મંત્રાંચા
સમાસ પહિલા : ગુરુનિશ્ચય ॥ શ્રીરામ ॥
સમાસ પહિલા : ગુરુનિશ્ચય ॥ શ્રીરામ ॥
સમાસ દુસરા : ગુરુલક્ષણ ॥ શ્રીરામ્ ॥
સમાસ તિસરા : શિષ્યલક્ષણ ॥ શ્રીરામ્ ॥
સમાસ ચવથા : ઉપદેશલક્ષણ ॥ શ્રીરામ્ ॥
સમાસ પાચવા : બહુધાજ્ઞાન નિરૂપણ ॥ શ્રીરામ્ ॥
સમાસ સહાવા : શુદ્ધજ્ઞાન નિરૂપણ ॥ શ્રીરામ્ ॥
સમાસ સાતવા : બદ્ધલક્ષણ ॥ શ્રીરામ્ ॥
સમાસ આઠવા : મુમુક્ષલક્ષણ ॥ શ્રીરામ્ ॥
સમાસ નવવા : સાધકનિરૂપણ ॥ શ્રીરામ્ ॥
સમાસ દહાવા : સિદ્ધલક્ષણ નિરૂપણ ॥ શ્રીરામ્ ॥
સમાસ પહિલા : ગુરુનિશ્ચય ॥ શ્રીરામ ॥
જય જજ જી સદ્ગુરુ પૂર્ણકામા । પરમપુરુષા આત્મયારામા ।
અનુર્વાચ્ય તુમચા મહિમા । વર્ણિલા ન વચે ॥ ૧॥
અનુર્વાચ્ય તુમચા મહિમા । વર્ણિલા ન વચે ॥ ૧॥
જેં વેદાંસ સાંકડેં । જેં શબ્દાસિ કાનડેં ।
તેં સત્શિષ્યાસ રોકડેં । અલભ્ય લાભે ॥ ૨॥
તેં સત્શિષ્યાસ રોકડેં । અલભ્ય લાભે ॥ ૨॥
જેં યોગિયાંચેં નિજવર્મ । જેં શંકરાચેં નિજધામ ।
જેં વિશ્રાંતીચેં નિજવિશ્રામ । પરમ ગુહ્ય અગાધ ॥ ૩॥
જેં વિશ્રાંતીચેં નિજવિશ્રામ । પરમ ગુહ્ય અગાધ ॥ ૩॥
તેં બ્રહ્મ તુમચેનિ યોગેં । સ્વયેં આપણચિ હોઈજે આંગેં ।
દુર્ઘટ સંસારાચેનિ પાંગેં । પાંગિજેના સર્વથા ॥ ૪॥
દુર્ઘટ સંસારાચેનિ પાંગેં । પાંગિજેના સર્વથા ॥ ૪॥
આતાં સ્વામિચેનિ લડિવાળપણેં । ગુરુશિષ્યાંચીં લક્ષણેં ।
સાંગિજેતી તેણેં પ્રમાણેં – । મુમુક્ષેં શરણ જાવેં ॥ ૫॥
સાંગિજેતી તેણેં પ્રમાણેં – । મુમુક્ષેં શરણ જાવેં ॥ ૫॥
ગુરુ તોં સકળાંસી બ્રાહ્મણ । જર઼્હીં તો જાલા ક્રિયાહીન ।
તરી તયાસીચ શરણ । અનન્યભાવેં અસાવેં ॥ ૬॥
તરી તયાસીચ શરણ । અનન્યભાવેં અસાવેં ॥ ૬॥
અહો યા બ્રાહ્મણાકારણેં । અવતાર ઘેતલા નારાયેણેં ।
વિષ્ણૂનેં શ્રીવત્સ મિરવિણેં । તેથેં ઇતર તે કિતી ॥ ૭॥
વિષ્ણૂનેં શ્રીવત્સ મિરવિણેં । તેથેં ઇતર તે કિતી ॥ ૭॥
બ્રાહ્મણવચનેં પ્રમાણ । હોતી શૂદ્રાંચે બ્રાહ્મણ ।
ધાતુપાષાણીં દેવપણ । બ્રાહ્મણચેનિ મંત્રેં ॥ ૮॥
ધાતુપાષાણીં દેવપણ । બ્રાહ્મણચેનિ મંત્રેં ॥ ૮॥
મુંજીબંધનેંવિરહિત । તો શૂદ્રચિ નિભ્રાંત ।
દ્વિજન્મી મ્હણોનિ સતંત । દ્વિજ ઐસેં નામ ત્યાચેં ॥ ૯॥
દ્વિજન્મી મ્હણોનિ સતંત । દ્વિજ ઐસેં નામ ત્યાચેં ॥ ૯॥
સકળાંસિ પૂજ્ય બ્રાહ્મણ । હે મુખ્ય વેદાજ્ઞા પ્રમાણ ।
વેદવિરહિત તેં અપ્રમાણ । અપ્રિયે ભગવંતા ॥ ૧૦॥
વેદવિરહિત તેં અપ્રમાણ । અપ્રિયે ભગવંતા ॥ ૧૦॥
બ્રાહ્મણીં યોગ યાગ વ્રતેં દાનેં । બ્રાહ્મણીં સકળ તીર્થાટણેં ।
કર્મમાર્ગ બ્રાહ્મણાવિણેં । હોણાર નાહીં ॥ ૧૧॥
કર્મમાર્ગ બ્રાહ્મણાવિણેં । હોણાર નાહીં ॥ ૧૧॥
બ્રાહ્મણ વેદ મૂર્તિમંત । બ્રાહ્મણ તોચિ ભગવંત ।
પૂર્ણ હોતી મનોરથ । વિપ્રવાક્યેંકરૂની ॥ ૧૨॥
પૂર્ણ હોતી મનોરથ । વિપ્રવાક્યેંકરૂની ॥ ૧૨॥
બ્રાહ્મણપૂજનેં શુદ્ધ વૃત્તી- । હોઊન, જડે ભગવંતીં ।
બ્રાહ્મણતીર્થે ઉત્તમ ગતી । પાવતી પ્રાણી ॥ ૧૩॥
બ્રાહ્મણતીર્થે ઉત્તમ ગતી । પાવતી પ્રાણી ॥ ૧૩॥
લક્ષભોજનીં પૂજ્ય બ્રાહ્મણ । આન યાતિસિ પુસે કોણ ।
પરી ભગવંતાસિ ભાવ પ્રમાણ । યેરા ચાડ નાહીં ॥ ૧૪॥
પરી ભગવંતાસિ ભાવ પ્રમાણ । યેરા ચાડ નાહીં ॥ ૧૪॥
અસો બ્રાહ્મણા સુરવર વંદિતી । તેથેં માનવ બાપુડેં કિતી ।
જરી બ્રાહ્મણ મૂઢમતી । તરી તો જગદ્વંદ્ય ॥ ૧૫॥
જરી બ્રાહ્મણ મૂઢમતી । તરી તો જગદ્વંદ્ય ॥ ૧૫॥
અંત્યેજ શબ્દજ્ઞાતા બરવા । પરી તો નેઊન કાયી કરાવા ।
બ્રાહ્મણાસન્નિધ પુજાવા । હેં તોં ન ઘડે કીં ॥ ૧૬॥
બ્રાહ્મણાસન્નિધ પુજાવા । હેં તોં ન ઘડે કીં ॥ ૧૬॥
જેં જનાવેગળેં કેલેં । તેં વેદેં અવ્હેરિલેં ।
મ્હણોનિ તયાસિ નામ ઠેવિલેં । પાષાંડમત ॥ ૧૭॥
મ્હણોનિ તયાસિ નામ ઠેવિલેં । પાષાંડમત ॥ ૧૭॥
અસો જે હરિહરદાસ । તયાસ બ્રાહ્મણીં વિસ્વાસ ।
બ્રાહ્મણભજનેં બહુતાંસ । પાવન કેલેં ॥ ૧૮॥
બ્રાહ્મણભજનેં બહુતાંસ । પાવન કેલેં ॥ ૧૮॥
બ્રાહ્મણેં પાવિજે દેવાધિદેવા । તરી કિમર્થ સદ્ગુરુ કરાવા ।
ઐસેં મ્હણાલ તરી નિજઠેવા । સદ્ગુરુવિણ નાહીં ॥ ૧૯॥
ઐસેં મ્હણાલ તરી નિજઠેવા । સદ્ગુરુવિણ નાહીં ॥ ૧૯॥
સ્વધર્મકર્મી । મ્ પૂજ્ય બ્રાહ્મણ । પરી જ્ઞાન નવ્હે સદ્ગુરુવિણ ।
બ્રહ્મજ્ઞાન નસ્તાં સીણ । જન્મમૃત્ય ચુકેના ॥ ૨૦॥
બ્રહ્મજ્ઞાન નસ્તાં સીણ । જન્મમૃત્ય ચુકેના ॥ ૨૦॥
સદ્ગુરુવિણ જ્ઞાન કાંહીં । સર્વથા હોણાર નાહીં ।
અજ્ઞાન પ્રાણી પ્રવાહીં । વાહાતચિ ગેલે ॥ ૨૧॥
અજ્ઞાન પ્રાણી પ્રવાહીં । વાહાતચિ ગેલે ॥ ૨૧॥
જ્ઞાનવિરહિત જેં જેં કેલેં । તેં તેં જન્માસિ મૂળ જાલેં ।
મ્હણૌનિ સદ્ગુરૂચીં પાઊલેં । સુધૃઢ ધરાવીં ॥ ૨૨॥
મ્હણૌનિ સદ્ગુરૂચીં પાઊલેં । સુધૃઢ ધરાવીં ॥ ૨૨॥
જયાસ વાટે દેવ પાહાવા । તેણેં સત્સંગ ધરાવા ।
સત્સંગેંવિણ દેવાધિદેવા । પાવિજેત નાહીં ॥ ૨૩॥
સત્સંગેંવિણ દેવાધિદેવા । પાવિજેત નાહીં ॥ ૨૩॥
નાના સાધનેં બાપુડીં । સદ્ગુરુવિણ કરિતી વેડીં ।
ગુરુકૃપેવિણ કુડકુડીં । વેર્થચિ હોતી ॥ ૨૪॥
ગુરુકૃપેવિણ કુડકુડીં । વેર્થચિ હોતી ॥ ૨૪॥
કાર્તિકસ્નાનેં માઘસ્નાનેં । વ્રતેં ઉદ્યાપનેં દાનેં ।
ગોરાંજનેં ધૂમ્રપાનેં । સાધિતી પંચાગ્ની ॥ ૨૫॥
ગોરાંજનેં ધૂમ્રપાનેં । સાધિતી પંચાગ્ની ॥ ૨૫॥
હરિકથા પુરાણશ્રવણ । આદરેં કરિતી નિરૂપણ ।
સર્વ તીર્થેં પરમ કઠિણ । ફિરતી પ્રાણી ॥ ૨૬॥
સર્વ તીર્થેં પરમ કઠિણ । ફિરતી પ્રાણી ॥ ૨૬॥
ઝળફળિત દેવતાર્ચનેં । સ્નાનેં સંધ્યા દર્ભાસનેં ।
ટિળે માળા ગોપીચંદનેં । ઠસે શ્રીમુદ્રાંચે ॥ ૨૭॥
ટિળે માળા ગોપીચંદનેં । ઠસે શ્રીમુદ્રાંચે ॥ ૨૭॥
અર્ઘ્યપાત્રેં સંપુષ્ટ ગોકર્ણેં । મંત્રયંત્રાંચીં તાંબ્રપર્ણેં ।
નાના પ્રકારીચીં ઉપકર્ણેં । સાહિત્યશોભા ॥ ૨૮॥
નાના પ્રકારીચીં ઉપકર્ણેં । સાહિત્યશોભા ॥ ૨૮॥
ઘંટા ઘણઘણા વાજતી । સ્તોત્રેં સ્તવનેં આણી સ્તુતી ।
આસનેં મુદ્રા ધ્યાનેં કરિતી । પ્રદક્ષ્ણા નમસ્કાર ॥ ૨૯॥
આસનેં મુદ્રા ધ્યાનેં કરિતી । પ્રદક્ષ્ણા નમસ્કાર ॥ ૨૯॥
પંચાયેત્ન પૂજા કેલી । મૃત્તિકેચીં લિંગેં લાખોલી ।
બેલેં નારિકેળેં ભરિલી । સંપૂર્ણ સાંગ પૂજા ॥ ૩૦॥
બેલેં નારિકેળેં ભરિલી । સંપૂર્ણ સાંગ પૂજા ॥ ૩૦॥
ઉપોષણેં નિષ્ઠા નેમ । પરમ સાયાસીં કેલેં કર્મ ।
ફળચિ પાવતી, વર્મ- । ચુકલે પ્રાણી ॥ ૩૧॥
ફળચિ પાવતી, વર્મ- । ચુકલે પ્રાણી ॥ ૩૧॥
યેજ્ઞાદિકેં કર્મેં કેલીં । હૃદઈં ફળાશા કલ્પિલી ।
આપલે ઇછેનેં ઘેતલી । સૂતિ જન્માંચી ॥ ૩૨॥
આપલે ઇછેનેં ઘેતલી । સૂતિ જન્માંચી ॥ ૩૨॥
કરૂનિ નાના સાયાસ । કેલા ચૌદા વિદ્યાંચા અભ્યાસ ।
રિદ્ધિ સિદ્ધિ સાવકાસ । વોળલ્યા જરી ॥ ૩૩॥
રિદ્ધિ સિદ્ધિ સાવકાસ । વોળલ્યા જરી ॥ ૩૩॥
તરી સદ્ગુરુકૃપેવિરહિત । સર્વથા ન ઘડે સ્વહિત ।
યેમેપુરીચા અનર્થ । ચુકેના યેણેં ॥ ૩૪॥
યેમેપુરીચા અનર્થ । ચુકેના યેણેં ॥ ૩૪॥
જંવ નાહીં જ્ઞાનપ્રાપ્તી । તંવ ચુકેના યાતાયાતી ।
ગુરુકૃપેવિણ અધોગતી । ગર્ભવાસ ચુકેના ॥ ૩૫॥
ગુરુકૃપેવિણ અધોગતી । ગર્ભવાસ ચુકેના ॥ ૩૫॥
ધ્યાન ધારણા મુદ્રા આસન । ભક્તી ભાવ આણી ભજન ।
સકળહિ ફોલ બ્રહ્મજ્ઞાન – । જંવ તેં પ્રાપ્ત નાહીં ॥ ૩૬॥
સકળહિ ફોલ બ્રહ્મજ્ઞાન – । જંવ તેં પ્રાપ્ત નાહીં ॥ ૩૬॥
સદ્ગુરુકૃપા ન જોડે । આણી ભલતીચકડે વાવડે ।
જૈસેં આંધળેં ચાચરોન પડે । ગારીં આણી ગડધરાં ॥ ૩૭॥
જૈસેં આંધળેં ચાચરોન પડે । ગારીં આણી ગડધરાં ॥ ૩૭॥
જૈસેં નેત્રીં ઘાલિતાં અંજન । પડે દૃષ્ટીસ નિધાન ।
તૈસેં સદ્ગુરુવચનેં જ્ઞાન- । પ્રકાશ હોયે ॥ ૩૮॥
તૈસેં સદ્ગુરુવચનેં જ્ઞાન- । પ્રકાશ હોયે ॥ ૩૮॥
સદ્ગુરુવિણ જન્મ નિર્ફળ । સદ્ગુરુવિણ દુઃખ સકળ ।
સદ્ગુરુવિણ તળમળ । જાણાર નાહીં ॥ ૩૯॥
સદ્ગુરુવિણ તળમળ । જાણાર નાહીં ॥ ૩૯॥
સદ્ગુરુચેનિ અભયંકરેં । પ્રગટ હોઈજે ઈશ્વરેં ।
સંસારદુઃખેં અપારેં । નાસોન જાતી ॥ ૪૦॥
સંસારદુઃખેં અપારેં । નાસોન જાતી ॥ ૪૦॥
માગેં જાલે થોર થોર । સંત મહંત મુનેશ્વર ।
તયાંસહિ જ્ઞાનવિજ્ઞાનવિચાર । સદ્ગુરુચેની ॥ ૪૧॥
તયાંસહિ જ્ઞાનવિજ્ઞાનવિચાર । સદ્ગુરુચેની ॥ ૪૧॥
શ્રીરામકૃષ્ણ આદિકરૂની । અતિતત્પર ગુરુભજનીં ।
સિદ્ધ સાધુ આણી સંતજનીં । ગુરુદાસ્ય કેલેં ॥ ૪૨॥
સિદ્ધ સાધુ આણી સંતજનીં । ગુરુદાસ્ય કેલેં ॥ ૪૨॥
સકળ સૃષ્ટીચે ચાળક । હરિહરબ્રહ્માદિક ।
તેહિ સદ્ગુપદીં રંક । મહત્વા ન ચઢેતી ॥ ૪૩॥
તેહિ સદ્ગુપદીં રંક । મહત્વા ન ચઢેતી ॥ ૪૩॥
અસો જયાસિ મોક્ષ વ્હાવા । તેણેં સદ્ગુરુ કરાવા ।
સદ્ગુરુવિણ મોક્ષ પાવાવા । હેં કલ્પાંતીં ન ઘડે ॥ ૪૪॥
સદ્ગુરુવિણ મોક્ષ પાવાવા । હેં કલ્પાંતીં ન ઘડે ॥ ૪૪॥
આતાં સદ્ગુરુ તે કૈસે । નવ્હેતિ ઇતરાં ગુરુ ઐસે ।
જયાંચે કૃપેનેં પ્રકાશે । શુદ્ધ જ્ઞાન ॥ ૪૫॥
જયાંચે કૃપેનેં પ્રકાશે । શુદ્ધ જ્ઞાન ॥ ૪૫॥
ત્યા સદ્ગુરૂચી વોળખણ । પુઢિલે સમાસીં નિરૂપણ ।
બોલિલેં અસે શ્રોતીં શ્રવણ । અનુક્રમેં કરાવેં ॥ ૪૬॥
બોલિલેં અસે શ્રોતીં શ્રવણ । અનુક્રમેં કરાવેં ॥ ૪૬॥
ઇતિ શ્રીદાસબોધે ગુરુશિષ્યસંવાદે ગુરુનિશ્ચયેનામ સમાસ પહિલા ॥ ૧॥
સમાસ દુસરા : ગુરુલક્ષણ ॥ શ્રીરામ્ ॥
જે કરામતી દાખવિતી । તેહિ ગુરુ મ્હણિજેતી ।
પરંતુ સદ્ગુરુ નવ્હેતી । મોક્ષદાતે ॥ ૧॥
પરંતુ સદ્ગુરુ નવ્હેતી । મોક્ષદાતે ॥ ૧॥
સભામોહન ભુરરીં ચેટકેં । સાબરમંત્ર કૌટાલેં અનેકેં ।
નાના ચમત્કાર કૌતુકેં । અસંભાવ્ય સાંગતી ॥ ૨॥
નાના ચમત્કાર કૌતુકેં । અસંભાવ્ય સાંગતી ॥ ૨॥
સાંગતી ઔષધીપ્રયોગ । કાં સુવર્ણધાતૂચા માર્ગ ।
દૃષ્ટિબંધનેં લાગવેગ । અભિળાષાચા ॥ ૩॥
દૃષ્ટિબંધનેં લાગવેગ । અભિળાષાચા ॥ ૩॥
સાહિત સંગીત રાગજ્ઞાન । ગીત નૃત્ય તાન માન ।
નાના વાદ્યેં સિકવિતી જન । તેહિ યેક ગુરુ ॥ ૪॥
નાના વાદ્યેં સિકવિતી જન । તેહિ યેક ગુરુ ॥ ૪॥
વિદ્યા સિકવિતી પંચાક્ષરી । તાડેતોડે નાનાપરી ।
કાં પોટ ભરે જયાવરી । તે વિદ્યા સિકવિતી ॥ ૫॥
કાં પોટ ભરે જયાવરી । તે વિદ્યા સિકવિતી ॥ ૫॥
જો યાતીચા જો વ્યાપાર । સિકવિતી ભરાવયા ઉદર ।
તેહિ ગુરુ પરી સાચાર- । સદ્ગુરુ નવ્હેતી ॥ ૬॥
તેહિ ગુરુ પરી સાચાર- । સદ્ગુરુ નવ્હેતી ॥ ૬॥
આપલી માતા આણી પિતા । તેહિ ગુરુચિ તત્વતાં ।
પરી પૈલાપાર પાવવિતા । તો સદ્ગુરુ વેગળા ॥ ૭॥
પરી પૈલાપાર પાવવિતા । તો સદ્ગુરુ વેગળા ॥ ૭॥
ગાઈત્રીમંત્રાચા ઇચારૂ । સાંગે તો સાચાર કુળગુરુ ।
પરી જ્ઞાનેંવિણ પૈલપારુ । પાવિજેત નાહીં ॥ ૮॥
પરી જ્ઞાનેંવિણ પૈલપારુ । પાવિજેત નાહીં ॥ ૮॥
જો બ્રહ્મજ્ઞાન ઉપદેસી । અજ્ઞાનાંધારેં નિરસી ।
જીવાત્મયાં પરમાત્મયાંસી । ઐક્યતા કરી ॥ ૯॥
જીવાત્મયાં પરમાત્મયાંસી । ઐક્યતા કરી ॥ ૯॥
વિઘડલે દેવ આણી ભક્ત । જીવશિવપણેં દ્વૈત ।
તયા દેવભક્તાં યેકાંત- । કરી, તો સદ્ગુરુ ॥ ૧૦॥
તયા દેવભક્તાં યેકાંત- । કરી, તો સદ્ગુરુ ॥ ૧૦॥
ભવવ્યાઘ્રેં ઘાલૂનિ ઉડી । ગોવત્સાસ તડાતોડી ।
કેલી, દેખોનિ સીઘ્ર સોડી । તો સદ્ગુરુ જાણાવા ॥ ૧૧॥
કેલી, દેખોનિ સીઘ્ર સોડી । તો સદ્ગુરુ જાણાવા ॥ ૧૧॥
પ્રાણી માયાજાળીં પડિલેં । સંસારદુઃખેં દુઃખવલેં ।
ઐસેં જેણેં મુક્ત કેલેં । તો સદ્ગુરુ જાણાવા ॥ ૧૨॥
ઐસેં જેણેં મુક્ત કેલેં । તો સદ્ગુરુ જાણાવા ॥ ૧૨॥
વાસનાનદીમાહાંપુરીં । પ્રાણી બુડતાં ગ્લાંતી કરી ।
તેથેં ઉડી ઘાલૂનિ તારી । તો સદ્ગુરુ જાણાવા ॥ ૧૩॥
તેથેં ઉડી ઘાલૂનિ તારી । તો સદ્ગુરુ જાણાવા ॥ ૧૩॥
ગર્ભવાસ અતિ સાંકડી । ઇછાબંધનાચી બેડી ।
જ્ઞાન દેઊન સીઘ્ર સોડી । તો સદ્ગુરુ સ્વામી ॥ ૧૪॥
જ્ઞાન દેઊન સીઘ્ર સોડી । તો સદ્ગુરુ સ્વામી ॥ ૧૪॥
ફોડૂનિ શબ્દાચેં અંતર । વસ્તુ દાખવી નિજસાર ।
તોચિ ગુરુ માહેર । અનાથાંચેં ॥ ૧૫॥
તોચિ ગુરુ માહેર । અનાથાંચેં ॥ ૧૫॥
જીવ યેકદેસી બાપુડેં । તયાસ બ્રહ્મચિ કરી રોકડેં ।
ફેડી સંસારસાંકડે । વચનમાત્રેં ॥ ૧૬॥
ફેડી સંસારસાંકડે । વચનમાત્રેં ॥ ૧૬॥
જેં વેદાંચે અભ્યાંતરીં । તેં કાઢૂન અપત્યાપરી ।
શિષ્યશ્રવણીં કવળ ભરી । ઉદ્ગારવચનેં ॥ ૧૭॥
શિષ્યશ્રવણીં કવળ ભરી । ઉદ્ગારવચનેં ॥ ૧૭॥
વેદ શાસ્ત્ર માહાનુભાવ । પાહાતાં યેકચિ અનુભવ ।
તોચિ યેક ગુરુરાવ । ઐક્યરૂપેં ॥ ૧૮॥
તોચિ યેક ગુરુરાવ । ઐક્યરૂપેં ॥ ૧૮॥
સંદેહ નિઃશેષ જાળી । સ્વધર્મ આદરેં પ્રતિપાળી
વેદવિરહિત ટવાળી । કરૂંચ નેણે ॥ ૧૯॥
વેદવિરહિત ટવાળી । કરૂંચ નેણે ॥ ૧૯॥
જેં જેં મન અંગિકારી । તેં તેં સ્વયેં મુક્ત કરી ।
તો ગુરુ નવ્હે, ભિકારી- । ઝડે આલા ॥ ૨૦॥
તો ગુરુ નવ્હે, ભિકારી- । ઝડે આલા ॥ ૨૦॥
શિષ્યાસ ન લવિતી સાધન । ન કરવિતી ઇંદ્રિયેંદમન ।
ઐસે ગુરુ આડક્યાચે તીન । મિળાલે તરી ત્યજાવે ॥ ૨૧॥
ઐસે ગુરુ આડક્યાચે તીન । મિળાલે તરી ત્યજાવે ॥ ૨૧॥
જો કોણી જ્ઞાન બોધી । સમૂળ અવિદ્યા છેદી ।
ઇંદ્રિયેંદમન પ્રતિપાદી । તો સદ્ગુરુ જાણાવા ॥ ૨૨॥
ઇંદ્રિયેંદમન પ્રતિપાદી । તો સદ્ગુરુ જાણાવા ॥ ૨૨॥
યેક દ્રવ્યાચે વિકિલે । યેક શિષ્યાચે આખિલે ।
અતિદુરાશેનેં કેલે । દીનરૂપ ॥ ૨૩॥
અતિદુરાશેનેં કેલે । દીનરૂપ ॥ ૨૩॥
જેં જેં રુચે શિષ્યામનીં । તૈસીચ કરી મનધરણી ।
ઐસી કામના પાપિણી । પડલી ગળાં ।
૨૪॥ જો ગુરુ ભીડસારુ । તો અદ્ધમાહૂન અદ્ધમ થોરુ ।
ચોરટા મંદ પામરુ । દ્રવ્યભોંદુ ॥ ૨૫॥
ઐસી કામના પાપિણી । પડલી ગળાં ।
૨૪॥ જો ગુરુ ભીડસારુ । તો અદ્ધમાહૂન અદ્ધમ થોરુ ।
ચોરટા મંદ પામરુ । દ્રવ્યભોંદુ ॥ ૨૫॥
જૈસા વૈદ્ય દુરાચારી । કેલી સર્વસ્વેં બોહરી ।
આણી સેખીં ભીડ કરી । ઘાતઘેણા ॥ ૨૬॥
આણી સેખીં ભીડ કરી । ઘાતઘેણા ॥ ૨૬॥
તૈસા ગુરુ નસાવા । જેણેં અંતર પડે દેવા ।
ભીડ કરૂનિયાં, ગોવા- । ઘાલી બંધનાચા ॥ ૨૭॥
ભીડ કરૂનિયાં, ગોવા- । ઘાલી બંધનાચા ॥ ૨૭॥
જેથેં શુદ્ધ બ્રહ્મજ્ઞાન । આણી સ્થૂળ ક્રિયેચેં સાધન ।
તોચિ સદ્ગુરુ નિધાન । દાખવી ડોળાં ॥ ૨૮॥
તોચિ સદ્ગુરુ નિધાન । દાખવી ડોળાં ॥ ૨૮॥
દેખણેં દાખવિતી આદરેં । મંત્ર ફુમ્કિતી કર્ણદ્વારેં ।
ઇતુકેંચ જ્ઞાન, તેં પામરેં- । અંતરલીં ભગવંતા ॥ ૨૯॥
ઇતુકેંચ જ્ઞાન, તેં પામરેં- । અંતરલીં ભગવંતા ॥ ૨૯॥
બાણે તિહીંચી ખૂણ । તોચિ ગુરુ સુલક્ષણ ।
તેથેંચિ રિઘાવેં શરણ । અત્યાદરેં મુમુક્ષેં ॥ ૩૦॥
તેથેંચિ રિઘાવેં શરણ । અત્યાદરેં મુમુક્ષેં ॥ ૩૦॥
અદ્વૈતનિરૂપણીં અગાધ વક્તા । પરી વિષઈં લોલંગતા ।
ઐસિયા ગુરૂચેનિ સાર્થકતા । હોણાર નાહીં ॥ ૩૧॥
ઐસિયા ગુરૂચેનિ સાર્થકતા । હોણાર નાહીં ॥ ૩૧॥
જૈસા નિરૂપણસમયો । તૈસેંચિ મનહિ કરી વાયો ।
કૃતબુદ્ધીચા જયો । જાલાચ નાહીં ॥ ૩૨॥
કૃતબુદ્ધીચા જયો । જાલાચ નાહીં ॥ ૩૨॥
નિરૂપણીં સામર્થ્ય સિદ્ધી । શ્રવણ હોતાં દુરાશા બાધી ।
નાના ચમત્કારેં બુદ્ધી । દંડળૂં લાગે ॥ ૩૩॥
નાના ચમત્કારેં બુદ્ધી । દંડળૂં લાગે ॥ ૩૩॥
પૂર્વીં જ્ઞાતે વિરક્ત ભક્ત । તયાંસિ સાદૃશ્ય ભગવંત ।
આણી સામર્થ્યહિ અદ્ભુત । સિદ્ધીચેનિ યોગેં ॥ ૩૪॥
આણી સામર્થ્યહિ અદ્ભુત । સિદ્ધીચેનિ યોગેં ॥ ૩૪॥
ઐસેં તયાંચેં સામર્થ્ય । આમુચેં જ્ઞાનચિ નુસદેં વેર્થ ।
ઐસા સામર્થ્યાચા સ્વાર્થ । અંતરીં વસે ॥ ૩૫॥
ઐસા સામર્થ્યાચા સ્વાર્થ । અંતરીં વસે ॥ ૩૫॥
નિશેષ દુરાશા તુટે । તરીચ ભગવંત ભેટે ।
દુરાશા ધરિતી તે વોખટે । શબ્દજ્ઞાતે કામિક ॥ ૩૬॥
દુરાશા ધરિતી તે વોખટે । શબ્દજ્ઞાતે કામિક ॥ ૩૬॥
બહુત જ્ઞાતીં નાગવલીં । કામનેનેં વેડીં કેલીં ।
કામના ઇચ્છિતાંચ મેલીં । બાપુડીં મૂર્ખેં ॥ ૩૭॥
કામના ઇચ્છિતાંચ મેલીં । બાપુડીં મૂર્ખેં ॥ ૩૭॥
નિશેષ કામનારહિત । ઐસા તો વિરુળા સંત ।
અવઘ્યાંવેગળેં મત । અક્ષૈ જ્યાચેં ॥ ૩૮॥
અવઘ્યાંવેગળેં મત । અક્ષૈ જ્યાચેં ॥ ૩૮॥
અક્ષૈ ઠેવા સકળાંચા । પરી પાંગડા ફિટેના શરીરાચા ।
તેણેં માર્ગ ઈશ્વરાચા । ચુકોનિ જાતી ॥ ૩૯॥
તેણેં માર્ગ ઈશ્વરાચા । ચુકોનિ જાતી ॥ ૩૯॥
સિદ્ધિ આણી સામર્થ્ય જાલેં । સામર્થ્યેં દેહાસ મહત્ત્વ આલેં ।
તેણેં વેંચાડ વળકાવલેં । દેહબુદ્ધીચેં ॥ ૪૦॥
તેણેં વેંચાડ વળકાવલેં । દેહબુદ્ધીચેં ॥ ૪૦॥
સાંડૂનિ અક્ષૈ સુખ । સામર્થ્ય ઇછિતી તે મૂર્ખ ।
કામનેસારિખેં દુઃખ । આણીક કાંહીંચ નાહીં ॥ ૪૧॥
કામનેસારિખેં દુઃખ । આણીક કાંહીંચ નાહીં ॥ ૪૧॥
ઈશ્વરેંવિણ જે કામના । તેણીંચિ ગુણેં નાના યાતના ।
પાવતી, હોતી પતના- । વરપડે પ્રાણી ॥ ૪૨॥
પાવતી, હોતી પતના- । વરપડે પ્રાણી ॥ ૪૨॥
હોતાં શરીરાસી અંત । સામર્થ્યહિ નિઘોન જાત ।
સેખીં અંતરલા ભગવંત । કામનાગુણેં ॥ ૪૩॥
સેખીં અંતરલા ભગવંત । કામનાગુણેં ॥ ૪૩॥
મ્હણોનિ નિઃકામતાવિચારુ । દૃઢબુદ્ધીચા નિર્ધારુ ।
તોચિ સદ્ગુરુ પૈલપારુ । પાવવી ભવાચા ॥ ૪૪॥
તોચિ સદ્ગુરુ પૈલપારુ । પાવવી ભવાચા ॥ ૪૪॥
મુખ્ય સદ્ગુરૂચેં લક્ષણ । આધીં પાહિજે વિમળ જ્ઞાન ।
નિશ્ચયાચેં સમાધાન । સ્વરૂપસ્થિતી ॥ ૪૫॥
નિશ્ચયાચેં સમાધાન । સ્વરૂપસ્થિતી ॥ ૪૫॥
યાહીવરી વૈરાગ્ય પ્રબળ । વૃત્તિ ઉદાસ કેવળ ।
વિશેષ આચારેં નિર્મળ । સ્વધર્મવિષઈં ॥ ૪૬॥
વિશેષ આચારેં નિર્મળ । સ્વધર્મવિષઈં ॥ ૪૬॥
યાહિવરી અધ્યાત્મશ્રવણ । હરિકથા નિરૂપણ ।
જેથેં પરમાર્થવિવરણ । નિરંતર ॥ ૪૭॥
જેથેં પરમાર્થવિવરણ । નિરંતર ॥ ૪૭॥
જેથેં સારાસારવિચાર । તેથેં હોયે જગોદ્ધાર ।
નવવિધા ભક્તીચા આધાર । બહુતા જનાસી ॥ ૪૮॥
નવવિધા ભક્તીચા આધાર । બહુતા જનાસી ॥ ૪૮॥
મ્હણોનિ નવવિધા ભજન । જેથેં પ્રતિષ્ઠલેં સાધન ।
હેં સદ્ગુરૂચેં લક્ષણ । શ્રોતીં વોળખાવેં ॥ ૪૯॥
હેં સદ્ગુરૂચેં લક્ષણ । શ્રોતીં વોળખાવેં ॥ ૪૯॥
અંતરીં શુદ્ધ બ્રહ્મજ્ઞાન । બાહ્ય નિષ્ઠેચેં ભજન ।
તેથેં બહુ ભક્ત જન । વિશ્રાંતિ પાવતી ॥ ૫૦॥
તેથેં બહુ ભક્ત જન । વિશ્રાંતિ પાવતી ॥ ૫૦॥
નાહીં ઉપાસનેચા આધાર । તો પરમાર્થ નિરાધાર ।
કર્મેંવિણ અનાચાર । ભ્રષ્ટ હોતી ॥ ૫૧॥
કર્મેંવિણ અનાચાર । ભ્રષ્ટ હોતી ॥ ૫૧॥
મ્હણોનિ જ્ઞાન વૈરાગ્ય આણિ ભજન । સ્વધર્મકર્મ આણિ સાધન ।
કથા નિરૂપણ શ્રવણ મનન । નીતિ ન્યાયે મર્યાદા ॥ ૫૨॥
કથા નિરૂપણ શ્રવણ મનન । નીતિ ન્યાયે મર્યાદા ॥ ૫૨॥
યામધેં યેક ઉણેં અસે । તેણેં તેં વિલક્ષણ દિસે ।
મ્હણૌન સર્વહિ વિલસે । સદ્ગુરુપાસીં ॥ ૫૩॥
મ્હણૌન સર્વહિ વિલસે । સદ્ગુરુપાસીં ॥ ૫૩॥
તો બહુતાંચેં પાળણકર્તા । ત્યાસ બહુતાંચી અસે ચિંતા ।
નાના સાધનેં સમર્થા । સદ્ગુરુપાસીં ॥ ૫૪॥
નાના સાધનેં સમર્થા । સદ્ગુરુપાસીં ॥ ૫૪॥
સાધનેંવિણ પરમાર્થ પ્રતિષ્ઠે । તો માગુતાં સવેંચ ભ્રષ્ટે ।
યાકારણે દુરીદ્રષ્ટે । માહાનુભાવ ॥ ૫૫॥
યાકારણે દુરીદ્રષ્ટે । માહાનુભાવ ॥ ૫૫॥
આચાર ઉપાસના સોડિતી । તે ભ્રષ્ટ અભક્ત દિસતી ।
જળો તયાંચી મહંતી । કોણ પુસે ॥ ૫૬॥
જળો તયાંચી મહંતી । કોણ પુસે ॥ ૫૬॥
કર્મ ઉપાસનેચા અભાવ । તેથેં ભકાધેસિ જાલા ઠાવ ।
તો કાનકોંડા સમુદાવ । પ્રપંચી હાંસતી ॥ ૫૭॥
તો કાનકોંડા સમુદાવ । પ્રપંચી હાંસતી ॥ ૫૭॥
નીચ યાતીચા ગુરુ । તોહી કાનકોંડ વિચારુ ।
બ્રહ્મસભેસ જૈસા ચોરૂ । તૈસા દડે ॥ ૫૮॥
બ્રહ્મસભેસ જૈસા ચોરૂ । તૈસા દડે ॥ ૫૮॥
બ્રહ્મસભે દેખતાં । ત્યાચેં તીર્થ નયે ઘેતાં ।
અથવા પ્રસાદ સેવિતાં । પ્રાશ્ચિત પડે ॥ ૫૯॥
અથવા પ્રસાદ સેવિતાં । પ્રાશ્ચિત પડે ॥ ૫૯॥
તીર્થપ્રસાદાચી સાંડી કેલી । તેથેં નીચતા દિસોન આલી ।
ગુરુભક્તિ તે સટવલી । યેકાયેકી ॥ ૬૦॥
ગુરુભક્તિ તે સટવલી । યેકાયેકી ॥ ૬૦॥
ગુરુચી મર્યાદા રાખતાં । બ્રાહ્મણ ક્ષોભતી તત્વતાં ।
તેથેં બ્રાહ્મણ્ય રક્ષૂં જાતાં । ગુરુક્ષોભ ઘડે ॥ ૬૧॥
તેથેં બ્રાહ્મણ્ય રક્ષૂં જાતાં । ગુરુક્ષોભ ઘડે ॥ ૬૧॥
ઐસીં સાંકડીં દોહીંકડે । તેથેં પ્રસ્તાવા ઘડે ।
નીચ યાતીસ ગુરુત્વ ન ઘડે । યાકારણેં ॥ ૬૨॥
નીચ યાતીસ ગુરુત્વ ન ઘડે । યાકારણેં ॥ ૬૨॥
તથાપિ આવડી ઘેતલી જીવેં । તરી આપણચિ ભ્રષ્ટાવેં ।
બહુત જનાંસી ભ્રષ્ટવાવેં । હેં તોં દૂષણચિ કીં ॥ ૬૩॥
બહુત જનાંસી ભ્રષ્ટવાવેં । હેં તોં દૂષણચિ કીં ॥ ૬૩॥
આતાં અસો હા વિચારૂ । સ્વયાતીચા પાહિજે ગુરુ ।
નાહીં તરી ભ્રષ્ટાકારુ । નેમસ્ત ઘડે ॥ ૬૪॥
નાહીં તરી ભ્રષ્ટાકારુ । નેમસ્ત ઘડે ॥ ૬૪॥
જે જે કાંહીં ઉત્તમ ગુણ । તેં તેં સદ્ગુરૂચેં લક્ષણ ।
તથાપિ સંગોં વોળખણ । હોયે જેણેં ॥ ૬૫॥
તથાપિ સંગોં વોળખણ । હોયે જેણેં ॥ ૬૫॥
યેક ગુરુ યેક મંત્રગુરુ । યેક યંત્રગુરુ યેક તાંત્રગુરુ ।
યેક વસ્તાદગુરુ યેક રાજગુરુ । મ્હણતી જનીં ॥ ૬૬॥
યેક વસ્તાદગુરુ યેક રાજગુરુ । મ્હણતી જનીં ॥ ૬૬॥
યેક કુળગુરુ યેક માનિલા ગુરુ । યેક વિદ્યાગુરુ યેક કુવિદ્યાગુરુ ।
યેક અસદ્ગુરુ યેક યાતિગુરુ । દંડકર્તે ॥ ૬૭॥
યેક અસદ્ગુરુ યેક યાતિગુરુ । દંડકર્તે ॥ ૬૭॥
યેક માતાગુરુ યેક પિતાગુરુ । યેક રાજાગુરુ યેક દેવગુરુ ।
યેક બોલિજે જગદ્ગુરુ । સકળકળા ॥ ૬૮॥
યેક બોલિજે જગદ્ગુરુ । સકળકળા ॥ ૬૮॥
ઐસે હે સત્રા ગુરુ । યાહિવેગળે આણીક ગુરુ ।
ઐક તયાંચા વિચારુ । સાંગિજેલ ॥ ૬૯॥
ઐક તયાંચા વિચારુ । સાંગિજેલ ॥ ૬૯॥
યેક સ્વપ્નગુરુ યેક દીક્ષાગુરુ । યેક મ્હણતી પ્રતિમાગુરુ ।
યેક મ્હણતી સ્વયેં ગુરુ । આપલા આપણ ॥ ૭૦॥
યેક મ્હણતી સ્વયેં ગુરુ । આપલા આપણ ॥ ૭૦॥
જે જે યાતીચા જો વ્યાપારુ । તે તે ત્યાચે તિતુકે ગુરુ ।
યાચા પાહાતાં વિચારુ । ઉદંડ આહે ॥ ૭૧॥
યાચા પાહાતાં વિચારુ । ઉદંડ આહે ॥ ૭૧॥
અસો ઐસે ઉદંડ ગુરુ । નાના મતાંચા વિચારુ ।
પરી જો મોક્ષદાતા સદ્ગુરુ । તો વેગળાચિ અસે ॥ ૭૨॥
પરી જો મોક્ષદાતા સદ્ગુરુ । તો વેગળાચિ અસે ॥ ૭૨॥
નાના સદ્વિદ્યેચે ગુણ । યાહિવરી કૃપાળૂપણ ।
હેં સદ્ગુરૂચેં લક્ષણ । જાણિજે શ્રોતીં ॥ ૭૩॥
હેં સદ્ગુરૂચેં લક્ષણ । જાણિજે શ્રોતીં ॥ ૭૩॥
ઇતિ શ્રીદાસબોધે ગુરુશિષ્યસંવાદે ગુરુલક્ષણનામ સમાસ દુસરા ॥ ૨॥
સમાસ તિસરા : શિષ્યલક્ષણ ॥ શ્રીરામ્ ॥
માઅગાં સદ્ગુરૂચેં લક્ષણ । વિશદ કેલેં નિરૂપણ ।
આતાં સચ્છિષ્યાચી વોળખણ । સાવધ ઐકા ॥ ૧॥
આતાં સચ્છિષ્યાચી વોળખણ । સાવધ ઐકા ॥ ૧॥
સદ્ગુરુવિણ સચ્છિષ્ય । તો વાયાં જાય નિશેષ ।
કાં સચ્છિષ્યેંવિણ વિશેષ । સદ્ગુરુ સિણે ॥ ૨॥
કાં સચ્છિષ્યેંવિણ વિશેષ । સદ્ગુરુ સિણે ॥ ૨॥
ઉત્તમભૂમિ શોધિલી શુદ્ધ । તેથેં બીજ પેરિલેં કિડખાદ ।
કાં તેં ઉત્તમ બીજ પરી સમંધ । ખડકેંસિ પડિલા ॥ ૩॥
કાં તેં ઉત્તમ બીજ પરી સમંધ । ખડકેંસિ પડિલા ॥ ૩॥
તૈસા સચ્છિષ્ય તેં સત્પાત્ર । પરંતુ ગુરુ સાંગે મંત્ર તંત્ર ।
તેથેં અરત્ર ના પરત્ર । કાંહિંચ નાહીં ॥ ૪॥
તેથેં અરત્ર ના પરત્ર । કાંહિંચ નાહીં ॥ ૪॥
અથવા ગુરુ પૂર્ણ કૃપા કરી । પરી શિષ્ય અનાધિકારી ।
ભાઅગ્યપુરુષાચા ભિકારી । પુત્ર જૈસા ॥ ૫॥
ભાઅગ્યપુરુષાચા ભિકારી । પુત્ર જૈસા ॥ ૫॥
તૈસેં યેકાવિણ યેક । હોત અસે નિરાર્થક ।
પરલોકીંચેં સાર્થક । તેં દુર઼્હાવે ॥ ૬॥
પરલોકીંચેં સાર્થક । તેં દુર઼્હાવે ॥ ૬॥
મ્હણૌનિ સદ્ગુરુ આણી સચ્છિષ્ય । તેથેં ન લગતી સાયાસ ।
ત્યાં ઉભયતાંચા હવ્યાસ । પુરે યેકસરા ॥ ૭॥
ત્યાં ઉભયતાંચા હવ્યાસ । પુરે યેકસરા ॥ ૭॥
સુભૂમિ આણી ઉત્તમ કણ । ઉગવેના પ્રજન્યેંવિણ ।
તૈસેં અધ્યાત્મનિરૂપણ । નસ્તાં હોયે ॥ ૮॥
તૈસેં અધ્યાત્મનિરૂપણ । નસ્તાં હોયે ॥ ૮॥
સેત પેરિલેં આણી ઉગવલેં । પરંતુ નિગેવિણ ગેલેં ।
સાધનેંવિણ તૈસેં જાલેં । સાધકાંસી ॥ ૯॥
સાધનેંવિણ તૈસેં જાલેં । સાધકાંસી ॥ ૯॥
જંવરી પીક આપણાસ ભોગે । તંવરી અવઘેંચિ કરણેં લાગે ।
પીક આલિયાંહિ, ઉગેં- । રાહોંચિ નયે ॥ ૧૦॥
પીક આલિયાંહિ, ઉગેં- । રાહોંચિ નયે ॥ ૧૦॥
તૈસેં આત્મજ્ઞાન જાલેં । પરી સાધન પાહિજે કેલેં ।
યેક વેળ ઉદંડ જેવિલેં । તર઼્હીં સામગ્રી પાહિજે ॥ ૧૧॥
યેક વેળ ઉદંડ જેવિલેં । તર઼્હીં સામગ્રી પાહિજે ॥ ૧૧॥
મ્હણૌન સાધન અભ્યાસ આણી સદ્ગુગુ । સચ્છિષ્ય આણી સચ્છાસ્ત્રવિચારુ ।
સત્કર્મ સદ્વાસના, પારુ- । પાવવી ભવાચા ॥ ૧૨॥
સત્કર્મ સદ્વાસના, પારુ- । પાવવી ભવાચા ॥ ૧૨॥
સદુપાસના સત્કર્મ । સત્ક્રિયા આણી સ્વધર્મ ।
સત્સંગ આણી નિત્ય નેમ । નિરંતર ॥ ૧૩॥
સત્સંગ આણી નિત્ય નેમ । નિરંતર ॥ ૧૩॥
ઐસેં હેં અવઘેંચિ મિળે । તરીચ વિમળ જ્ઞાન નિવળે ।
નાહીં તરી પાષાંડ સંચરે બળેં । સમુદાઈં ॥ ૧૪॥
નાહીં તરી પાષાંડ સંચરે બળેં । સમુદાઈં ॥ ૧૪॥
યેથેં શબ્દ નાહીં શિષ્યાસી । હેં અવઘેં સદ્ગુરુપાસીં ।
સદ્ગુરુ પાલટી અવગુણાસી । નાના યેત્નેં કરૂની ॥ ૧૫॥
સદ્ગુરુ પાલટી અવગુણાસી । નાના યેત્નેં કરૂની ॥ ૧૫॥
સદ્ગુરુચેનિ અસચ્છિષ્ય પાલટે । પરંતુ સચ્છિષ્યેં અસદ્ગુરુ ન પાલટે ।
કાં જેં થોરપણ તુટે । મ્હણૌનિયા ॥ ૧૬॥
કાં જેં થોરપણ તુટે । મ્હણૌનિયા ॥ ૧૬॥
યાકરણેં સદ્ગુરુ પાહિજે । તરીચ સન્માર્ગ લાહિજે ।
નાહિં તરી હોઈજે । પાષાંડા વરપડે ॥ ૧૭॥
નાહિં તરી હોઈજે । પાષાંડા વરપડે ॥ ૧૭॥
યેથેં સદ્ગુરુચિ કારણ । યેર સર્વ નિઃકારણ ।
તથાપિ સાંગો વોળખણ । સચ્છિષ્યાચી ॥ ૧૮॥
તથાપિ સાંગો વોળખણ । સચ્છિષ્યાચી ॥ ૧૮॥
મુખ્ય સચ્છિષ્યાચેં લક્ષણ । સદ્ગુરુવચનીં વિશ્વાસ પૂર્ણ ।
અનન્યભાવેં શરણ । ત્યા નાંવ સચ્છિષ્ય ॥ ૧૯॥
અનન્યભાવેં શરણ । ત્યા નાંવ સચ્છિષ્ય ॥ ૧૯॥
શિષ્ય પાહિજે નિર્મળ । શિષ્ય પાહિજે આચારસીળ ।
શિષ્ય પાહિજે કેવળ । વિરક્ત અનુતાપી ॥ ૨૦॥
શિષ્ય પાહિજે કેવળ । વિરક્ત અનુતાપી ॥ ૨૦॥
શિષ્ય પાહિજે નિષ્ઠાવંત । શિષ્ય પાહિજે સુચિષ્મંત ।
શિષ્ય પાહિજે નેમસ્ત । સર્વપ્રકારીં ॥ ૨૧॥
શિષ્ય પાહિજે નેમસ્ત । સર્વપ્રકારીં ॥ ૨૧॥
શિષ્ય પાહિજે સાક્ષપી વિશેષ । શિષ્ય પાહિજે પરમ દક્ષ ।
શિષ્ય પાહિજે અલક્ષ । લક્ષી ઐસા ॥ ૨૨॥
શિષ્ય પાહિજે અલક્ષ । લક્ષી ઐસા ॥ ૨૨॥
શિષ્ય પાહિજે અતિ ધીર । શિષ્ય પાહિજે અતિ ઉદાર ।
શિષ્ય પાહિજે અતિ તત્પર । પરમાર્થવિષઈં ॥ ૨૩॥
શિષ્ય પાહિજે અતિ તત્પર । પરમાર્થવિષઈં ॥ ૨૩॥
શિષ્ય પાહિજે પરોપકારી । શિષ્ય પાહિજે નિર્મત્સરી ।
શિષ્ય પાહિજે અર્થાંતરીં । પ્રવેશકર્તા ॥ ૨૪॥
શિષ્ય પાહિજે અર્થાંતરીં । પ્રવેશકર્તા ॥ ૨૪॥
શિષ્ય પાહિજે પરમ શુદ્ધ । શિષ્ય પાહિજે પરમ સાવધ ।
શિષ્ય પાહિજે અગાધ । ઉત્તમ ગુણાંચા ॥ ૨૫॥
શિષ્ય પાહિજે અગાધ । ઉત્તમ ગુણાંચા ॥ ૨૫॥
શિષ્ય પાહિજે પ્રજ્ઞાવંત । શિષ્ય પાહિજે પ્રેમળ ભક્ત ।
શિષ્ય પાહિજે નીતિવંત । મર્યાદેચા ॥ ૨૬॥
શિષ્ય પાહિજે નીતિવંત । મર્યાદેચા ॥ ૨૬॥
શિષ્ય પાહિજે યુક્તિવંત । શિષ્ય પાહિજે બુદ્ધિવંત ।
શિષ્ય પાહિજે સંતાસંત । વિચાર ઘેતા ॥ ૨૭॥
શિષ્ય પાહિજે સંતાસંત । વિચાર ઘેતા ॥ ૨૭॥
શિષ્ય પાહિજે ધારિષ્ટાચા । શિષ્ય પાહિજે દૃઢ વ્રતાચા ।
શિષ્ય પાહિજે ઉત્તમ કુળીચા । પુણ્યસીળ ॥ ૨૮॥
શિષ્ય પાહિજે ઉત્તમ કુળીચા । પુણ્યસીળ ॥ ૨૮॥
શિષ્ય અસાવા સાત્વિક । શિષ્ય અસાવા ભજક ।
શિષ્ય અસાવા સાધક । સાધનકર્તા ॥ ૨૯॥
શિષ્ય અસાવા સાધક । સાધનકર્તા ॥ ૨૯॥
શિષ્ય અસાવા વિશ્વાસી । શિષ્ય અસાવા કાયાક્લેશી ।
શિષ્ય અસાવા પરમાર્થાસી । વાઢઊં જાણે ॥ ૩૦॥
શિષ્ય અસાવા પરમાર્થાસી । વાઢઊં જાણે ॥ ૩૦॥
શિષ્ય અસાવા સ્વતંત્ર । શિષ્ય અસાવા જગમિત્ર ।
શિષ્ય અસાવા સત્પાત્ર । સર્વ ગુણેં ॥ ૩૧॥
શિષ્ય અસાવા સત્પાત્ર । સર્વ ગુણેં ॥ ૩૧॥
શિષ્ય અસાવા સદ્વિદ્યેચા । શિષ્ય અસાવા સદ્ભાવાચા ।
શિષ્ય અસાવા અંતરીંચા । પરમશુદ્ધ ॥ ૩૨॥
શિષ્ય અસાવા અંતરીંચા । પરમશુદ્ધ ॥ ૩૨॥
શિષ્ય નસાવા અવિવેકી । શિષ્ય નસાવા ગર્ભસુખી ।
શિષ્ય અસાવા સંસારદુઃખી । સંતપ્ત દેહી ॥ ૩૩॥
શિષ્ય અસાવા સંસારદુઃખી । સંતપ્ત દેહી ॥ ૩૩॥
જો સંસારદુઃખેં દુઃખવલા । જો ત્રિવિધતાપેં પોળલા ।
તોચિ અધિકારી જાલા । પરમાર્થવિષીં ॥ ૩૪॥
તોચિ અધિકારી જાલા । પરમાર્થવિષીં ॥ ૩૪॥
બહુ દુઃખ ભોગિલેં જેણેં । તયાસીચ પરમાર્થ બાણે ।
સંસારદુઃખાચેનિ ગુણેં । વૈરાગ્ય ઉપજે ॥ ૩૫॥
સંસારદુઃખાચેનિ ગુણેં । વૈરાગ્ય ઉપજે ॥ ૩૫॥
જયા સંસારાચા ત્રાસ । તયાસીચ ઉપજે વિસ્વાસ ।
વિસ્વાસબળેં દૃઢ કાસ । ધરિલી સદ્ગુરૂચી ॥ ૩૬॥
વિસ્વાસબળેં દૃઢ કાસ । ધરિલી સદ્ગુરૂચી ॥ ૩૬॥
અવિસ્વાસેં કાસ સોડિલી । ઐસીં બહુતેક ભવીં બુડાલીં ।
નાના જળચરીં તોડિલીં । મધ્યેંચિ સુખદુઃખેં ॥ ૩૭॥
નાના જળચરીં તોડિલીં । મધ્યેંચિ સુખદુઃખેં ॥ ૩૭॥
યાકારણેં દૃઢ વિસ્વાસ । તોચિ જાણાવા સચ્છિષ્ય ।
મોક્ષાધિકારી વિશેષ । આગ્રગણ્યુ ॥ ૩૮॥
મોક્ષાધિકારી વિશેષ । આગ્રગણ્યુ ॥ ૩૮॥
જો સદ્ગુરુવચનેં નિવાલા । તો સયોજ્યતેચા આંખિલા ।
સાંસારસંગે પાંગિલા । ન વચે કદા ॥ ૩૯॥
સાંસારસંગે પાંગિલા । ન વચે કદા ॥ ૩૯॥
સદ્ગુરુહૂન દેવ મોઠા । જયાસ વાટે તો કરંટા ।
સુટલા વૈભવાચા ફાંટા । સામરથ્યપિસેં ॥ ૪૦॥
સુટલા વૈભવાચા ફાંટા । સામરથ્યપિસેં ॥ ૪૦॥
સદ્ગુરુસ્વરૂપ તેં સંત । આણી દેવાંસ માંડેલ કલ્પાંત ।
તેથેં કૈચેં ઉરેલ સામર્થ્ય । હરિહરાંચેં ॥ ૪૧॥
તેથેં કૈચેં ઉરેલ સામર્થ્ય । હરિહરાંચેં ॥ ૪૧॥
મ્હણૌન સદ્ગુરુસામર્થ્ય આધીક । જેથેં આટતી બ્રહ્માદિક ।
અલ્પબુદ્ધી માનવી રંક । તયાંસિ હેં કળેના ॥ ૪૨॥
અલ્પબુદ્ધી માનવી રંક । તયાંસિ હેં કળેના ॥ ૪૨॥
ગુરુદેવાંસ બરાબરી- । કરી તો શિષ્ય દુરાચારી ।
ભ્રાંતિ બૈસલી અભ્યાંતરીં । સિદ્ધાંત નેણવે ॥ ૪૩॥
ભ્રાંતિ બૈસલી અભ્યાંતરીં । સિદ્ધાંત નેણવે ॥ ૪૩॥
દેવ મનિષીં ભાવિલા । મંત્રીં દેવપણાસિ આલા ।
સદ્ગુરુ ન વચે કલ્પિલા । ઈશ્વરાચેનિ ॥ ૪૪॥
સદ્ગુરુ ન વચે કલ્પિલા । ઈશ્વરાચેનિ ॥ ૪૪॥
મ્હણૌનિ સદ્ગુરુ પૂર્ણપણેં । દેવાહૂન આધીક કોટિગુણેં ।
જયાસિ વર્ણિતાં ભાંડણેં । વેદશાસ્ત્રીં લાગલીં ॥ ૪૫॥
જયાસિ વર્ણિતાં ભાંડણેં । વેદશાસ્ત્રીં લાગલીં ॥ ૪૫॥
અસો સદ્ગુરુપદાપુઢેં । દુજેં કાંહીંચ ન ચઢે ।
દેવસામર્થ્ય તેં કેવઢેં । માયાજનિત ॥ ૪૬॥
દેવસામર્થ્ય તેં કેવઢેં । માયાજનિત ॥ ૪૬॥
અહો સદ્ગુરુકૃપા જયાસી । સામર્થ્ય ન ચલે તયાપાસીં ।
જ્ઞાનબળેં વૈભવાસી । તૃણતુછ કેલેં ॥ ૪૭ ॥
જ્ઞાનબળેં વૈભવાસી । તૃણતુછ કેલેં ॥ ૪૭ ॥
અહો સદ્ગુરુકૃપેચેનિ બળેં । અપરોક્ષજ્ઞાનાચેનિ ઉસાળેં ।
માયેસહિત બ્રહ્માંડ સગળેં । દૃષ્ટીસ ન યેં ॥ ૪૮॥
માયેસહિત બ્રહ્માંડ સગળેં । દૃષ્ટીસ ન યેં ॥ ૪૮॥
ઐસેં સચ્છિષ્યાચેં વૈભવ । સદ્ગુરુવચનીં દૃઢ ભાવ ।
તેણેં ગુણેં દેવરાવ । સ્વયેંચિ હોતી ॥ ૪૯॥
તેણેં ગુણેં દેવરાવ । સ્વયેંચિ હોતી ॥ ૪૯॥
અંતરીં અનુતાપેં તાપલે । તેણેં અંતર શુદ્ધ જાલેં ।
પુઢેં સદ્ગુરુવચનેં નિવાલે । સચ્છિષ્ય ઐસે ॥ ૫૦॥
પુઢેં સદ્ગુરુવચનેં નિવાલે । સચ્છિષ્ય ઐસે ॥ ૫૦॥
લાગતાં સદ્ગુરુવચનપંથેં । જાલેં બ્રહ્માંડ પાલથેં ।
તરી જયાચ્યા શુદ્ધ ભાવાર્થેં । પાલટ ન ધરિજે ॥ ૫૧॥
તરી જયાચ્યા શુદ્ધ ભાવાર્થેં । પાલટ ન ધરિજે ॥ ૫૧॥
શરણ સદ્ગુરૂસ ગેલે । સચ્છિષ્ય ઐસે નિવડલે ।
ક્રિયાપાલટેં જાલે । પાવન ઈશ્વરીં ॥ ૫૨॥
ક્રિયાપાલટેં જાલે । પાવન ઈશ્વરીં ॥ ૫૨॥
ઐસા સદ્ભાવ અંતરીં । તેચિ મુક્તીચે વાટેકરી ।
યેર માઈક વેષધારી । અસચ્છિષ્ય ॥ ૫૩॥
યેર માઈક વેષધારી । અસચ્છિષ્ય ॥ ૫૩॥
વાટે વિષયાંચે સુખ । પરમાર્થ સંપાદણે લૌકિક ।
દેખોવેખીં પઢતમૂર્ખ । શરણ ગેલે ॥ ૫૪॥
દેખોવેખીં પઢતમૂર્ખ । શરણ ગેલે ॥ ૫૪॥
જાલી વિષઈં વૃત્તિ અનાવર । દૃઢ ધરિલા સંસાર ।
પરમાર્થચર્ચેચા વિચાર । મળિણ ઝાલા ॥ ૫૫॥
પરમાર્થચર્ચેચા વિચાર । મળિણ ઝાલા ॥ ૫૫॥
મોડ ઘેતલા પરમાર્થાચા । હવ્યાસ ધરિલા પ્રપંચાચા ।
ભાર વાહિલા કુટુંબાચા । કાબાડી જાલા ॥ ૫૬॥
ભાર વાહિલા કુટુંબાચા । કાબાડી જાલા ॥ ૫૬॥
માનિલા પ્રપંચીં આનંદ । કેલા પરમાર્થી વિનોદ ।
ભ્રાંત મૂઢ મતિમંદ । લોધલા કામીં ॥ ૫૭॥
ભ્રાંત મૂઢ મતિમંદ । લોધલા કામીં ॥ ૫૭॥
સૂકર પૂજિલેં વિલેપનેં । મ્હૈસા મર્દિલા ચંદનેં ।
તૈસા વિષઈ બ્રહ્મજ્ઞાનેં । વિવેકેં બોધિલા ॥ ૫૮॥
તૈસા વિષઈ બ્રહ્મજ્ઞાનેં । વિવેકેં બોધિલા ॥ ૫૮॥
રાસભ ઉકિરડાં લોળે । તયાસિ પરિમળસોહળે ।
ઉલૂક અંધારીં પળે । તયા કેવી હંસપંગતી ॥ ૫૯॥
ઉલૂક અંધારીં પળે । તયા કેવી હંસપંગતી ॥ ૫૯॥
તૈસા વિષયદારીંચા બરાડી । ઘાલી અધઃપતનીં ઉડી ।
તયાસ ભગવંત આવડી । સત્સંગ કૈંચા ॥ ૬૦॥
તયાસ ભગવંત આવડી । સત્સંગ કૈંચા ॥ ૬૦॥
વર્તી કરૂન દાંતાળીં । સ્વાનપુત્ર હાડેં ચગળી ।
તૈસા વિષઈ તળમળી । વિષયસુખાકારણે ।॥ ૬૧॥
તૈસા વિષઈ તળમળી । વિષયસુખાકારણે ।॥ ૬૧॥
તયા સ્વાનમુખીં પરમાન્ન । કીં મર્કટાસ સિંહાસન ।
તૈસેં વિષયશક્તાં જ્ઞાન । જિરેલ કૈંચેં ॥ ૬૨॥
તૈસેં વિષયશક્તાં જ્ઞાન । જિરેલ કૈંચેં ॥ ૬૨॥
રાસભેં રાખતાં જન્મ ગેલા । તો પંડિતાંમધ્યેં પ્રતિષ્ઠલા ।
ન વચે, તૈસા આઅશક્તાલા । પરમાર્થ નાહીં ॥ ૬૩॥
ન વચે, તૈસા આઅશક્તાલા । પરમાર્થ નાહીં ॥ ૬૩॥
મિળાલા રાજહંસાંચા મેળા । તેથેં આલા ડોંબકાવળા ।
લક્ષૂન વિષ્ઠેચા ગોળા । હંસ મ્હણવી ॥ ૬૪॥
લક્ષૂન વિષ્ઠેચા ગોળા । હંસ મ્હણવી ॥ ૬૪॥
તૈસે સજ્જનાચે સંગતી । વિષઈ સજ્જન મ્હણવિતી ।
વિષય આમેદ્ય ચિત્તીં । ગોળા લક્ષિલા ॥ ૬૫॥
વિષય આમેદ્ય ચિત્તીં । ગોળા લક્ષિલા ॥ ૬૫॥
કાખે ઘેઊનિયાં દારા । મ્હણે મજ સંન્યાસી કરા ।
તૈસા વિષઈ સૈરાવૈરા । જ્ઞાન બડબડી ॥ ૬૬॥
તૈસા વિષઈ સૈરાવૈરા । જ્ઞાન બડબડી ॥ ૬૬॥
અસો ઐસે પઢતમૂર્ખ । તે કાય જાણતી અદ્વૈતસુખ ।
નારકી પ્રાણી નર્ક । ભોગિતી સ્વૈચ્છા ॥ ૬૭॥
નારકી પ્રાણી નર્ક । ભોગિતી સ્વૈચ્છા ॥ ૬૭॥
વૈષેચી કરીલ સેવા । તો કૈસા મંત્રી મ્હણાવા ।
તૈસા વિષયદાસ માનાવા । ભક્તરાજ કેવી ॥ ૬૮॥
તૈસા વિષયદાસ માનાવા । ભક્તરાજ કેવી ॥ ૬૮॥
તૈસે વિષઈ બાપુડે । ત્યાંસ જ્ઞાન કોણીકડે ।
વાચાળ શાબ્દિક બડબડે । વરપડે જાલે ॥ ૬૯॥
વાચાળ શાબ્દિક બડબડે । વરપડે જાલે ॥ ૬૯॥
ઐસે શિષ્ય પરમ નષ્ટ । કનિષ્ઠાંમધેં કનિષ્ઠ ।
હીન અવિવેકી આણી દૃષ્ટ । ખળ ખોટે દુર્જન ॥ ૭૦॥
હીન અવિવેકી આણી દૃષ્ટ । ખળ ખોટે દુર્જન ॥ ૭૦॥
ઐસે જે પાપરૂપ । દીર્ઘદોષી વજ્રલેપ ।
તયાંસ પ્રાશ્ચીત, અનુતાપ- । ઉદ્ભવતાં ॥ ૭૧॥
તયાંસ પ્રાશ્ચીત, અનુતાપ- । ઉદ્ભવતાં ॥ ૭૧॥
તેંહિ પુન્હાં શરણ જાવેં । સદ્ગુરૂસ સંતોષવાવેં ।
કૃપાદૃષ્ટી જાલિયાં વ્હાવેં । પુન્હાં શુદ્ધ ॥ ૭૨॥
કૃપાદૃષ્ટી જાલિયાં વ્હાવેં । પુન્હાં શુદ્ધ ॥ ૭૨॥
સ્વામીદ્રોહ જયા ઘડે । તો યાવશ્ચંદ્ર નરકીં પડે ।
તયાસ ઉપાવચિ ન ઘડે । સ્વામી તુષ્ટલ્યાવાંચુની ॥ ૭૩॥
તયાસ ઉપાવચિ ન ઘડે । સ્વામી તુષ્ટલ્યાવાંચુની ॥ ૭૩॥
સ્મશાનવૈરાગ્ય આલેં । મ્હણોન લોટાંગણ ઘાતલેં ।
તેણેં ગુણેં ઉપતિષ્ઠલે- । નાહીં જ્ઞાન ।
૭૪॥ ભાવ આણિલા જાયાચા । મંત્ર ઘેતલા ગુરૂચા ।
શિષ્ય જાલા દો દિસાંચા । મંત્રાકારણેં ॥ ૭૫॥
તેણેં ગુણેં ઉપતિષ્ઠલે- । નાહીં જ્ઞાન ।
૭૪॥ ભાવ આણિલા જાયાચા । મંત્ર ઘેતલા ગુરૂચા ।
શિષ્ય જાલા દો દિસાંચા । મંત્રાકારણેં ॥ ૭૫॥
ઐસે કેલે ગુરુ ઉદંડ । શબ્દ સિકલા પાષાંડ ।
જાલા તોંડાળ તર્મુંડ । માહાપાષાંડી ॥ ૭૬॥
જાલા તોંડાળ તર્મુંડ । માહાપાષાંડી ॥ ૭૬॥
ઘડી યેક રડે આણી પડે । ઘડી યેક વૈરાગ્ય ચઢે ।
ઘડી યેક અહંભાવ જડે । જ્ઞાતેપણાચા ॥ ૭૭॥
ઘડી યેક અહંભાવ જડે । જ્ઞાતેપણાચા ॥ ૭૭॥
ઘડી યેક વિસ્વાસ ધરી । સવેંચ ઘડિ યેક ગુર્ગુરી ।
ઐસે નાના છંદ કરી । પિસાટ જૈસા ॥ ૭૮॥
ઐસે નાના છંદ કરી । પિસાટ જૈસા ॥ ૭૮॥
કામ ક્રોધ મદ મત્સર । લોભ મોહ નાના વિકાર ।
અભિમાન કાપટ્ય તિરસ્કાર । હૃદઈં નાંદતી ॥ ૭૯॥
અભિમાન કાપટ્ય તિરસ્કાર । હૃદઈં નાંદતી ॥ ૭૯॥
અહંકાર આણી દેહપાંગ । અનાચાર આણી વિષયસંગ ।
સંસાર પ્રપંચ ઉદ્વેગ । અંતરીં વસે ॥ ૮૦॥
સંસાર પ્રપંચ ઉદ્વેગ । અંતરીં વસે ॥ ૮૦॥
દીર્ઘસૂત્રી કૃતઘ્ન પાપી । કુકર્મી કુતર્કી વિકલ્પી ।
અભક્ત અભાવ સીઘ્રકોપી । નિષ્ઠુર પરઘાતક ॥ ૮૧॥
અભક્ત અભાવ સીઘ્રકોપી । નિષ્ઠુર પરઘાતક ॥ ૮૧॥
હૃદયેંસુન્ય આણી આળસી । અવિવેકી આણિ અવિસ્વાસી ।
અધીર અવિચાર, સંદેહાસી- । દૃઢ ધર્તા ॥ ૮૨॥
અધીર અવિચાર, સંદેહાસી- । દૃઢ ધર્તા ॥ ૮૨॥
આશા મમતા તૃષ્ણા કલ્પના । કુબુદ્ધી દુર્વૃત્તિ દુર્વાસના ।
અલ્પબુદ્ધિ વિષયકામના । હૃદઈં વસે ॥ ૮૩॥
અલ્પબુદ્ધિ વિષયકામના । હૃદઈં વસે ॥ ૮૩॥
ઈષણા અસૂયા તિરસ્કારેં । નિંદેસિ પ્રવર્તે આદરેં ।
દેહાભિમાનેં હુંબરે । જાણપણેં ॥ ૮૪॥
દેહાભિમાનેં હુંબરે । જાણપણેં ॥ ૮૪॥
ક્ષુધા તૃષ્ણા આવરેના । નિદ્રા સહસા ધરેના ।
કુટુંબચિંતા વોસરેના । ભ્રાંતિ પડિલી ॥ ૮૫॥
કુટુંબચિંતા વોસરેના । ભ્રાંતિ પડિલી ॥ ૮૫॥
શાબ્દિક બોલે ઉદંડ વાચા । લેશ નાહીં વૈરાગ્યાચા ।
અનુતાપ ધારિષ્ટ સાધનાચા । માર્ગ ન ધરી ॥ ૮૬॥
અનુતાપ ધારિષ્ટ સાધનાચા । માર્ગ ન ધરી ॥ ૮૬॥
ભક્તિ વિરક્તિ ના શાંતી । સદ્વૃત્તિ લીનતા ના દાંતી ।
કૃપા દયા ના તૃપ્તી । સુબુદ્ધિ અસેચ ના ॥ ૮૭॥
કૃપા દયા ના તૃપ્તી । સુબુદ્ધિ અસેચ ના ॥ ૮૭॥
કાયાક્લેસીં શેરીરહીન । ધર્મવિષઈં પરમ કૃપણ ।
ક્રિયા પાલટેના કઠિણ । હૃદયે જયાચેં ॥ ૮૮॥
ક્રિયા પાલટેના કઠિણ । હૃદયે જયાચેં ॥ ૮૮॥
આર્જવ નાહીં જનાસી । જો અપ્રિયે સજ્જનાસી ।
જયાચે જિવીં આહિર્ણેસીં । પરન્યૂન વસે ॥ ૮૯॥
જયાચે જિવીં આહિર્ણેસીં । પરન્યૂન વસે ॥ ૮૯॥
સદા સર્વકાળ લટિકા । બોલે માઈક લાપણિકા ।
ક્રિયા વિચાર પાહતાં, યેકા । વચનીં સત્ય નાહીં ॥ ૯૦॥
ક્રિયા વિચાર પાહતાં, યેકા । વચનીં સત્ય નાહીં ॥ ૯૦॥
પરપીડેવિષઈં તત્પર । જૈસે વિંચુ આણિ વિખાર ।
તૈસા કુશબ્દેં જિવ્હાર । ભેદી સકળાંચેં ॥ ૯૧॥
તૈસા કુશબ્દેં જિવ્હાર । ભેદી સકળાંચેં ॥ ૯૧॥
આપલે ઝાંકી અવગુણ । પુઢિલાંસ બોલે કઠિણ ।
મિથ્યા ગુણદોષેંવિણ । ગુણદોષ લાવી ॥ ૯૨॥
મિથ્યા ગુણદોષેંવિણ । ગુણદોષ લાવી ॥ ૯૨॥
સ્વયેં પાપાત્મા અંતરીં । પુઢિલાંચિ કણવ ન કરી ।
જૈસા હિંસક દુરાચારી । પરદુઃખેં શિણેના ॥ ૯૩॥
જૈસા હિંસક દુરાચારી । પરદુઃખેં શિણેના ॥ ૯૩॥
દુઃખ પરાવ્યાચેં નેણતી । દુર્જન ગાંજિલે ચિ ગાંજિતી ।
શ્રમ પાવતાં આનંદતી । આપુલે મનીં ॥ ૯૪॥
શ્રમ પાવતાં આનંદતી । આપુલે મનીં ॥ ૯૪॥
સ્વદુઃખેં ઝુરે અંતરીં । આણી પરદુઃખેં હાસ્ય કરી ।
તયાસ પ્રાપ્ત યેમપુરી । રાજદૂત તાડિતી ॥ ૯૫॥
તયાસ પ્રાપ્ત યેમપુરી । રાજદૂત તાડિતી ॥ ૯૫॥
અસો ઐસેં મદાંધ બાપુડેં । તયાંસિ ભગવંત કૈંચા જોડે ।
જયાંસ સુબુદ્ધિ નાવડે । પૂર્વપાતકેંકરૂની ॥ ૯૬॥
જયાંસ સુબુદ્ધિ નાવડે । પૂર્વપાતકેંકરૂની ॥ ૯૬॥
તયાસ દેહાચા અંતીં । ગાત્રેં ક્ષીણતા પાવતી ।
જિવલગેં વોસંડિતી । જાણવેલ તેવ્હાં ॥ ૯૭॥
જિવલગેં વોસંડિતી । જાણવેલ તેવ્હાં ॥ ૯૭॥
અસો ઐસે ગુણાવેગળે । તે સચ્છિષ્ય આગળે ।
દૃઢભાવાર્થેં સોહળે । ભોગિતી સ્વાનંદાચે ॥ ૯૮॥
દૃઢભાવાર્થેં સોહળે । ભોગિતી સ્વાનંદાચે ॥ ૯૮॥
જયે સ્થળીં વિકલ્પ જાગે । કુળાભિમાન પાઠીં લાગે ।
તે પ્રાણી પ્રપંચસંગેં । હિંપુટી હોતી ॥ ૯૯॥
તે પ્રાણી પ્રપંચસંગેં । હિંપુટી હોતી ॥ ૯૯॥
જેણેંકરિતાં દુઃખ જાલેં । તેંચિ મનીં દૃઢ ધરિલેં ।
તેણેં ગુણેં પ્રાપ્ત જાલેં । પુન્હાં દુઃખ ॥ ૧૦૦॥
તેણેં ગુણેં પ્રાપ્ત જાલેં । પુન્હાં દુઃખ ॥ ૧૦૦॥
સંસારસંગેં સુખ જાલેં । ઐસેં દેખિલેં ના ઐકિલેં ।
ઐસેં જાણોન અનહિત કેલેં । તે દુઃખી હોતી સ્વયેં ॥ ૧૦૧॥
ઐસેં જાણોન અનહિત કેલેં । તે દુઃખી હોતી સ્વયેં ॥ ૧૦૧॥
સંસારીં સુખ માનિતી । તે પ્રાણી મૂઢમતી ।
જાણોન ડોળે ઝાંકિતી । પઢતમૂર્ખ ॥ ૧૦૨॥
જાણોન ડોળે ઝાંકિતી । પઢતમૂર્ખ ॥ ૧૦૨॥
પ્રપંચ સુખેં કરાવા । પરી કાંહીં પરમાર્થ વાઢવાવા ।
પરમાર્થ અવઘાચિ બુડવાવા । હેં વિહિત નવ્હે ॥ ૧૦૩॥
પરમાર્થ અવઘાચિ બુડવાવા । હેં વિહિત નવ્હે ॥ ૧૦૩॥
માગાં જાલેં નિરૂપણ । ગુરુશિષ્યાંચી વોળખણ ।
આતાં ઉપદેશાચેં લક્ષણ । સાંગિજેલ ॥ ૧૦૪॥
આતાં ઉપદેશાચેં લક્ષણ । સાંગિજેલ ॥ ૧૦૪॥
ઇતિ શ્રીદાસબોધે ગુરુશિષ્યસંવાદે શિષ્યલક્ષણનામ સમાસ તિસરા ॥ ૩॥
સમાસ ચવથા : ઉપદેશલક્ષણ ॥ શ્રીરામ્ ॥
ઐકા ઉપદેશાચીં લક્ષણેં । બહુવિધેં કોણ કોણેં ।
સાંગતાં તેં અસાધારણેં । પરી કાંહીં યેક સાંગોં ॥ ૧॥
સાંગતાં તેં અસાધારણેં । પરી કાંહીં યેક સાંગોં ॥ ૧॥
બહુત મંત્ર ઉપદેશિતી । કોણી નામ માત્ર સાંગતી ।
યેક તે જપ કરવિતી । વોંકારાચા ॥ ૨॥
યેક તે જપ કરવિતી । વોંકારાચા ॥ ૨॥
શિવમંત્ર ભવાનીમંત્ર । વિષ્ણુમંત્ર માહાલ્ક્ષ્મીમંત્ર ।
અવધૂતમંત્ર ગણેશમંત્ર । માર્તંડમંત્ર સાંગતી ॥ ૩॥
અવધૂતમંત્ર ગણેશમંત્ર । માર્તંડમંત્ર સાંગતી ॥ ૩॥
મછકૂર્મવર઼્હાવમંત્ર । નૃસિંહમંત્ર વામનમંત્ર ।
ભાર્ગવમંત્ર રઘુનાથમંત્ર । કૃષ્ણમંત્ર સાંગતી ॥ ૪॥
ભાર્ગવમંત્ર રઘુનાથમંત્ર । કૃષ્ણમંત્ર સાંગતી ॥ ૪॥
ભૈરવમંત્ર મલ્લારિમંત્ર । હનુમંતમંત્ર યેક્ષિણીમંત્ર ।
નારાયેણમંત્ર પાંડુરંગમંત્ર । અઘોરમંત્ર સાંગતી ॥ ૫॥
નારાયેણમંત્ર પાંડુરંગમંત્ર । અઘોરમંત્ર સાંગતી ॥ ૫॥
શેષમંત્ર ગરુડમંત્ર । વાયોમન્ત્ર વેતાળમંત્ર ।
ઝોટિંગમંત્ર બહુધા મંત્ર । કિતી મ્હણૌનિ સાંગાવે ॥ ૬॥
ઝોટિંગમંત્ર બહુધા મંત્ર । કિતી મ્હણૌનિ સાંગાવે ॥ ૬॥
બાળામંત્ર બગુળામંત્ર । કાળિમંત્ર કંકાળિમંત્ર ।
બટુકમંત્ર નાના મંત્ર । નાના શક્તીંચે ॥ ૭॥
બટુકમંત્ર નાના મંત્ર । નાના શક્તીંચે ॥ ૭॥
પૃથકાકારેં સ્વતંત્ર । જિતુકે દેવ તિતુકે મંત્ર ।
સોપે અવઘડ વિચિત્ર । ખેચર દારુણ બીજાચે ॥ ૮॥
સોપે અવઘડ વિચિત્ર । ખેચર દારુણ બીજાચે ॥ ૮॥
પાહોં જાતાં પૃથ્વીવરી । દેવાંચી ગણના કોણ કરી ।
તિતુકે મંત્ર વૈખરી । કિતી મ્હણૌનિ વદવાવી ॥ ૯॥
તિતુકે મંત્ર વૈખરી । કિતી મ્હણૌનિ વદવાવી ॥ ૯॥
અસંખ્યાત મંત્રમાળા । યેકાહૂનિ યેક આગળા ।
વિચિત્ર માયેચી કળા । કોણ જાણે ॥ ૧૦॥
વિચિત્ર માયેચી કળા । કોણ જાણે ॥ ૧૦॥
કિત્યેક મંત્રીં ભૂતેં જાતી । કિત્યેક મંત્રીં વેથા નાસતી ।
કિત્યેક મંત્રીં ઉતરતી । સિતેં વિંચૂ વિખાર ॥ ૧૧॥
કિત્યેક મંત્રીં ઉતરતી । સિતેં વિંચૂ વિખાર ॥ ૧૧॥
ઐસે નાના પરીચે મંત્રી । ઉપદેશિતી કર્ણપાત્રીં ।
જપ ધ્યાન પૂજા યંત્રી । વિધાનયુક્ત સાંગતી ॥ ૧૨॥
જપ ધ્યાન પૂજા યંત્રી । વિધાનયુક્ત સાંગતી ॥ ૧૨॥
યેક શિવ શિવ સાંગતી । ।યેક હરિ હરિ મ્હણવિતી ।
યેક ઉપદેશિતી । વિઠલ વિઠલ મ્હણોની ॥ ૧૩ ॥
યેક ઉપદેશિતી । વિઠલ વિઠલ મ્હણોની ॥ ૧૩ ॥
યેક સાંગતી કૃષ્ણ કૃષ્ણ । યેક સાંગતી વિષ્ણ વિષ્ણ ।
યેક નારાયણ નારાયણ । મ્હણૌન ઉપદેશિતી ॥ ૧૪॥
યેક નારાયણ નારાયણ । મ્હણૌન ઉપદેશિતી ॥ ૧૪॥
યેક મ્હણતી અચ્યુત અચ્યુત । યેક મ્હણતી અનંત અનંત ।
યેક સાંગતી દત્ત દત્ત । મ્હણત જાવેં ॥ ૧૫॥
યેક સાંગતી દત્ત દત્ત । મ્હણત જાવેં ॥ ૧૫॥
યેક સાંગતી રામ રામ । યેક સાંગતી ઓં ઓં મ ।
યેક મ્હણતી મેઘશામ । બહુતાં નામીં સ્મરાવા ॥ ૧૬॥
યેક મ્હણતી મેઘશામ । બહુતાં નામીં સ્મરાવા ॥ ૧૬॥
યેક સાંગતી ગુરુ ગુરુ । યેક મ્હણતી પરમેશ્વરુ ।
યેક મ્હણતી વિઘ્નહરુ । ચિંતીત જાવા ॥ ૧૭॥
યેક મ્હણતી વિઘ્નહરુ । ચિંતીત જાવા ॥ ૧૭॥
યેક સાંગતી શામરાજ । યેક સાંગતી ગરુડધ્વજ ।
યેક સાંગતી અધોક્ષજ । મ્હણત જાવેં ॥ ૧૮॥
યેક સાંગતી અધોક્ષજ । મ્હણત જાવેં ॥ ૧૮॥
યેક સાંગતી દેવ દેવ । યેક મ્હણતી કેશવ કેશવ ।
યેક મ્હણતી ભાર્ગવ ભાર્ગવ । મ્હણત જાવેં ॥ ૧૯॥
યેક મ્હણતી ભાર્ગવ ભાર્ગવ । મ્હણત જાવેં ॥ ૧૯॥
યેક વિશ્વનાથ મ્હણવિતી । યેક મલ્લારિ સાંગતી ।
યેક તે જપ કરવિતી । તુકાઈ તુકાઈ મ્હણૌની ॥ ૨૦॥
યેક તે જપ કરવિતી । તુકાઈ તુકાઈ મ્હણૌની ॥ ૨૦॥
હેં મ્હણૌની સાંગાવેં । શિવશક્તીચીં અનંત નાંવેં ।
ઇછેસારિખીં સ્વભાવેં । ઉપદેશિતી ॥ ૨૧॥
ઇછેસારિખીં સ્વભાવેં । ઉપદેશિતી ॥ ૨૧॥
યેક સાંગતી મુદ્રા ચ્યારી । ખેચરી ભૂચરી ચાચરી અગોચરી ।
યેક આસનેં પરોપરી । ઉપદેશિતી ॥ ૨૨॥
યેક આસનેં પરોપરી । ઉપદેશિતી ॥ ૨૨॥
યેક દાખવિતી દેખણી । યેક અનુહાતધ્વની ।
યેક ગુરુ પિંડજ્ઞાની । પિંડજ્ઞાન સાંગતી ॥ ૨૩॥
યેક ગુરુ પિંડજ્ઞાની । પિંડજ્ઞાન સાંગતી ॥ ૨૩॥
યેક સંગતી કર્મમાર્ગ । યેક ઉપાસનામાર્ગ ।
યેક સાંગતી અષ્ટાંગ યોગ । નાના ચક્રેં ॥ ૨૪॥
યેક સાંગતી અષ્ટાંગ યોગ । નાના ચક્રેં ॥ ૨૪॥
યેક તપેં સાંગતી । યેક અજપાઅ નિરોપિતી ।
યેક તત્વેં વિસ્તારિતી , તત્વજ્ઞાની ॥ ૨૫॥
યેક તત્વેં વિસ્તારિતી , તત્વજ્ઞાની ॥ ૨૫॥
યેક સાંગતી સગુણ । યેક નિરોપિતી નિર્ગુણ ।
યેક ઉપદેશિતી તીર્થાટણ । ફિરાવેં મ્હણૂની ॥ ૨૬॥
યેક ઉપદેશિતી તીર્થાટણ । ફિરાવેં મ્હણૂની ॥ ૨૬॥
યેક માહાવાક્યેં સાંગતી । ત્યાંચા જપ કરાવા મ્હણતી ।
યેક ઉપદેશ કરિતી । સર્વ બ્રહ્મ મ્હણોની ॥ ૨૭॥
યેક ઉપદેશ કરિતી । સર્વ બ્રહ્મ મ્હણોની ॥ ૨૭॥
યેક શાક્તમાર્ગ સાંગતી । યેક મુક્તમાર્ગ પ્રતિષ્ઠિતી ।
યેક ઇંદ્રિયેં પૂજન કરવિતી । યેકા ભાવેં ॥ ૨૮॥
યેક ઇંદ્રિયેં પૂજન કરવિતી । યેકા ભાવેં ॥ ૨૮॥
યેક સાંગતી વશીકર્ણ । સ્તંબન મોહન ઉચ્ચાટણ ।
નાના ચેટકેં આપણ । સ્વયેં નિરોપિતી ॥ ૨૯॥
નાના ચેટકેં આપણ । સ્વયેં નિરોપિતી ॥ ૨૯॥
ઐસી ઉપદેશાંચી સ્થિતી । પુરે આતાં સાંગોં કિતી ।
ઐસે હે ઉપદેશ અસતી । અસંખ્યાત ।
૩૦॥ ઐસે ઉપદેશ અનેક । પરી જ્ઞાનેવિણ નિરાર્થક ।
યેવિષઈં અસે યેક । ભગવદ્વચન ॥ ૩૧॥
ઐસે હે ઉપદેશ અસતી । અસંખ્યાત ।
૩૦॥ ઐસે ઉપદેશ અનેક । પરી જ્ઞાનેવિણ નિરાર્થક ।
યેવિષઈં અસે યેક । ભગવદ્વચન ॥ ૩૧॥
શ્લોક ॥
નાનાશાસ્ત્રં પઠેલ્લોકો નાના દૈવતપૂજનમ્ ।
આત્મજ્ઞાનં વિના પાર્થ સર્વકર્મ નિરર્થકમ્ ॥
આત્મજ્ઞાનં વિના પાર્થ સર્વકર્મ નિરર્થકમ્ ॥
શૈવશાક્તાગમાદ્યા યે અન્યે ચ બહવો મતાઃ ।
અપભ્રંશસમાસ્તે । અપિ જીવાનાં ભ્રાંતચેતસામ્ ॥
અપભ્રંશસમાસ્તે । અપિ જીવાનાં ભ્રાંતચેતસામ્ ॥
ન હિ જ્ઞાનેન સદૃશં પવિત્રમિદમુત્તમમ્ ॥
યાકારણેં જ્ઞાનાસમાન । પવિત્ર ઉત્તમ ન દિસે અન્ન ।
મ્હણૌન આધીં આત્મજ્ઞાન । સાધિલેં પાહિજે ॥ ૩૨॥
મ્હણૌન આધીં આત્મજ્ઞાન । સાધિલેં પાહિજે ॥ ૩૨॥
સકળ ઉપદેશીં વિશેષ । આત્મજ્ઞાનાચા ઉપદેશ ।
યેવિષઈં જગદીશ । બહુતાં ઠાઈં બોલિલા ॥ ૩૩॥
યેવિષઈં જગદીશ । બહુતાં ઠાઈં બોલિલા ॥ ૩૩॥
શ્લોક ॥
યસ્ય કસ્ય ચ વર્ણસ્ય જ્ઞાનં દેહે પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
તસ્ય દાસસ્ય દાસોહં ભવે જન્મનિ જન્મનિ ॥
તસ્ય દાસસ્ય દાસોહં ભવે જન્મનિ જન્મનિ ॥
આત્મજ્ઞાનાચા મહિમા । નેણે ચતુર્મુખ બ્રહ્મા ।
પ્રાણી બાપુડા જીવાત્મા । કાયે જાણે ॥ ૩૪॥
પ્રાણી બાપુડા જીવાત્મા । કાયે જાણે ॥ ૩૪॥
સકળ તીર્થાંચી સંગતી । સ્નાનદાનાચી ફળશ્રુતી ।
ત્યાહૂનિ જ્ઞાનાચી સ્થિતી । વિશેષ કોટિગુણેં ॥ ૩૫॥
ત્યાહૂનિ જ્ઞાનાચી સ્થિતી । વિશેષ કોટિગુણેં ॥ ૩૫॥
શ્લોક: ॥
પૃથિવ્યાં યાનિ તીર્થાનિ સ્નાનદાનેષુ યત્ફલમ્ ।
તત્ફલં કોટિગુણિતં બ્રહ્મજ્ઞાનસમોપમમ્ ॥
તત્ફલં કોટિગુણિતં બ્રહ્મજ્ઞાનસમોપમમ્ ॥
મ્હણૌનિ જેં આત્મજ્ઞાન । તેં ગહનાહૂનિ ગહન ।
ઐક તયાચેં લક્ષણ । સાંગિજેલ ॥ ૩૬॥
ઐક તયાચેં લક્ષણ । સાંગિજેલ ॥ ૩૬॥
ઇતિ શ્રીદાસબોધે ગુરુશિષ્યસંવાદે ઉપદેશનામ સમાસ ચવથા ॥ ૪॥
સમાસ પાચવા : બહુધાજ્ઞાન નિરૂપણ ॥ શ્રીરામ્ ॥
જંવ તેં જ્ઞાન નાહીં પ્રાંજળ । તંવ સર્વ કાંહીં નિર્ફળ ।
જ્ઞાનરહિત તળમળ । જાણાર નાહીં ॥ ૧॥
જ્ઞાનરહિત તળમળ । જાણાર નાહીં ॥ ૧॥
જ્ઞાન મ્હણતાં વાટે ભસ્મ । કાયે રે બા અસેલ વર્મ ।
મ્હણૌનિ હા અનુક્રમ । સાંગિજેલ આતાં ॥ ૨॥
મ્હણૌનિ હા અનુક્રમ । સાંગિજેલ આતાં ॥ ૨॥
ભૂત ભવિષ્ય વર્તમાન । ઠાઊકેં આહે પરિછિન્ન ।
યાસીહિ મ્હણિજેત જ્ઞાન । પરી તેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૩॥
યાસીહિ મ્હણિજેત જ્ઞાન । પરી તેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૩॥
બહુત કેલેં વિદ્યાપઠણ । સંગીતશાસ્ત્ર રાગજ્ઞાન ।
વૈદિક શાસ્ત્ર વેદાધેન । હેંહિ જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૪॥
વૈદિક શાસ્ત્ર વેદાધેન । હેંહિ જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૪॥
નાના વેવસાયાચેં જ્ઞાન । નાના દિક્ષેચેં જ્ઞાન ।
નાના પરીક્ષેચેં જ્ઞાન । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૫॥
નાના પરીક્ષેચેં જ્ઞાન । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૫॥
નાના વનિતાંચી પરીક્ષા । નાના મનુષ્યાંચી પરીક્ષા ।
નાના નરાંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૬॥
નાના નરાંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૬॥
નાના અશ્વાંચી પરીક્ષા । નાના ગજાંચી પરીક્ષા ।
નાના સ્વાપદાંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૭॥
નાના સ્વાપદાંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૭॥
નાના પશૂંચી પરીક્ષા । નાના પક્ષાંચી પરીક્ષા ।
નાના ભૂતાંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૮॥
નાના ભૂતાંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૮॥
નાના યાનાંચી પરીક્ષા । નાના વસ્ત્રાંચી પરીક્ષા ।
નાના શસ્ત્રાંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૯॥
નાના શસ્ત્રાંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૯॥
નાના ધાતૂંચી પરીક્ષા । નાના નાણ્યાંચી પરીક્ષા ।
નાના રત્નાંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૧૦॥
નાના રત્નાંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૧૦॥
નાના પાષાણ પરીક્ષા । નાના કાષ્ઠાંચી પરીક્ષા ।
નાના વાદ્યાંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૧૧॥
નાના વાદ્યાંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૧૧॥
નાના ભૂમીંચી પરીક્ષા । નાના જળાંચી પરીક્ષા ।
નાના સતેજ પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૧૨॥
નાના સતેજ પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૧૨॥
નાના રસાંચી પરીક્ષા । નાના બીજાંચી પરીક્ષા ।
નાના અંકુર પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૧૩॥
નાના અંકુર પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૧૩॥
નાના પુષ્પાંચી પરીક્ષા । નાના ફળાંચી પરીક્ષા ।
નાના વલ્લીંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૧૪॥
નાના વલ્લીંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૧૪॥
નાના દુઃખાંચી પરીક્ષા । નાના રોગાંચી પરીક્ષા ।
નાના ચિન્હાંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૧૫॥
નાના ચિન્હાંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૧૫॥
નાના મંત્રાંચી પરીક્ષા । નાના યંત્રાંચી પરીક્ષા ।
નાના મૂર્તીંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૧૬॥
નાના મૂર્તીંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૧૬॥
નાના ક્ષત્રાંચી પરીક્ષા । નાના ગૃહાંચી પરીક્ષા ।
નાના પાત્રાંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૧૭॥
નાના પાત્રાંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૧૭॥
નાના હોણાર પરીક્ષા । નાના સમયાંચી પરીક્ષા ।
નાના તર્કાંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૧૮॥
નાના તર્કાંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૧૮॥
નાના અનુમાન પરીક્ષા । નાના નેમસ્ત પરીક્ષા ।
નાના પ્રકાર પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૧૯॥
નાના પ્રકાર પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૧૯॥
નાના વિદ્યેચી પરીક્ષા । નાના કળેચી પરીક્ષા ।
નાના ચાતુર્ય પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૨૦॥
નાના ચાતુર્ય પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૨૦॥
નાના શબ્દાંચી પરીક્ષા । નાના અર્થાંચી પરીક્ષા ।
નાના ભાષાંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૨૧॥
નાના ભાષાંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૨૧॥
નાના સ્વરાંચી પરીક્ષા । નાના વર્ણાંચી પરીક્ષા ।
નાના લેક્ષનપરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૨૨॥
નાના લેક્ષનપરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૨૨॥
નાના મતાંચી પરીક્ષા । નાના જ્ઞાનાંચી પરીક્ષા ।
નાના વૃત્તીંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૨૩॥
નાના વૃત્તીંચી પરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૨૩॥
નાના રૂપાંચી પરીક્ષા । નાના રસનેચી પરીક્ષા ।
નાના સુગંધપરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૨૪॥
નાના સુગંધપરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૨૪॥
નાના સૃષ્ટીંચી પરીક્ષા । નાના વિસ્તારપરીક્ષા ।
નાના પદાર્થપરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૨૫॥
નાના પદાર્થપરીક્ષા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૨૫॥
નેમકેચિ બોલણેં । તત્કાળચિ પ્રતિવચન દેણેં ।
સીઘ્રચિ કવિત્વ કરણેં । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૨૬॥
સીઘ્રચિ કવિત્વ કરણેં । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૨૬॥
નેત્રપાલવી નાદકળા । કરપાલવી ભેદકળા ।
સ્વરપાલવી સંકેતકળા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૨૭॥
સ્વરપાલવી સંકેતકળા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૨૭॥
કાવ્યકુશળ સંગીતકળા । ગીત પ્રબંદ નૃત્યકળા ।
સભાચ્યાતુર્ય શબ્દકળા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૨૮॥
સભાચ્યાતુર્ય શબ્દકળા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૨૮॥
વગ્વિળાસ મોહનકળા । રમ્ય રસાળ ગાયનકળા ।
હાસ્ય વિનોદ કામકળા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૨૯॥
હાસ્ય વિનોદ કામકળા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૨૯॥
નાના લાઘવેં ચિત્રકળા । નાના વાદ્યેં સંગીતકળા ।
નાના પ્રકારેં વિચિત્ર કળા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૩૦॥
નાના પ્રકારેં વિચિત્ર કળા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૩૦॥
આદિકરૂનિ ચૌસષ્ટિ કળા । યાહિ વેગળ્યા નાના કળા ।
ચૌદા વિદ્યા સિદ્ધિ સકળા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૩૧॥
ચૌદા વિદ્યા સિદ્ધિ સકળા । હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૩૧॥
અસો સકળ કળાપ્રવીણ । વિદ્યામાત્ર પરિપૂર્ણ ।
તરી તે કૌશલ્યતા, પરી જ્ઞાન- । મ્હણોંચિ નયે ॥૩૨॥
તરી તે કૌશલ્યતા, પરી જ્ઞાન- । મ્હણોંચિ નયે ॥૩૨॥
હેં જ્ઞાન હોયેસેં ભાસે । પરંતુ મુખ્ય જ્ઞાન તેં અનારિસેં ।
જેથેં પ્રકૃતીચેં પિસેં । સમૂળ વાવ ॥ ૩૩॥
જેથેં પ્રકૃતીચેં પિસેં । સમૂળ વાવ ॥ ૩૩॥
જાણાવેં દુસર્યાચેં જીવીચેં । હે જ્ઞાન વાટે સાચેં ।
પરંતુ હેં આત્મજ્ઞાનાચેં । લક્ષણ નવ્હે ॥ ૩૪॥
પરંતુ હેં આત્મજ્ઞાનાચેં । લક્ષણ નવ્હે ॥ ૩૪॥
માહાનુભાવ માહાભલા । માનસપૂજા કરિતાં ચુકલા ।
કોણી યેકેં પાચારિલા । ઐસેં નવ્હે મ્હણોની ॥ ૩૫॥
કોણી યેકેં પાચારિલા । ઐસેં નવ્હે મ્હણોની ॥ ૩૫॥
ઐસી જાણે અંતરસ્થિતી । તયાસિ પરમ જ્ઞાતા મ્હણતી ।
પરંતુ જેણેં મોક્ષપ્રાપ્તી । તેં હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૩૬॥
પરંતુ જેણેં મોક્ષપ્રાપ્તી । તેં હેં જ્ઞાન નવ્હે ॥ ૩૬॥
બહુત પ્રકારીંચી જ્ઞાનેં । સાંગોં જાતાં અસાધારણેં ।
સાયોજ્યપ્રાપ્તી હોયે જેણેં । તેં જ્ઞાન વેગળેં ॥ ૩૭॥
સાયોજ્યપ્રાપ્તી હોયે જેણેં । તેં જ્ઞાન વેગળેં ॥ ૩૭॥
તરી તેં કૈસેં આહે જ્ઞાન । સમાધાનાચેં લક્ષણ ।
ઐસેં હેં વિશદ કરૂન । મજ નિરોપાવેં ॥ ૩૮ ॥
ઐસેં હેં વિશદ કરૂન । મજ નિરોપાવેં ॥ ૩૮ ॥
ઐસેં શુદ્ધ જ્ઞાન પુસિલેં । તેં પુઢિલે સમાસીં નિરોપિલેં ।
શ્રોતાં અવધાન દિધલેં । પાહિજે પુઢેં ॥ ૩૯॥
શ્રોતાં અવધાન દિધલેં । પાહિજે પુઢેં ॥ ૩૯॥
ઇતિ શ્રીદાસબોધે ગુરુશિષ્યસંવાદે બહુધાજ્ઞાનનામ સમાસ પંચવા ॥ ૫॥
સમાસ સહાવા : શુદ્ધજ્ઞાન નિરૂપણ ॥ શ્રીરામ્ ॥
ઐક જ્ઞાનાચેં લક્ષણ । જ્ઞાન મ્હણિજે આત્મજ્ઞાન ।
પાહાવેં આપણાસિ આપણ । યા નાંવ જ્ઞાન ॥ ૧॥
પાહાવેં આપણાસિ આપણ । યા નાંવ જ્ઞાન ॥ ૧॥
મુખ્ય દેવાસ જાણાવેં । સત્ય સ્વરૂપ વોળખાવેં ।
નિત્યાનિત્ય વિચારાવેં । યા નાંવ જ્ઞાન ॥ ૨॥
નિત્યાનિત્ય વિચારાવેં । યા નાંવ જ્ઞાન ॥ ૨॥
જેથેં દૃશ્ય પ્રકૃતિ સરે । પંચભૂતિક વોસરે ।
સમૂળ દ્વૈત નિવારે । યા નાંવ જ્ઞાન ॥ ૩॥
સમૂળ દ્વૈત નિવારે । યા નાંવ જ્ઞાન ॥ ૩॥
મનબુદ્ધિ અગોચર । ન ચલે તર્કાચા વિચાર ।
ઉલ્લેખ પરેહુનિ પર । યા નાંવ જ્ઞાન ॥ ૪॥
ઉલ્લેખ પરેહુનિ પર । યા નાંવ જ્ઞાન ॥ ૪॥
જેથેં નાહીં દૃશ્યભાન । જેથેં જાણીવ હેં અજ્ઞાન ।
વિમળ શુદ્ધ સ્વરૂપજ્ઞાન । યાસિ બોલિજે ॥ ૫॥
વિમળ શુદ્ધ સ્વરૂપજ્ઞાન । યાસિ બોલિજે ॥ ૫॥
સર્વસાક્ષી અવસ્તા તુર્યા । જ્ઞાન ઐસેં મ્હણતી તયા ।
પરી તેં જાણિજે વાયાં । પદાર્થજ્ઞાન ॥ ૬॥
પરી તેં જાણિજે વાયાં । પદાર્થજ્ઞાન ॥ ૬॥
દૃશ્ય પદાર્થ જાણિજે । ત્યાસ પદાર્થજ્ઞાન બોલિજે ।
શુદ્ધ સ્વરૂપ જાણિજે । યા નાંવ સ્વરૂપજ્ઞાન ॥ ૭॥
શુદ્ધ સ્વરૂપ જાણિજે । યા નાંવ સ્વરૂપજ્ઞાન ॥ ૭॥
જેથેં સર્વચિ નાહીં ઠાઈંચેં । તેથેં સર્વસાક્ષત્વ કૈંચેં ।
મ્હણૌનિ શુદ્ધ જ્ઞાન તુર્યેચેં । માનૂંચિ નયે ॥ ૮॥
મ્હણૌનિ શુદ્ધ જ્ઞાન તુર્યેચેં । માનૂંચિ નયે ॥ ૮॥
જ્ઞાન મ્હણિજે અદ્વૈત । તુર્યા પ્રત્યક્ષ દ્વૈત ।
મ્હણૌનિ શુદ્ધ જ્ઞાન સતંત । વેગળેંચિ અસે ॥ ૯॥
મ્હણૌનિ શુદ્ધ જ્ઞાન સતંત । વેગળેંચિ અસે ॥ ૯॥
ઐક શુદ્ધ જ્ઞાનાચેં લક્ષણ । શુદ્ધ સ્વરૂપચિ આપણ ।
યા નાંવ શુદ્ધ સ્વરૂપજ્ઞાન । જાણિજે શ્રોતીં ॥ ૧૦॥
યા નાંવ શુદ્ધ સ્વરૂપજ્ઞાન । જાણિજે શ્રોતીં ॥ ૧૦॥
માહાવાક્યૌપદેશ ભલા । પરી ત્યાચા જપ નાહીં બોલિલા ।
તેથીચા તો વિચારચિ કેલા । પાહિજે સાધકેં ॥ ૧૧॥
તેથીચા તો વિચારચિ કેલા । પાહિજે સાધકેં ॥ ૧૧॥
માહાવાક્ય ઉપદેશસાર । પરી ઘેતલા પાહિજે વિચાર ।
ત્યાચ્યા જપેં, અંધકાર- । ન ફિટે ભ્રાંતીચા ॥ ૧૨॥
ત્યાચ્યા જપેં, અંધકાર- । ન ફિટે ભ્રાંતીચા ॥ ૧૨॥
માહાવાક્યાચા અર્થ ઘેતાં । આપણ વસ્તુચિ તત્વતાં ।
ત્યાચા જપ કરિતાં વૃથા । સીણચિ હોયે ॥ ૧૩॥
ત્યાચા જપ કરિતાં વૃથા । સીણચિ હોયે ॥ ૧૩॥
માહાવાક્યાશેં વિવરણ । હેં મુખ્ય જ્ઞાનાચેં લક્ષણ ।
શુદ્ધ લક્ષ્યાંચેં આપણ । વસ્તુચ આહે ॥ ૧૪॥
શુદ્ધ લક્ષ્યાંચેં આપણ । વસ્તુચ આહે ॥ ૧૪॥
આપલા આપણાસિ લાભ । હેં જ્ઞાન પરમ દુલ્લભ ।
જેં આદિઅંતીં સ્વયંભ । સ્વરૂપચિ સ્વયેં ॥ ૧૫॥
જેં આદિઅંતીં સ્વયંભ । સ્વરૂપચિ સ્વયેં ॥ ૧૫॥
જેથૂન હેં સર્વ હી પ્રગટે । આણિ સકળહી જેથેં આટે ।
તેં જ્ઞાન જાલિયાં ફિટે । ભ્રાંતિ બંધનાચી ॥ ૧૬॥
તેં જ્ઞાન જાલિયાં ફિટે । ભ્રાંતિ બંધનાચી ॥ ૧૬॥
મતેં આણી મતાંતરેં । જેથેં હોતી નિર્વિકારેં ।
અતિસૂક્ષ્મ વિચારેં । પાહાતાં ઐક્ય ॥ ૧૭॥
અતિસૂક્ષ્મ વિચારેં । પાહાતાં ઐક્ય ॥ ૧૭॥
જે યા ચરાચરાચેં મૂળ । શુદ્ધ સ્વરૂપ નિર્મળ ।
યા નાંવ જ્ઞાન કેવળ । વેદાંતમતેં ॥ ૧૮॥
યા નાંવ જ્ઞાન કેવળ । વેદાંતમતેં ॥ ૧૮॥
શોધિતાં આપલેં મૂળ સ્થાન । સહજચિ ઉડે અજ્ઞાન ।
યા નાંવ મ્હણિજે બ્રહ્મજ્ઞાન । મોક્ષદાયેક ॥ ૧૯॥
યા નાંવ મ્હણિજે બ્રહ્મજ્ઞાન । મોક્ષદાયેક ॥ ૧૯॥
આપણાસિ વોળખોં જાતાં । આંગીં બાણે સર્વજ્ઞતા ।
તેણેં યેકદેસી વાર્તા । નિશેષ ઉડે ॥ ૨૦॥
તેણેં યેકદેસી વાર્તા । નિશેષ ઉડે ॥ ૨૦॥
મી કોણ ઐસા હેત- । ધરૂન, પાહાતાં દેહાતીત ।
આવલોકિતાં નેમસ્ત । સ્વરૂપચિ હોયે ॥ ૨૧॥
આવલોકિતાં નેમસ્ત । સ્વરૂપચિ હોયે ॥ ૨૧॥
અસો પૂર્વીં થોર થોર । જેણેં જ્ઞાનેં પૈલપાર- ।
પાવલે, તે સાચાર । ઐક આતાં ॥ ૨૨॥
પાવલે, તે સાચાર । ઐક આતાં ॥ ૨૨॥
વ્યાસ વસિષ્ઠ માહામુની । શુક નારદ સમાધાની ।
જનકાદિક માહાજ્ઞાની । યેણેંચિ જ્ઞાનેં ॥ ૨૩॥
જનકાદિક માહાજ્ઞાની । યેણેંચિ જ્ઞાનેં ॥ ૨૩॥
વામદેવાદિક યોગેશ્વર । વાલ્મીક અત્રિ ઋષેશ્વર ।
શોનિકાદિ અધ્યાત્મસાર । વેદાંતમતેં ॥ ૨૪॥
શોનિકાદિ અધ્યાત્મસાર । વેદાંતમતેં ॥ ૨૪॥
સનકાદિક મુખ્યકરૂની । આદિનાથ મીન ગોરક્ષમુની ।
આણીક બોલતાં વચની । અગાધ અસતી ॥ ૨૫॥
આણીક બોલતાં વચની । અગાધ અસતી ॥ ૨૫॥
સિદ્ધ મુની માહાનુભાવ । સકળાંચા જો અંતર્ભાવ ।
જેણેં સુખેં માહાદેવ । ડુલ્લત સદા ॥ ૨૬॥
જેણેં સુખેં માહાદેવ । ડુલ્લત સદા ॥ ૨૬॥
જેં વેદશાસ્ત્રાંચેં સાર । સિદ્ધાંત ધાદાંત વિચાર ।
જ્યાચી પ્રાપ્તી ભાગ્યાનુસાર । ભાવિકાંસ હોયે ॥ ૨૭॥
જ્યાચી પ્રાપ્તી ભાગ્યાનુસાર । ભાવિકાંસ હોયે ॥ ૨૭॥
સાધુ સંત આણી સજ્જન । ભૂત ભવિષ્ય વર્તમાન ।
સર્વત્રાંચેં ગુહ્ય જ્ઞાન । તેં સંગિજેલ આતાં ॥ ૨૮॥
સર્વત્રાંચેં ગુહ્ય જ્ઞાન । તેં સંગિજેલ આતાં ॥ ૨૮॥
તીર્થેં વ્રતેં તપેં દાનેં । જેં ન જોડે ધૂમ્રપાનેં ।
પંચાગ્ની ગોરાંજનેં । જેં પ્રાપ્ત નવ્હે ॥ ૨૯॥
પંચાગ્ની ગોરાંજનેં । જેં પ્રાપ્ત નવ્હે ॥ ૨૯॥
સકળ સાધનાચેં ફળ । જ્ઞાનાચી સિગચિ કેવળ ।
જેણેં સંશયાચેં મૂળ । નિશેષ તુટે ॥ ૩૦॥
જેણેં સંશયાચેં મૂળ । નિશેષ તુટે ॥ ૩૦॥
છપન્ન ભાષા તિતુકે ગ્રંથ । આદિકરૂન વેદાંત ।
યા ઇતુકિયાંચા ગહનાર્થ । યેકચિ આહે ॥ ૩૧॥
યા ઇતુકિયાંચા ગહનાર્થ । યેકચિ આહે ॥ ૩૧॥
જેં નેણવે પુરાણીં । જેથેં સિણલ્યા વેદવાણી ।
તેંચિ આતાં યેચિ ક્ષણીં । બોધીન ગુરુકૃપેં ॥ ૩૨॥
તેંચિ આતાં યેચિ ક્ષણીં । બોધીન ગુરુકૃપેં ॥ ૩૨॥
પાહિલેં નસ્તાં સંસ્કૃતીં । રીગ નાહીં મર઼્હાષ્ટ ગ્રંથીં ।
હૃદઈં વસલ્યા કૃપામુર્તી । સદ્ગુરુ સ્વામી ॥ ૩૩॥
હૃદઈં વસલ્યા કૃપામુર્તી । સદ્ગુરુ સ્વામી ॥ ૩૩॥
આતાં નલગે સંસ્કૃત । અથવા ગ્રંથ પ્રાકૃત ।
માઝા સ્વામી કૃપેસહિત । હૃદઈં વસે ॥ ૩૪॥
માઝા સ્વામી કૃપેસહિત । હૃદઈં વસે ॥ ૩૪॥
ન કરિતાં વેદાભ્યાસ । અથવા શ્રવણસાયાસ ।
પ્રેત્નેંવિણ સૌરસ । સદ્ગુરુકૃપા ॥ ૩૫॥
પ્રેત્નેંવિણ સૌરસ । સદ્ગુરુકૃપા ॥ ૩૫॥
ગ્રંથ માત્ર મર઼્હાષ્ટ । ત્યાહૂન સંસ્કૃત શ્રેષ્ઠ ।
ત્યા સંસ્કૃતામધેં પષ્ટ । થોર તો વેદાંત ॥ ૩૬॥
ત્યા સંસ્કૃતામધેં પષ્ટ । થોર તો વેદાંત ॥ ૩૬॥
ત્યા વેદાંતાપરતેં કાંહીં । સર્વથા શ્રેષ્ઠ નાહીં ।
જેથેં વેદગર્ભ સર્વહી । પ્રગટજાલા ॥ ૩૭॥
જેથેં વેદગર્ભ સર્વહી । પ્રગટજાલા ॥ ૩૭॥
અસો ઐસા જો વેદાંત । ત્યા વેદાંતાચાહિ મથિતાર્થ ।
અતિગહન જો પરમાર્થ । તો તૂં ઐક આતાં ॥ ૩૮॥
અતિગહન જો પરમાર્થ । તો તૂં ઐક આતાં ॥ ૩૮॥
અરે ગહનાચેંહી ગહન । તેં તૂં જાણ સદ્ગુરુવચન ।
સદ્ગુરુવચનેં સમાધાન । નેમસ્ત આહે ॥ ૩૯॥
સદ્ગુરુવચનેં સમાધાન । નેમસ્ત આહે ॥ ૩૯॥
સદ્ગુરુવચન તોચિ વેદાંત । સદ્ગુરુવચન તોચિ સિદ્ધાંત ।
સદ્ગુરુવચન તોચિ ધાદાંત । સપ્રચીત આતાં ॥ ૪૦॥
સદ્ગુરુવચન તોચિ ધાદાંત । સપ્રચીત આતાં ॥ ૪૦॥
જેં અત્યંત ગહન । માઝ્યા સ્વામીચેં વચન ।
જેણેં માઝે સમાધાન । અત્યંત જાલેં ॥ ૪૧॥
જેણેં માઝે સમાધાન । અત્યંત જાલેં ॥ ૪૧॥
તેં હેં માઝેં જીવીચેં ગુજ । મી સાંગૈન મ્હણતોં તુજ ।
જરી અવધાન દેસી મજ ॥ તરી આતાં યેચ ક્ષણીં ॥ ૪૨॥
જરી અવધાન દેસી મજ ॥ તરી આતાં યેચ ક્ષણીં ॥ ૪૨॥
શિષ્ય મ્લાન્વદનેં બોલે । ધરિલે સદૃઢ પાઉલે ।
મગ બોલોં આરંભિલેં । ગુરુદેવેં ॥ ૪૩॥
મગ બોલોં આરંભિલેં । ગુરુદેવેં ॥ ૪૩॥
અહં બ્રહ્માસ્મિ માહાંવાક્ય । યેથીચા અર્થ અતર્ક્યે ।
તોહી સાંગતોં, ઐક્ય- । ગુરુશિષ્ય જેથેં ॥ ૪૪॥
તોહી સાંગતોં, ઐક્ય- । ગુરુશિષ્ય જેથેં ॥ ૪૪॥
ઐક શિષ્યા યેથીચેં વર્મ । સ્વયેં તૂંચિ આહેસિ બ્રહ્મ ।
યે વિષઈં સંદેહ ભ્રમ । ધરૂંચિ નકો ॥ ૪૫॥
યે વિષઈં સંદેહ ભ્રમ । ધરૂંચિ નકો ॥ ૪૫॥
નવવિધા પ્રકારેં ભજન । ત્યાંત મુખ્ય તેં આત્મનિવેદન ।
તેં સમગ્ર પ્રકારેં કથન । કીજેલ આતાં ॥ ૪૬॥
તેં સમગ્ર પ્રકારેં કથન । કીજેલ આતાં ॥ ૪૬॥
નિર્માણ પંચભૂતેં યીયેં । કલ્પાંતીં નાસતીં યેથાન્વયેં ।
પ્રકૃતિ પુરુષ જીયેં । તેહી બ્રહ્મ હોતી ॥ ૪૭॥
પ્રકૃતિ પુરુષ જીયેં । તેહી બ્રહ્મ હોતી ॥ ૪૭॥
દૃશ્ય પદાર્થ આટતાં । આપણહિ નુરે તત્વતાં ।
ઐક્યરૂપેં ઐક્યતા । મુળીંચ આહે ॥ ૪૮॥
ઐક્યરૂપેં ઐક્યતા । મુળીંચ આહે ॥ ૪૮॥
સૃષ્ટીચી નાહીં વાર્તા । તેથેં મુળીંચ ઐક્યતા ।
પિંડ બ્રહ્માંડ પાહોં જાતાં । દિસેલ કોઠેં ॥ ૪૯॥
પિંડ બ્રહ્માંડ પાહોં જાતાં । દિસેલ કોઠેં ॥ ૪૯॥
જ્ઞાનવન્હી પ્રગટે । તેણેં દૃશ્ય કેર આટે ।
તદાકારેં મૂળ તુટે । ભિન્નત્વાચેં ॥ ૫૦॥
તદાકારેં મૂળ તુટે । ભિન્નત્વાચેં ॥ ૫૦॥
મિથ્યત્વેં વૃત્તિ ફિરે । તોં દૃશ્ય અસતાંચ વોસરે ।
સહજચિ યેણેં પ્રકારેં । જાલેં આત્મનિવેદન ॥ ૫૧॥
સહજચિ યેણેં પ્રકારેં । જાલેં આત્મનિવેદન ॥ ૫૧॥
અસો ગુરૂચે ઠાઈં અનન્યતા । તરી તુજ કાયેસી રે ચિંતા ।
વેગળેંપણેં અભક્તા । ઉરોંચિ નકો ॥ ૫૨॥
વેગળેંપણેં અભક્તા । ઉરોંચિ નકો ॥ ૫૨॥
આતાં હેંચિ દૃઢીકર્ણ- । વ્હાવયા, કરીં સદ્ગુરુભજન ।
સદ્ગુરુભજનેં સમાધાન । નેમસ્ત આહે ॥ ૫૩॥
સદ્ગુરુભજનેં સમાધાન । નેમસ્ત આહે ॥ ૫૩॥
યા નાંવ શિષ્યા આત્મજ્ઞાન । યેણેં પાવિજે સમાધાન ।
ભવભયાચેં બંધન । સમૂળ મિથ્યા ॥ ૫૪॥
ભવભયાચેં બંધન । સમૂળ મિથ્યા ॥ ૫૪॥
દેહ મી વાટે જ્યા નરા । તો જાણાવા આત્મહત્યારા ।
દેહાભિનાનેં યેરઝારા । ભોગિલ્યાચ ભોગી ॥ ૫૫॥
દેહાભિનાનેં યેરઝારા । ભોગિલ્યાચ ભોગી ॥ ૫૫॥
અસો ચહૂં દેહાવેગળા । જન્મકર્માસી નિરાળા ।
સકળ આબાળગોબળા । સબાહ્ય તૂં ॥ ૫૬॥
સકળ આબાળગોબળા । સબાહ્ય તૂં ॥ ૫૬॥
કોણાસીચ નાહીં બંધન । ભ્રાંતિસ્તવ ભુલલે જન ।
દૃઢ ઘેતલા દેહાભિમાન । મ્હણૌનિયાં ॥ ૫૭॥
દૃઢ ઘેતલા દેહાભિમાન । મ્હણૌનિયાં ॥ ૫૭॥
શિષ્યા યેકાંતીં બૈસાવેં । સ્વરૂપીં વિશ્રાંતીસ જાવેં ।
તેણેં ગુણેં દૃઢાવે । પરમાર્થ હા ॥ ૫૮॥
તેણેં ગુણેં દૃઢાવે । પરમાર્થ હા ॥ ૫૮॥
અખંડ ઘડે શ્રવણમનન । તરીચ પાવિજે સમાધાન ।
પૂર્ણ જાલિયાં બ્રહ્મજ્ઞાન । વૈરાગ્ય ભરે આંગીં ॥ ૫૯॥
પૂર્ણ જાલિયાં બ્રહ્મજ્ઞાન । વૈરાગ્ય ભરે આંગીં ॥ ૫૯॥
શિષ્યા મુક્તપણેં અનર્ગળ । કરિસીં ઇંદ્રિયેં બાષ્કળ ।
તેણેં તુઝી તળમળ । જાણાર નાહીં ॥ ૬૦॥
તેણેં તુઝી તળમળ । જાણાર નાહીં ॥ ૬૦॥
વિષઈં વૈરાગ્ય ઉપજલેં । તયાસીચ પૂર્ણ જ્ઞાન જાલેં ।
મણી ટાકિતાંચિ લાધલેં । રાજ્ય જેવીં ॥ ૬૧॥
મણી ટાકિતાંચિ લાધલેં । રાજ્ય જેવીં ॥ ૬૧॥
મણી હોતાં સીગટાચા । લોભ ધરૂનિયા તયાચા ।
મૂર્ખપણેં રાજ્યાચા । અવ્હેર કેલા ॥ ૬૨॥
મૂર્ખપણેં રાજ્યાચા । અવ્હેર કેલા ॥ ૬૨॥
ઐક શિષ્યા સાવધાન । આતાં ભવિષ્ય મી સાંગેન ।
જયા પુરુષાસ જેં ધ્યાન । તયાસિ તેંચિ પ્રાપ્ત ॥ ૬૩॥
જયા પુરુષાસ જેં ધ્યાન । તયાસિ તેંચિ પ્રાપ્ત ॥ ૬૩॥
મ્હણોનિ જે અવિદ્યા । સાંડૂન ધરાવી સુવિદ્યા ।
તેણેં ગુણેં જગદ્વંદ્યા । પાવિજે સીઘ્ર ॥ ૬૪॥
તેણેં ગુણેં જગદ્વંદ્યા । પાવિજે સીઘ્ર ॥ ૬૪॥
સન્યપાતાચેનિ દુઃખેં । ભયાનક દૃષ્ટીસ દેખે ।
ઔષધ ઘેતાંચિ સુખેં । આનંદ પાવે ॥ ૬૫॥
ઔષધ ઘેતાંચિ સુખેં । આનંદ પાવે ॥ ૬૫॥
તૈસેં અજ્ઞાનસન્યપાતેં । મિથ્યા દૃષ્ટીસ દિસતેં ।
જ્ઞાનાઉષધ ઘેતાં તેં । મુળીંચ નાહીં ॥ ૬૬॥
જ્ઞાનાઉષધ ઘેતાં તેં । મુળીંચ નાહીં ॥ ૬૬॥
મિથ્યા સ્વપ્નેં વોસણાલા । તો જાગૃતીસ આણિલા ।
તેણેં પૂર્વદશા પાવલા । નિર્ભય જે ॥ ૬૭॥
તેણેં પૂર્વદશા પાવલા । નિર્ભય જે ॥ ૬૭॥
મિથ્યાચ પરી સત્ય વાટલેં । તેણેં ગુણેં દુઃખ જાલેં ।
મિથ્યા આણી નિરસલેં । હેં તોં ઘડેના ॥ ૬૮॥
મિથ્યા આણી નિરસલેં । હેં તોં ઘડેના ॥ ૬૮॥
મિથ્યા આહે જાગૃતાસી । પરી વેઢા લાવિલેં નિદ્રિસ્તાંસી ।
જાગા જાલિયાં તયાસી । ભયેંચિ નાહીં॥ ૬૯॥
જાગા જાલિયાં તયાસી । ભયેંચિ નાહીં॥ ૬૯॥
પરી અવિદ્યાઝોંપ યેતે ભરેં । ભરે સર્વાંગી કાવિરેં ।
પૂર્ણ જાગૃતી શ્રવણદ્વારેં- । મનનેં કરાવી ॥ ૭૦॥
પૂર્ણ જાગૃતી શ્રવણદ્વારેં- । મનનેં કરાવી ॥ ૭૦॥
જાગૃતીચી વોળખણ । ઐક તયાચેં લક્ષણ ।
જો વિષઈં વિરક્ત પૂર્ણ । અંતરાપાસુની ॥ ૭૧॥
જો વિષઈં વિરક્ત પૂર્ણ । અંતરાપાસુની ॥ ૭૧॥
જેણેં વિરક્તીસ ન યાવેં । તો સાધક ઐસેં જાણાવેં ।
તેણેં સાધન કરાવેં । થોરીવ સાંડુની ॥ ૭૨॥
તેણેં સાધન કરાવેં । થોરીવ સાંડુની ॥ ૭૨॥
સાધન ન મને જયાલા । તો સિદ્ધપણે બદ્ધ જાલા ।
ત્યાહૂનિ મુમુક્ષ ભલા । જ્ઞાનાધિકારી ॥ ૭૩॥
ત્યાહૂનિ મુમુક્ષ ભલા । જ્ઞાનાધિકારી ॥ ૭૩॥
તંવ શિષ્યેં કેલા પ્રશ્ન । કૈસેં બદ્ધમુમુક્ષાચેં લક્ષણ ।
સાધક સિદ્ધ વોળખણ । કૈસી જાણાવી ॥ ૭૪॥
સાધક સિદ્ધ વોળખણ । કૈસી જાણાવી ॥ ૭૪॥
યાચેં ઉત્તર શ્રોતયાંસી । દિધલેં પુઢિલીયે સમાસીં ।
સાવધ શ્રોતીં કથેસી । અવધાન દ્યાવેં ॥ ૭૫॥
સાવધ શ્રોતીં કથેસી । અવધાન દ્યાવેં ॥ ૭૫॥
ઇતિ શ્રીદાસબોધે ગુરુશિષ્યસંવાદે શુદ્ધજ્ઞાનનિરૂપણનામ સમાસ સહાવા ॥ ૬॥
સમાસ સાતવા : બદ્ધલક્ષણ ॥ શ્રીરામ્ ॥
સૃષ્ટી જે કાં ચરાચર । જીવ દાટલે અપાર ।
પરી તે અવઘે ચત્વાર । બોલિજેતી ॥ ૧॥
પરી તે અવઘે ચત્વાર । બોલિજેતી ॥ ૧॥
ઐક તયાંચેં લક્ષણ । ચત્વાર તે કોણ કોણ ।
બદ્ધ મુમુક્ષ સાધક જાણ । ચૌથા સિદ્ધ ॥ ૨॥
બદ્ધ મુમુક્ષ સાધક જાણ । ચૌથા સિદ્ધ ॥ ૨॥
યાં ચૌઘાંવિરહિત કાંહીં । સચરાચરીં પાંચવા નાહીં ।
આતાં અસો હેં સર્વહી । વિશદ કરૂં ॥ ૩॥
આતાં અસો હેં સર્વહી । વિશદ કરૂં ॥ ૩॥
બદ્ધ મ્હણિજે તો કોણ । કૈસેં મુમુક્ષાચેં લક્ષણ ।
સાધકસિદ્ધવોળખણ । કૈસી જાણાવી ॥ ૪॥
સાધકસિદ્ધવોળખણ । કૈસી જાણાવી ॥ ૪॥
શ્રોતીં વ્હાવેં સાવધ । પ્રસ્તુત ઐકા બદ્ધ ।
મુમુક્ષ સાધક આણિ સિદ્ધ । પુઢેં નિરોપિલે ॥ ૫॥
મુમુક્ષ સાધક આણિ સિદ્ધ । પુઢેં નિરોપિલે ॥ ૫॥
આતાં બદ્ધ તો જાણિજે ઐસા । અંધારીંચા અંધ જૈસા ।
ચક્ષુવિણ દાહી દિશા । સુન્યાકાર ॥ ૬॥
ચક્ષુવિણ દાહી દિશા । સુન્યાકાર ॥ ૬॥
ભક્ત જ્ઞાતે તાપસી । યોગી વીતરાગી સંન્યાસી ।
પુઢેં દેખતાં દૃષ્ટીસી । યેણાર નાહીં ॥ ૭॥
પુઢેં દેખતાં દૃષ્ટીસી । યેણાર નાહીં ॥ ૭॥
ન દિસે નેણે કર્માકર્મ । ન દિસે નેણે ધર્માધર્મ ।
ન દિસે નેણે સુગમ । પરમાર્થપંથ ॥ ૮॥
ન દિસે નેણે સુગમ । પરમાર્થપંથ ॥ ૮॥
તયાસ ન દિસે સચ્છાસ્ત્ર । સત્સંગતિ સત્પાત્ર ।
સન્માર્ગ જો કાં પવિત્ર । તો હી ન દિસે ॥ ૯॥
સન્માર્ગ જો કાં પવિત્ર । તો હી ન દિસે ॥ ૯॥
ન કળે સારાસાર વિચાર । ન કળે સ્વધર્મ આચાર ।
ન કળે કૈસા પરોપકાર । દાનપુણ્ય ॥ ૧૦॥
ન કળે કૈસા પરોપકાર । દાનપુણ્ય ॥ ૧૦॥
નાહીં પોટીં ભૂતદયા । નાહીં સુચિષ્મંત કાયા ।
નાહીં જનાસિ નિવવાવયા । વચન મૃદ ॥ ૧૧॥
નાહીં જનાસિ નિવવાવયા । વચન મૃદ ॥ ૧૧॥
ન કળે ભક્તિ ન કળે જ્ઞાન । ન કળે વૈરાગ્ય ન કળે ધ્યાન ।
ન કળે મોક્ષ ન કળે સાધન । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૧૨॥
ન કળે મોક્ષ ન કળે સાધન । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૧૨॥
ન કળે દેવ નિશ્ચયાત્મક । ન કળે સંતાંચા વિવેક ।
ન કળે માયેચેં કૌતુક । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૧૩॥
ન કળે માયેચેં કૌતુક । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૧૩॥
ન કળે પરમાર્થાચી ખૂણ । ન કળે અધ્યાત્મનિરૂપણ ।
ન કળે આપણાસિ આપણ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૧૪॥
ન કળે આપણાસિ આપણ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૧૪॥
ન કળે જીવાચેં જન્મમૂળ । ન કળે સાધનાચેં ફળ ।
ન કળે તત્વતાં કેવળ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૧૫॥
ન કળે તત્વતાં કેવળ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૧૫॥
ન કળે કૈસેં તેં બંધન । ન કળે મુક્તીચેં લક્ષણ ।
ન કળે વસ્તુ વિલક્ષણ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૧૬॥
ન કળે વસ્તુ વિલક્ષણ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૧૬॥
ન કળે શાસ્ત્રાર્થ બોલિલા । ન કળે નિજસ્વાર્થ આપુલા ।
ન કળે સંકલ્પેં બાંધલા । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૧૭॥
ન કળે સંકલ્પેં બાંધલા । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૧૭॥
જયાસિ નાહીં આત્મજ્ઞાન । હેં મુખ્ય બદ્ધાચેં લક્ષણ ।
તીર્થ વ્રત દાન પુણ્ય । કાંહીંચ નાહીં ॥ ૧૮॥
તીર્થ વ્રત દાન પુણ્ય । કાંહીંચ નાહીં ॥ ૧૮॥
દયા નાહીં કરુણા નાહીં । આર્જવ નાહીં મિત્રિ નાહીં ।
શાંતિ નાહીં ક્ષ્મા નાહીં । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૧૯॥
શાંતિ નાહીં ક્ષ્મા નાહીં । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૧૯॥
જેં જ્ઞાનવિશિં ઉણેં । તેથેં કૈચીં જ્ઞાનાચીં લક્ષણેં ।
બહુસાલ કુલક્ષણેં । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૨૦॥
બહુસાલ કુલક્ષણેં । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૨૦॥
નાના પ્રકારીચે દોષ- । કરિતાં, વાટે પરમ સંતોષ ।
બાષ્કળપણાચા હવ્યાસ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૨૧॥
બાષ્કળપણાચા હવ્યાસ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૨૧॥
બહુ કામ બહુ ક્રોધ । બહુ ગર્વ બહુ મદ ।
બહુ દ્વંદ બહુ ખેદ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૨૨॥
બહુ દ્વંદ બહુ ખેદ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૨૨॥
બહુ દર્પ બહુ દંભ । બહુ વિષયે બહુ લોભ ।
બહુ કર્કશ બહુ અશુભ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૨૩॥
બહુ કર્કશ બહુ અશુભ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૨૩॥
બહુ ગ્રામણી બહુ મત્સર । બહુ અસૂયા તિરસ્કાર ।
બહુ પાપી બહુ વિકાર । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૨૪॥
બહુ પાપી બહુ વિકાર । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૨૪॥
બહુ અભિમાન બહુ તાઠા । બહુ અહંકાર બહુ ફાંટા ।
બહુ કુકર્માચા સાંઠા । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૨૫॥
બહુ કુકર્માચા સાંઠા । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૨૫॥
બહુ કાપટ્ય વાદવેવાદ । બહુ કુતર્ક ભેદાભેદ ।
બહુ ક્રૂઇર કૃપામંદ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૨૬॥
બહુ ક્રૂઇર કૃપામંદ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૨૬॥
બહુ નિંદા બહુ દ્વેષ । બહુ અધર્મ બહુ અભિળાષ ।
બહુ પ્રકારીચે દોષ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૨૭॥
બહુ પ્રકારીચે દોષ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૨૭॥
બહુ ભ્રષ્ટ અનાચાર । બહુ નષ્ટ યેકંકાર ।
બહુ આનિત્ય અવિચાર । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૨૮॥
બહુ આનિત્ય અવિચાર । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૨૮॥
બહુ નિષ્ઠુર બહુ ઘાતકી । બહુ હત્યારા બહુ પાતકી ।
તપીળ કુવિદ્યા અનેકી । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૨૯॥
તપીળ કુવિદ્યા અનેકી । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૨૯॥
બહુ દુરાશા બહુ સ્વાર્થી । બહુ કળહ બહુ અનર્થી ।
બહુ ડાઈક દુર્મતી । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૩૦॥
બહુ ડાઈક દુર્મતી । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૩૦॥
બહુ કલ્પના બહુ કામના । બહુ તૃષ્ણા બહુ વાસના ।
બહુ મમતા બહુ ભાવના । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૩૧॥
બહુ મમતા બહુ ભાવના । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૩૧॥
બહુ વિકલ્પી બહુ વિષાદી । બહુ મૂર્ખ બહુ સમંધી ।
બહુ પ્રપંચી બહુ ઉપાધી । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૩૨॥
બહુ પ્રપંચી બહુ ઉપાધી । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૩૨॥
બહુ વાચાળ બહુ પાષંડી । બહુ દુર્જન બહુ થોતાંડી ।
બહુ પૈશૂન્ય બહુ ખોડી । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૩૩॥
બહુ પૈશૂન્ય બહુ ખોડી । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૩૩॥
બહુ અભાવ બહુ ભ્રમ । બહુ ભ્રાંતિ બહુ તમ ।
બહુ વિક્ષેપ બહુ વિરામ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૩૪॥
બહુ વિક્ષેપ બહુ વિરામ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૩૪॥
બહુ કૃપણ બહુ ખંદસ્તી । બહુ આદખણા બહુ મસ્તી ।
બહુ અસત્ક્રિયા વ્યસ્તી । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૩૫॥
બહુ અસત્ક્રિયા વ્યસ્તી । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૩૫॥
પરમાર્થવિષઈં અજ્ઞાન । પ્રપંચાચેં ઉદંડ જ્ઞાન ।
નેણે સ્વયેં સમાધાન । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૩૬॥
નેણે સ્વયેં સમાધાન । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૩૬॥
પરમાર્થાચા અનાદર । પ્રપંચાચા અત્યાદર ।
સંસારભાર જોજાર । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૩૭॥
સંસારભાર જોજાર । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૩૭॥
સત્સંગાચી નાહીં ગોડી । સંતનિંદેચી આવડી ।
દેહેબુદ્ધીચી ઘાતલી બેડી । યા નાવ બદ્ધ ॥ ૩૮॥
દેહેબુદ્ધીચી ઘાતલી બેડી । યા નાવ બદ્ધ ॥ ૩૮॥
હાતીં દ્રવ્યાચી જપમાળ । કાંતાધ્યાન સર્વકાળ ।
સત્સંગાચા દુષ્કાળ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૩૯॥
સત્સંગાચા દુષ્કાળ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૩૯॥
નેત્રીં દ્રવ્ય દારા પાહાવી । શ્રવણીં દ્રવ્ય દારા ઐકાવી ।
ચિંતનીં દ્રવ્ય દારા ચિંતાવી । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૪૦॥
ચિંતનીં દ્રવ્ય દારા ચિંતાવી । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૪૦॥
કાયા વાચા આણિ મન । ચિત્ત વિત્ત જીવ પ્રાણ ।
દ્રવ્યદારેચેં કરી ભજન । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૪૧॥
દ્રવ્યદારેચેં કરી ભજન । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૪૧॥
ઇંદ્રિયેં કરૂન નિશ્ચળ । ચંચળ હોઊં નેદી પળ ।
દ્રવ્યદારેસિ લાવી સકળ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૪૨॥
દ્રવ્યદારેસિ લાવી સકળ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૪૨॥
દ્રવ્ય દારા તેંચિ તીર્થ । દ્રવ્ય દારા તોચિ પરમાર્થ ।
દ્રવ્ય દારા સકળ સ્વાર્થ । મ્હણે તો બદ્ધ ॥ ૪૩॥
દ્રવ્ય દારા સકળ સ્વાર્થ । મ્હણે તો બદ્ધ ॥ ૪૩॥
વેર્થં જાઊં નેદી કાળ । સંસારચિંતા સર્વકાળ ।
કથા વાર્તા તેચિ સકળ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૪૪॥
કથા વાર્તા તેચિ સકળ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૪૪॥
નાના ચિંતા નાના ઉદ્વેગ । નાના દુઃખાચે સંસર્ગ ।
કરી પરમાર્થાચા ત્યાગ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૪૫॥
કરી પરમાર્થાચા ત્યાગ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૪૫॥
ઘટિકા પળ નિમિષ્યભરી । દુશ્ચીત નવ્હતાં અંતરીં ।
સર્વકાળ ધ્યાન કરી । દ્રવ્યદારાપ્રપંચાચેં ॥ ૪૬॥
સર્વકાળ ધ્યાન કરી । દ્રવ્યદારાપ્રપંચાચેં ॥ ૪૬॥
તીર્થ યાત્રા દાન પુણ્ય । ભક્તિ કથા નિરૂપણ ।
મંત્ર પૂજા જપ ધ્યાન । સર્વહી દ્રવ્ય દારા ॥ ૪૭॥
મંત્ર પૂજા જપ ધ્યાન । સર્વહી દ્રવ્ય દારા ॥ ૪૭॥
જાગૃતિ સ્વપ્ન રાત્રિ દિવસ । ઐસા લાગલા વિષયેધ્યાસ ।
નાહીં ક્ષણાચા અવકાશ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૪૮॥
નાહીં ક્ષણાચા અવકાશ । યા નાંવ બદ્ધ ॥ ૪૮॥
ઐસેં બદ્ધાચેં લક્ષણ । મુમુક્ષપણીં પાલટે જાણ ।
ઐક તેહી વોળખણ । પુઢિલીયે સમાસીં ॥ ૪૯॥
ઐક તેહી વોળખણ । પુઢિલીયે સમાસીં ॥ ૪૯॥
ઇતિ શ્રીદાસબોધે ગુરુશિષ્યસંવાદે બદ્ધલક્ષણનામ સમાસ સાતવા ॥ ૭॥
સમાસ આઠવા : મુમુક્ષલક્ષણ ॥ શ્રીરામ્ ॥
સંસારમદાચેનિ ગુણેં । નાના હીનેં કુલક્ષણેં ।
જયાચેનિ મુખાવલોકનેં । દોષચિ લાગે ॥ ૧॥
જયાચેનિ મુખાવલોકનેં । દોષચિ લાગે ॥ ૧॥
ઐસા પ્રણી જો કાં બદ્ધ । સંસારીં વર્તતાં અબદ્ધ ।
તાયસ પ્રાપ્ત જાલા ખેદ । કાળાંતરીં ॥ ૨॥
તાયસ પ્રાપ્ત જાલા ખેદ । કાળાંતરીં ॥ ૨॥
સંસારદુઃખેં દુખવલા । ત્રિવિધતાપેં પોળલા ।
નિરૂપણેં પ્રસ્તાવલા । અંતર્યામીં ॥ ૩॥
નિરૂપણેં પ્રસ્તાવલા । અંતર્યામીં ॥ ૩॥
જાલા પ્રપંચીં ઉદાસ । મનેં ઘેતલા વિષયત્રાસ ।
મ્હણે આતાં પુરે સોસ । સંસારીંચા ॥ ૪॥
મ્હણે આતાં પુરે સોસ । સંસારીંચા ॥ ૪॥
પ્રપંચ જાઈલ સકળ । યેથીલ શ્રમ તોં નિર્ફળ ।
આતાં કાંહીં આપુલા કાળ । સાર્થક કરૂં ॥ ૫॥
આતાં કાંહીં આપુલા કાળ । સાર્થક કરૂં ॥ ૫॥
ઐસી બુદ્ધિ પ્રસ્તાવલી । પોટીં આવસ્તા લાગલી ।
મ્હણે માઝી વયેસા ગેલી । વેર્થચિ આવઘી ॥ ૬॥
મ્હણે માઝી વયેસા ગેલી । વેર્થચિ આવઘી ॥ ૬॥
પૂર્વી નાના દોષ કેલે । તે અવઘેચિ આઠવલે ।
પુઢેં યેઉનિ ઉભે ઠેલે । અંતર્યામીં ॥ ૭॥
પુઢેં યેઉનિ ઉભે ઠેલે । અંતર્યામીં ॥ ૭॥
આઠવે યેમાચી યાતના । તેણેં ભયેચિ વાટે મના ।
નાહીં પાપાસિ ગણના । મ્હણૌનિયાં ॥ ૮॥
નાહીં પાપાસિ ગણના । મ્હણૌનિયાં ॥ ૮॥
નાહીં પુણ્યાચા વિચાર । જાલે પાપાચે ડોંગર ।
આતાં દુસ્તર હા સંસાર । કૈસા તરોં ॥ ૯॥
આતાં દુસ્તર હા સંસાર । કૈસા તરોં ॥ ૯॥
આપલે દોષ આછ્યાદિલે । ભલ્યાંસ ગુણદોષ લાવિલે ।
દેવા મ્યાં વેર્થચ નિંદિલે । સંત સાધુ સજ્જન ॥ ૧૦॥
દેવા મ્યાં વેર્થચ નિંદિલે । સંત સાધુ સજ્જન ॥ ૧૦॥
નિંદે ઐસે નાહીં દોષ । તેં મજ ઘડલે કીં વિશેષ ।
માઝે અવગુણીં આકાશ । બુડોં પાહે ॥ ૧૧॥
માઝે અવગુણીં આકાશ । બુડોં પાહે ॥ ૧૧॥
નાહીં વોળખિલે સંત । નાહીં અર્ચિલા ભગવંત ।
નાહીં અતિત અભ્યાગત । સંતુષ્ટ કેલે ॥ ૧૨॥
નાહીં અતિત અભ્યાગત । સંતુષ્ટ કેલે ॥ ૧૨॥
પૂર્વ પાપ વોઢવલેં । મજ કાંહીંચ નાહીં ઘડલેં ।
મન અવ્હાટીં પડિલેં । સર્વકાળ ॥ ૧૩॥
મન અવ્હાટીં પડિલેં । સર્વકાળ ॥ ૧૩॥
નાહીં કષ્ટવિલેં શેરીર । નાહીં કેલા પરોપકાર ।
નાહીં રક્ષિલા આચાર । કામમદેં ॥ ૧૪॥
નાહીં રક્ષિલા આચાર । કામમદેં ॥ ૧૪॥
ભક્તિમાતા હે બુડવિલી । શાંતિ વિશ્રાંતિ મોડિલી ।
મૂર્ખપણેં મ્યાં વિઘડિલી । સદ્બુદ્ધિ સદ્વાસના ॥ ૧૫॥
મૂર્ખપણેં મ્યાં વિઘડિલી । સદ્બુદ્ધિ સદ્વાસના ॥ ૧૫॥
આતાં કૈસેં ઘડે સાર્થક । દોષ કેલે નિરાર્થક ।
પાહોં જાતાં વિવેક । ઉરલા નાહીં ॥ ૧૬॥
પાહોં જાતાં વિવેક । ઉરલા નાહીં ॥ ૧૬॥
કોણ ઉપાયે કરાવા । કૈસા પરલોક પાવાવા ।
કોણ્યા ગુણેં દેવાધિદેવા । પાવિજેલ ॥ ૧૭॥
કોણ્યા ગુણેં દેવાધિદેવા । પાવિજેલ ॥ ૧૭॥
નાહીં સદ્ભાવ ઉપજલા । અવઘા લોકિક સંપાદિલા ।
દંભ વરપંગેં કેલા । ખટાટોપ કર્માચા ॥ ૧૮॥
દંભ વરપંગેં કેલા । ખટાટોપ કર્માચા ॥ ૧૮॥
કીર્તન કેલેં પોટાસાઠીં । દેવ માંડિલે હાટવટીં ।
આહા દેવા બુદ્ધિ ખોટી । માઝી મીચ જાણેં ॥ ૧૯॥
આહા દેવા બુદ્ધિ ખોટી । માઝી મીચ જાણેં ॥ ૧૯॥
પોટીં ધરૂનિ અભિમાન । શબ્દીં બોલે નિરાભિમાન ।
અંતરીં વાંછૂનિયાં ધન । ધ્યાનસ્ત જાલોં ॥ ૨૦॥
અંતરીં વાંછૂનિયાં ધન । ધ્યાનસ્ત જાલોં ॥ ૨૦॥
વિત્પત્તીનેં લોક ભોંદિલે । પોટાસાઠીં સંત નિંદિલે ।
માઝે પોટીં દોષ ભરલે । નાના પ્રકારીંચે ॥ ૨૧॥
માઝે પોટીં દોષ ભરલે । નાના પ્રકારીંચે ॥ ૨૧॥
સત્ય તેંચિ ઉછેદિલેં । મિથ્ય તેંચિ પ્રતિપાદલેં ।
ઐસેં નાના કર્મ કેલેં । ઉદરંભરાકારણેં ॥ ૨૨॥
ઐસેં નાના કર્મ કેલેં । ઉદરંભરાકારણેં ॥ ૨૨॥
ઐસા પોટીં પ્રસ્તાવલા । નિરૂપણેં પાલટલા ।
તોચિ મુમુક્ષ બોલિલા । ગ્રંથાંતરીં ॥ ૨૩॥
તોચિ મુમુક્ષ બોલિલા । ગ્રંથાંતરીં ॥ ૨૩॥
પુણ્યમાર્ગ પોટીં ધરી । સત્સંગાચી વાંછા કરી ।
વિરક્ત જાલા સંસારીં । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૨૪॥
વિરક્ત જાલા સંસારીં । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૨૪॥
ગેલે રાજે ચક્રવર્તી । માઝેં વૈભવ તેં કિતી ।
મ્હણે ધરૂં સત્સંગતી । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૨૫॥
મ્હણે ધરૂં સત્સંગતી । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૨૫॥
આપુલે અવગુણ દેખે । વિરક્તિબળેં વોળખે ।
આપણાસિ નિંદી દુઃખેં । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૨૬॥
આપણાસિ નિંદી દુઃખેં । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૨૬॥
મ્હણે મી કાયે અનોપકારી । મ્હણે મી કાય દંભધારી ।
મ્હણે મી કાયે અનાચારી । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૨૭॥
મ્હણે મી કાયે અનાચારી । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૨૭॥
મ્હણે મી પતિત ચાંડાળ । મ્હણે મી દુરાચારી ખળ ।
મ્હણે મી પાપી કેવળ । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૨૮॥
મ્હણે મી પાપી કેવળ । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૨૮॥
મ્હણે મી અભક્ત દુર્જન । મ્હણે મી હીનાહૂનિ હીન ।
મ્હણે મી જન્મલો પાષાણ । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૨૯॥
મ્હણે મી જન્મલો પાષાણ । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૨૯॥
મ્હણે મી દુરાભિમાની । મ્હણે મી તપીળ જનીં ।
મ્હણે મી નાના વેસની । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૩૦॥
મ્હણે મી નાના વેસની । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૩૦॥
મ્હણે મી આળસી આંગચોર । મ્હણે મી કપટી કાતર ।
મ્હણે મી મૂર્ખ અવિચાર । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૩૧॥
મ્હણે મી મૂર્ખ અવિચાર । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૩૧॥
મ્હણે મી નિકામી વાચાળ । મ્હણે મી પાષાંડી તોંડાળ ।
મ્હણે મી કુબુદ્ધિ કુટીળ । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૩૨॥
મ્હણે મી કુબુદ્ધિ કુટીળ । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૩૨॥
મ્હણે મી કાંહીંચ નેણે । મ્હણે મી સકળાહૂનિ ઉણેં ।
આપલીં વર્ણી કુલક્ષણેં । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૩૩॥
આપલીં વર્ણી કુલક્ષણેં । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૩૩॥
મ્હણે મી અનાધિકારી । મ્હણે મી કુશ્ચિળ અઘોરી ।
મ્હણે મી નીચ નાનાપરી । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૩૪॥
મ્હણે મી નીચ નાનાપરી । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૩૪॥
મ્હણે મી કાયે આપસ્વાર્થી । મ્હણે મી કાયે અનર્થી ।
મ્હણે મી નવ્હે પરમાર્થી । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૩૫॥
મ્હણે મી નવ્હે પરમાર્થી । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૩૫॥
મ્હણે મી અવગુણાચી રાસી । મ્હણે મી વેર્થ આલોં જન્માસી ।
મ્હણે મી ભાર જાલોં ભૂમીસી । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૩૬॥
મ્હણે મી ભાર જાલોં ભૂમીસી । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૩૬॥
આપણાસ નિંદી સાવકાસ । પોટીં સંસારાચા ત્રાસ ।
ધરી સત્સંગાચા હવ્યાસ । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૩૭॥
ધરી સત્સંગાચા હવ્યાસ । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૩૭॥
નાના તીર્થે ધુંડાળિલીં । શમદમાદિ સાધનેં કેલીં ।
નાના ગ્રન્થાંતરેં પાહિલીં । શોધૂનિયાં ॥ ૩૮॥
નાના ગ્રન્થાંતરેં પાહિલીં । શોધૂનિયાં ॥ ૩૮॥
તેણેં નવ્હે સમાધાન । વાટે અવઘાચ અનુમાન ।
મ્હણે રિઘોં સંતાંસ શરણ । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૩૯॥
મ્હણે રિઘોં સંતાંસ શરણ । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૩૯॥
દેહાભિમાન કુળાભિમાન । દ્રવ્યાભિમાન નાનાભિમાન ।
સાંડૂનિ, સંતચરણીં અનન્ય- । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૪૦॥
સાંડૂનિ, સંતચરણીં અનન્ય- । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૪૦॥
અહંતા સાંડૂનિ દૂરી । આપણાસ નિંદી નાનાપરી ।
મોક્ષાચી અપેક્ષા કરી । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૪૧॥
મોક્ષાચી અપેક્ષા કરી । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૪૧॥
જ્યાચેં થોરપણ લાજે । જો પરમાર્થાકારણેં ઝિજે ।
સંતાપાઈં વિશ્વાસ ઉપજે । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૪૨॥
સંતાપાઈં વિશ્વાસ ઉપજે । યા નાંવ મુમુક્ષ ॥ ૪૨॥
સ્વાર્થ સાંડૂન પ્રપંચાચા । હવ્યાસ ધરિલા પરમાર્થાચા ।
અંકિત હોઈન સજ્જનાચા । મ્હણે તો મુમુક્ષ ॥ ૪૩॥
અંકિત હોઈન સજ્જનાચા । મ્હણે તો મુમુક્ષ ॥ ૪૩॥
ઐસા મુમુક્ષ જાણિજે । સંકેતચિન્હેં વોળખિજે ।
પુઢેં શ્રોતીં અવધાન દીજે । સાધકલક્ષણીં ॥ ૪૪॥
પુઢેં શ્રોતીં અવધાન દીજે । સાધકલક્ષણીં ॥ ૪૪॥
ઇતિ શ્રીદાસબોધે ગુરુશિષ્યસંવાદે મુમુક્ષલક્ષણનામ સમાસ આઠવા ॥ ૮॥
સમાસ નવવા : સાધકનિરૂપણ ॥ શ્રીરામ્ ॥
માગાં મુમુક્ષાચેં લક્ષણ । સંકેતેં કેલેં કથન ।
આતાં પરિસા સાવધાન । સાધક તો કૈસા ॥ ૧॥
આતાં પરિસા સાવધાન । સાધક તો કૈસા ॥ ૧॥
અવગુણાચા કરૂનિ ત્યાગ । જેણેં ધરિલા સંતસંગ ।
તયાસિ બોલિજે મગ । સાધક ઐસા ॥૨॥
તયાસિ બોલિજે મગ । સાધક ઐસા ॥૨॥
જો સંતાંસિ શરણ ગેલા । સંતજનીં આશ્વાસિલા ।
મગ તો સાધક બોલિલા । ગ્રન્થાંતરીં ॥ ૩॥
મગ તો સાધક બોલિલા । ગ્રન્થાંતરીં ॥ ૩॥
ઉપદેશિલેં આત્મજ્ઞાન । તુટલેં સંસારબંધન ।
દૃઢતેકારણેં કરી સાધન । યા નાંવ સાધક ॥ ૪॥
દૃઢતેકારણેં કરી સાધન । યા નાંવ સાધક ॥ ૪॥
ધરી શ્રવણાચી આવડી । અદ્વૈતનિરૂપણાચી ગોડી ।
મનનેં અર્થાંતર કાઢી । યા નાંવ સાધક ॥ ૫॥
મનનેં અર્થાંતર કાઢી । યા નાંવ સાધક ॥ ૫॥
હોતાં સારાસાર વિચાર । ઐકે હોઊનિ તત્પર ।
સંદેહ છેદૂનિ, દૃઢોત્તર- । આત્મજ્ઞાન પાહે ॥ ૬॥
સંદેહ છેદૂનિ, દૃઢોત્તર- । આત્મજ્ઞાન પાહે ॥ ૬॥
નાના સંદેહનિવૃત્તી- । વ્હાવયા, ધરી સત્સંગતી ।
આત્મશાસ્ત્રગુરુપ્રચીતી । ઐક્યતેસી આણી ॥ ૭॥
આત્મશાસ્ત્રગુરુપ્રચીતી । ઐક્યતેસી આણી ॥ ૭॥
દેહબુદ્ધિ વિવેકેં વારી । આત્મબુદ્ધિ સદૃઢ ધરી ।
શ્રવણ મન કેલેંચિ કરી । યા નાંવ સાધક ॥ ૮॥
શ્રવણ મન કેલેંચિ કરી । યા નાંવ સાધક ॥ ૮॥
વિસંચૂનિ દૃશ્યભાન । દૃઢ ધરી આત્મજ્ઞાન ।
વિચારેં રાખે સમાધાન । યા નાંવ સાધક ॥ ૯॥
વિચારેં રાખે સમાધાન । યા નાંવ સાધક ॥ ૯॥
તોડૂનિ દ્વૈતાચી ઉપાધી । અદ્વૈત વસ્તુ સાધનેં સાધી ।
લાવી ઐક્યતેચી સમાધી । યા નાંવ સાધક ॥ ૧૦॥
લાવી ઐક્યતેચી સમાધી । યા નાંવ સાધક ॥ ૧૦॥
આત્મજ્ઞાન જીર્ણ જર્જર । ત્યાચા કરી જીર્ણોદ્ધાર ।
વિવેકેં પાવે પૈલપાર । યા નાંવ સાધક ॥ ૧૧॥
વિવેકેં પાવે પૈલપાર । યા નાંવ સાધક ॥ ૧૧॥
ઉત્તમેં સાધૂચીં લક્ષણેં । આંગિકારી નિરૂપણેં ।
બળેંચિ સ્વરૂપાકાર હોણેં । યા નાંવ સાધક ॥ ૧૨॥
બળેંચિ સ્વરૂપાકાર હોણેં । યા નાંવ સાધક ॥ ૧૨॥
અસત્ક્રિયા તે સોડિલી । આણી સત્ક્રિયા તે વાઢવિલી ।
સ્વરૂપસ્થિતી બળાવલી । યા નાંવ સાધક ॥ ૧૩॥
સ્વરૂપસ્થિતી બળાવલી । યા નાંવ સાધક ॥ ૧૩॥
અવગુણ ત્યાગી દિવસેંદિવસ । કરી ઉત્તમ ગુણાચા અભ્યાસ ।
સ્વરૂપીં લાવી નિજધ્યાસ । યા નાંવ સાધક ॥ ૧૪॥
સ્વરૂપીં લાવી નિજધ્યાસ । યા નાંવ સાધક ॥ ૧૪॥
દૃઢ નિશ્ચયાચેનિ બળેં । દૃશ્ય અસતાંચ નાડળે ।
સદા સ્વરૂપીં મિસળે । યા નાંવ સાધક ॥ ૧૫॥
સદા સ્વરૂપીં મિસળે । યા નાંવ સાધક ॥ ૧૫॥
પ્રત્યક્ષ માયા અલક્ષ કરી । અલક્ષ વસ્તુ લક્ષી અંતરીં ।
આત્મસ્થિતીચી ધારણા ધરી । યા નાંવ સાધક ॥ ૧૬॥
આત્મસ્થિતીચી ધારણા ધરી । યા નાંવ સાધક ॥ ૧૬॥
જેં યા જનાસિ ચોરલેં । મનાસ ન વચે અનુમાનલેં ।
તેંચિ જેણેં દૃઢ કેલેં । યા નાંવ સાધક ॥ ૧૭॥
તેંચિ જેણેં દૃઢ કેલેં । યા નાંવ સાધક ॥ ૧૭॥
જેં બોલતાંચિ વાચા ધરી । જેં પાહાતાંચિ અંધ કરી ।
તેં સાધી નાના પરી । યા નાંવ સાધક ॥ ૧૮॥
તેં સાધી નાના પરી । યા નાંવ સાધક ॥ ૧૮॥
જેં સાધૂં જાતા સાધવેના । જેં લક્ષૂં જાતાં લક્ષવેના ।
તેંચિ અનુભવેં આણી મના । યા નાંવ સાધક ॥ ૧૯॥
તેંચિ અનુભવેં આણી મના । યા નાંવ સાધક ॥ ૧૯॥
જેથેં મનચિ માવળે । જેથે તર્કચિ પાંગુળે ।
તેંચિ અનુભવા આણી બળેં । યા નાંવ સાધક ॥ ૨૦॥
તેંચિ અનુભવા આણી બળેં । યા નાંવ સાધક ॥ ૨૦॥
સ્વાનુભવાચેનિ યોગેં । વસ્તુ સાધી લાગવેગેં ।
તેંચિ વસ્તુ હોયે આંગેં । યા નાંવ સાધક ॥ ૨૧॥
તેંચિ વસ્તુ હોયે આંગેં । યા નાંવ સાધક ॥ ૨૧॥
અનુભવાચીં આંગેં જાણે । યોગિયાંચે ખુણે બાણે ।
કાંહીંચ નહોન અસણેં । યા નાંવ સાધક ॥ ૨૨॥
કાંહીંચ નહોન અસણેં । યા નાંવ સાધક ॥ ૨૨॥
પરતી સારૂન ઉપાધી । અસાધ્ય વસ્તુ સાધનેં સાધી ।
સ્વરૂપીં કરી દૃઢ બુદ્ધી । યા નાંવ સાધક ॥ ૨૩॥
સ્વરૂપીં કરી દૃઢ બુદ્ધી । યા નાંવ સાધક ॥ ૨૩॥
દેવાભક્તાચેં મૂળ । શોધૂન પાહે સકળ ।
સાધ્યચિ હોયે તત્કાળ । યા નાંવ સાધક ॥ ૨૪॥
સાધ્યચિ હોયે તત્કાળ । યા નાંવ સાધક ॥ ૨૪॥
વિવેકબળેં ગુપ્ત જાલા । આપેંઆપ માવળલા ।
દિસતો, પરી દેખિલા । નાહીંચ કોણીં ॥ ૨૫॥
દિસતો, પરી દેખિલા । નાહીંચ કોણીં ॥ ૨૫॥
મીપણ માગેં સાંડિલેં । સ્વયેં આપણાસ ધુંડિલેં ।
તુર્યેસહિ વોલાંડિલેં । યા નાંવ સાધક ॥ ૨૬॥
તુર્યેસહિ વોલાંડિલેં । યા નાંવ સાધક ॥ ૨૬॥
પુઢેં ઉન્મનીચા સેવટીં । આપલી આપણ અખંડ ભેટી ।
અખંડ અનુભવીં જ્યાચી દૃષ્ટી । યા નાંવ સાધક ॥ ૨૭॥
અખંડ અનુભવીં જ્યાચી દૃષ્ટી । યા નાંવ સાધક ॥ ૨૭॥
દ્વૈતાચા તટકા તોડિલા । ભાસાચા ભાસ મોડિલા ।
દેહીં અસોનિ વિદેહ જાલા । યા નાંવ સાધક ॥ ૨૮॥
દેહીં અસોનિ વિદેહ જાલા । યા નાંવ સાધક ॥ ૨૮॥
જયાસ અખંડ સ્વરૂપસ્થિતી । નાહીં દેહાચી અહંકૃતી ।
સકળ સંદેહનિવૃત્તી । યા નાંવ સાધક ॥ ૨૯॥
સકળ સંદેહનિવૃત્તી । યા નાંવ સાધક ॥ ૨૯॥
પંચભૂતાંચા વિસ્તાર । જયાસિ વાટે સ્વપ્નાકાર ।
નિર્ગુણીં જયાચા નિર્ધાર । યા નાંવ સાધક ॥ ૩૦॥
નિર્ગુણીં જયાચા નિર્ધાર । યા નાંવ સાધક ॥ ૩૦॥
સ્વપ્નીં ભયે જેં વાટલેં । તેં જાગૃતાસ નાહીં આલેં ।
સકળ મિથ્યા નિર્ધારિલેં । યા નાંવ સાધક ॥ ૩૧॥
સકળ મિથ્યા નિર્ધારિલેં । યા નાંવ સાધક ॥ ૩૧॥
માયેચેં જેં પ્રત્યક્ષપણ । જનાસ વાટે હેં પ્રમાણ ।
સ્વાનુભવેં અપ્રમાણ । સાધકેં કેલેં ॥ ૩૨॥
સ્વાનુભવેં અપ્રમાણ । સાધકેં કેલેં ॥ ૩૨॥
નિદ્રા સાંડૂનિ ચેઇરા જાલા । તો સ્વપ્નભયાપાસૂન સુટલા ।
માયા સાંડૂન તૈસા ગેલા । સાધક સ્વરૂપીં ॥ ૩૩॥
માયા સાંડૂન તૈસા ગેલા । સાધક સ્વરૂપીં ॥ ૩૩॥
ઐસિ અંતરસ્થિતી બાણલી । બાહ્ય નિસ્પૃહતા અવલંબિલી ।
સંસારૌપાધી ત્યાગિલી । યા નાંવ સાધક ॥ ૩૪॥
સંસારૌપાધી ત્યાગિલી । યા નાંવ સાધક ॥ ૩૪॥
કામાપાસૂનિ સુટલા । ક્રોધાપાસૂનિ પળાલા ।
મદ મત્સર સાંડિલા । યેકીકડે ॥ ૩૫॥
મદ મત્સર સાંડિલા । યેકીકડે ॥ ૩૫॥
કુળાભિમાનાસિ સાંડિલેં । લોકલાજેસ લાજવિલેં ।
પરમાર્થાસ માજવિલેં । વિરક્તિબળેં ॥ ૩૬॥
પરમાર્થાસ માજવિલેં । વિરક્તિબળેં ॥ ૩૬॥
અવિદ્યેપાસૂનિ ફડકલા । પ્રપઞ્ચાપાસૂનિ નિષ્ટલા ।
લોભાચે હાતીંચા ગેલા । અકસ્માત ॥ ૩૭॥
લોભાચે હાતીંચા ગેલા । અકસ્માત ॥ ૩૭॥
થોરપણાસિ પાડિલેં । વૈભવાસિ લાથાડિલેં ।
મહત્વાસિ ઝિંજાડિલેં । વિરક્તિબળેં ॥ ૩૮॥
મહત્વાસિ ઝિંજાડિલેં । વિરક્તિબળેં ॥ ૩૮॥
ભેદાચા મડગા મોડિલા । અહંકાર ઝોડૂનિ પાડિલા ।
પાઈં ધરૂનિ આપટિલા । સંદેહશત્રૂ ॥ ૩૯॥
પાઈં ધરૂનિ આપટિલા । સંદેહશત્રૂ ॥ ૩૯॥
વિકલ્પાચા કેલા વધૂ । થાપેં મારિલા ભવસિંધૂ ।
સકળ ભૂતાંચા વિરોધૂ । તોડૂનિ ટાકિલા ॥ ૪૦॥
સકળ ભૂતાંચા વિરોધૂ । તોડૂનિ ટાકિલા ॥ ૪૦॥
ભવભયાસિ ભડકાવિલેં । કાળાચેં ટાંગેં મોડિલેં ।
મસ્તક હાણોનિ ફોડિલેં । જન્મમૃત્યાચેં ॥ ૪૧॥
મસ્તક હાણોનિ ફોડિલેં । જન્મમૃત્યાચેં ॥ ૪૧॥
દેહ સમંધાવરી લોટલા । સંકલ્પાવરી ઉઠાવલા ।
કલ્પનેચા ઘાત કેલા । અકસ્માત ॥ ૪૨॥
કલ્પનેચા ઘાત કેલા । અકસ્માત ॥ ૪૨॥
અપધાકાસિ તાડિલેં । લિંગદેહાસિ વિભાંડિલેં ।
પાષાંડાસિ પછાડિલેં । વિવેકબળેં ॥ ૪૩॥
પાષાંડાસિ પછાડિલેં । વિવેકબળેં ॥ ૪૩॥
ગર્વાવરી ગર્વ કેલા । સ્વાર્થ અનર્થીં ઘાતલા ।
અનર્થ તોહી નિર્દાળિલા । નીતિન્યાયેં ॥ ૪૪॥
અનર્થ તોહી નિર્દાળિલા । નીતિન્યાયેં ॥ ૪૪॥
મોહાસિ મધ્યેંચિ તોડિલેં । દુઃખાસિ દુઃધડચિ કેલેં ।
શોકાસિ ખંડૂન સાંડિલેં । એકીકડે ॥ ૪૫॥
શોકાસિ ખંડૂન સાંડિલેં । એકીકડે ॥ ૪૫॥
દ્વેષ કેલા દેશધડી । અભાવાચી ઘેતલી નરડી ।
ધાકેં ઉદર તડાડી । કુતર્કાચે ॥ ૪૬॥
ધાકેં ઉદર તડાડી । કુતર્કાચે ॥ ૪૬॥
જ્ઞાનેં વિવેક માજલા । તેણેં નિશ્ચયો બળાવલા ।
અવગુણાંચા સંવ્હાર કેલા । વૈરાગ્યબળેં ॥ ૪૭॥
અવગુણાંચા સંવ્હાર કેલા । વૈરાગ્યબળેં ॥ ૪૭॥
અધર્માસ સ્વધર્મેં લુટિલેં । કુકર્માસિ સત્કર્મેં ઝુગટિલેં ।
લાંટુન વાટા લાવિલેં । વિચારેં અવિચારાસી ॥ ૪૮॥
લાંટુન વાટા લાવિલેં । વિચારેં અવિચારાસી ॥ ૪૮॥
તિરસ્કાર તો ચિરડિલા । દ્વેષ ખિરડૂનિ સાંડિલા ।
વિષાદ અવિષાદેં ઘાતલા । પાયાંતળીં ॥ ૪૯॥
વિષાદ અવિષાદેં ઘાતલા । પાયાંતળીં ॥ ૪૯॥
કોપાવરી ઘાલણેં ઘાતલેં । કાપટ્ય અન્તરીં કુટિલેં ।
સખ્ય આપુલેં માનિલેં । વિશ્વજનીં ॥ ૫૦॥
સખ્ય આપુલેં માનિલેં । વિશ્વજનીં ॥ ૫૦॥
પ્રવૃત્તીચા કેલા ત્યાગ । સુહૃદાંચા સોડિલા સંગ ।
નિવૃત્તિપંથેં જ્ઞાનયોગ । સાધિતા જાહલા ॥ ૫૧॥
નિવૃત્તિપંથેં જ્ઞાનયોગ । સાધિતા જાહલા ॥ ૫૧॥
વિષયમૈંદાસિ સિંતરિલેં । કુવિદ્યેસી વેઢા લાવિલેં ।
આપણાસ સોડવિલેં । આપ્તતસ્કરાંપાસૂની ॥ ૫૨॥
આપણાસ સોડવિલેં । આપ્તતસ્કરાંપાસૂની ॥ ૫૨॥
પરાધીનતેવરી કોપલા । મમતેવરી સંતાપલા ।
દુરાશેચા ત્યાગ કેલા । યેકાયેકીં ॥ ૫૩॥
દુરાશેચા ત્યાગ કેલા । યેકાયેકીં ॥ ૫૩॥
સ્વરૂપીં ઘાતલેં મના । યાતનેસિ કેલી યાતના ।
સાક્ષેપ આણિ પ્રેત્ના । પ્રતિષ્ઠિલેં ॥ ૫૪॥
સાક્ષેપ આણિ પ્રેત્ના । પ્રતિષ્ઠિલેં ॥ ૫૪॥
અભ્યાસાચા સંગ ધરિલા । સાક્ષપાસરિસા નિઘાલા ।
પ્રેત્ન સાંગાતીં ઘેતલા । સાધનપંથેં ॥ ૫૫॥
પ્રેત્ન સાંગાતીં ઘેતલા । સાધનપંથેં ॥ ૫૫॥
સાવધ દક્ષ તો સાધક । પાહે નિત્યાનિત્યવિવેક ।
સંગ ત્યાગૂનિ એક । સત્સંગ ધરી ॥ ૫૬॥
સંગ ત્યાગૂનિ એક । સત્સંગ ધરી ॥ ૫૬॥
બળેંચિ સારિલા સંસાર । વિવેકેં ટાકિલા જોજાર ।
શુદ્ધાચારેં અનાચાર । ભ્રષ્ટવિલા ॥ ૫૭॥
શુદ્ધાચારેં અનાચાર । ભ્રષ્ટવિલા ॥ ૫૭॥
વિસરાસ વિસરલા । આળસાચા આળસ કેલા ।
સાવધ નાહીં દુશ્ચિત્ત ઝાલા । દુશ્ચિત્તપણાસી ॥ ૫૮॥
સાવધ નાહીં દુશ્ચિત્ત ઝાલા । દુશ્ચિત્તપણાસી ॥ ૫૮॥
આતાં અસો હેં બોલણેં । અવગુણ સાંડી નિરૂપણેં ।
તો સાધક ઐસા યેણેં- । પ્રમાણેં બુઝાવા ॥ ૫૯॥
તો સાધક ઐસા યેણેં- । પ્રમાણેં બુઝાવા ॥ ૫૯॥
બળેંચિ અવઘા ત્યાગ કીજે । મ્હણોનિ સાધક બોલિજે ।
આતાં સિદ્ધ તોચિ જાણિજે । પુઢિલે સમાસીં ॥ ૬૦॥
આતાં સિદ્ધ તોચિ જાણિજે । પુઢિલે સમાસીં ॥ ૬૦॥
યેથેં સંશયો ઉઠિલા । નિસ્પૃહ તોચિ સાધક જાહલા ।
ત્યાગ ન ઘડે સંસારિકાલા । તરિ તો સાધક નવ્હે કીં ॥ ૬૧॥
ત્યાગ ન ઘડે સંસારિકાલા । તરિ તો સાધક નવ્હે કીં ॥ ૬૧॥
ઐસેં શ્રોતયાચેં ઉત્તર । ત્યાચેં કૈસેં પ્રત્યુત્તર ।
પુઢિલે સમાસીં તત્પર । હોઊનિ ઐકા ॥ ૬૨॥
પુઢિલે સમાસીં તત્પર । હોઊનિ ઐકા ॥ ૬૨॥
ઇતિ શ્રીદાસબોધે ગુરુશિષ્યસંવાદે સાધકલક્ષણનિરૂપણ નામ સમાસ નવવા ॥ ૯॥
સમાસ દહાવા : સિદ્ધલક્ષણ નિરૂપણ ॥ શ્રીરામ્ ॥
માગાં બોલિલા સંસારિક । ત્યાગેંવિણ નવ્હે કીં સાધક ।
ઐકા યાચા વિવેક । ઐસા અસે ॥ ૧॥
ઐકા યાચા વિવેક । ઐસા અસે ॥ ૧॥
સન્માર્ગ તોચિ જીવીં ધરણેં । અન્માર્ગાચા ત્યાગ કરણેં ।
સંસારિકા ત્યાગ યેણેં । પ્રકારેં ઐસા ॥ ૨॥
સંસારિકા ત્યાગ યેણેં । પ્રકારેં ઐસા ॥ ૨॥
કુબુદ્ધિત્યાગેંવિણ કાંહીં । સુબુદ્ધિ લાગણાર નાહીં ।
સંસારિકાં ત્યાગ પાહીં । ઐસા અસે ॥ ૩॥
સંસારિકાં ત્યાગ પાહીં । ઐસા અસે ॥ ૩॥
પ્રપંચીં વીટ માનિલા । મનેં વિષયેત્યાગ કેલા ।
તરીચ પુઢેં અવલંબિલા । પરમાર્થમાર્ગ ॥ ૪॥
તરીચ પુઢેં અવલંબિલા । પરમાર્થમાર્ગ ॥ ૪॥
ત્યાગ ઘડે અભાવાચા । ત્યાગ ઘડે સંશયાચા ।
ત્યાગ ઘડે અજ્ઞાનાચા । શનૈ શનૈ ॥ ૫॥
ત્યાગ ઘડે અજ્ઞાનાચા । શનૈ શનૈ ॥ ૫॥
ઐસા સૂક્ષ્મ અંતર્ત્યાગ । ઉભયતાંસ ઘડે સાંગ ।
નિસ્પૃહાસ બાહ્ય ત્યાગ । વિશેષ આહે ॥ ૬॥
નિસ્પૃહાસ બાહ્ય ત્યાગ । વિશેષ આહે ॥ ૬॥
સંસારિકા ઠાઈં ઠાઈં । બાહ્ય ત્યાગ ઘડે કાંહીં ।
નિત્ય નેમ શ્રવણ નાહીં । ત્યાગેંવિણ ॥ ૭॥
નિત્ય નેમ શ્રવણ નાહીં । ત્યાગેંવિણ ॥ ૭॥
ફિટલી આશંકા સ્વભાવેં । ત્યાગેંવિણ સાધક નવ્હે ।
પુઢેં કથેચા અન્વય । સાવધ ઐકા ॥ ૮॥
પુઢેં કથેચા અન્વય । સાવધ ઐકા ॥ ૮॥
માગાં ઝાલેં નિરૂપણ । સાધકાચી ઓળખણ ।
આતાં સાંગિજેલ ખૂણ । સિદ્ધલક્ષણાચી ॥ ૯॥
આતાં સાંગિજેલ ખૂણ । સિદ્ધલક્ષણાચી ॥ ૯॥
સાધુ વસ્તુ હોઊનિ ઠેલા । સંશયેં બ્રહ્માંડાબાહેરી ગેલા ।
નિશ્ચયેં ચળેના ઐસા ઝાલા । યા નાંવ સિદ્ધ ॥ ૧૦॥
નિશ્ચયેં ચળેના ઐસા ઝાલા । યા નાંવ સિદ્ધ ॥ ૧૦॥
બદ્ધપણાચે અવગુણ । મુમુક્ષુપણીં નાહીં જાણ ।
મુમુક્ષુપણાચેં લક્ષણ । સાધકપણીં નાહીં ॥ ૧૧॥
મુમુક્ષુપણાચેં લક્ષણ । સાધકપણીં નાહીં ॥ ૧૧॥
સાધકાસિ સંદેહવૃત્તિ । પુઢેં હોતસે નિવૃત્તી ।
યા કારણેં નિઃસંદેહ શ્રોતીં । સાધુ વોળખાવા ॥ ૧૨॥
યા કારણેં નિઃસંદેહ શ્રોતીં । સાધુ વોળખાવા ॥ ૧૨॥
સંશયરહિત જ્ઞાન । તેંચિ સાધૂચેં લક્ષણ ।
સિદ્ધાઆંગીં સંશયો હીન । લાગેલ કૈસા ॥ ૧૩॥
સિદ્ધાઆંગીં સંશયો હીન । લાગેલ કૈસા ॥ ૧૩॥
કર્મમાર્ગ સંશયેં ભરલા । સાધનીં સંશય કાલવલા ।
સર્વાંમધ્યેં સંશયો ભરલા । સાધુ તો નિઃસંદેહ ॥ ૧૪॥
સર્વાંમધ્યેં સંશયો ભરલા । સાધુ તો નિઃસંદેહ ॥ ૧૪॥
સંશયાચેં જ્ઞાન ખોટેં । સંશયાચેં વૈરાગ્ય પોરટેં ।
સંશયાચેં ભજન વોખટેં । નિર્ફળ હોય ॥ ૧૫॥
સંશયાચેં ભજન વોખટેં । નિર્ફળ હોય ॥ ૧૫॥
વ્યર્થ સંશયાચા દેવ । વ્યર્થ સંશયાચા ભાવ ।
વ્યર્થ સંશયાચા સ્વભાવ । સર્વ કાંહી ॥ ૧૬॥
વ્યર્થ સંશયાચા સ્વભાવ । સર્વ કાંહી ॥ ૧૬॥
વ્યર્થ સંશયાચેં વ્રત । વ્યર્થ સંશયાચેં તીર્થ ।
વ્યર્થ સંશયાચા પરમાર્થ । નિશ્ચયેંવીણ ॥ ૧૭॥
વ્યર્થ સંશયાચા પરમાર્થ । નિશ્ચયેંવીણ ॥ ૧૭॥
વ્યર્થ સંશયાચી ભક્તી । વ્યર્થ સંશયાચી પ્રીતી ।
વ્યર્થ સંશયાચી સંગતી । સંશયો વાઢવી ॥ ૧૮॥
વ્યર્થ સંશયાચી સંગતી । સંશયો વાઢવી ॥ ૧૮॥
વ્યર્થ સંશયાચેં જિણેં । વ્યર્થ સંશયાચેં ધરણેં ।
વ્યર્થ સંશયાચેં કરણેં । સર્વ કાંહીં ॥ ૧૯॥
વ્યર્થ સંશયાચેં કરણેં । સર્વ કાંહીં ॥ ૧૯॥
વ્યર્થ સંશયાચી પોથી । વ્યર્થ સંશયાચી વ્યુત્પત્તી ।
વ્યર્થ સંશયાચી ગતી । નિશ્ચયેંવિણ ॥ ૨૦॥
વ્યર્થ સંશયાચી ગતી । નિશ્ચયેંવિણ ॥ ૨૦॥
વ્યર્થ સંશયાચા દક્ષ । વ્યર્થ સંશયાચા પક્ષ ।
વ્યર્થ સંશયાચા મોક્ષ । હોણાર નાહીં ॥ ૨૧॥
વ્યર્થ સંશયાચા મોક્ષ । હોણાર નાહીં ॥ ૨૧॥
વ્યર્થ સંશયાચા સંત । વ્યર્થ સંશયાચા પંડિત ।
વ્યર્થ સંશયાચા બહુશ્રુત । નિશ્ચયેંવિણ ॥ ૨૨॥
વ્યર્થ સંશયાચા બહુશ્રુત । નિશ્ચયેંવિણ ॥ ૨૨॥
વ્યર્થ સંશયાચી શ્રેષ્ઠતા । વ્યર્થ સંશયાચી વ્યુત્પન્નતા ।
વ્યર્થ સંશયાચા જ્ઞાતા । નિશ્ચયેંવિણ ॥ ૨૩॥
વ્યર્થ સંશયાચા જ્ઞાતા । નિશ્ચયેંવિણ ॥ ૨૩॥
નિશ્ચયેંવિણ સર્વ કાંહીં । અણુમાત્ર તેં પ્રમાણ નાહીં ।
વ્યર્થચિ પડિલે પ્રવાહીં । સંદેહાચે ॥ ૨૪॥
વ્યર્થચિ પડિલે પ્રવાહીં । સંદેહાચે ॥ ૨૪॥
નિશ્ચયેંવિણ જેં બોલણેં । તેં અવઘેંચિ કંટાળવાણેં ।
બાષ્કળ બોલિજે વાચાળપણેં । નિરર્થક ॥ ૨૫॥
બાષ્કળ બોલિજે વાચાળપણેં । નિરર્થક ॥ ૨૫॥
અસો નિશ્ચયેંવિણ જે વલ્ગના । તે અવઘીચ વિટંબના ।
સંશયેં કાહીં સમાધાના । ઉરી નાહીં ॥ ૨૬॥
સંશયેં કાહીં સમાધાના । ઉરી નાહીં ॥ ૨૬॥
મ્હણોનિ સંદેહરહિત જ્ઞાન । નિશ્ચયાચેં સમાધાન ।
તેંચિ સિદ્ધાચેં લક્ષણ । નિશ્ચયેંસીં ॥ ૨૭॥
તેંચિ સિદ્ધાચેં લક્ષણ । નિશ્ચયેંસીં ॥ ૨૭॥
તંવ શ્રોતા કરી પ્રશ્ન । નિશ્ચય કરાવા કવણ ।
મુખ્ય નિશ્ચયાચેં લક્ષણ । મજ નિરૂપાવેં ॥ ૨૮॥
મુખ્ય નિશ્ચયાચેં લક્ષણ । મજ નિરૂપાવેં ॥ ૨૮॥
ઐક નિશ્ચય તો ઐસા । મુખ્ય દેવ આહે કૈસા ।
નાના દેવાંચા વળસા । કરૂંચિ નયે ॥ ૨૯॥
નાના દેવાંચા વળસા । કરૂંચિ નયે ॥ ૨૯॥
જેણેં નિર્મિલેં સચરાચર । ત્યાચા કરાવા વિચાર ।
શુદ્ધ વિવેકેં પરમેશ્વર । ઓળખાવા ॥ ૩૦॥
શુદ્ધ વિવેકેં પરમેશ્વર । ઓળખાવા ॥ ૩૦॥
મુખ્ય દેવ તો કોણ । ભક્તાંચેં કૈસેં લક્ષણ ।
અસત્ય સાંડૂન વોળખણ । સત્યાચી ધરાવી ॥ ૩૧॥
અસત્ય સાંડૂન વોળખણ । સત્યાચી ધરાવી ॥ ૩૧॥
આપુલ્યા દેવાસ વોળખાવેં । મગ મી કોણ હેં પહાવેં ।
સંગ ત્યાગૂન રહાવેં । વસ્તુરૂપ ॥ ૩૨॥
સંગ ત્યાગૂન રહાવેં । વસ્તુરૂપ ॥ ૩૨॥
તોડાવા બંધનાચા સંશયો । કરાવા મોક્ષાચા નિશ્ચયો ।
પહાવા ભૂતાંચા અન્વયો । વિતિરેકેંસીં ॥ ૩૩॥
પહાવા ભૂતાંચા અન્વયો । વિતિરેકેંસીં ॥ ૩૩॥
પૂર્વપક્ષેં સિદ્ધાંત । પહાવા પ્રકૃતીચા અંત ।
મગ પાવાવા નિવાંત । નિશ્ચયો દેવાચા ॥ ૩૪॥
મગ પાવાવા નિવાંત । નિશ્ચયો દેવાચા ॥ ૩૪॥
દેહાચેનિ યોગેં સંશયો । કરી સમાધાનાચા ક્ષયો ।
ચળોં નેદાવા નિશ્ચયો । આત્મત્વાચા ॥ ૩૫॥
ચળોં નેદાવા નિશ્ચયો । આત્મત્વાચા ॥ ૩૫॥
સિદ્ધ અસતાં આત્મજ્ઞાન । સંદેહ વાઢવી દેહાભિમાન ।
યાકારણેં સમાધાન । આત્મનિશ્ચયેં રાખાવેં ॥ ૩૬॥
યાકારણેં સમાધાન । આત્મનિશ્ચયેં રાખાવેં ॥ ૩૬॥
આઠવતાં દેહબુદ્ધી । ઉડે વિવેકાચી શુદ્ધી ।
યાકારણેં આત્મબુદ્ધી । સદૃઢ કરાવી ॥ ૩૭॥
યાકારણેં આત્મબુદ્ધી । સદૃઢ કરાવી ॥ ૩૭॥
આત્મબુદ્ધી નિશ્ચયાચી । તેચિ દશા મોક્ષશ્રીચી ।
અહમાત્મા હેં કધીંચી । વિસરોં નયે ॥ ૩૮॥
અહમાત્મા હેં કધીંચી । વિસરોં નયે ॥ ૩૮॥
નિરોપિલેં નિશ્ચયાચેં લક્ષણ । પરી હેં ન કળે સત્સંગેંવિણ ।
સંતાંસી ગેલિયા શરણ । સંશયે તુટતી ॥ ૩૯॥
સંતાંસી ગેલિયા શરણ । સંશયે તુટતી ॥ ૩૯॥
આતાં અસો હેં બોલણેં । ઐકા સિદ્ધાચીં લક્ષણેં ।
મુખ્ય નિઃસંદેહપણેં । સિદ્ધ બોલિજે ॥ ૪૦॥
મુખ્ય નિઃસંદેહપણેં । સિદ્ધ બોલિજે ॥ ૪૦॥
સિદ્ધસ્વરૂપીં નાહીં દેહો । તેથેં કૈંચા હો સંદેહો ।
યાકારણેં સિદ્ધ પાહો । નિઃસંદેહી ॥ ૪૧॥
યાકારણેં સિદ્ધ પાહો । નિઃસંદેહી ॥ ૪૧॥
દેહસમંધાચેનિ ગુણેં । લક્ષણાસિ કાયે ઉણેં ।
દેહાતીતાંચીં લક્ષણેં । કાય મ્હણોનિ સાંગાવીં ॥ ૪૨॥
દેહાતીતાંચીં લક્ષણેં । કાય મ્હણોનિ સાંગાવીં ॥ ૪૨॥
જેં લક્ષવેના ચક્ષૂંસી । ત્યાચીં લક્ષણેં સાંગાવીં કૈસીં ।
નિર્મળ વસ્તુ સિદ્ધ ત્યાસી । લક્ષણેં કૈંસીં ॥ ૪૩॥
નિર્મળ વસ્તુ સિદ્ધ ત્યાસી । લક્ષણેં કૈંસીં ॥ ૪૩॥
લક્ષણેં મ્હણિજે કેવળ ગુણ । વસ્તુ ઠાઈંચી નિર્ગુણ ।
તેંચિ સિદ્ધાંચેં લક્ષણ । વસ્તુરૂપ ॥ ૪૪॥
તેંચિ સિદ્ધાંચેં લક્ષણ । વસ્તુરૂપ ॥ ૪૪॥
તથાપિ જ્ઞાનદશકીં બોલિલેં । મ્હણોનિ વક્તૃત્વ આટોપિલેં ।
ન્યૂન પૂર્ણ ક્ષમા કેલેં । પાહિજે શ્રોતીં ॥ ૪૫॥
ન્યૂન પૂર્ણ ક્ષમા કેલેં । પાહિજે શ્રોતીં ॥ ૪૫॥
ઇતિ શ્રીદાસબોધે ગુરુશિષ્યસંવાદે સિદ્ધલક્ષણનિરૂપણનામ સમાસ દહાવા ॥ ૧૦॥
॥ દશક પાંચવા સમાપ્ત ॥