেং লক্ষৱেনা চক্ষূংসী । ত্যাচীং লক্ষণেং সাংগাৱীং কৈসীং ।
নিৰ্মল় ৱস্তু সিদ্ধ ত্যাসী । লক্ষণেং কৈংসীং ॥ ৪৩॥
লক্ষণেং ম্হণিজে কেৱল় গুণ । ৱস্তু ঠাঈংচী নিৰ্গুণ ।
তেংচি সিদ্ধাংচেং লক্ষণ । ৱস্তুৰূপ ॥ ৪৪॥
তথাপি জ্ঞানদশকীং বোলিলেং । ম্হণোনি ৱক্তৃত্ৱ আটোপিলেং ।
ন্যূন পূৰ্ণ ক্ষমা কেলেং । পাহিজে শ্ৰোতীং ॥ ৪৫॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে সিদ্ধলক্ষণনিৰূপণনাম সমাস দহাৱা ॥ ১০॥
॥ দশক পাংচৱা সমাপ্ত ॥

Explore More