మంత్రాంచా
సమాస పహిలా : గురునిశ్చయ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస పహిలా : గురునిశ్చయ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస దుసరా : గురులక్షణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస తిసరా : శిష్యలక్షణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస చవథా : ఉపదేశలక్షణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస పాచవా : బహుధాజ్ఞాన నిరూపణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస సహావా : శుద్ధజ్ఞాన నిరూపణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస సాతవా : బద్ధలక్షణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస ఆఠవా : ముముక్షలక్షణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస నవవా : సాధకనిరూపణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస దహావా : సిద్ధలక్షణ నిరూపణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస పహిలా : గురునిశ్చయ ॥ శ్రీరామ ॥
జయ జజ జీ సద్గురు పూర్ణకామా । పరమపురుషా ఆత్మయారామా ।
అనుర్వాచ్య తుమచా మహిమా । వర్ణిలా న వచే ॥ ౧॥
అనుర్వాచ్య తుమచా మహిమా । వర్ణిలా న వచే ॥ ౧॥
జేం వేదాంస సాంకడేం । జేం శబ్దాసి కానడేం ।
తేం సత్శిష్యాస రోకడేం । అలభ్య లాభే ॥ ౨॥
తేం సత్శిష్యాస రోకడేం । అలభ్య లాభే ॥ ౨॥
జేం యోగియాంచేం నిజవర్మ । జేం శంకరాచేం నిజధామ ।
జేం విశ్రాంతీచేం నిజవిశ్రామ । పరమ గుహ్య అగాధ ॥ ౩॥
జేం విశ్రాంతీచేం నిజవిశ్రామ । పరమ గుహ్య అగాధ ॥ ౩॥
తేం బ్రహ్మ తుమచేని యోగేం । స్వయేం ఆపణచి హోఈజే ఆంగేం ।
దుర్ఘట సంసారాచేని పాంగేం । పాంగిజేనా సర్వథా ॥ ౪॥
దుర్ఘట సంసారాచేని పాంగేం । పాంగిజేనా సర్వథా ॥ ౪॥
ఆతాం స్వామిచేని లడివాళపణేం । గురుశిష్యాంచీం లక్షణేం ।
సాంగిజేతీ తేణేం ప్రమాణేం – । ముముక్షేం శరణ జావేం ॥ ౫॥
సాంగిజేతీ తేణేం ప్రమాణేం – । ముముక్షేం శరణ జావేం ॥ ౫॥
గురు తోం సకళాంసీ బ్రాహ్మణ । జఱ్హీం తో జాలా క్రియాహీన ।
తరీ తయాసీచ శరణ । అనన్యభావేం అసావేం ॥ ౬॥
తరీ తయాసీచ శరణ । అనన్యభావేం అసావేం ॥ ౬॥
అహో యా బ్రాహ్మణాకారణేం । అవతార ఘేతలా నారాయేణేం ।
విష్ణూనేం శ్రీవత్స మిరవిణేం । తేథేం ఇతర తే కితీ ॥ ౭॥
విష్ణూనేం శ్రీవత్స మిరవిణేం । తేథేం ఇతర తే కితీ ॥ ౭॥
బ్రాహ్మణవచనేం ప్రమాణ । హోతీ శూద్రాంచే బ్రాహ్మణ ।
ధాతుపాషాణీం దేవపణ । బ్రాహ్మణచేని మంత్రేం ॥ ౮॥
ధాతుపాషాణీం దేవపణ । బ్రాహ్మణచేని మంత్రేం ॥ ౮॥
ముంజీబంధనేంవిరహిత । తో శూద్రచి నిభ్రాంత ।
ద్విజన్మీ మ్హణోని సతంత । ద్విజ ఐసేం నామ త్యాచేం ॥ ౯॥
ద్విజన్మీ మ్హణోని సతంత । ద్విజ ఐసేం నామ త్యాచేం ॥ ౯॥
సకళాంసి పూజ్య బ్రాహ్మణ । హే ముఖ్య వేదాజ్ఞా ప్రమాణ ।
వేదవిరహిత తేం అప్రమాణ । అప్రియే భగవంతా ॥ ౧౦॥
వేదవిరహిత తేం అప్రమాణ । అప్రియే భగవంతా ॥ ౧౦॥
బ్రాహ్మణీం యోగ యాగ వ్రతేం దానేం । బ్రాహ్మణీం సకళ తీర్థాటణేం ।
కర్మమార్గ బ్రాహ్మణావిణేం । హోణార నాహీం ॥ ౧౧॥
కర్మమార్గ బ్రాహ్మణావిణేం । హోణార నాహీం ॥ ౧౧॥
బ్రాహ్మణ వేద మూర్తిమంత । బ్రాహ్మణ తోచి భగవంత ।
పూర్ణ హోతీ మనోరథ । విప్రవాక్యేంకరూనీ ॥ ౧౨॥
పూర్ణ హోతీ మనోరథ । విప్రవాక్యేంకరూనీ ॥ ౧౨॥
బ్రాహ్మణపూజనేం శుద్ధ వృత్తీ- । హోఊన, జడే భగవంతీం ।
బ్రాహ్మణతీర్థే ఉత్తమ గతీ । పావతీ ప్రాణీ ॥ ౧౩॥
బ్రాహ్మణతీర్థే ఉత్తమ గతీ । పావతీ ప్రాణీ ॥ ౧౩॥
లక్షభోజనీం పూజ్య బ్రాహ్మణ । ఆన యాతిసి పుసే కోణ ।
పరీ భగవంతాసి భావ ప్రమాణ । యేరా చాడ నాహీం ॥ ౧౪॥
పరీ భగవంతాసి భావ ప్రమాణ । యేరా చాడ నాహీం ॥ ౧౪॥
అసో బ్రాహ్మణా సురవర వందితీ । తేథేం మానవ బాపుడేం కితీ ।
జరీ బ్రాహ్మణ మూఢమతీ । తరీ తో జగద్వంద్య ॥ ౧౫॥
జరీ బ్రాహ్మణ మూఢమతీ । తరీ తో జగద్వంద్య ॥ ౧౫॥
అంత్యేజ శబ్దజ్ఞాతా బరవా । పరీ తో నేఊన కాయీ కరావా ।
బ్రాహ్మణాసన్నిధ పుజావా । హేం తోం న ఘడే కీం ॥ ౧౬॥
బ్రాహ్మణాసన్నిధ పుజావా । హేం తోం న ఘడే కీం ॥ ౧౬॥
జేం జనావేగళేం కేలేం । తేం వేదేం అవ్హేరిలేం ।
మ్హణోని తయాసి నామ ఠేవిలేం । పాషాండమత ॥ ౧౭॥
మ్హణోని తయాసి నామ ఠేవిలేం । పాషాండమత ॥ ౧౭॥
అసో జే హరిహరదాస । తయాస బ్రాహ్మణీం విస్వాస ।
బ్రాహ్మణభజనేం బహుతాంస । పావన కేలేం ॥ ౧౮॥
బ్రాహ్మణభజనేం బహుతాంస । పావన కేలేం ॥ ౧౮॥
బ్రాహ్మణేం పావిజే దేవాధిదేవా । తరీ కిమర్థ సద్గురు కరావా ।
ఐసేం మ్హణాల తరీ నిజఠేవా । సద్గురువిణ నాహీం ॥ ౧౯॥
ఐసేం మ్హణాల తరీ నిజఠేవా । సద్గురువిణ నాహీం ॥ ౧౯॥
స్వధర్మకర్మీ । మ్ పూజ్య బ్రాహ్మణ । పరీ జ్ఞాన నవ్హే సద్గురువిణ ।
బ్రహ్మజ్ఞాన నస్తాం సీణ । జన్మమృత్య చుకేనా ॥ ౨౦॥
బ్రహ్మజ్ఞాన నస్తాం సీణ । జన్మమృత్య చుకేనా ॥ ౨౦॥
సద్గురువిణ జ్ఞాన కాంహీం । సర్వథా హోణార నాహీం ।
అజ్ఞాన ప్రాణీ ప్రవాహీం । వాహాతచి గేలే ॥ ౨౧॥
అజ్ఞాన ప్రాణీ ప్రవాహీం । వాహాతచి గేలే ॥ ౨౧॥
జ్ఞానవిరహిత జేం జేం కేలేం । తేం తేం జన్మాసి మూళ జాలేం ।
మ్హణౌని సద్గురూచీం పాఊలేం । సుధృఢ ధరావీం ॥ ౨౨॥
మ్హణౌని సద్గురూచీం పాఊలేం । సుధృఢ ధరావీం ॥ ౨౨॥
జయాస వాటే దేవ పాహావా । తేణేం సత్సంగ ధరావా ।
సత్సంగేంవిణ దేవాధిదేవా । పావిజేత నాహీం ॥ ౨౩॥
సత్సంగేంవిణ దేవాధిదేవా । పావిజేత నాహీం ॥ ౨౩॥
నానా సాధనేం బాపుడీం । సద్గురువిణ కరితీ వేడీం ।
గురుకృపేవిణ కుడకుడీం । వేర్థచి హోతీ ॥ ౨౪॥
గురుకృపేవిణ కుడకుడీం । వేర్థచి హోతీ ॥ ౨౪॥
కార్తికస్నానేం మాఘస్నానేం । వ్రతేం ఉద్యాపనేం దానేం ।
గోరాంజనేం ధూమ్రపానేం । సాధితీ పంచాగ్నీ ॥ ౨౫॥
గోరాంజనేం ధూమ్రపానేం । సాధితీ పంచాగ్నీ ॥ ౨౫॥
హరికథా పురాణశ్రవణ । ఆదరేం కరితీ నిరూపణ ।
సర్వ తీర్థేం పరమ కఠిణ । ఫిరతీ ప్రాణీ ॥ ౨౬॥
సర్వ తీర్థేం పరమ కఠిణ । ఫిరతీ ప్రాణీ ॥ ౨౬॥
ఝళఫళిత దేవతార్చనేం । స్నానేం సంధ్యా దర్భాసనేం ।
టిళే మాళా గోపీచందనేం । ఠసే శ్రీముద్రాంచే ॥ ౨౭॥
టిళే మాళా గోపీచందనేం । ఠసే శ్రీముద్రాంచే ॥ ౨౭॥
అర్ఘ్యపాత్రేం సంపుష్ట గోకర్ణేం । మంత్రయంత్రాంచీం తాంబ్రపర్ణేం ।
నానా ప్రకారీచీం ఉపకర్ణేం । సాహిత్యశోభా ॥ ౨౮॥
నానా ప్రకారీచీం ఉపకర్ణేం । సాహిత్యశోభా ॥ ౨౮॥
ఘంటా ఘణఘణా వాజతీ । స్తోత్రేం స్తవనేం ఆణీ స్తుతీ ।
ఆసనేం ముద్రా ధ్యానేం కరితీ । ప్రదక్ష్ణా నమస్కార ॥ ౨౯॥
ఆసనేం ముద్రా ధ్యానేం కరితీ । ప్రదక్ష్ణా నమస్కార ॥ ౨౯॥
పంచాయేత్న పూజా కేలీ । మృత్తికేచీం లింగేం లాఖోలీ ।
బేలేం నారికేళేం భరిలీ । సంపూర్ణ సాంగ పూజా ॥ ౩౦॥
బేలేం నారికేళేం భరిలీ । సంపూర్ణ సాంగ పూజా ॥ ౩౦॥
ఉపోషణేం నిష్ఠా నేమ । పరమ సాయాసీం కేలేం కర్మ ।
ఫళచి పావతీ, వర్మ- । చుకలే ప్రాణీ ॥ ౩౧॥
ఫళచి పావతీ, వర్మ- । చుకలే ప్రాణీ ॥ ౩౧॥
యేజ్ఞాదికేం కర్మేం కేలీం । హృదఈం ఫళాశా కల్పిలీ ।
ఆపలే ఇఛేనేం ఘేతలీ । సూతి జన్మాంచీ ॥ ౩౨॥
ఆపలే ఇఛేనేం ఘేతలీ । సూతి జన్మాంచీ ॥ ౩౨॥
కరూని నానా సాయాస । కేలా చౌదా విద్యాంచా అభ్యాస ।
రిద్ధి సిద్ధి సావకాస । వోళల్యా జరీ ॥ ౩౩॥
రిద్ధి సిద్ధి సావకాస । వోళల్యా జరీ ॥ ౩౩॥
తరీ సద్గురుకృపేవిరహిత । సర్వథా న ఘడే స్వహిత ।
యేమేపురీచా అనర్థ । చుకేనా యేణేం ॥ ౩౪॥
యేమేపురీచా అనర్థ । చుకేనా యేణేం ॥ ౩౪॥
జంవ నాహీం జ్ఞానప్రాప్తీ । తంవ చుకేనా యాతాయాతీ ।
గురుకృపేవిణ అధోగతీ । గర్భవాస చుకేనా ॥ ౩౫॥
గురుకృపేవిణ అధోగతీ । గర్భవాస చుకేనా ॥ ౩౫॥
ధ్యాన ధారణా ముద్రా ఆసన । భక్తీ భావ ఆణీ భజన ।
సకళహి ఫోల బ్రహ్మజ్ఞాన – । జంవ తేం ప్రాప్త నాహీం ॥ ౩౬॥
సకళహి ఫోల బ్రహ్మజ్ఞాన – । జంవ తేం ప్రాప్త నాహీం ॥ ౩౬॥
సద్గురుకృపా న జోడే । ఆణీ భలతీచకడే వావడే ।
జైసేం ఆంధళేం చాచరోన పడే । గారీం ఆణీ గడధరాం ॥ ౩౭॥
జైసేం ఆంధళేం చాచరోన పడే । గారీం ఆణీ గడధరాం ॥ ౩౭॥
జైసేం నేత్రీం ఘాలితాం అంజన । పడే దృష్టీస నిధాన ।
తైసేం సద్గురువచనేం జ్ఞాన- । ప్రకాశ హోయే ॥ ౩౮॥
తైసేం సద్గురువచనేం జ్ఞాన- । ప్రకాశ హోయే ॥ ౩౮॥
సద్గురువిణ జన్మ నిర్ఫళ । సద్గురువిణ దుఃఖ సకళ ।
సద్గురువిణ తళమళ । జాణార నాహీం ॥ ౩౯॥
సద్గురువిణ తళమళ । జాణార నాహీం ॥ ౩౯॥
సద్గురుచేని అభయంకరేం । ప్రగట హోఈజే ఈశ్వరేం ।
సంసారదుఃఖేం అపారేం । నాసోన జాతీ ॥ ౪౦॥
సంసారదుఃఖేం అపారేం । నాసోన జాతీ ॥ ౪౦॥
మాగేం జాలే థోర థోర । సంత మహంత మునేశ్వర ।
తయాంసహి జ్ఞానవిజ్ఞానవిచార । సద్గురుచేనీ ॥ ౪౧॥
తయాంసహి జ్ఞానవిజ్ఞానవిచార । సద్గురుచేనీ ॥ ౪౧॥
శ్రీరామకృష్ణ ఆదికరూనీ । అతితత్పర గురుభజనీం ।
సిద్ధ సాధు ఆణీ సంతజనీం । గురుదాస్య కేలేం ॥ ౪౨॥
సిద్ధ సాధు ఆణీ సంతజనీం । గురుదాస్య కేలేం ॥ ౪౨॥
సకళ సృష్టీచే చాళక । హరిహరబ్రహ్మాదిక ।
తేహి సద్గుపదీం రంక । మహత్వా న చఢేతీ ॥ ౪౩॥
తేహి సద్గుపదీం రంక । మహత్వా న చఢేతీ ॥ ౪౩॥
అసో జయాసి మోక్ష వ్హావా । తేణేం సద్గురు కరావా ।
సద్గురువిణ మోక్ష పావావా । హేం కల్పాంతీం న ఘడే ॥ ౪౪॥
సద్గురువిణ మోక్ష పావావా । హేం కల్పాంతీం న ఘడే ॥ ౪౪॥
ఆతాం సద్గురు తే కైసే । నవ్హేతి ఇతరాం గురు ఐసే ।
జయాంచే కృపేనేం ప్రకాశే । శుద్ధ జ్ఞాన ॥ ౪౫॥
జయాంచే కృపేనేం ప్రకాశే । శుద్ధ జ్ఞాన ॥ ౪౫॥
త్యా సద్గురూచీ వోళఖణ । పుఢిలే సమాసీం నిరూపణ ।
బోలిలేం అసే శ్రోతీం శ్రవణ । అనుక్రమేం కరావేం ॥ ౪౬॥
బోలిలేం అసే శ్రోతీం శ్రవణ । అనుక్రమేం కరావేం ॥ ౪౬॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే గురునిశ్చయేనామ సమాస పహిలా ॥ ౧॥
సమాస దుసరా : గురులక్షణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
జే కరామతీ దాఖవితీ । తేహి గురు మ్హణిజేతీ ।
పరంతు సద్గురు నవ్హేతీ । మోక్షదాతే ॥ ౧॥
పరంతు సద్గురు నవ్హేతీ । మోక్షదాతే ॥ ౧॥
సభామోహన భురరీం చేటకేం । సాబరమంత్ర కౌటాలేం అనేకేం ।
నానా చమత్కార కౌతుకేం । అసంభావ్య సాంగతీ ॥ ౨॥
నానా చమత్కార కౌతుకేం । అసంభావ్య సాంగతీ ॥ ౨॥
సాంగతీ ఔషధీప్రయోగ । కాం సువర్ణధాతూచా మార్గ ।
దృష్టిబంధనేం లాగవేగ । అభిళాషాచా ॥ ౩॥
దృష్టిబంధనేం లాగవేగ । అభిళాషాచా ॥ ౩॥
సాహిత సంగీత రాగజ్ఞాన । గీత నృత్య తాన మాన ।
నానా వాద్యేం సికవితీ జన । తేహి యేక గురు ॥ ౪॥
నానా వాద్యేం సికవితీ జన । తేహి యేక గురు ॥ ౪॥
విద్యా సికవితీ పంచాక్షరీ । తాడేతోడే నానాపరీ ।
కాం పోట భరే జయావరీ । తే విద్యా సికవితీ ॥ ౫॥
కాం పోట భరే జయావరీ । తే విద్యా సికవితీ ॥ ౫॥
జో యాతీచా జో వ్యాపార । సికవితీ భరావయా ఉదర ।
తేహి గురు పరీ సాచార- । సద్గురు నవ్హేతీ ॥ ౬॥
తేహి గురు పరీ సాచార- । సద్గురు నవ్హేతీ ॥ ౬॥
ఆపలీ మాతా ఆణీ పితా । తేహి గురుచి తత్వతాం ।
పరీ పైలాపార పావవితా । తో సద్గురు వేగళా ॥ ౭॥
పరీ పైలాపార పావవితా । తో సద్గురు వేగళా ॥ ౭॥
గాఈత్రీమంత్రాచా ఇచారూ । సాంగే తో సాచార కుళగురు ।
పరీ జ్ఞానేంవిణ పైలపారు । పావిజేత నాహీం ॥ ౮॥
పరీ జ్ఞానేంవిణ పైలపారు । పావిజేత నాహీం ॥ ౮॥
జో బ్రహ్మజ్ఞాన ఉపదేసీ । అజ్ఞానాంధారేం నిరసీ ।
జీవాత్మయాం పరమాత్మయాంసీ । ఐక్యతా కరీ ॥ ౯॥
జీవాత్మయాం పరమాత్మయాంసీ । ఐక్యతా కరీ ॥ ౯॥
విఘడలే దేవ ఆణీ భక్త । జీవశివపణేం ద్వైత ।
తయా దేవభక్తాం యేకాంత- । కరీ, తో సద్గురు ॥ ౧౦॥
తయా దేవభక్తాం యేకాంత- । కరీ, తో సద్గురు ॥ ౧౦॥
భవవ్యాఘ్రేం ఘాలూని ఉడీ । గోవత్సాస తడాతోడీ ।
కేలీ, దేఖోని సీఘ్ర సోడీ । తో సద్గురు జాణావా ॥ ౧౧॥
కేలీ, దేఖోని సీఘ్ర సోడీ । తో సద్గురు జాణావా ॥ ౧౧॥
ప్రాణీ మాయాజాళీం పడిలేం । సంసారదుఃఖేం దుఃఖవలేం ।
ఐసేం జేణేం ముక్త కేలేం । తో సద్గురు జాణావా ॥ ౧౨॥
ఐసేం జేణేం ముక్త కేలేం । తో సద్గురు జాణావా ॥ ౧౨॥
వాసనానదీమాహాంపురీం । ప్రాణీ బుడతాం గ్లాంతీ కరీ ।
తేథేం ఉడీ ఘాలూని తారీ । తో సద్గురు జాణావా ॥ ౧౩॥
తేథేం ఉడీ ఘాలూని తారీ । తో సద్గురు జాణావా ॥ ౧౩॥
గర్భవాస అతి సాంకడీ । ఇఛాబంధనాచీ బేడీ ।
జ్ఞాన దేఊన సీఘ్ర సోడీ । తో సద్గురు స్వామీ ॥ ౧౪॥
జ్ఞాన దేఊన సీఘ్ర సోడీ । తో సద్గురు స్వామీ ॥ ౧౪॥
ఫోడూని శబ్దాచేం అంతర । వస్తు దాఖవీ నిజసార ।
తోచి గురు మాహేర । అనాథాంచేం ॥ ౧౫॥
తోచి గురు మాహేర । అనాథాంచేం ॥ ౧౫॥
జీవ యేకదేసీ బాపుడేం । తయాస బ్రహ్మచి కరీ రోకడేం ।
ఫేడీ సంసారసాంకడే । వచనమాత్రేం ॥ ౧౬॥
ఫేడీ సంసారసాంకడే । వచనమాత్రేం ॥ ౧౬॥
జేం వేదాంచే అభ్యాంతరీం । తేం కాఢూన అపత్యాపరీ ।
శిష్యశ్రవణీం కవళ భరీ । ఉద్గారవచనేం ॥ ౧౭॥
శిష్యశ్రవణీం కవళ భరీ । ఉద్గారవచనేం ॥ ౧౭॥
వేద శాస్త్ర మాహానుభావ । పాహాతాం యేకచి అనుభవ ।
తోచి యేక గురురావ । ఐక్యరూపేం ॥ ౧౮॥
తోచి యేక గురురావ । ఐక్యరూపేం ॥ ౧౮॥
సందేహ నిఃశేష జాళీ । స్వధర్మ ఆదరేం ప్రతిపాళీ
వేదవిరహిత టవాళీ । కరూంచ నేణే ॥ ౧౯॥
వేదవిరహిత టవాళీ । కరూంచ నేణే ॥ ౧౯॥
జేం జేం మన అంగికారీ । తేం తేం స్వయేం ముక్త కరీ ।
తో గురు నవ్హే, భికారీ- । ఝడే ఆలా ॥ ౨౦॥
తో గురు నవ్హే, భికారీ- । ఝడే ఆలా ॥ ౨౦॥
శిష్యాస న లవితీ సాధన । న కరవితీ ఇంద్రియేందమన ।
ఐసే గురు ఆడక్యాచే తీన । మిళాలే తరీ త్యజావే ॥ ౨౧॥
ఐసే గురు ఆడక్యాచే తీన । మిళాలే తరీ త్యజావే ॥ ౨౧॥
జో కోణీ జ్ఞాన బోధీ । సమూళ అవిద్యా ఛేదీ ।
ఇంద్రియేందమన ప్రతిపాదీ । తో సద్గురు జాణావా ॥ ౨౨॥
ఇంద్రియేందమన ప్రతిపాదీ । తో సద్గురు జాణావా ॥ ౨౨॥
యేక ద్రవ్యాచే వికిలే । యేక శిష్యాచే ఆఖిలే ।
అతిదురాశేనేం కేలే । దీనరూప ॥ ౨౩॥
అతిదురాశేనేం కేలే । దీనరూప ॥ ౨౩॥
జేం జేం రుచే శిష్యామనీం । తైసీచ కరీ మనధరణీ ।
ఐసీ కామనా పాపిణీ । పడలీ గళాం ।
౨౪॥ జో గురు భీడసారు । తో అద్ధమాహూన అద్ధమ థోరు ।
చోరటా మంద పామరు । ద్రవ్యభోందు ॥ ౨౫॥
ఐసీ కామనా పాపిణీ । పడలీ గళాం ।
౨౪॥ జో గురు భీడసారు । తో అద్ధమాహూన అద్ధమ థోరు ।
చోరటా మంద పామరు । ద్రవ్యభోందు ॥ ౨౫॥
జైసా వైద్య దురాచారీ । కేలీ సర్వస్వేం బోహరీ ।
ఆణీ సేఖీం భీడ కరీ । ఘాతఘేణా ॥ ౨౬॥
ఆణీ సేఖీం భీడ కరీ । ఘాతఘేణా ॥ ౨౬॥
తైసా గురు నసావా । జేణేం అంతర పడే దేవా ।
భీడ కరూనియాం, గోవా- । ఘాలీ బంధనాచా ॥ ౨౭॥
భీడ కరూనియాం, గోవా- । ఘాలీ బంధనాచా ॥ ౨౭॥
జేథేం శుద్ధ బ్రహ్మజ్ఞాన । ఆణీ స్థూళ క్రియేచేం సాధన ।
తోచి సద్గురు నిధాన । దాఖవీ డోళాం ॥ ౨౮॥
తోచి సద్గురు నిధాన । దాఖవీ డోళాం ॥ ౨౮॥
దేఖణేం దాఖవితీ ఆదరేం । మంత్ర ఫుమ్కితీ కర్ణద్వారేం ।
ఇతుకేంచ జ్ఞాన, తేం పామరేం- । అంతరలీం భగవంతా ॥ ౨౯॥
ఇతుకేంచ జ్ఞాన, తేం పామరేం- । అంతరలీం భగవంతా ॥ ౨౯॥
బాణే తిహీంచీ ఖూణ । తోచి గురు సులక్షణ ।
తేథేంచి రిఘావేం శరణ । అత్యాదరేం ముముక్షేం ॥ ౩౦॥
తేథేంచి రిఘావేం శరణ । అత్యాదరేం ముముక్షేం ॥ ౩౦॥
అద్వైతనిరూపణీం అగాధ వక్తా । పరీ విషఈం లోలంగతా ।
ఐసియా గురూచేని సార్థకతా । హోణార నాహీం ॥ ౩౧॥
ఐసియా గురూచేని సార్థకతా । హోణార నాహీం ॥ ౩౧॥
జైసా నిరూపణసమయో । తైసేంచి మనహి కరీ వాయో ।
కృతబుద్ధీచా జయో । జాలాచ నాహీం ॥ ౩౨॥
కృతబుద్ధీచా జయో । జాలాచ నాహీం ॥ ౩౨॥
నిరూపణీం సామర్థ్య సిద్ధీ । శ్రవణ హోతాం దురాశా బాధీ ।
నానా చమత్కారేం బుద్ధీ । దండళూం లాగే ॥ ౩౩॥
నానా చమత్కారేం బుద్ధీ । దండళూం లాగే ॥ ౩౩॥
పూర్వీం జ్ఞాతే విరక్త భక్త । తయాంసి సాదృశ్య భగవంత ।
ఆణీ సామర్థ్యహి అద్భుత । సిద్ధీచేని యోగేం ॥ ౩౪॥
ఆణీ సామర్థ్యహి అద్భుత । సిద్ధీచేని యోగేం ॥ ౩౪॥
ఐసేం తయాంచేం సామర్థ్య । ఆముచేం జ్ఞానచి నుసదేం వేర్థ ।
ఐసా సామర్థ్యాచా స్వార్థ । అంతరీం వసే ॥ ౩౫॥
ఐసా సామర్థ్యాచా స్వార్థ । అంతరీం వసే ॥ ౩౫॥
నిశేష దురాశా తుటే । తరీచ భగవంత భేటే ।
దురాశా ధరితీ తే వోఖటే । శబ్దజ్ఞాతే కామిక ॥ ౩౬॥
దురాశా ధరితీ తే వోఖటే । శబ్దజ్ఞాతే కామిక ॥ ౩౬॥
బహుత జ్ఞాతీం నాగవలీం । కామనేనేం వేడీం కేలీం ।
కామనా ఇచ్ఛితాంచ మేలీం । బాపుడీం మూర్ఖేం ॥ ౩౭॥
కామనా ఇచ్ఛితాంచ మేలీం । బాపుడీం మూర్ఖేం ॥ ౩౭॥
నిశేష కామనారహిత । ఐసా తో విరుళా సంత ।
అవఘ్యాంవేగళేం మత । అక్షై జ్యాచేం ॥ ౩౮॥
అవఘ్యాంవేగళేం మత । అక్షై జ్యాచేం ॥ ౩౮॥
అక్షై ఠేవా సకళాంచా । పరీ పాంగడా ఫిటేనా శరీరాచా ।
తేణేం మార్గ ఈశ్వరాచా । చుకోని జాతీ ॥ ౩౯॥
తేణేం మార్గ ఈశ్వరాచా । చుకోని జాతీ ॥ ౩౯॥
సిద్ధి ఆణీ సామర్థ్య జాలేం । సామర్థ్యేం దేహాస మహత్త్వ ఆలేం ।
తేణేం వేంచాడ వళకావలేం । దేహబుద్ధీచేం ॥ ౪౦॥
తేణేం వేంచాడ వళకావలేం । దేహబుద్ధీచేం ॥ ౪౦॥
సాండూని అక్షై సుఖ । సామర్థ్య ఇఛితీ తే మూర్ఖ ।
కామనేసారిఖేం దుఃఖ । ఆణీక కాంహీంచ నాహీం ॥ ౪౧॥
కామనేసారిఖేం దుఃఖ । ఆణీక కాంహీంచ నాహీం ॥ ౪౧॥
ఈశ్వరేంవిణ జే కామనా । తేణీంచి గుణేం నానా యాతనా ।
పావతీ, హోతీ పతనా- । వరపడే ప్రాణీ ॥ ౪౨॥
పావతీ, హోతీ పతనా- । వరపడే ప్రాణీ ॥ ౪౨॥
హోతాం శరీరాసీ అంత । సామర్థ్యహి నిఘోన జాత ।
సేఖీం అంతరలా భగవంత । కామనాగుణేం ॥ ౪౩॥
సేఖీం అంతరలా భగవంత । కామనాగుణేం ॥ ౪౩॥
మ్హణోని నిఃకామతావిచారు । దృఢబుద్ధీచా నిర్ధారు ।
తోచి సద్గురు పైలపారు । పావవీ భవాచా ॥ ౪౪॥
తోచి సద్గురు పైలపారు । పావవీ భవాచా ॥ ౪౪॥
ముఖ్య సద్గురూచేం లక్షణ । ఆధీం పాహిజే విమళ జ్ఞాన ।
నిశ్చయాచేం సమాధాన । స్వరూపస్థితీ ॥ ౪౫॥
నిశ్చయాచేం సమాధాన । స్వరూపస్థితీ ॥ ౪౫॥
యాహీవరీ వైరాగ్య ప్రబళ । వృత్తి ఉదాస కేవళ ।
విశేష ఆచారేం నిర్మళ । స్వధర్మవిషఈం ॥ ౪౬॥
విశేష ఆచారేం నిర్మళ । స్వధర్మవిషఈం ॥ ౪౬॥
యాహివరీ అధ్యాత్మశ్రవణ । హరికథా నిరూపణ ।
జేథేం పరమార్థవివరణ । నిరంతర ॥ ౪౭॥
జేథేం పరమార్థవివరణ । నిరంతర ॥ ౪౭॥
జేథేం సారాసారవిచార । తేథేం హోయే జగోద్ధార ।
నవవిధా భక్తీచా ఆధార । బహుతా జనాసీ ॥ ౪౮॥
నవవిధా భక్తీచా ఆధార । బహుతా జనాసీ ॥ ౪౮॥
మ్హణోని నవవిధా భజన । జేథేం ప్రతిష్ఠలేం సాధన ।
హేం సద్గురూచేం లక్షణ । శ్రోతీం వోళఖావేం ॥ ౪౯॥
హేం సద్గురూచేం లక్షణ । శ్రోతీం వోళఖావేం ॥ ౪౯॥
అంతరీం శుద్ధ బ్రహ్మజ్ఞాన । బాహ్య నిష్ఠేచేం భజన ।
తేథేం బహు భక్త జన । విశ్రాంతి పావతీ ॥ ౫౦॥
తేథేం బహు భక్త జన । విశ్రాంతి పావతీ ॥ ౫౦॥
నాహీం ఉపాసనేచా ఆధార । తో పరమార్థ నిరాధార ।
కర్మేంవిణ అనాచార । భ్రష్ట హోతీ ॥ ౫౧॥
కర్మేంవిణ అనాచార । భ్రష్ట హోతీ ॥ ౫౧॥
మ్హణోని జ్ఞాన వైరాగ్య ఆణి భజన । స్వధర్మకర్మ ఆణి సాధన ।
కథా నిరూపణ శ్రవణ మనన । నీతి న్యాయే మర్యాదా ॥ ౫౨॥
కథా నిరూపణ శ్రవణ మనన । నీతి న్యాయే మర్యాదా ॥ ౫౨॥
యామధేం యేక ఉణేం అసే । తేణేం తేం విలక్షణ దిసే ।
మ్హణౌన సర్వహి విలసే । సద్గురుపాసీం ॥ ౫౩॥
మ్హణౌన సర్వహి విలసే । సద్గురుపాసీం ॥ ౫౩॥
తో బహుతాంచేం పాళణకర్తా । త్యాస బహుతాంచీ అసే చింతా ।
నానా సాధనేం సమర్థా । సద్గురుపాసీం ॥ ౫౪॥
నానా సాధనేం సమర్థా । సద్గురుపాసీం ॥ ౫౪॥
సాధనేంవిణ పరమార్థ ప్రతిష్ఠే । తో మాగుతాం సవేంచ భ్రష్టే ।
యాకారణే దురీద్రష్టే । మాహానుభావ ॥ ౫౫॥
యాకారణే దురీద్రష్టే । మాహానుభావ ॥ ౫౫॥
ఆచార ఉపాసనా సోడితీ । తే భ్రష్ట అభక్త దిసతీ ।
జళో తయాంచీ మహంతీ । కోణ పుసే ॥ ౫౬॥
జళో తయాంచీ మహంతీ । కోణ పుసే ॥ ౫౬॥
కర్మ ఉపాసనేచా అభావ । తేథేం భకాధేసి జాలా ఠావ ।
తో కానకోండా సముదావ । ప్రపంచీ హాంసతీ ॥ ౫౭॥
తో కానకోండా సముదావ । ప్రపంచీ హాంసతీ ॥ ౫౭॥
నీచ యాతీచా గురు । తోహీ కానకోండ విచారు ।
బ్రహ్మసభేస జైసా చోరూ । తైసా దడే ॥ ౫౮॥
బ్రహ్మసభేస జైసా చోరూ । తైసా దడే ॥ ౫౮॥
బ్రహ్మసభే దేఖతాం । త్యాచేం తీర్థ నయే ఘేతాం ।
అథవా ప్రసాద సేవితాం । ప్రాశ్చిత పడే ॥ ౫౯॥
అథవా ప్రసాద సేవితాం । ప్రాశ్చిత పడే ॥ ౫౯॥
తీర్థప్రసాదాచీ సాండీ కేలీ । తేథేం నీచతా దిసోన ఆలీ ।
గురుభక్తి తే సటవలీ । యేకాయేకీ ॥ ౬౦॥
గురుభక్తి తే సటవలీ । యేకాయేకీ ॥ ౬౦॥
గురుచీ మర్యాదా రాఖతాం । బ్రాహ్మణ క్షోభతీ తత్వతాం ।
తేథేం బ్రాహ్మణ్య రక్షూం జాతాం । గురుక్షోభ ఘడే ॥ ౬౧॥
తేథేం బ్రాహ్మణ్య రక్షూం జాతాం । గురుక్షోభ ఘడే ॥ ౬౧॥
ఐసీం సాంకడీం దోహీంకడే । తేథేం ప్రస్తావా ఘడే ।
నీచ యాతీస గురుత్వ న ఘడే । యాకారణేం ॥ ౬౨॥
నీచ యాతీస గురుత్వ న ఘడే । యాకారణేం ॥ ౬౨॥
తథాపి ఆవడీ ఘేతలీ జీవేం । తరీ ఆపణచి భ్రష్టావేం ।
బహుత జనాంసీ భ్రష్టవావేం । హేం తోం దూషణచి కీం ॥ ౬౩॥
బహుత జనాంసీ భ్రష్టవావేం । హేం తోం దూషణచి కీం ॥ ౬౩॥
ఆతాం అసో హా విచారూ । స్వయాతీచా పాహిజే గురు ।
నాహీం తరీ భ్రష్టాకారు । నేమస్త ఘడే ॥ ౬౪॥
నాహీం తరీ భ్రష్టాకారు । నేమస్త ఘడే ॥ ౬౪॥
జే జే కాంహీం ఉత్తమ గుణ । తేం తేం సద్గురూచేం లక్షణ ।
తథాపి సంగోం వోళఖణ । హోయే జేణేం ॥ ౬౫॥
తథాపి సంగోం వోళఖణ । హోయే జేణేం ॥ ౬౫॥
యేక గురు యేక మంత్రగురు । యేక యంత్రగురు యేక తాంత్రగురు ।
యేక వస్తాదగురు యేక రాజగురు । మ్హణతీ జనీం ॥ ౬౬॥
యేక వస్తాదగురు యేక రాజగురు । మ్హణతీ జనీం ॥ ౬౬॥
యేక కుళగురు యేక మానిలా గురు । యేక విద్యాగురు యేక కువిద్యాగురు ।
యేక అసద్గురు యేక యాతిగురు । దండకర్తే ॥ ౬౭॥
యేక అసద్గురు యేక యాతిగురు । దండకర్తే ॥ ౬౭॥
యేక మాతాగురు యేక పితాగురు । యేక రాజాగురు యేక దేవగురు ।
యేక బోలిజే జగద్గురు । సకళకళా ॥ ౬౮॥
యేక బోలిజే జగద్గురు । సకళకళా ॥ ౬౮॥
ఐసే హే సత్రా గురు । యాహివేగళే ఆణీక గురు ।
ఐక తయాంచా విచారు । సాంగిజేల ॥ ౬౯॥
ఐక తయాంచా విచారు । సాంగిజేల ॥ ౬౯॥
యేక స్వప్నగురు యేక దీక్షాగురు । యేక మ్హణతీ ప్రతిమాగురు ।
యేక మ్హణతీ స్వయేం గురు । ఆపలా ఆపణ ॥ ౭౦॥
యేక మ్హణతీ స్వయేం గురు । ఆపలా ఆపణ ॥ ౭౦॥
జే జే యాతీచా జో వ్యాపారు । తే తే త్యాచే తితుకే గురు ।
యాచా పాహాతాం విచారు । ఉదండ ఆహే ॥ ౭౧॥
యాచా పాహాతాం విచారు । ఉదండ ఆహే ॥ ౭౧॥
అసో ఐసే ఉదండ గురు । నానా మతాంచా విచారు ।
పరీ జో మోక్షదాతా సద్గురు । తో వేగళాచి అసే ॥ ౭౨॥
పరీ జో మోక్షదాతా సద్గురు । తో వేగళాచి అసే ॥ ౭౨॥
నానా సద్విద్యేచే గుణ । యాహివరీ కృపాళూపణ ।
హేం సద్గురూచేం లక్షణ । జాణిజే శ్రోతీం ॥ ౭౩॥
హేం సద్గురూచేం లక్షణ । జాణిజే శ్రోతీం ॥ ౭౩॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే గురులక్షణనామ సమాస దుసరా ॥ ౨॥
సమాస తిసరా : శిష్యలక్షణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
మాఅగాం సద్గురూచేం లక్షణ । విశద కేలేం నిరూపణ ।
ఆతాం సచ్ఛిష్యాచీ వోళఖణ । సావధ ఐకా ॥ ౧॥
ఆతాం సచ్ఛిష్యాచీ వోళఖణ । సావధ ఐకా ॥ ౧॥
సద్గురువిణ సచ్ఛిష్య । తో వాయాం జాయ నిశేష ।
కాం సచ్ఛిష్యేంవిణ విశేష । సద్గురు సిణే ॥ ౨॥
కాం సచ్ఛిష్యేంవిణ విశేష । సద్గురు సిణే ॥ ౨॥
ఉత్తమభూమి శోధిలీ శుద్ధ । తేథేం బీజ పేరిలేం కిడఖాద ।
కాం తేం ఉత్తమ బీజ పరీ సమంధ । ఖడకేంసి పడిలా ॥ ౩॥
కాం తేం ఉత్తమ బీజ పరీ సమంధ । ఖడకేంసి పడిలా ॥ ౩॥
తైసా సచ్ఛిష్య తేం సత్పాత్ర । పరంతు గురు సాంగే మంత్ర తంత్ర ।
తేథేం అరత్ర నా పరత్ర । కాంహించ నాహీం ॥ ౪॥
తేథేం అరత్ర నా పరత్ర । కాంహించ నాహీం ॥ ౪॥
అథవా గురు పూర్ణ కృపా కరీ । పరీ శిష్య అనాధికారీ ।
భాఅగ్యపురుషాచా భికారీ । పుత్ర జైసా ॥ ౫॥
భాఅగ్యపురుషాచా భికారీ । పుత్ర జైసా ॥ ౫॥
తైసేం యేకావిణ యేక । హోత అసే నిరార్థక ।
పరలోకీంచేం సార్థక । తేం దుఱ్హావే ॥ ౬॥
పరలోకీంచేం సార్థక । తేం దుఱ్హావే ॥ ౬॥
మ్హణౌని సద్గురు ఆణీ సచ్ఛిష్య । తేథేం న లగతీ సాయాస ।
త్యాం ఉభయతాంచా హవ్యాస । పురే యేకసరా ॥ ౭॥
త్యాం ఉభయతాంచా హవ్యాస । పురే యేకసరా ॥ ౭॥
సుభూమి ఆణీ ఉత్తమ కణ । ఉగవేనా ప్రజన్యేంవిణ ।
తైసేం అధ్యాత్మనిరూపణ । నస్తాం హోయే ॥ ౮॥
తైసేం అధ్యాత్మనిరూపణ । నస్తాం హోయే ॥ ౮॥
సేత పేరిలేం ఆణీ ఉగవలేం । పరంతు నిగేవిణ గేలేం ।
సాధనేంవిణ తైసేం జాలేం । సాధకాంసీ ॥ ౯॥
సాధనేంవిణ తైసేం జాలేం । సాధకాంసీ ॥ ౯॥
జంవరీ పీక ఆపణాస భోగే । తంవరీ అవఘేంచి కరణేం లాగే ।
పీక ఆలియాంహి, ఉగేం- । రాహోంచి నయే ॥ ౧౦॥
పీక ఆలియాంహి, ఉగేం- । రాహోంచి నయే ॥ ౧౦॥
తైసేం ఆత్మజ్ఞాన జాలేం । పరీ సాధన పాహిజే కేలేం ।
యేక వేళ ఉదండ జేవిలేం । తఱ్హీం సామగ్రీ పాహిజే ॥ ౧౧॥
యేక వేళ ఉదండ జేవిలేం । తఱ్హీం సామగ్రీ పాహిజే ॥ ౧౧॥
మ్హణౌన సాధన అభ్యాస ఆణీ సద్గుగు । సచ్ఛిష్య ఆణీ సచ్ఛాస్త్రవిచారు ।
సత్కర్మ సద్వాసనా, పారు- । పావవీ భవాచా ॥ ౧౨॥
సత్కర్మ సద్వాసనా, పారు- । పావవీ భవాచా ॥ ౧౨॥
సదుపాసనా సత్కర్మ । సత్క్రియా ఆణీ స్వధర్మ ।
సత్సంగ ఆణీ నిత్య నేమ । నిరంతర ॥ ౧౩॥
సత్సంగ ఆణీ నిత్య నేమ । నిరంతర ॥ ౧౩॥
ఐసేం హేం అవఘేంచి మిళే । తరీచ విమళ జ్ఞాన నివళే ।
నాహీం తరీ పాషాండ సంచరే బళేం । సముదాఈం ॥ ౧౪॥
నాహీం తరీ పాషాండ సంచరే బళేం । సముదాఈం ॥ ౧౪॥
యేథేం శబ్ద నాహీం శిష్యాసీ । హేం అవఘేం సద్గురుపాసీం ।
సద్గురు పాలటీ అవగుణాసీ । నానా యేత్నేం కరూనీ ॥ ౧౫॥
సద్గురు పాలటీ అవగుణాసీ । నానా యేత్నేం కరూనీ ॥ ౧౫॥
సద్గురుచేని అసచ్ఛిష్య పాలటే । పరంతు సచ్ఛిష్యేం అసద్గురు న పాలటే ।
కాం జేం థోరపణ తుటే । మ్హణౌనియా ॥ ౧౬॥
కాం జేం థోరపణ తుటే । మ్హణౌనియా ॥ ౧౬॥
యాకరణేం సద్గురు పాహిజే । తరీచ సన్మార్గ లాహిజే ।
నాహిం తరీ హోఈజే । పాషాండా వరపడే ॥ ౧౭॥
నాహిం తరీ హోఈజే । పాషాండా వరపడే ॥ ౧౭॥
యేథేం సద్గురుచి కారణ । యేర సర్వ నిఃకారణ ।
తథాపి సాంగో వోళఖణ । సచ్ఛిష్యాచీ ॥ ౧౮॥
తథాపి సాంగో వోళఖణ । సచ్ఛిష్యాచీ ॥ ౧౮॥
ముఖ్య సచ్ఛిష్యాచేం లక్షణ । సద్గురువచనీం విశ్వాస పూర్ణ ।
అనన్యభావేం శరణ । త్యా నాంవ సచ్ఛిష్య ॥ ౧౯॥
అనన్యభావేం శరణ । త్యా నాంవ సచ్ఛిష్య ॥ ౧౯॥
శిష్య పాహిజే నిర్మళ । శిష్య పాహిజే ఆచారసీళ ।
శిష్య పాహిజే కేవళ । విరక్త అనుతాపీ ॥ ౨౦॥
శిష్య పాహిజే కేవళ । విరక్త అనుతాపీ ॥ ౨౦॥
శిష్య పాహిజే నిష్ఠావంత । శిష్య పాహిజే సుచిష్మంత ।
శిష్య పాహిజే నేమస్త । సర్వప్రకారీం ॥ ౨౧॥
శిష్య పాహిజే నేమస్త । సర్వప్రకారీం ॥ ౨౧॥
శిష్య పాహిజే సాక్షపీ విశేష । శిష్య పాహిజే పరమ దక్ష ।
శిష్య పాహిజే అలక్ష । లక్షీ ఐసా ॥ ౨౨॥
శిష్య పాహిజే అలక్ష । లక్షీ ఐసా ॥ ౨౨॥
శిష్య పాహిజే అతి ధీర । శిష్య పాహిజే అతి ఉదార ।
శిష్య పాహిజే అతి తత్పర । పరమార్థవిషఈం ॥ ౨౩॥
శిష్య పాహిజే అతి తత్పర । పరమార్థవిషఈం ॥ ౨౩॥
శిష్య పాహిజే పరోపకారీ । శిష్య పాహిజే నిర్మత్సరీ ।
శిష్య పాహిజే అర్థాంతరీం । ప్రవేశకర్తా ॥ ౨౪॥
శిష్య పాహిజే అర్థాంతరీం । ప్రవేశకర్తా ॥ ౨౪॥
శిష్య పాహిజే పరమ శుద్ధ । శిష్య పాహిజే పరమ సావధ ।
శిష్య పాహిజే అగాధ । ఉత్తమ గుణాంచా ॥ ౨౫॥
శిష్య పాహిజే అగాధ । ఉత్తమ గుణాంచా ॥ ౨౫॥
శిష్య పాహిజే ప్రజ్ఞావంత । శిష్య పాహిజే ప్రేమళ భక్త ।
శిష్య పాహిజే నీతివంత । మర్యాదేచా ॥ ౨౬॥
శిష్య పాహిజే నీతివంత । మర్యాదేచా ॥ ౨౬॥
శిష్య పాహిజే యుక్తివంత । శిష్య పాహిజే బుద్ధివంత ।
శిష్య పాహిజే సంతాసంత । విచార ఘేతా ॥ ౨౭॥
శిష్య పాహిజే సంతాసంత । విచార ఘేతా ॥ ౨౭॥
శిష్య పాహిజే ధారిష్టాచా । శిష్య పాహిజే దృఢ వ్రతాచా ।
శిష్య పాహిజే ఉత్తమ కుళీచా । పుణ్యసీళ ॥ ౨౮॥
శిష్య పాహిజే ఉత్తమ కుళీచా । పుణ్యసీళ ॥ ౨౮॥
శిష్య అసావా సాత్విక । శిష్య అసావా భజక ।
శిష్య అసావా సాధక । సాధనకర్తా ॥ ౨౯॥
శిష్య అసావా సాధక । సాధనకర్తా ॥ ౨౯॥
శిష్య అసావా విశ్వాసీ । శిష్య అసావా కాయాక్లేశీ ।
శిష్య అసావా పరమార్థాసీ । వాఢఊం జాణే ॥ ౩౦॥
శిష్య అసావా పరమార్థాసీ । వాఢఊం జాణే ॥ ౩౦॥
శిష్య అసావా స్వతంత్ర । శిష్య అసావా జగమిత్ర ।
శిష్య అసావా సత్పాత్ర । సర్వ గుణేం ॥ ౩౧॥
శిష్య అసావా సత్పాత్ర । సర్వ గుణేం ॥ ౩౧॥
శిష్య అసావా సద్విద్యేచా । శిష్య అసావా సద్భావాచా ।
శిష్య అసావా అంతరీంచా । పరమశుద్ధ ॥ ౩౨॥
శిష్య అసావా అంతరీంచా । పరమశుద్ధ ॥ ౩౨॥
శిష్య నసావా అవివేకీ । శిష్య నసావా గర్భసుఖీ ।
శిష్య అసావా సంసారదుఃఖీ । సంతప్త దేహీ ॥ ౩౩॥
శిష్య అసావా సంసారదుఃఖీ । సంతప్త దేహీ ॥ ౩౩॥
జో సంసారదుఃఖేం దుఃఖవలా । జో త్రివిధతాపేం పోళలా ।
తోచి అధికారీ జాలా । పరమార్థవిషీం ॥ ౩౪॥
తోచి అధికారీ జాలా । పరమార్థవిషీం ॥ ౩౪॥
బహు దుఃఖ భోగిలేం జేణేం । తయాసీచ పరమార్థ బాణే ।
సంసారదుఃఖాచేని గుణేం । వైరాగ్య ఉపజే ॥ ౩౫॥
సంసారదుఃఖాచేని గుణేం । వైరాగ్య ఉపజే ॥ ౩౫॥
జయా సంసారాచా త్రాస । తయాసీచ ఉపజే విస్వాస ।
విస్వాసబళేం దృఢ కాస । ధరిలీ సద్గురూచీ ॥ ౩౬॥
విస్వాసబళేం దృఢ కాస । ధరిలీ సద్గురూచీ ॥ ౩౬॥
అవిస్వాసేం కాస సోడిలీ । ఐసీం బహుతేక భవీం బుడాలీం ।
నానా జళచరీం తోడిలీం । మధ్యేంచి సుఖదుఃఖేం ॥ ౩౭॥
నానా జళచరీం తోడిలీం । మధ్యేంచి సుఖదుఃఖేం ॥ ౩౭॥
యాకారణేం దృఢ విస్వాస । తోచి జాణావా సచ్ఛిష్య ।
మోక్షాధికారీ విశేష । ఆగ్రగణ్యు ॥ ౩౮॥
మోక్షాధికారీ విశేష । ఆగ్రగణ్యు ॥ ౩౮॥
జో సద్గురువచనేం నివాలా । తో సయోజ్యతేచా ఆంఖిలా ।
సాంసారసంగే పాంగిలా । న వచే కదా ॥ ౩౯॥
సాంసారసంగే పాంగిలా । న వచే కదా ॥ ౩౯॥
సద్గురుహూన దేవ మోఠా । జయాస వాటే తో కరంటా ।
సుటలా వైభవాచా ఫాంటా । సామరథ్యపిసేం ॥ ౪౦॥
సుటలా వైభవాచా ఫాంటా । సామరథ్యపిసేం ॥ ౪౦॥
సద్గురుస్వరూప తేం సంత । ఆణీ దేవాంస మాండేల కల్పాంత ।
తేథేం కైచేం ఉరేల సామర్థ్య । హరిహరాంచేం ॥ ౪౧॥
తేథేం కైచేం ఉరేల సామర్థ్య । హరిహరాంచేం ॥ ౪౧॥
మ్హణౌన సద్గురుసామర్థ్య ఆధీక । జేథేం ఆటతీ బ్రహ్మాదిక ।
అల్పబుద్ధీ మానవీ రంక । తయాంసి హేం కళేనా ॥ ౪౨॥
అల్పబుద్ధీ మానవీ రంక । తయాంసి హేం కళేనా ॥ ౪౨॥
గురుదేవాంస బరాబరీ- । కరీ తో శిష్య దురాచారీ ।
భ్రాంతి బైసలీ అభ్యాంతరీం । సిద్ధాంత నేణవే ॥ ౪౩॥
భ్రాంతి బైసలీ అభ్యాంతరీం । సిద్ధాంత నేణవే ॥ ౪౩॥
దేవ మనిషీం భావిలా । మంత్రీం దేవపణాసి ఆలా ।
సద్గురు న వచే కల్పిలా । ఈశ్వరాచేని ॥ ౪౪॥
సద్గురు న వచే కల్పిలా । ఈశ్వరాచేని ॥ ౪౪॥
మ్హణౌని సద్గురు పూర్ణపణేం । దేవాహూన ఆధీక కోటిగుణేం ।
జయాసి వర్ణితాం భాండణేం । వేదశాస్త్రీం లాగలీం ॥ ౪౫॥
జయాసి వర్ణితాం భాండణేం । వేదశాస్త్రీం లాగలీం ॥ ౪౫॥
అసో సద్గురుపదాపుఢేం । దుజేం కాంహీంచ న చఢే ।
దేవసామర్థ్య తేం కేవఢేం । మాయాజనిత ॥ ౪౬॥
దేవసామర్థ్య తేం కేవఢేం । మాయాజనిత ॥ ౪౬॥
అహో సద్గురుకృపా జయాసీ । సామర్థ్య న చలే తయాపాసీం ।
జ్ఞానబళేం వైభవాసీ । తృణతుఛ కేలేం ॥ ౪౭ ॥
జ్ఞానబళేం వైభవాసీ । తృణతుఛ కేలేం ॥ ౪౭ ॥
అహో సద్గురుకృపేచేని బళేం । అపరోక్షజ్ఞానాచేని ఉసాళేం ।
మాయేసహిత బ్రహ్మాండ సగళేం । దృష్టీస న యేం ॥ ౪౮॥
మాయేసహిత బ్రహ్మాండ సగళేం । దృష్టీస న యేం ॥ ౪౮॥
ఐసేం సచ్ఛిష్యాచేం వైభవ । సద్గురువచనీం దృఢ భావ ।
తేణేం గుణేం దేవరావ । స్వయేంచి హోతీ ॥ ౪౯॥
తేణేం గుణేం దేవరావ । స్వయేంచి హోతీ ॥ ౪౯॥
అంతరీం అనుతాపేం తాపలే । తేణేం అంతర శుద్ధ జాలేం ।
పుఢేం సద్గురువచనేం నివాలే । సచ్ఛిష్య ఐసే ॥ ౫౦॥
పుఢేం సద్గురువచనేం నివాలే । సచ్ఛిష్య ఐసే ॥ ౫౦॥
లాగతాం సద్గురువచనపంథేం । జాలేం బ్రహ్మాండ పాలథేం ।
తరీ జయాచ్యా శుద్ధ భావార్థేం । పాలట న ధరిజే ॥ ౫౧॥
తరీ జయాచ్యా శుద్ధ భావార్థేం । పాలట న ధరిజే ॥ ౫౧॥
శరణ సద్గురూస గేలే । సచ్ఛిష్య ఐసే నివడలే ।
క్రియాపాలటేం జాలే । పావన ఈశ్వరీం ॥ ౫౨॥
క్రియాపాలటేం జాలే । పావన ఈశ్వరీం ॥ ౫౨॥
ఐసా సద్భావ అంతరీం । తేచి ముక్తీచే వాటేకరీ ।
యేర మాఈక వేషధారీ । అసచ్ఛిష్య ॥ ౫౩॥
యేర మాఈక వేషధారీ । అసచ్ఛిష్య ॥ ౫౩॥
వాటే విషయాంచే సుఖ । పరమార్థ సంపాదణే లౌకిక ।
దేఖోవేఖీం పఢతమూర్ఖ । శరణ గేలే ॥ ౫౪॥
దేఖోవేఖీం పఢతమూర్ఖ । శరణ గేలే ॥ ౫౪॥
జాలీ విషఈం వృత్తి అనావర । దృఢ ధరిలా సంసార ।
పరమార్థచర్చేచా విచార । మళిణ ఝాలా ॥ ౫౫॥
పరమార్థచర్చేచా విచార । మళిణ ఝాలా ॥ ౫౫॥
మోడ ఘేతలా పరమార్థాచా । హవ్యాస ధరిలా ప్రపంచాచా ।
భార వాహిలా కుటుంబాచా । కాబాడీ జాలా ॥ ౫౬॥
భార వాహిలా కుటుంబాచా । కాబాడీ జాలా ॥ ౫౬॥
మానిలా ప్రపంచీం ఆనంద । కేలా పరమార్థీ వినోద ।
భ్రాంత మూఢ మతిమంద । లోధలా కామీం ॥ ౫౭॥
భ్రాంత మూఢ మతిమంద । లోధలా కామీం ॥ ౫౭॥
సూకర పూజిలేం విలేపనేం । మ్హైసా మర్దిలా చందనేం ।
తైసా విషఈ బ్రహ్మజ్ఞానేం । వివేకేం బోధిలా ॥ ౫౮॥
తైసా విషఈ బ్రహ్మజ్ఞానేం । వివేకేం బోధిలా ॥ ౫౮॥
రాసభ ఉకిరడాం లోళే । తయాసి పరిమళసోహళే ।
ఉలూక అంధారీం పళే । తయా కేవీ హంసపంగతీ ॥ ౫౯॥
ఉలూక అంధారీం పళే । తయా కేవీ హంసపంగతీ ॥ ౫౯॥
తైసా విషయదారీంచా బరాడీ । ఘాలీ అధఃపతనీం ఉడీ ।
తయాస భగవంత ఆవడీ । సత్సంగ కైంచా ॥ ౬౦॥
తయాస భగవంత ఆవడీ । సత్సంగ కైంచా ॥ ౬౦॥
వర్తీ కరూన దాంతాళీం । స్వానపుత్ర హాడేం చగళీ ।
తైసా విషఈ తళమళీ । విషయసుఖాకారణే ।॥ ౬౧॥
తైసా విషఈ తళమళీ । విషయసుఖాకారణే ।॥ ౬౧॥
తయా స్వానముఖీం పరమాన్న । కీం మర్కటాస సింహాసన ।
తైసేం విషయశక్తాం జ్ఞాన । జిరేల కైంచేం ॥ ౬౨॥
తైసేం విషయశక్తాం జ్ఞాన । జిరేల కైంచేం ॥ ౬౨॥
రాసభేం రాఖతాం జన్మ గేలా । తో పండితాంమధ్యేం ప్రతిష్ఠలా ।
న వచే, తైసా ఆఅశక్తాలా । పరమార్థ నాహీం ॥ ౬౩॥
న వచే, తైసా ఆఅశక్తాలా । పరమార్థ నాహీం ॥ ౬౩॥
మిళాలా రాజహంసాంచా మేళా । తేథేం ఆలా డోంబకావళా ।
లక్షూన విష్ఠేచా గోళా । హంస మ్హణవీ ॥ ౬౪॥
లక్షూన విష్ఠేచా గోళా । హంస మ్హణవీ ॥ ౬౪॥
తైసే సజ్జనాచే సంగతీ । విషఈ సజ్జన మ్హణవితీ ।
విషయ ఆమేద్య చిత్తీం । గోళా లక్షిలా ॥ ౬౫॥
విషయ ఆమేద్య చిత్తీం । గోళా లక్షిలా ॥ ౬౫॥
కాఖే ఘేఊనియాం దారా । మ్హణే మజ సంన్యాసీ కరా ।
తైసా విషఈ సైరావైరా । జ్ఞాన బడబడీ ॥ ౬౬॥
తైసా విషఈ సైరావైరా । జ్ఞాన బడబడీ ॥ ౬౬॥
అసో ఐసే పఢతమూర్ఖ । తే కాయ జాణతీ అద్వైతసుఖ ।
నారకీ ప్రాణీ నర్క । భోగితీ స్వైచ్ఛా ॥ ౬౭॥
నారకీ ప్రాణీ నర్క । భోగితీ స్వైచ్ఛా ॥ ౬౭॥
వైషేచీ కరీల సేవా । తో కైసా మంత్రీ మ్హణావా ।
తైసా విషయదాస మానావా । భక్తరాజ కేవీ ॥ ౬౮॥
తైసా విషయదాస మానావా । భక్తరాజ కేవీ ॥ ౬౮॥
తైసే విషఈ బాపుడే । త్యాంస జ్ఞాన కోణీకడే ।
వాచాళ శాబ్దిక బడబడే । వరపడే జాలే ॥ ౬౯॥
వాచాళ శాబ్దిక బడబడే । వరపడే జాలే ॥ ౬౯॥
ఐసే శిష్య పరమ నష్ట । కనిష్ఠాంమధేం కనిష్ఠ ।
హీన అవివేకీ ఆణీ దృష్ట । ఖళ ఖోటే దుర్జన ॥ ౭౦॥
హీన అవివేకీ ఆణీ దృష్ట । ఖళ ఖోటే దుర్జన ॥ ౭౦॥
ఐసే జే పాపరూప । దీర్ఘదోషీ వజ్రలేప ।
తయాంస ప్రాశ్చీత, అనుతాప- । ఉద్భవతాం ॥ ౭౧॥
తయాంస ప్రాశ్చీత, అనుతాప- । ఉద్భవతాం ॥ ౭౧॥
తేంహి పున్హాం శరణ జావేం । సద్గురూస సంతోషవావేం ।
కృపాదృష్టీ జాలియాం వ్హావేం । పున్హాం శుద్ధ ॥ ౭౨॥
కృపాదృష్టీ జాలియాం వ్హావేం । పున్హాం శుద్ధ ॥ ౭౨॥
స్వామీద్రోహ జయా ఘడే । తో యావశ్చంద్ర నరకీం పడే ।
తయాస ఉపావచి న ఘడే । స్వామీ తుష్టల్యావాంచునీ ॥ ౭౩॥
తయాస ఉపావచి న ఘడే । స్వామీ తుష్టల్యావాంచునీ ॥ ౭౩॥
స్మశానవైరాగ్య ఆలేం । మ్హణోన లోటాంగణ ఘాతలేం ।
తేణేం గుణేం ఉపతిష్ఠలే- । నాహీం జ్ఞాన ।
౭౪॥ భావ ఆణిలా జాయాచా । మంత్ర ఘేతలా గురూచా ।
శిష్య జాలా దో దిసాంచా । మంత్రాకారణేం ॥ ౭౫॥
తేణేం గుణేం ఉపతిష్ఠలే- । నాహీం జ్ఞాన ।
౭౪॥ భావ ఆణిలా జాయాచా । మంత్ర ఘేతలా గురూచా ।
శిష్య జాలా దో దిసాంచా । మంత్రాకారణేం ॥ ౭౫॥
ఐసే కేలే గురు ఉదండ । శబ్ద సికలా పాషాండ ।
జాలా తోండాళ తర్ముండ । మాహాపాషాండీ ॥ ౭౬॥
జాలా తోండాళ తర్ముండ । మాహాపాషాండీ ॥ ౭౬॥
ఘడీ యేక రడే ఆణీ పడే । ఘడీ యేక వైరాగ్య చఢే ।
ఘడీ యేక అహంభావ జడే । జ్ఞాతేపణాచా ॥ ౭౭॥
ఘడీ యేక అహంభావ జడే । జ్ఞాతేపణాచా ॥ ౭౭॥
ఘడీ యేక విస్వాస ధరీ । సవేంచ ఘడి యేక గుర్గురీ ।
ఐసే నానా ఛంద కరీ । పిసాట జైసా ॥ ౭౮॥
ఐసే నానా ఛంద కరీ । పిసాట జైసా ॥ ౭౮॥
కామ క్రోధ మద మత్సర । లోభ మోహ నానా వికార ।
అభిమాన కాపట్య తిరస్కార । హృదఈం నాందతీ ॥ ౭౯॥
అభిమాన కాపట్య తిరస్కార । హృదఈం నాందతీ ॥ ౭౯॥
అహంకార ఆణీ దేహపాంగ । అనాచార ఆణీ విషయసంగ ।
సంసార ప్రపంచ ఉద్వేగ । అంతరీం వసే ॥ ౮౦॥
సంసార ప్రపంచ ఉద్వేగ । అంతరీం వసే ॥ ౮౦॥
దీర్ఘసూత్రీ కృతఘ్న పాపీ । కుకర్మీ కుతర్కీ వికల్పీ ।
అభక్త అభావ సీఘ్రకోపీ । నిష్ఠుర పరఘాతక ॥ ౮౧॥
అభక్త అభావ సీఘ్రకోపీ । నిష్ఠుర పరఘాతక ॥ ౮౧॥
హృదయేంసున్య ఆణీ ఆళసీ । అవివేకీ ఆణి అవిస్వాసీ ।
అధీర అవిచార, సందేహాసీ- । దృఢ ధర్తా ॥ ౮౨॥
అధీర అవిచార, సందేహాసీ- । దృఢ ధర్తా ॥ ౮౨॥
ఆశా మమతా తృష్ణా కల్పనా । కుబుద్ధీ దుర్వృత్తి దుర్వాసనా ।
అల్పబుద్ధి విషయకామనా । హృదఈం వసే ॥ ౮౩॥
అల్పబుద్ధి విషయకామనా । హృదఈం వసే ॥ ౮౩॥
ఈషణా అసూయా తిరస్కారేం । నిందేసి ప్రవర్తే ఆదరేం ।
దేహాభిమానేం హుంబరే । జాణపణేం ॥ ౮౪॥
దేహాభిమానేం హుంబరే । జాణపణేం ॥ ౮౪॥
క్షుధా తృష్ణా ఆవరేనా । నిద్రా సహసా ధరేనా ।
కుటుంబచింతా వోసరేనా । భ్రాంతి పడిలీ ॥ ౮౫॥
కుటుంబచింతా వోసరేనా । భ్రాంతి పడిలీ ॥ ౮౫॥
శాబ్దిక బోలే ఉదండ వాచా । లేశ నాహీం వైరాగ్యాచా ।
అనుతాప ధారిష్ట సాధనాచా । మార్గ న ధరీ ॥ ౮౬॥
అనుతాప ధారిష్ట సాధనాచా । మార్గ న ధరీ ॥ ౮౬॥
భక్తి విరక్తి నా శాంతీ । సద్వృత్తి లీనతా నా దాంతీ ।
కృపా దయా నా తృప్తీ । సుబుద్ధి అసేచ నా ॥ ౮౭॥
కృపా దయా నా తృప్తీ । సుబుద్ధి అసేచ నా ॥ ౮౭॥
కాయాక్లేసీం శేరీరహీన । ధర్మవిషఈం పరమ కృపణ ।
క్రియా పాలటేనా కఠిణ । హృదయే జయాచేం ॥ ౮౮॥
క్రియా పాలటేనా కఠిణ । హృదయే జయాచేం ॥ ౮౮॥
ఆర్జవ నాహీం జనాసీ । జో అప్రియే సజ్జనాసీ ।
జయాచే జివీం ఆహిర్ణేసీం । పరన్యూన వసే ॥ ౮౯॥
జయాచే జివీం ఆహిర్ణేసీం । పరన్యూన వసే ॥ ౮౯॥
సదా సర్వకాళ లటికా । బోలే మాఈక లాపణికా ।
క్రియా విచార పాహతాం, యేకా । వచనీం సత్య నాహీం ॥ ౯౦॥
క్రియా విచార పాహతాం, యేకా । వచనీం సత్య నాహీం ॥ ౯౦॥
పరపీడేవిషఈం తత్పర । జైసే వించు ఆణి విఖార ।
తైసా కుశబ్దేం జివ్హార । భేదీ సకళాంచేం ॥ ౯౧॥
తైసా కుశబ్దేం జివ్హార । భేదీ సకళాంచేం ॥ ౯౧॥
ఆపలే ఝాంకీ అవగుణ । పుఢిలాంస బోలే కఠిణ ।
మిథ్యా గుణదోషేంవిణ । గుణదోష లావీ ॥ ౯౨॥
మిథ్యా గుణదోషేంవిణ । గుణదోష లావీ ॥ ౯౨॥
స్వయేం పాపాత్మా అంతరీం । పుఢిలాంచి కణవ న కరీ ।
జైసా హింసక దురాచారీ । పరదుఃఖేం శిణేనా ॥ ౯౩॥
జైసా హింసక దురాచారీ । పరదుఃఖేం శిణేనా ॥ ౯౩॥
దుఃఖ పరావ్యాచేం నేణతీ । దుర్జన గాంజిలే చి గాంజితీ ।
శ్రమ పావతాం ఆనందతీ । ఆపులే మనీం ॥ ౯౪॥
శ్రమ పావతాం ఆనందతీ । ఆపులే మనీం ॥ ౯౪॥
స్వదుఃఖేం ఝురే అంతరీం । ఆణీ పరదుఃఖేం హాస్య కరీ ।
తయాస ప్రాప్త యేమపురీ । రాజదూత తాడితీ ॥ ౯౫॥
తయాస ప్రాప్త యేమపురీ । రాజదూత తాడితీ ॥ ౯౫॥
అసో ఐసేం మదాంధ బాపుడేం । తయాంసి భగవంత కైంచా జోడే ।
జయాంస సుబుద్ధి నావడే । పూర్వపాతకేంకరూనీ ॥ ౯౬॥
జయాంస సుబుద్ధి నావడే । పూర్వపాతకేంకరూనీ ॥ ౯౬॥
తయాస దేహాచా అంతీం । గాత్రేం క్షీణతా పావతీ ।
జివలగేం వోసండితీ । జాణవేల తేవ్హాం ॥ ౯౭॥
జివలగేం వోసండితీ । జాణవేల తేవ్హాం ॥ ౯౭॥
అసో ఐసే గుణావేగళే । తే సచ్ఛిష్య ఆగళే ।
దృఢభావార్థేం సోహళే । భోగితీ స్వానందాచే ॥ ౯౮॥
దృఢభావార్థేం సోహళే । భోగితీ స్వానందాచే ॥ ౯౮॥
జయే స్థళీం వికల్ప జాగే । కుళాభిమాన పాఠీం లాగే ।
తే ప్రాణీ ప్రపంచసంగేం । హింపుటీ హోతీ ॥ ౯౯॥
తే ప్రాణీ ప్రపంచసంగేం । హింపుటీ హోతీ ॥ ౯౯॥
జేణేంకరితాం దుఃఖ జాలేం । తేంచి మనీం దృఢ ధరిలేం ।
తేణేం గుణేం ప్రాప్త జాలేం । పున్హాం దుఃఖ ॥ ౧౦౦॥
తేణేం గుణేం ప్రాప్త జాలేం । పున్హాం దుఃఖ ॥ ౧౦౦॥
సంసారసంగేం సుఖ జాలేం । ఐసేం దేఖిలేం నా ఐకిలేం ।
ఐసేం జాణోన అనహిత కేలేం । తే దుఃఖీ హోతీ స్వయేం ॥ ౧౦౧॥
ఐసేం జాణోన అనహిత కేలేం । తే దుఃఖీ హోతీ స్వయేం ॥ ౧౦౧॥
సంసారీం సుఖ మానితీ । తే ప్రాణీ మూఢమతీ ।
జాణోన డోళే ఝాంకితీ । పఢతమూర్ఖ ॥ ౧౦౨॥
జాణోన డోళే ఝాంకితీ । పఢతమూర్ఖ ॥ ౧౦౨॥
ప్రపంచ సుఖేం కరావా । పరీ కాంహీం పరమార్థ వాఢవావా ।
పరమార్థ అవఘాచి బుడవావా । హేం విహిత నవ్హే ॥ ౧౦౩॥
పరమార్థ అవఘాచి బుడవావా । హేం విహిత నవ్హే ॥ ౧౦౩॥
మాగాం జాలేం నిరూపణ । గురుశిష్యాంచీ వోళఖణ ।
ఆతాం ఉపదేశాచేం లక్షణ । సాంగిజేల ॥ ౧౦౪॥
ఆతాం ఉపదేశాచేం లక్షణ । సాంగిజేల ॥ ౧౦౪॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే శిష్యలక్షణనామ సమాస తిసరా ॥ ౩॥
సమాస చవథా : ఉపదేశలక్షణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
ఐకా ఉపదేశాచీం లక్షణేం । బహువిధేం కోణ కోణేం ।
సాంగతాం తేం అసాధారణేం । పరీ కాంహీం యేక సాంగోం ॥ ౧॥
సాంగతాం తేం అసాధారణేం । పరీ కాంహీం యేక సాంగోం ॥ ౧॥
బహుత మంత్ర ఉపదేశితీ । కోణీ నామ మాత్ర సాంగతీ ।
యేక తే జప కరవితీ । వోంకారాచా ॥ ౨॥
యేక తే జప కరవితీ । వోంకారాచా ॥ ౨॥
శివమంత్ర భవానీమంత్ర । విష్ణుమంత్ర మాహాల్క్ష్మీమంత్ర ।
అవధూతమంత్ర గణేశమంత్ర । మార్తండమంత్ర సాంగతీ ॥ ౩॥
అవధూతమంత్ర గణేశమంత్ర । మార్తండమంత్ర సాంగతీ ॥ ౩॥
మఛకూర్మవఱ్హావమంత్ర । నృసింహమంత్ర వామనమంత్ర ।
భార్గవమంత్ర రఘునాథమంత్ర । కృష్ణమంత్ర సాంగతీ ॥ ౪॥
భార్గవమంత్ర రఘునాథమంత్ర । కృష్ణమంత్ర సాంగతీ ॥ ౪॥
భైరవమంత్ర మల్లారిమంత్ర । హనుమంతమంత్ర యేక్షిణీమంత్ర ।
నారాయేణమంత్ర పాండురంగమంత్ర । అఘోరమంత్ర సాంగతీ ॥ ౫॥
నారాయేణమంత్ర పాండురంగమంత్ర । అఘోరమంత్ర సాంగతీ ॥ ౫॥
శేషమంత్ర గరుడమంత్ర । వాయోమన్త్ర వేతాళమంత్ర ।
ఝోటింగమంత్ర బహుధా మంత్ర । కితీ మ్హణౌని సాంగావే ॥ ౬॥
ఝోటింగమంత్ర బహుధా మంత్ర । కితీ మ్హణౌని సాంగావే ॥ ౬॥
బాళామంత్ర బగుళామంత్ర । కాళిమంత్ర కంకాళిమంత్ర ।
బటుకమంత్ర నానా మంత్ర । నానా శక్తీంచే ॥ ౭॥
బటుకమంత్ర నానా మంత్ర । నానా శక్తీంచే ॥ ౭॥
పృథకాకారేం స్వతంత్ర । జితుకే దేవ తితుకే మంత్ర ।
సోపే అవఘడ విచిత్ర । ఖేచర దారుణ బీజాచే ॥ ౮॥
సోపే అవఘడ విచిత్ర । ఖేచర దారుణ బీజాచే ॥ ౮॥
పాహోం జాతాం పృథ్వీవరీ । దేవాంచీ గణనా కోణ కరీ ।
తితుకే మంత్ర వైఖరీ । కితీ మ్హణౌని వదవావీ ॥ ౯॥
తితుకే మంత్ర వైఖరీ । కితీ మ్హణౌని వదవావీ ॥ ౯॥
అసంఖ్యాత మంత్రమాళా । యేకాహూని యేక ఆగళా ।
విచిత్ర మాయేచీ కళా । కోణ జాణే ॥ ౧౦॥
విచిత్ర మాయేచీ కళా । కోణ జాణే ॥ ౧౦॥
కిత్యేక మంత్రీం భూతేం జాతీ । కిత్యేక మంత్రీం వేథా నాసతీ ।
కిత్యేక మంత్రీం ఉతరతీ । సితేం వించూ విఖార ॥ ౧౧॥
కిత్యేక మంత్రీం ఉతరతీ । సితేం వించూ విఖార ॥ ౧౧॥
ఐసే నానా పరీచే మంత్రీ । ఉపదేశితీ కర్ణపాత్రీం ।
జప ధ్యాన పూజా యంత్రీ । విధానయుక్త సాంగతీ ॥ ౧౨॥
జప ధ్యాన పూజా యంత్రీ । విధానయుక్త సాంగతీ ॥ ౧౨॥
యేక శివ శివ సాంగతీ । ।యేక హరి హరి మ్హణవితీ ।
యేక ఉపదేశితీ । విఠల విఠల మ్హణోనీ ॥ ౧౩ ॥
యేక ఉపదేశితీ । విఠల విఠల మ్హణోనీ ॥ ౧౩ ॥
యేక సాంగతీ కృష్ణ కృష్ణ । యేక సాంగతీ విష్ణ విష్ణ ।
యేక నారాయణ నారాయణ । మ్హణౌన ఉపదేశితీ ॥ ౧౪॥
యేక నారాయణ నారాయణ । మ్హణౌన ఉపదేశితీ ॥ ౧౪॥
యేక మ్హణతీ అచ్యుత అచ్యుత । యేక మ్హణతీ అనంత అనంత ।
యేక సాంగతీ దత్త దత్త । మ్హణత జావేం ॥ ౧౫॥
యేక సాంగతీ దత్త దత్త । మ్హణత జావేం ॥ ౧౫॥
యేక సాంగతీ రామ రామ । యేక సాంగతీ ఒం ఒం మ ।
యేక మ్హణతీ మేఘశామ । బహుతాం నామీం స్మరావా ॥ ౧౬॥
యేక మ్హణతీ మేఘశామ । బహుతాం నామీం స్మరావా ॥ ౧౬॥
యేక సాంగతీ గురు గురు । యేక మ్హణతీ పరమేశ్వరు ।
యేక మ్హణతీ విఘ్నహరు । చింతీత జావా ॥ ౧౭॥
యేక మ్హణతీ విఘ్నహరు । చింతీత జావా ॥ ౧౭॥
యేక సాంగతీ శామరాజ । యేక సాంగతీ గరుడధ్వజ ।
యేక సాంగతీ అధోక్షజ । మ్హణత జావేం ॥ ౧౮॥
యేక సాంగతీ అధోక్షజ । మ్హణత జావేం ॥ ౧౮॥
యేక సాంగతీ దేవ దేవ । యేక మ్హణతీ కేశవ కేశవ ।
యేక మ్హణతీ భార్గవ భార్గవ । మ్హణత జావేం ॥ ౧౯॥
యేక మ్హణతీ భార్గవ భార్గవ । మ్హణత జావేం ॥ ౧౯॥
యేక విశ్వనాథ మ్హణవితీ । యేక మల్లారి సాంగతీ ।
యేక తే జప కరవితీ । తుకాఈ తుకాఈ మ్హణౌనీ ॥ ౨౦॥
యేక తే జప కరవితీ । తుకాఈ తుకాఈ మ్హణౌనీ ॥ ౨౦॥
హేం మ్హణౌనీ సాంగావేం । శివశక్తీచీం అనంత నాంవేం ।
ఇఛేసారిఖీం స్వభావేం । ఉపదేశితీ ॥ ౨౧॥
ఇఛేసారిఖీం స్వభావేం । ఉపదేశితీ ॥ ౨౧॥
యేక సాంగతీ ముద్రా చ్యారీ । ఖేచరీ భూచరీ చాచరీ అగోచరీ ।
యేక ఆసనేం పరోపరీ । ఉపదేశితీ ॥ ౨౨॥
యేక ఆసనేం పరోపరీ । ఉపదేశితీ ॥ ౨౨॥
యేక దాఖవితీ దేఖణీ । యేక అనుహాతధ్వనీ ।
యేక గురు పిండజ్ఞానీ । పిండజ్ఞాన సాంగతీ ॥ ౨౩॥
యేక గురు పిండజ్ఞానీ । పిండజ్ఞాన సాంగతీ ॥ ౨౩॥
యేక సంగతీ కర్మమార్గ । యేక ఉపాసనామార్గ ।
యేక సాంగతీ అష్టాంగ యోగ । నానా చక్రేం ॥ ౨౪॥
యేక సాంగతీ అష్టాంగ యోగ । నానా చక్రేం ॥ ౨౪॥
యేక తపేం సాంగతీ । యేక అజపాఅ నిరోపితీ ।
యేక తత్వేం విస్తారితీ , తత్వజ్ఞానీ ॥ ౨౫॥
యేక తత్వేం విస్తారితీ , తత్వజ్ఞానీ ॥ ౨౫॥
యేక సాంగతీ సగుణ । యేక నిరోపితీ నిర్గుణ ।
యేక ఉపదేశితీ తీర్థాటణ । ఫిరావేం మ్హణూనీ ॥ ౨౬॥
యేక ఉపదేశితీ తీర్థాటణ । ఫిరావేం మ్హణూనీ ॥ ౨౬॥
యేక మాహావాక్యేం సాంగతీ । త్యాంచా జప కరావా మ్హణతీ ।
యేక ఉపదేశ కరితీ । సర్వ బ్రహ్మ మ్హణోనీ ॥ ౨౭॥
యేక ఉపదేశ కరితీ । సర్వ బ్రహ్మ మ్హణోనీ ॥ ౨౭॥
యేక శాక్తమార్గ సాంగతీ । యేక ముక్తమార్గ ప్రతిష్ఠితీ ।
యేక ఇంద్రియేం పూజన కరవితీ । యేకా భావేం ॥ ౨౮॥
యేక ఇంద్రియేం పూజన కరవితీ । యేకా భావేం ॥ ౨౮॥
యేక సాంగతీ వశీకర్ణ । స్తంబన మోహన ఉచ్చాటణ ।
నానా చేటకేం ఆపణ । స్వయేం నిరోపితీ ॥ ౨౯॥
నానా చేటకేం ఆపణ । స్వయేం నిరోపితీ ॥ ౨౯॥
ఐసీ ఉపదేశాంచీ స్థితీ । పురే ఆతాం సాంగోం కితీ ।
ఐసే హే ఉపదేశ అసతీ । అసంఖ్యాత ।
౩౦॥ ఐసే ఉపదేశ అనేక । పరీ జ్ఞానేవిణ నిరార్థక ।
యేవిషఈం అసే యేక । భగవద్వచన ॥ ౩౧॥
ఐసే హే ఉపదేశ అసతీ । అసంఖ్యాత ।
౩౦॥ ఐసే ఉపదేశ అనేక । పరీ జ్ఞానేవిణ నిరార్థక ।
యేవిషఈం అసే యేక । భగవద్వచన ॥ ౩౧॥
శ్లోక ॥
నానాశాస్త్రం పఠేల్లోకో నానా దైవతపూజనమ్ ।
ఆత్మజ్ఞానం వినా పార్థ సర్వకర్మ నిరర్థకమ్ ॥
ఆత్మజ్ఞానం వినా పార్థ సర్వకర్మ నిరర్థకమ్ ॥
శైవశాక్తాగమాద్యా యే అన్యే చ బహవో మతాః ।
అపభ్రంశసమాస్తే । అపి జీవానాం భ్రాంతచేతసామ్ ॥
అపభ్రంశసమాస్తే । అపి జీవానాం భ్రాంతచేతసామ్ ॥
న హి జ్ఞానేన సదృశం పవిత్రమిదముత్తమమ్ ॥
యాకారణేం జ్ఞానాసమాన । పవిత్ర ఉత్తమ న దిసే అన్న ।
మ్హణౌన ఆధీం ఆత్మజ్ఞాన । సాధిలేం పాహిజే ॥ ౩౨॥
మ్హణౌన ఆధీం ఆత్మజ్ఞాన । సాధిలేం పాహిజే ॥ ౩౨॥
సకళ ఉపదేశీం విశేష । ఆత్మజ్ఞానాచా ఉపదేశ ।
యేవిషఈం జగదీశ । బహుతాం ఠాఈం బోలిలా ॥ ౩౩॥
యేవిషఈం జగదీశ । బహుతాం ఠాఈం బోలిలా ॥ ౩౩॥
శ్లోక ॥
యస్య కస్య చ వర్ణస్య జ్ఞానం దేహే ప్రతిష్ఠితమ్ ।
తస్య దాసస్య దాసోహం భవే జన్మని జన్మని ॥
తస్య దాసస్య దాసోహం భవే జన్మని జన్మని ॥
ఆత్మజ్ఞానాచా మహిమా । నేణే చతుర్ముఖ బ్రహ్మా ।
ప్రాణీ బాపుడా జీవాత్మా । కాయే జాణే ॥ ౩౪॥
ప్రాణీ బాపుడా జీవాత్మా । కాయే జాణే ॥ ౩౪॥
సకళ తీర్థాంచీ సంగతీ । స్నానదానాచీ ఫళశ్రుతీ ।
త్యాహూని జ్ఞానాచీ స్థితీ । విశేష కోటిగుణేం ॥ ౩౫॥
త్యాహూని జ్ఞానాచీ స్థితీ । విశేష కోటిగుణేం ॥ ౩౫॥
శ్లోక: ॥
పృథివ్యాం యాని తీర్థాని స్నానదానేషు యత్ఫలమ్ ।
తత్ఫలం కోటిగుణితం బ్రహ్మజ్ఞానసమోపమమ్ ॥
తత్ఫలం కోటిగుణితం బ్రహ్మజ్ఞానసమోపమమ్ ॥
మ్హణౌని జేం ఆత్మజ్ఞాన । తేం గహనాహూని గహన ।
ఐక తయాచేం లక్షణ । సాంగిజేల ॥ ౩౬॥
ఐక తయాచేం లక్షణ । సాంగిజేల ॥ ౩౬॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే ఉపదేశనామ సమాస చవథా ॥ ౪॥
సమాస పాచవా : బహుధాజ్ఞాన నిరూపణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
జంవ తేం జ్ఞాన నాహీం ప్రాంజళ । తంవ సర్వ కాంహీం నిర్ఫళ ।
జ్ఞానరహిత తళమళ । జాణార నాహీం ॥ ౧॥
జ్ఞానరహిత తళమళ । జాణార నాహీం ॥ ౧॥
జ్ఞాన మ్హణతాం వాటే భస్మ । కాయే రే బా అసేల వర్మ ।
మ్హణౌని హా అనుక్రమ । సాంగిజేల ఆతాం ॥ ౨॥
మ్హణౌని హా అనుక్రమ । సాంగిజేల ఆతాం ॥ ౨॥
భూత భవిష్య వర్తమాన । ఠాఊకేం ఆహే పరిఛిన్న ।
యాసీహి మ్హణిజేత జ్ఞాన । పరీ తేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౩॥
యాసీహి మ్హణిజేత జ్ఞాన । పరీ తేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౩॥
బహుత కేలేం విద్యాపఠణ । సంగీతశాస్త్ర రాగజ్ఞాన ।
వైదిక శాస్త్ర వేదాధేన । హేంహి జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౪॥
వైదిక శాస్త్ర వేదాధేన । హేంహి జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౪॥
నానా వేవసాయాచేం జ్ఞాన । నానా దిక్షేచేం జ్ఞాన ।
నానా పరీక్షేచేం జ్ఞాన । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౫॥
నానా పరీక్షేచేం జ్ఞాన । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౫॥
నానా వనితాంచీ పరీక్షా । నానా మనుష్యాంచీ పరీక్షా ।
నానా నరాంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౬॥
నానా నరాంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౬॥
నానా అశ్వాంచీ పరీక్షా । నానా గజాంచీ పరీక్షా ।
నానా స్వాపదాంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౭॥
నానా స్వాపదాంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౭॥
నానా పశూంచీ పరీక్షా । నానా పక్షాంచీ పరీక్షా ।
నానా భూతాంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౮॥
నానా భూతాంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౮॥
నానా యానాంచీ పరీక్షా । నానా వస్త్రాంచీ పరీక్షా ।
నానా శస్త్రాంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౯॥
నానా శస్త్రాంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౯॥
నానా ధాతూంచీ పరీక్షా । నానా నాణ్యాంచీ పరీక్షా ।
నానా రత్నాంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౧౦॥
నానా రత్నాంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౧౦॥
నానా పాషాణ పరీక్షా । నానా కాష్ఠాంచీ పరీక్షా ।
నానా వాద్యాంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౧౧॥
నానా వాద్యాంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౧౧॥
నానా భూమీంచీ పరీక్షా । నానా జళాంచీ పరీక్షా ।
నానా సతేజ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౧౨॥
నానా సతేజ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౧౨॥
నానా రసాంచీ పరీక్షా । నానా బీజాంచీ పరీక్షా ।
నానా అంకుర పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౧౩॥
నానా అంకుర పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౧౩॥
నానా పుష్పాంచీ పరీక్షా । నానా ఫళాంచీ పరీక్షా ।
నానా వల్లీంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౧౪॥
నానా వల్లీంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౧౪॥
నానా దుఃఖాంచీ పరీక్షా । నానా రోగాంచీ పరీక్షా ।
నానా చిన్హాంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౧౫॥
నానా చిన్హాంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౧౫॥
నానా మంత్రాంచీ పరీక్షా । నానా యంత్రాంచీ పరీక్షా ।
నానా మూర్తీంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౧౬॥
నానా మూర్తీంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౧౬॥
నానా క్షత్రాంచీ పరీక్షా । నానా గృహాంచీ పరీక్షా ।
నానా పాత్రాంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౧౭॥
నానా పాత్రాంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౧౭॥
నానా హోణార పరీక్షా । నానా సమయాంచీ పరీక్షా ।
నానా తర్కాంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౧౮॥
నానా తర్కాంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౧౮॥
నానా అనుమాన పరీక్షా । నానా నేమస్త పరీక్షా ।
నానా ప్రకార పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౧౯॥
నానా ప్రకార పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౧౯॥
నానా విద్యేచీ పరీక్షా । నానా కళేచీ పరీక్షా ।
నానా చాతుర్య పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౨౦॥
నానా చాతుర్య పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౨౦॥
నానా శబ్దాంచీ పరీక్షా । నానా అర్థాంచీ పరీక్షా ।
నానా భాషాంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౨౧॥
నానా భాషాంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౨౧॥
నానా స్వరాంచీ పరీక్షా । నానా వర్ణాంచీ పరీక్షా ।
నానా లేక్షనపరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౨౨॥
నానా లేక్షనపరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౨౨॥
నానా మతాంచీ పరీక్షా । నానా జ్ఞానాంచీ పరీక్షా ।
నానా వృత్తీంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౨౩॥
నానా వృత్తీంచీ పరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౨౩॥
నానా రూపాంచీ పరీక్షా । నానా రసనేచీ పరీక్షా ।
నానా సుగంధపరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౨౪॥
నానా సుగంధపరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౨౪॥
నానా సృష్టీంచీ పరీక్షా । నానా విస్తారపరీక్షా ।
నానా పదార్థపరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౨౫॥
నానా పదార్థపరీక్షా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౨౫॥
నేమకేచి బోలణేం । తత్కాళచి ప్రతివచన దేణేం ।
సీఘ్రచి కవిత్వ కరణేం । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౨౬॥
సీఘ్రచి కవిత్వ కరణేం । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౨౬॥
నేత్రపాలవీ నాదకళా । కరపాలవీ భేదకళా ।
స్వరపాలవీ సంకేతకళా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౨౭॥
స్వరపాలవీ సంకేతకళా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౨౭॥
కావ్యకుశళ సంగీతకళా । గీత ప్రబంద నృత్యకళా ।
సభాచ్యాతుర్య శబ్దకళా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౨౮॥
సభాచ్యాతుర్య శబ్దకళా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౨౮॥
వగ్విళాస మోహనకళా । రమ్య రసాళ గాయనకళా ।
హాస్య వినోద కామకళా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౨౯॥
హాస్య వినోద కామకళా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౨౯॥
నానా లాఘవేం చిత్రకళా । నానా వాద్యేం సంగీతకళా ।
నానా ప్రకారేం విచిత్ర కళా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౩౦॥
నానా ప్రకారేం విచిత్ర కళా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౩౦॥
ఆదికరూని చౌసష్టి కళా । యాహి వేగళ్యా నానా కళా ।
చౌదా విద్యా సిద్ధి సకళా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౩౧॥
చౌదా విద్యా సిద్ధి సకళా । హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౩౧॥
అసో సకళ కళాప్రవీణ । విద్యామాత్ర పరిపూర్ణ ।
తరీ తే కౌశల్యతా, పరీ జ్ఞాన- । మ్హణోంచి నయే ॥౩౨॥
తరీ తే కౌశల్యతా, పరీ జ్ఞాన- । మ్హణోంచి నయే ॥౩౨॥
హేం జ్ఞాన హోయేసేం భాసే । పరంతు ముఖ్య జ్ఞాన తేం అనారిసేం ।
జేథేం ప్రకృతీచేం పిసేం । సమూళ వావ ॥ ౩౩॥
జేథేం ప్రకృతీచేం పిసేం । సమూళ వావ ॥ ౩౩॥
జాణావేం దుసర్యాచేం జీవీచేం । హే జ్ఞాన వాటే సాచేం ।
పరంతు హేం ఆత్మజ్ఞానాచేం । లక్షణ నవ్హే ॥ ౩౪॥
పరంతు హేం ఆత్మజ్ఞానాచేం । లక్షణ నవ్హే ॥ ౩౪॥
మాహానుభావ మాహాభలా । మానసపూజా కరితాం చుకలా ।
కోణీ యేకేం పాచారిలా । ఐసేం నవ్హే మ్హణోనీ ॥ ౩౫॥
కోణీ యేకేం పాచారిలా । ఐసేం నవ్హే మ్హణోనీ ॥ ౩౫॥
ఐసీ జాణే అంతరస్థితీ । తయాసి పరమ జ్ఞాతా మ్హణతీ ।
పరంతు జేణేం మోక్షప్రాప్తీ । తేం హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౩౬॥
పరంతు జేణేం మోక్షప్రాప్తీ । తేం హేం జ్ఞాన నవ్హే ॥ ౩౬॥
బహుత ప్రకారీంచీ జ్ఞానేం । సాంగోం జాతాం అసాధారణేం ।
సాయోజ్యప్రాప్తీ హోయే జేణేం । తేం జ్ఞాన వేగళేం ॥ ౩౭॥
సాయోజ్యప్రాప్తీ హోయే జేణేం । తేం జ్ఞాన వేగళేం ॥ ౩౭॥
తరీ తేం కైసేం ఆహే జ్ఞాన । సమాధానాచేం లక్షణ ।
ఐసేం హేం విశద కరూన । మజ నిరోపావేం ॥ ౩౮ ॥
ఐసేం హేం విశద కరూన । మజ నిరోపావేం ॥ ౩౮ ॥
ఐసేం శుద్ధ జ్ఞాన పుసిలేం । తేం పుఢిలే సమాసీం నిరోపిలేం ।
శ్రోతాం అవధాన దిధలేం । పాహిజే పుఢేం ॥ ౩౯॥
శ్రోతాం అవధాన దిధలేం । పాహిజే పుఢేం ॥ ౩౯॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే బహుధాజ్ఞాననామ సమాస పంచవా ॥ ౫॥
సమాస సహావా : శుద్ధజ్ఞాన నిరూపణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
ఐక జ్ఞానాచేం లక్షణ । జ్ఞాన మ్హణిజే ఆత్మజ్ఞాన ।
పాహావేం ఆపణాసి ఆపణ । యా నాంవ జ్ఞాన ॥ ౧॥
పాహావేం ఆపణాసి ఆపణ । యా నాంవ జ్ఞాన ॥ ౧॥
ముఖ్య దేవాస జాణావేం । సత్య స్వరూప వోళఖావేం ।
నిత్యానిత్య విచారావేం । యా నాంవ జ్ఞాన ॥ ౨॥
నిత్యానిత్య విచారావేం । యా నాంవ జ్ఞాన ॥ ౨॥
జేథేం దృశ్య ప్రకృతి సరే । పంచభూతిక వోసరే ।
సమూళ ద్వైత నివారే । యా నాంవ జ్ఞాన ॥ ౩॥
సమూళ ద్వైత నివారే । యా నాంవ జ్ఞాన ॥ ౩॥
మనబుద్ధి అగోచర । న చలే తర్కాచా విచార ।
ఉల్లేఖ పరేహుని పర । యా నాంవ జ్ఞాన ॥ ౪॥
ఉల్లేఖ పరేహుని పర । యా నాంవ జ్ఞాన ॥ ౪॥
జేథేం నాహీం దృశ్యభాన । జేథేం జాణీవ హేం అజ్ఞాన ।
విమళ శుద్ధ స్వరూపజ్ఞాన । యాసి బోలిజే ॥ ౫॥
విమళ శుద్ధ స్వరూపజ్ఞాన । యాసి బోలిజే ॥ ౫॥
సర్వసాక్షీ అవస్తా తుర్యా । జ్ఞాన ఐసేం మ్హణతీ తయా ।
పరీ తేం జాణిజే వాయాం । పదార్థజ్ఞాన ॥ ౬॥
పరీ తేం జాణిజే వాయాం । పదార్థజ్ఞాన ॥ ౬॥
దృశ్య పదార్థ జాణిజే । త్యాస పదార్థజ్ఞాన బోలిజే ।
శుద్ధ స్వరూప జాణిజే । యా నాంవ స్వరూపజ్ఞాన ॥ ౭॥
శుద్ధ స్వరూప జాణిజే । యా నాంవ స్వరూపజ్ఞాన ॥ ౭॥
జేథేం సర్వచి నాహీం ఠాఈంచేం । తేథేం సర్వసాక్షత్వ కైంచేం ।
మ్హణౌని శుద్ధ జ్ఞాన తుర్యేచేం । మానూంచి నయే ॥ ౮॥
మ్హణౌని శుద్ధ జ్ఞాన తుర్యేచేం । మానూంచి నయే ॥ ౮॥
జ్ఞాన మ్హణిజే అద్వైత । తుర్యా ప్రత్యక్ష ద్వైత ।
మ్హణౌని శుద్ధ జ్ఞాన సతంత । వేగళేంచి అసే ॥ ౯॥
మ్హణౌని శుద్ధ జ్ఞాన సతంత । వేగళేంచి అసే ॥ ౯॥
ఐక శుద్ధ జ్ఞానాచేం లక్షణ । శుద్ధ స్వరూపచి ఆపణ ।
యా నాంవ శుద్ధ స్వరూపజ్ఞాన । జాణిజే శ్రోతీం ॥ ౧౦॥
యా నాంవ శుద్ధ స్వరూపజ్ఞాన । జాణిజే శ్రోతీం ॥ ౧౦॥
మాహావాక్యౌపదేశ భలా । పరీ త్యాచా జప నాహీం బోలిలా ।
తేథీచా తో విచారచి కేలా । పాహిజే సాధకేం ॥ ౧౧॥
తేథీచా తో విచారచి కేలా । పాహిజే సాధకేం ॥ ౧౧॥
మాహావాక్య ఉపదేశసార । పరీ ఘేతలా పాహిజే విచార ।
త్యాచ్యా జపేం, అంధకార- । న ఫిటే భ్రాంతీచా ॥ ౧౨॥
త్యాచ్యా జపేం, అంధకార- । న ఫిటే భ్రాంతీచా ॥ ౧౨॥
మాహావాక్యాచా అర్థ ఘేతాం । ఆపణ వస్తుచి తత్వతాం ।
త్యాచా జప కరితాం వృథా । సీణచి హోయే ॥ ౧౩॥
త్యాచా జప కరితాం వృథా । సీణచి హోయే ॥ ౧౩॥
మాహావాక్యాశేం వివరణ । హేం ముఖ్య జ్ఞానాచేం లక్షణ ।
శుద్ధ లక్ష్యాంచేం ఆపణ । వస్తుచ ఆహే ॥ ౧౪॥
శుద్ధ లక్ష్యాంచేం ఆపణ । వస్తుచ ఆహే ॥ ౧౪॥
ఆపలా ఆపణాసి లాభ । హేం జ్ఞాన పరమ దుల్లభ ।
జేం ఆదిఅంతీం స్వయంభ । స్వరూపచి స్వయేం ॥ ౧౫॥
జేం ఆదిఅంతీం స్వయంభ । స్వరూపచి స్వయేం ॥ ౧౫॥
జేథూన హేం సర్వ హీ ప్రగటే । ఆణి సకళహీ జేథేం ఆటే ।
తేం జ్ఞాన జాలియాం ఫిటే । భ్రాంతి బంధనాచీ ॥ ౧౬॥
తేం జ్ఞాన జాలియాం ఫిటే । భ్రాంతి బంధనాచీ ॥ ౧౬॥
మతేం ఆణీ మతాంతరేం । జేథేం హోతీ నిర్వికారేం ।
అతిసూక్ష్మ విచారేం । పాహాతాం ఐక్య ॥ ౧౭॥
అతిసూక్ష్మ విచారేం । పాహాతాం ఐక్య ॥ ౧౭॥
జే యా చరాచరాచేం మూళ । శుద్ధ స్వరూప నిర్మళ ।
యా నాంవ జ్ఞాన కేవళ । వేదాంతమతేం ॥ ౧౮॥
యా నాంవ జ్ఞాన కేవళ । వేదాంతమతేం ॥ ౧౮॥
శోధితాం ఆపలేం మూళ స్థాన । సహజచి ఉడే అజ్ఞాన ।
యా నాంవ మ్హణిజే బ్రహ్మజ్ఞాన । మోక్షదాయేక ॥ ౧౯॥
యా నాంవ మ్హణిజే బ్రహ్మజ్ఞాన । మోక్షదాయేక ॥ ౧౯॥
ఆపణాసి వోళఖోం జాతాం । ఆంగీం బాణే సర్వజ్ఞతా ।
తేణేం యేకదేసీ వార్తా । నిశేష ఉడే ॥ ౨౦॥
తేణేం యేకదేసీ వార్తా । నిశేష ఉడే ॥ ౨౦॥
మీ కోణ ఐసా హేత- । ధరూన, పాహాతాం దేహాతీత ।
ఆవలోకితాం నేమస్త । స్వరూపచి హోయే ॥ ౨౧॥
ఆవలోకితాం నేమస్త । స్వరూపచి హోయే ॥ ౨౧॥
అసో పూర్వీం థోర థోర । జేణేం జ్ఞానేం పైలపార- ।
పావలే, తే సాచార । ఐక ఆతాం ॥ ౨౨॥
పావలే, తే సాచార । ఐక ఆతాం ॥ ౨౨॥
వ్యాస వసిష్ఠ మాహామునీ । శుక నారద సమాధానీ ।
జనకాదిక మాహాజ్ఞానీ । యేణేంచి జ్ఞానేం ॥ ౨౩॥
జనకాదిక మాహాజ్ఞానీ । యేణేంచి జ్ఞానేం ॥ ౨౩॥
వామదేవాదిక యోగేశ్వర । వాల్మీక అత్రి ఋషేశ్వర ।
శోనికాది అధ్యాత్మసార । వేదాంతమతేం ॥ ౨౪॥
శోనికాది అధ్యాత్మసార । వేదాంతమతేం ॥ ౨౪॥
సనకాదిక ముఖ్యకరూనీ । ఆదినాథ మీన గోరక్షమునీ ।
ఆణీక బోలతాం వచనీ । అగాధ అసతీ ॥ ౨౫॥
ఆణీక బోలతాం వచనీ । అగాధ అసతీ ॥ ౨౫॥
సిద్ధ మునీ మాహానుభావ । సకళాంచా జో అంతర్భావ ।
జేణేం సుఖేం మాహాదేవ । డుల్లత సదా ॥ ౨౬॥
జేణేం సుఖేం మాహాదేవ । డుల్లత సదా ॥ ౨౬॥
జేం వేదశాస్త్రాంచేం సార । సిద్ధాంత ధాదాంత విచార ।
జ్యాచీ ప్రాప్తీ భాగ్యానుసార । భావికాంస హోయే ॥ ౨౭॥
జ్యాచీ ప్రాప్తీ భాగ్యానుసార । భావికాంస హోయే ॥ ౨౭॥
సాధు సంత ఆణీ సజ్జన । భూత భవిష్య వర్తమాన ।
సర్వత్రాంచేం గుహ్య జ్ఞాన । తేం సంగిజేల ఆతాం ॥ ౨౮॥
సర్వత్రాంచేం గుహ్య జ్ఞాన । తేం సంగిజేల ఆతాం ॥ ౨౮॥
తీర్థేం వ్రతేం తపేం దానేం । జేం న జోడే ధూమ్రపానేం ।
పంచాగ్నీ గోరాంజనేం । జేం ప్రాప్త నవ్హే ॥ ౨౯॥
పంచాగ్నీ గోరాంజనేం । జేం ప్రాప్త నవ్హే ॥ ౨౯॥
సకళ సాధనాచేం ఫళ । జ్ఞానాచీ సిగచి కేవళ ।
జేణేం సంశయాచేం మూళ । నిశేష తుటే ॥ ౩౦॥
జేణేం సంశయాచేం మూళ । నిశేష తుటే ॥ ౩౦॥
ఛపన్న భాషా తితుకే గ్రంథ । ఆదికరూన వేదాంత ।
యా ఇతుకియాంచా గహనార్థ । యేకచి ఆహే ॥ ౩౧॥
యా ఇతుకియాంచా గహనార్థ । యేకచి ఆహే ॥ ౩౧॥
జేం నేణవే పురాణీం । జేథేం సిణల్యా వేదవాణీ ।
తేంచి ఆతాం యేచి క్షణీం । బోధీన గురుకృపేం ॥ ౩౨॥
తేంచి ఆతాం యేచి క్షణీం । బోధీన గురుకృపేం ॥ ౩౨॥
పాహిలేం నస్తాం సంస్కృతీం । రీగ నాహీం మఱ్హాష్ట గ్రంథీం ।
హృదఈం వసల్యా కృపాముర్తీ । సద్గురు స్వామీ ॥ ౩౩॥
హృదఈం వసల్యా కృపాముర్తీ । సద్గురు స్వామీ ॥ ౩౩॥
ఆతాం నలగే సంస్కృత । అథవా గ్రంథ ప్రాకృత ।
మాఝా స్వామీ కృపేసహిత । హృదఈం వసే ॥ ౩౪॥
మాఝా స్వామీ కృపేసహిత । హృదఈం వసే ॥ ౩౪॥
న కరితాం వేదాభ్యాస । అథవా శ్రవణసాయాస ।
ప్రేత్నేంవిణ సౌరస । సద్గురుకృపా ॥ ౩౫॥
ప్రేత్నేంవిణ సౌరస । సద్గురుకృపా ॥ ౩౫॥
గ్రంథ మాత్ర మఱ్హాష్ట । త్యాహూన సంస్కృత శ్రేష్ఠ ।
త్యా సంస్కృతామధేం పష్ట । థోర తో వేదాంత ॥ ౩౬॥
త్యా సంస్కృతామధేం పష్ట । థోర తో వేదాంత ॥ ౩౬॥
త్యా వేదాంతాపరతేం కాంహీం । సర్వథా శ్రేష్ఠ నాహీం ।
జేథేం వేదగర్భ సర్వహీ । ప్రగటజాలా ॥ ౩౭॥
జేథేం వేదగర్భ సర్వహీ । ప్రగటజాలా ॥ ౩౭॥
అసో ఐసా జో వేదాంత । త్యా వేదాంతాచాహి మథితార్థ ।
అతిగహన జో పరమార్థ । తో తూం ఐక ఆతాం ॥ ౩౮॥
అతిగహన జో పరమార్థ । తో తూం ఐక ఆతాం ॥ ౩౮॥
అరే గహనాచేంహీ గహన । తేం తూం జాణ సద్గురువచన ।
సద్గురువచనేం సమాధాన । నేమస్త ఆహే ॥ ౩౯॥
సద్గురువచనేం సమాధాన । నేమస్త ఆహే ॥ ౩౯॥
సద్గురువచన తోచి వేదాంత । సద్గురువచన తోచి సిద్ధాంత ।
సద్గురువచన తోచి ధాదాంత । సప్రచీత ఆతాం ॥ ౪౦॥
సద్గురువచన తోచి ధాదాంత । సప్రచీత ఆతాం ॥ ౪౦॥
జేం అత్యంత గహన । మాఝ్యా స్వామీచేం వచన ।
జేణేం మాఝే సమాధాన । అత్యంత జాలేం ॥ ౪౧॥
జేణేం మాఝే సమాధాన । అత్యంత జాలేం ॥ ౪౧॥
తేం హేం మాఝేం జీవీచేం గుజ । మీ సాంగైన మ్హణతోం తుజ ।
జరీ అవధాన దేసీ మజ ॥ తరీ ఆతాం యేచ క్షణీం ॥ ౪౨॥
జరీ అవధాన దేసీ మజ ॥ తరీ ఆతాం యేచ క్షణీం ॥ ౪౨॥
శిష్య మ్లాన్వదనేం బోలే । ధరిలే సదృఢ పాఉలే ।
మగ బోలోం ఆరంభిలేం । గురుదేవేం ॥ ౪౩॥
మగ బోలోం ఆరంభిలేం । గురుదేవేం ॥ ౪౩॥
అహం బ్రహ్మాస్మి మాహాంవాక్య । యేథీచా అర్థ అతర్క్యే ।
తోహీ సాంగతోం, ఐక్య- । గురుశిష్య జేథేం ॥ ౪౪॥
తోహీ సాంగతోం, ఐక్య- । గురుశిష్య జేథేం ॥ ౪౪॥
ఐక శిష్యా యేథీచేం వర్మ । స్వయేం తూంచి ఆహేసి బ్రహ్మ ।
యే విషఈం సందేహ భ్రమ । ధరూంచి నకో ॥ ౪౫॥
యే విషఈం సందేహ భ్రమ । ధరూంచి నకో ॥ ౪౫॥
నవవిధా ప్రకారేం భజన । త్యాంత ముఖ్య తేం ఆత్మనివేదన ।
తేం సమగ్ర ప్రకారేం కథన । కీజేల ఆతాం ॥ ౪౬॥
తేం సమగ్ర ప్రకారేం కథన । కీజేల ఆతాం ॥ ౪౬॥
నిర్మాణ పంచభూతేం యీయేం । కల్పాంతీం నాసతీం యేథాన్వయేం ।
ప్రకృతి పురుష జీయేం । తేహీ బ్రహ్మ హోతీ ॥ ౪౭॥
ప్రకృతి పురుష జీయేం । తేహీ బ్రహ్మ హోతీ ॥ ౪౭॥
దృశ్య పదార్థ ఆటతాం । ఆపణహి నురే తత్వతాం ।
ఐక్యరూపేం ఐక్యతా । ముళీంచ ఆహే ॥ ౪౮॥
ఐక్యరూపేం ఐక్యతా । ముళీంచ ఆహే ॥ ౪౮॥
సృష్టీచీ నాహీం వార్తా । తేథేం ముళీంచ ఐక్యతా ।
పిండ బ్రహ్మాండ పాహోం జాతాం । దిసేల కోఠేం ॥ ౪౯॥
పిండ బ్రహ్మాండ పాహోం జాతాం । దిసేల కోఠేం ॥ ౪౯॥
జ్ఞానవన్హీ ప్రగటే । తేణేం దృశ్య కేర ఆటే ।
తదాకారేం మూళ తుటే । భిన్నత్వాచేం ॥ ౫౦॥
తదాకారేం మూళ తుటే । భిన్నత్వాచేం ॥ ౫౦॥
మిథ్యత్వేం వృత్తి ఫిరే । తోం దృశ్య అసతాంచ వోసరే ।
సహజచి యేణేం ప్రకారేం । జాలేం ఆత్మనివేదన ॥ ౫౧॥
సహజచి యేణేం ప్రకారేం । జాలేం ఆత్మనివేదన ॥ ౫౧॥
అసో గురూచే ఠాఈం అనన్యతా । తరీ తుజ కాయేసీ రే చింతా ।
వేగళేంపణేం అభక్తా । ఉరోంచి నకో ॥ ౫౨॥
వేగళేంపణేం అభక్తా । ఉరోంచి నకో ॥ ౫౨॥
ఆతాం హేంచి దృఢీకర్ణ- । వ్హావయా, కరీం సద్గురుభజన ।
సద్గురుభజనేం సమాధాన । నేమస్త ఆహే ॥ ౫౩॥
సద్గురుభజనేం సమాధాన । నేమస్త ఆహే ॥ ౫౩॥
యా నాంవ శిష్యా ఆత్మజ్ఞాన । యేణేం పావిజే సమాధాన ।
భవభయాచేం బంధన । సమూళ మిథ్యా ॥ ౫౪॥
భవభయాచేం బంధన । సమూళ మిథ్యా ॥ ౫౪॥
దేహ మీ వాటే జ్యా నరా । తో జాణావా ఆత్మహత్యారా ।
దేహాభినానేం యేరఝారా । భోగిల్యాచ భోగీ ॥ ౫౫॥
దేహాభినానేం యేరఝారా । భోగిల్యాచ భోగీ ॥ ౫౫॥
అసో చహూం దేహావేగళా । జన్మకర్మాసీ నిరాళా ।
సకళ ఆబాళగోబళా । సబాహ్య తూం ॥ ౫౬॥
సకళ ఆబాళగోబళా । సబాహ్య తూం ॥ ౫౬॥
కోణాసీచ నాహీం బంధన । భ్రాంతిస్తవ భులలే జన ।
దృఢ ఘేతలా దేహాభిమాన । మ్హణౌనియాం ॥ ౫౭॥
దృఢ ఘేతలా దేహాభిమాన । మ్హణౌనియాం ॥ ౫౭॥
శిష్యా యేకాంతీం బైసావేం । స్వరూపీం విశ్రాంతీస జావేం ।
తేణేం గుణేం దృఢావే । పరమార్థ హా ॥ ౫౮॥
తేణేం గుణేం దృఢావే । పరమార్థ హా ॥ ౫౮॥
అఖండ ఘడే శ్రవణమనన । తరీచ పావిజే సమాధాన ।
పూర్ణ జాలియాం బ్రహ్మజ్ఞాన । వైరాగ్య భరే ఆంగీం ॥ ౫౯॥
పూర్ణ జాలియాం బ్రహ్మజ్ఞాన । వైరాగ్య భరే ఆంగీం ॥ ౫౯॥
శిష్యా ముక్తపణేం అనర్గళ । కరిసీం ఇంద్రియేం బాష్కళ ।
తేణేం తుఝీ తళమళ । జాణార నాహీం ॥ ౬౦॥
తేణేం తుఝీ తళమళ । జాణార నాహీం ॥ ౬౦॥
విషఈం వైరాగ్య ఉపజలేం । తయాసీచ పూర్ణ జ్ఞాన జాలేం ।
మణీ టాకితాంచి లాధలేం । రాజ్య జేవీం ॥ ౬౧॥
మణీ టాకితాంచి లాధలేం । రాజ్య జేవీం ॥ ౬౧॥
మణీ హోతాం సీగటాచా । లోభ ధరూనియా తయాచా ।
మూర్ఖపణేం రాజ్యాచా । అవ్హేర కేలా ॥ ౬౨॥
మూర్ఖపణేం రాజ్యాచా । అవ్హేర కేలా ॥ ౬౨॥
ఐక శిష్యా సావధాన । ఆతాం భవిష్య మీ సాంగేన ।
జయా పురుషాస జేం ధ్యాన । తయాసి తేంచి ప్రాప్త ॥ ౬౩॥
జయా పురుషాస జేం ధ్యాన । తయాసి తేంచి ప్రాప్త ॥ ౬౩॥
మ్హణోని జే అవిద్యా । సాండూన ధరావీ సువిద్యా ।
తేణేం గుణేం జగద్వంద్యా । పావిజే సీఘ్ర ॥ ౬౪॥
తేణేం గుణేం జగద్వంద్యా । పావిజే సీఘ్ర ॥ ౬౪॥
సన్యపాతాచేని దుఃఖేం । భయానక దృష్టీస దేఖే ।
ఔషధ ఘేతాంచి సుఖేం । ఆనంద పావే ॥ ౬౫॥
ఔషధ ఘేతాంచి సుఖేం । ఆనంద పావే ॥ ౬౫॥
తైసేం అజ్ఞానసన్యపాతేం । మిథ్యా దృష్టీస దిసతేం ।
జ్ఞానాఉషధ ఘేతాం తేం । ముళీంచ నాహీం ॥ ౬౬॥
జ్ఞానాఉషధ ఘేతాం తేం । ముళీంచ నాహీం ॥ ౬౬॥
మిథ్యా స్వప్నేం వోసణాలా । తో జాగృతీస ఆణిలా ।
తేణేం పూర్వదశా పావలా । నిర్భయ జే ॥ ౬౭॥
తేణేం పూర్వదశా పావలా । నిర్భయ జే ॥ ౬౭॥
మిథ్యాచ పరీ సత్య వాటలేం । తేణేం గుణేం దుఃఖ జాలేం ।
మిథ్యా ఆణీ నిరసలేం । హేం తోం ఘడేనా ॥ ౬౮॥
మిథ్యా ఆణీ నిరసలేం । హేం తోం ఘడేనా ॥ ౬౮॥
మిథ్యా ఆహే జాగృతాసీ । పరీ వేఢా లావిలేం నిద్రిస్తాంసీ ।
జాగా జాలియాం తయాసీ । భయేంచి నాహీం॥ ౬౯॥
జాగా జాలియాం తయాసీ । భయేంచి నాహీం॥ ౬౯॥
పరీ అవిద్యాఝోంప యేతే భరేం । భరే సర్వాంగీ కావిరేం ।
పూర్ణ జాగృతీ శ్రవణద్వారేం- । మననేం కరావీ ॥ ౭౦॥
పూర్ణ జాగృతీ శ్రవణద్వారేం- । మననేం కరావీ ॥ ౭౦॥
జాగృతీచీ వోళఖణ । ఐక తయాచేం లక్షణ ।
జో విషఈం విరక్త పూర్ణ । అంతరాపాసునీ ॥ ౭౧॥
జో విషఈం విరక్త పూర్ణ । అంతరాపాసునీ ॥ ౭౧॥
జేణేం విరక్తీస న యావేం । తో సాధక ఐసేం జాణావేం ।
తేణేం సాధన కరావేం । థోరీవ సాండునీ ॥ ౭౨॥
తేణేం సాధన కరావేం । థోరీవ సాండునీ ॥ ౭౨॥
సాధన న మనే జయాలా । తో సిద్ధపణే బద్ధ జాలా ।
త్యాహూని ముముక్ష భలా । జ్ఞానాధికారీ ॥ ౭౩॥
త్యాహూని ముముక్ష భలా । జ్ఞానాధికారీ ॥ ౭౩॥
తంవ శిష్యేం కేలా ప్రశ్న । కైసేం బద్ధముముక్షాచేం లక్షణ ।
సాధక సిద్ధ వోళఖణ । కైసీ జాణావీ ॥ ౭౪॥
సాధక సిద్ధ వోళఖణ । కైసీ జాణావీ ॥ ౭౪॥
యాచేం ఉత్తర శ్రోతయాంసీ । దిధలేం పుఢిలీయే సమాసీం ।
సావధ శ్రోతీం కథేసీ । అవధాన ద్యావేం ॥ ౭౫॥
సావధ శ్రోతీం కథేసీ । అవధాన ద్యావేం ॥ ౭౫॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే శుద్ధజ్ఞాననిరూపణనామ సమాస సహావా ॥ ౬॥
సమాస సాతవా : బద్ధలక్షణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
సృష్టీ జే కాం చరాచర । జీవ దాటలే అపార ।
పరీ తే అవఘే చత్వార । బోలిజేతీ ॥ ౧॥
పరీ తే అవఘే చత్వార । బోలిజేతీ ॥ ౧॥
ఐక తయాంచేం లక్షణ । చత్వార తే కోణ కోణ ।
బద్ధ ముముక్ష సాధక జాణ । చౌథా సిద్ధ ॥ ౨॥
బద్ధ ముముక్ష సాధక జాణ । చౌథా సిద్ధ ॥ ౨॥
యాం చౌఘాంవిరహిత కాంహీం । సచరాచరీం పాంచవా నాహీం ।
ఆతాం అసో హేం సర్వహీ । విశద కరూం ॥ ౩॥
ఆతాం అసో హేం సర్వహీ । విశద కరూం ॥ ౩॥
బద్ధ మ్హణిజే తో కోణ । కైసేం ముముక్షాచేం లక్షణ ।
సాధకసిద్ధవోళఖణ । కైసీ జాణావీ ॥ ౪॥
సాధకసిద్ధవోళఖణ । కైసీ జాణావీ ॥ ౪॥
శ్రోతీం వ్హావేం సావధ । ప్రస్తుత ఐకా బద్ధ ।
ముముక్ష సాధక ఆణి సిద్ధ । పుఢేం నిరోపిలే ॥ ౫॥
ముముక్ష సాధక ఆణి సిద్ధ । పుఢేం నిరోపిలే ॥ ౫॥
ఆతాం బద్ధ తో జాణిజే ఐసా । అంధారీంచా అంధ జైసా ।
చక్షువిణ దాహీ దిశా । సున్యాకార ॥ ౬॥
చక్షువిణ దాహీ దిశా । సున్యాకార ॥ ౬॥
భక్త జ్ఞాతే తాపసీ । యోగీ వీతరాగీ సంన్యాసీ ।
పుఢేం దేఖతాం దృష్టీసీ । యేణార నాహీం ॥ ౭॥
పుఢేం దేఖతాం దృష్టీసీ । యేణార నాహీం ॥ ౭॥
న దిసే నేణే కర్మాకర్మ । న దిసే నేణే ధర్మాధర్మ ।
న దిసే నేణే సుగమ । పరమార్థపంథ ॥ ౮॥
న దిసే నేణే సుగమ । పరమార్థపంథ ॥ ౮॥
తయాస న దిసే సచ్ఛాస్త్ర । సత్సంగతి సత్పాత్ర ।
సన్మార్గ జో కాం పవిత్ర । తో హీ న దిసే ॥ ౯॥
సన్మార్గ జో కాం పవిత్ర । తో హీ న దిసే ॥ ౯॥
న కళే సారాసార విచార । న కళే స్వధర్మ ఆచార ।
న కళే కైసా పరోపకార । దానపుణ్య ॥ ౧౦॥
న కళే కైసా పరోపకార । దానపుణ్య ॥ ౧౦॥
నాహీం పోటీం భూతదయా । నాహీం సుచిష్మంత కాయా ।
నాహీం జనాసి నివవావయా । వచన మృద ॥ ౧౧॥
నాహీం జనాసి నివవావయా । వచన మృద ॥ ౧౧॥
న కళే భక్తి న కళే జ్ఞాన । న కళే వైరాగ్య న కళే ధ్యాన ।
న కళే మోక్ష న కళే సాధన । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౧౨॥
న కళే మోక్ష న కళే సాధన । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౧౨॥
న కళే దేవ నిశ్చయాత్మక । న కళే సంతాంచా వివేక ।
న కళే మాయేచేం కౌతుక । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౧౩॥
న కళే మాయేచేం కౌతుక । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౧౩॥
న కళే పరమార్థాచీ ఖూణ । న కళే అధ్యాత్మనిరూపణ ।
న కళే ఆపణాసి ఆపణ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౧౪॥
న కళే ఆపణాసి ఆపణ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౧౪॥
న కళే జీవాచేం జన్మమూళ । న కళే సాధనాచేం ఫళ ।
న కళే తత్వతాం కేవళ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౧౫॥
న కళే తత్వతాం కేవళ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౧౫॥
న కళే కైసేం తేం బంధన । న కళే ముక్తీచేం లక్షణ ।
న కళే వస్తు విలక్షణ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౧౬॥
న కళే వస్తు విలక్షణ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౧౬॥
న కళే శాస్త్రార్థ బోలిలా । న కళే నిజస్వార్థ ఆపులా ।
న కళే సంకల్పేం బాంధలా । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౧౭॥
న కళే సంకల్పేం బాంధలా । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౧౭॥
జయాసి నాహీం ఆత్మజ్ఞాన । హేం ముఖ్య బద్ధాచేం లక్షణ ।
తీర్థ వ్రత దాన పుణ్య । కాంహీంచ నాహీం ॥ ౧౮॥
తీర్థ వ్రత దాన పుణ్య । కాంహీంచ నాహీం ॥ ౧౮॥
దయా నాహీం కరుణా నాహీం । ఆర్జవ నాహీం మిత్రి నాహీం ।
శాంతి నాహీం క్ష్మా నాహీం । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౧౯॥
శాంతి నాహీం క్ష్మా నాహీం । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౧౯॥
జేం జ్ఞానవిశిం ఉణేం । తేథేం కైచీం జ్ఞానాచీం లక్షణేం ।
బహుసాల కులక్షణేం । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౨౦॥
బహుసాల కులక్షణేం । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౨౦॥
నానా ప్రకారీచే దోష- । కరితాం, వాటే పరమ సంతోష ।
బాష్కళపణాచా హవ్యాస । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౨౧॥
బాష్కళపణాచా హవ్యాస । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౨౧॥
బహు కామ బహు క్రోధ । బహు గర్వ బహు మద ।
బహు ద్వంద బహు ఖేద । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౨౨॥
బహు ద్వంద బహు ఖేద । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౨౨॥
బహు దర్ప బహు దంభ । బహు విషయే బహు లోభ ।
బహు కర్కశ బహు అశుభ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౨౩॥
బహు కర్కశ బహు అశుభ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౨౩॥
బహు గ్రామణీ బహు మత్సర । బహు అసూయా తిరస్కార ।
బహు పాపీ బహు వికార । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౨౪॥
బహు పాపీ బహు వికార । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౨౪॥
బహు అభిమాన బహు తాఠా । బహు అహంకార బహు ఫాంటా ।
బహు కుకర్మాచా సాంఠా । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౨౫॥
బహు కుకర్మాచా సాంఠా । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౨౫॥
బహు కాపట్య వాదవేవాద । బహు కుతర్క భేదాభేద ।
బహు క్రూఇర కృపామంద । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౨౬॥
బహు క్రూఇర కృపామంద । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౨౬॥
బహు నిందా బహు ద్వేష । బహు అధర్మ బహు అభిళాష ।
బహు ప్రకారీచే దోష । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౨౭॥
బహు ప్రకారీచే దోష । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౨౭॥
బహు భ్రష్ట అనాచార । బహు నష్ట యేకంకార ।
బహు ఆనిత్య అవిచార । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౨౮॥
బహు ఆనిత్య అవిచార । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౨౮॥
బహు నిష్ఠుర బహు ఘాతకీ । బహు హత్యారా బహు పాతకీ ।
తపీళ కువిద్యా అనేకీ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౨౯॥
తపీళ కువిద్యా అనేకీ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౨౯॥
బహు దురాశా బహు స్వార్థీ । బహు కళహ బహు అనర్థీ ।
బహు డాఈక దుర్మతీ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౩౦॥
బహు డాఈక దుర్మతీ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౩౦॥
బహు కల్పనా బహు కామనా । బహు తృష్ణా బహు వాసనా ।
బహు మమతా బహు భావనా । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౩౧॥
బహు మమతా బహు భావనా । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౩౧॥
బహు వికల్పీ బహు విషాదీ । బహు మూర్ఖ బహు సమంధీ ।
బహు ప్రపంచీ బహు ఉపాధీ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౩౨॥
బహు ప్రపంచీ బహు ఉపాధీ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౩౨॥
బహు వాచాళ బహు పాషండీ । బహు దుర్జన బహు థోతాండీ ।
బహు పైశూన్య బహు ఖోడీ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౩౩॥
బహు పైశూన్య బహు ఖోడీ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౩౩॥
బహు అభావ బహు భ్రమ । బహు భ్రాంతి బహు తమ ।
బహు విక్షేప బహు విరామ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౩౪॥
బహు విక్షేప బహు విరామ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౩౪॥
బహు కృపణ బహు ఖందస్తీ । బహు ఆదఖణా బహు మస్తీ ।
బహు అసత్క్రియా వ్యస్తీ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౩౫॥
బహు అసత్క్రియా వ్యస్తీ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౩౫॥
పరమార్థవిషఈం అజ్ఞాన । ప్రపంచాచేం ఉదండ జ్ఞాన ।
నేణే స్వయేం సమాధాన । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౩౬॥
నేణే స్వయేం సమాధాన । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౩౬॥
పరమార్థాచా అనాదర । ప్రపంచాచా అత్యాదర ।
సంసారభార జోజార । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౩౭॥
సంసారభార జోజార । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౩౭॥
సత్సంగాచీ నాహీం గోడీ । సంతనిందేచీ ఆవడీ ।
దేహేబుద్ధీచీ ఘాతలీ బేడీ । యా నావ బద్ధ ॥ ౩౮॥
దేహేబుద్ధీచీ ఘాతలీ బేడీ । యా నావ బద్ధ ॥ ౩౮॥
హాతీం ద్రవ్యాచీ జపమాళ । కాంతాధ్యాన సర్వకాళ ।
సత్సంగాచా దుష్కాళ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౩౯॥
సత్సంగాచా దుష్కాళ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౩౯॥
నేత్రీం ద్రవ్య దారా పాహావీ । శ్రవణీం ద్రవ్య దారా ఐకావీ ।
చింతనీం ద్రవ్య దారా చింతావీ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౪౦॥
చింతనీం ద్రవ్య దారా చింతావీ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౪౦॥
కాయా వాచా ఆణి మన । చిత్త విత్త జీవ ప్రాణ ।
ద్రవ్యదారేచేం కరీ భజన । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౪౧॥
ద్రవ్యదారేచేం కరీ భజన । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౪౧॥
ఇంద్రియేం కరూన నిశ్చళ । చంచళ హోఊం నేదీ పళ ।
ద్రవ్యదారేసి లావీ సకళ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౪౨॥
ద్రవ్యదారేసి లావీ సకళ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౪౨॥
ద్రవ్య దారా తేంచి తీర్థ । ద్రవ్య దారా తోచి పరమార్థ ।
ద్రవ్య దారా సకళ స్వార్థ । మ్హణే తో బద్ధ ॥ ౪౩॥
ద్రవ్య దారా సకళ స్వార్థ । మ్హణే తో బద్ధ ॥ ౪౩॥
వేర్థం జాఊం నేదీ కాళ । సంసారచింతా సర్వకాళ ।
కథా వార్తా తేచి సకళ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౪౪॥
కథా వార్తా తేచి సకళ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౪౪॥
నానా చింతా నానా ఉద్వేగ । నానా దుఃఖాచే సంసర్గ ।
కరీ పరమార్థాచా త్యాగ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౪౫॥
కరీ పరమార్థాచా త్యాగ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౪౫॥
ఘటికా పళ నిమిష్యభరీ । దుశ్చీత నవ్హతాం అంతరీం ।
సర్వకాళ ధ్యాన కరీ । ద్రవ్యదారాప్రపంచాచేం ॥ ౪౬॥
సర్వకాళ ధ్యాన కరీ । ద్రవ్యదారాప్రపంచాచేం ॥ ౪౬॥
తీర్థ యాత్రా దాన పుణ్య । భక్తి కథా నిరూపణ ।
మంత్ర పూజా జప ధ్యాన । సర్వహీ ద్రవ్య దారా ॥ ౪౭॥
మంత్ర పూజా జప ధ్యాన । సర్వహీ ద్రవ్య దారా ॥ ౪౭॥
జాగృతి స్వప్న రాత్రి దివస । ఐసా లాగలా విషయేధ్యాస ।
నాహీం క్షణాచా అవకాశ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౪౮॥
నాహీం క్షణాచా అవకాశ । యా నాంవ బద్ధ ॥ ౪౮॥
ఐసేం బద్ధాచేం లక్షణ । ముముక్షపణీం పాలటే జాణ ।
ఐక తేహీ వోళఖణ । పుఢిలీయే సమాసీం ॥ ౪౯॥
ఐక తేహీ వోళఖణ । పుఢిలీయే సమాసీం ॥ ౪౯॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే బద్ధలక్షణనామ సమాస సాతవా ॥ ౭॥
సమాస ఆఠవా : ముముక్షలక్షణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
సంసారమదాచేని గుణేం । నానా హీనేం కులక్షణేం ।
జయాచేని ముఖావలోకనేం । దోషచి లాగే ॥ ౧॥
జయాచేని ముఖావలోకనేం । దోషచి లాగే ॥ ౧॥
ఐసా ప్రణీ జో కాం బద్ధ । సంసారీం వర్తతాం అబద్ధ ।
తాయస ప్రాప్త జాలా ఖేద । కాళాంతరీం ॥ ౨॥
తాయస ప్రాప్త జాలా ఖేద । కాళాంతరీం ॥ ౨॥
సంసారదుఃఖేం దుఖవలా । త్రివిధతాపేం పోళలా ।
నిరూపణేం ప్రస్తావలా । అంతర్యామీం ॥ ౩॥
నిరూపణేం ప్రస్తావలా । అంతర్యామీం ॥ ౩॥
జాలా ప్రపంచీం ఉదాస । మనేం ఘేతలా విషయత్రాస ।
మ్హణే ఆతాం పురే సోస । సంసారీంచా ॥ ౪॥
మ్హణే ఆతాం పురే సోస । సంసారీంచా ॥ ౪॥
ప్రపంచ జాఈల సకళ । యేథీల శ్రమ తోం నిర్ఫళ ।
ఆతాం కాంహీం ఆపులా కాళ । సార్థక కరూం ॥ ౫॥
ఆతాం కాంహీం ఆపులా కాళ । సార్థక కరూం ॥ ౫॥
ఐసీ బుద్ధి ప్రస్తావలీ । పోటీం ఆవస్తా లాగలీ ।
మ్హణే మాఝీ వయేసా గేలీ । వేర్థచి ఆవఘీ ॥ ౬॥
మ్హణే మాఝీ వయేసా గేలీ । వేర్థచి ఆవఘీ ॥ ౬॥
పూర్వీ నానా దోష కేలే । తే అవఘేచి ఆఠవలే ।
పుఢేం యేఉని ఉభే ఠేలే । అంతర్యామీం ॥ ౭॥
పుఢేం యేఉని ఉభే ఠేలే । అంతర్యామీం ॥ ౭॥
ఆఠవే యేమాచీ యాతనా । తేణేం భయేచి వాటే మనా ।
నాహీం పాపాసి గణనా । మ్హణౌనియాం ॥ ౮॥
నాహీం పాపాసి గణనా । మ్హణౌనియాం ॥ ౮॥
నాహీం పుణ్యాచా విచార । జాలే పాపాచే డోంగర ।
ఆతాం దుస్తర హా సంసార । కైసా తరోం ॥ ౯॥
ఆతాం దుస్తర హా సంసార । కైసా తరోం ॥ ౯॥
ఆపలే దోష ఆఛ్యాదిలే । భల్యాంస గుణదోష లావిలే ।
దేవా మ్యాం వేర్థచ నిందిలే । సంత సాధు సజ్జన ॥ ౧౦॥
దేవా మ్యాం వేర్థచ నిందిలే । సంత సాధు సజ్జన ॥ ౧౦॥
నిందే ఐసే నాహీం దోష । తేం మజ ఘడలే కీం విశేష ।
మాఝే అవగుణీం ఆకాశ । బుడోం పాహే ॥ ౧౧॥
మాఝే అవగుణీం ఆకాశ । బుడోం పాహే ॥ ౧౧॥
నాహీం వోళఖిలే సంత । నాహీం అర్చిలా భగవంత ।
నాహీం అతిత అభ్యాగత । సంతుష్ట కేలే ॥ ౧౨॥
నాహీం అతిత అభ్యాగత । సంతుష్ట కేలే ॥ ౧౨॥
పూర్వ పాప వోఢవలేం । మజ కాంహీంచ నాహీం ఘడలేం ।
మన అవ్హాటీం పడిలేం । సర్వకాళ ॥ ౧౩॥
మన అవ్హాటీం పడిలేం । సర్వకాళ ॥ ౧౩॥
నాహీం కష్టవిలేం శేరీర । నాహీం కేలా పరోపకార ।
నాహీం రక్షిలా ఆచార । కామమదేం ॥ ౧౪॥
నాహీం రక్షిలా ఆచార । కామమదేం ॥ ౧౪॥
భక్తిమాతా హే బుడవిలీ । శాంతి విశ్రాంతి మోడిలీ ।
మూర్ఖపణేం మ్యాం విఘడిలీ । సద్బుద్ధి సద్వాసనా ॥ ౧౫॥
మూర్ఖపణేం మ్యాం విఘడిలీ । సద్బుద్ధి సద్వాసనా ॥ ౧౫॥
ఆతాం కైసేం ఘడే సార్థక । దోష కేలే నిరార్థక ।
పాహోం జాతాం వివేక । ఉరలా నాహీం ॥ ౧౬॥
పాహోం జాతాం వివేక । ఉరలా నాహీం ॥ ౧౬॥
కోణ ఉపాయే కరావా । కైసా పరలోక పావావా ।
కోణ్యా గుణేం దేవాధిదేవా । పావిజేల ॥ ౧౭॥
కోణ్యా గుణేం దేవాధిదేవా । పావిజేల ॥ ౧౭॥
నాహీం సద్భావ ఉపజలా । అవఘా లోకిక సంపాదిలా ।
దంభ వరపంగేం కేలా । ఖటాటోప కర్మాచా ॥ ౧౮॥
దంభ వరపంగేం కేలా । ఖటాటోప కర్మాచా ॥ ౧౮॥
కీర్తన కేలేం పోటాసాఠీం । దేవ మాండిలే హాటవటీం ।
ఆహా దేవా బుద్ధి ఖోటీ । మాఝీ మీచ జాణేం ॥ ౧౯॥
ఆహా దేవా బుద్ధి ఖోటీ । మాఝీ మీచ జాణేం ॥ ౧౯॥
పోటీం ధరూని అభిమాన । శబ్దీం బోలే నిరాభిమాన ।
అంతరీం వాంఛూనియాం ధన । ధ్యానస్త జాలోం ॥ ౨౦॥
అంతరీం వాంఛూనియాం ధన । ధ్యానస్త జాలోం ॥ ౨౦॥
విత్పత్తీనేం లోక భోందిలే । పోటాసాఠీం సంత నిందిలే ।
మాఝే పోటీం దోష భరలే । నానా ప్రకారీంచే ॥ ౨౧॥
మాఝే పోటీం దోష భరలే । నానా ప్రకారీంచే ॥ ౨౧॥
సత్య తేంచి ఉఛేదిలేం । మిథ్య తేంచి ప్రతిపాదలేం ।
ఐసేం నానా కర్మ కేలేం । ఉదరంభరాకారణేం ॥ ౨౨॥
ఐసేం నానా కర్మ కేలేం । ఉదరంభరాకారణేం ॥ ౨౨॥
ఐసా పోటీం ప్రస్తావలా । నిరూపణేం పాలటలా ।
తోచి ముముక్ష బోలిలా । గ్రంథాంతరీం ॥ ౨౩॥
తోచి ముముక్ష బోలిలా । గ్రంథాంతరీం ॥ ౨౩॥
పుణ్యమార్గ పోటీం ధరీ । సత్సంగాచీ వాంఛా కరీ ।
విరక్త జాలా సంసారీం । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౨౪॥
విరక్త జాలా సంసారీం । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౨౪॥
గేలే రాజే చక్రవర్తీ । మాఝేం వైభవ తేం కితీ ।
మ్హణే ధరూం సత్సంగతీ । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౨౫॥
మ్హణే ధరూం సత్సంగతీ । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౨౫॥
ఆపులే అవగుణ దేఖే । విరక్తిబళేం వోళఖే ।
ఆపణాసి నిందీ దుఃఖేం । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౨౬॥
ఆపణాసి నిందీ దుఃఖేం । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౨౬॥
మ్హణే మీ కాయే అనోపకారీ । మ్హణే మీ కాయ దంభధారీ ।
మ్హణే మీ కాయే అనాచారీ । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౨౭॥
మ్హణే మీ కాయే అనాచారీ । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౨౭॥
మ్హణే మీ పతిత చాండాళ । మ్హణే మీ దురాచారీ ఖళ ।
మ్హణే మీ పాపీ కేవళ । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౨౮॥
మ్హణే మీ పాపీ కేవళ । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౨౮॥
మ్హణే మీ అభక్త దుర్జన । మ్హణే మీ హీనాహూని హీన ।
మ్హణే మీ జన్మలో పాషాణ । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౨౯॥
మ్హణే మీ జన్మలో పాషాణ । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౨౯॥
మ్హణే మీ దురాభిమానీ । మ్హణే మీ తపీళ జనీం ।
మ్హణే మీ నానా వేసనీ । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౩౦॥
మ్హణే మీ నానా వేసనీ । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౩౦॥
మ్హణే మీ ఆళసీ ఆంగచోర । మ్హణే మీ కపటీ కాతర ।
మ్హణే మీ మూర్ఖ అవిచార । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౩౧॥
మ్హణే మీ మూర్ఖ అవిచార । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౩౧॥
మ్హణే మీ నికామీ వాచాళ । మ్హణే మీ పాషాండీ తోండాళ ।
మ్హణే మీ కుబుద్ధి కుటీళ । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౩౨॥
మ్హణే మీ కుబుద్ధి కుటీళ । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౩౨॥
మ్హణే మీ కాంహీంచ నేణే । మ్హణే మీ సకళాహూని ఉణేం ।
ఆపలీం వర్ణీ కులక్షణేం । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౩౩॥
ఆపలీం వర్ణీ కులక్షణేం । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౩౩॥
మ్హణే మీ అనాధికారీ । మ్హణే మీ కుశ్చిళ అఘోరీ ।
మ్హణే మీ నీచ నానాపరీ । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౩౪॥
మ్హణే మీ నీచ నానాపరీ । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౩౪॥
మ్హణే మీ కాయే ఆపస్వార్థీ । మ్హణే మీ కాయే అనర్థీ ।
మ్హణే మీ నవ్హే పరమార్థీ । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౩౫॥
మ్హణే మీ నవ్హే పరమార్థీ । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౩౫॥
మ్హణే మీ అవగుణాచీ రాసీ । మ్హణే మీ వేర్థ ఆలోం జన్మాసీ ।
మ్హణే మీ భార జాలోం భూమీసీ । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౩౬॥
మ్హణే మీ భార జాలోం భూమీసీ । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౩౬॥
ఆపణాస నిందీ సావకాస । పోటీం సంసారాచా త్రాస ।
ధరీ సత్సంగాచా హవ్యాస । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౩౭॥
ధరీ సత్సంగాచా హవ్యాస । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౩౭॥
నానా తీర్థే ధుండాళిలీం । శమదమాది సాధనేం కేలీం ।
నానా గ్రన్థాంతరేం పాహిలీం । శోధూనియాం ॥ ౩౮॥
నానా గ్రన్థాంతరేం పాహిలీం । శోధూనియాం ॥ ౩౮॥
తేణేం నవ్హే సమాధాన । వాటే అవఘాచ అనుమాన ।
మ్హణే రిఘోం సంతాంస శరణ । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౩౯॥
మ్హణే రిఘోం సంతాంస శరణ । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౩౯॥
దేహాభిమాన కుళాభిమాన । ద్రవ్యాభిమాన నానాభిమాన ।
సాండూని, సంతచరణీం అనన్య- । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౪౦॥
సాండూని, సంతచరణీం అనన్య- । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౪౦॥
అహంతా సాండూని దూరీ । ఆపణాస నిందీ నానాపరీ ।
మోక్షాచీ అపేక్షా కరీ । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౪౧॥
మోక్షాచీ అపేక్షా కరీ । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౪౧॥
జ్యాచేం థోరపణ లాజే । జో పరమార్థాకారణేం ఝిజే ।
సంతాపాఈం విశ్వాస ఉపజే । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౪౨॥
సంతాపాఈం విశ్వాస ఉపజే । యా నాంవ ముముక్ష ॥ ౪౨॥
స్వార్థ సాండూన ప్రపంచాచా । హవ్యాస ధరిలా పరమార్థాచా ।
అంకిత హోఈన సజ్జనాచా । మ్హణే తో ముముక్ష ॥ ౪౩॥
అంకిత హోఈన సజ్జనాచా । మ్హణే తో ముముక్ష ॥ ౪౩॥
ఐసా ముముక్ష జాణిజే । సంకేతచిన్హేం వోళఖిజే ।
పుఢేం శ్రోతీం అవధాన దీజే । సాధకలక్షణీం ॥ ౪౪॥
పుఢేం శ్రోతీం అవధాన దీజే । సాధకలక్షణీం ॥ ౪౪॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే ముముక్షలక్షణనామ సమాస ఆఠవా ॥ ౮॥
సమాస నవవా : సాధకనిరూపణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
మాగాం ముముక్షాచేం లక్షణ । సంకేతేం కేలేం కథన ।
ఆతాం పరిసా సావధాన । సాధక తో కైసా ॥ ౧॥
ఆతాం పరిసా సావధాన । సాధక తో కైసా ॥ ౧॥
అవగుణాచా కరూని త్యాగ । జేణేం ధరిలా సంతసంగ ।
తయాసి బోలిజే మగ । సాధక ఐసా ॥౨॥
తయాసి బోలిజే మగ । సాధక ఐసా ॥౨॥
జో సంతాంసి శరణ గేలా । సంతజనీం ఆశ్వాసిలా ।
మగ తో సాధక బోలిలా । గ్రన్థాంతరీం ॥ ౩॥
మగ తో సాధక బోలిలా । గ్రన్థాంతరీం ॥ ౩॥
ఉపదేశిలేం ఆత్మజ్ఞాన । తుటలేం సంసారబంధన ।
దృఢతేకారణేం కరీ సాధన । యా నాంవ సాధక ॥ ౪॥
దృఢతేకారణేం కరీ సాధన । యా నాంవ సాధక ॥ ౪॥
ధరీ శ్రవణాచీ ఆవడీ । అద్వైతనిరూపణాచీ గోడీ ।
మననేం అర్థాంతర కాఢీ । యా నాంవ సాధక ॥ ౫॥
మననేం అర్థాంతర కాఢీ । యా నాంవ సాధక ॥ ౫॥
హోతాం సారాసార విచార । ఐకే హోఊని తత్పర ।
సందేహ ఛేదూని, దృఢోత్తర- । ఆత్మజ్ఞాన పాహే ॥ ౬॥
సందేహ ఛేదూని, దృఢోత్తర- । ఆత్మజ్ఞాన పాహే ॥ ౬॥
నానా సందేహనివృత్తీ- । వ్హావయా, ధరీ సత్సంగతీ ।
ఆత్మశాస్త్రగురుప్రచీతీ । ఐక్యతేసీ ఆణీ ॥ ౭॥
ఆత్మశాస్త్రగురుప్రచీతీ । ఐక్యతేసీ ఆణీ ॥ ౭॥
దేహబుద్ధి వివేకేం వారీ । ఆత్మబుద్ధి సదృఢ ధరీ ।
శ్రవణ మన కేలేంచి కరీ । యా నాంవ సాధక ॥ ౮॥
శ్రవణ మన కేలేంచి కరీ । యా నాంవ సాధక ॥ ౮॥
విసంచూని దృశ్యభాన । దృఢ ధరీ ఆత్మజ్ఞాన ।
విచారేం రాఖే సమాధాన । యా నాంవ సాధక ॥ ౯॥
విచారేం రాఖే సమాధాన । యా నాంవ సాధక ॥ ౯॥
తోడూని ద్వైతాచీ ఉపాధీ । అద్వైత వస్తు సాధనేం సాధీ ।
లావీ ఐక్యతేచీ సమాధీ । యా నాంవ సాధక ॥ ౧౦॥
లావీ ఐక్యతేచీ సమాధీ । యా నాంవ సాధక ॥ ౧౦॥
ఆత్మజ్ఞాన జీర్ణ జర్జర । త్యాచా కరీ జీర్ణోద్ధార ।
వివేకేం పావే పైలపార । యా నాంవ సాధక ॥ ౧౧॥
వివేకేం పావే పైలపార । యా నాంవ సాధక ॥ ౧౧॥
ఉత్తమేం సాధూచీం లక్షణేం । ఆంగికారీ నిరూపణేం ।
బళేంచి స్వరూపాకార హోణేం । యా నాంవ సాధక ॥ ౧౨॥
బళేంచి స్వరూపాకార హోణేం । యా నాంవ సాధక ॥ ౧౨॥
అసత్క్రియా తే సోడిలీ । ఆణీ సత్క్రియా తే వాఢవిలీ ।
స్వరూపస్థితీ బళావలీ । యా నాంవ సాధక ॥ ౧౩॥
స్వరూపస్థితీ బళావలీ । యా నాంవ సాధక ॥ ౧౩॥
అవగుణ త్యాగీ దివసేందివస । కరీ ఉత్తమ గుణాచా అభ్యాస ।
స్వరూపీం లావీ నిజధ్యాస । యా నాంవ సాధక ॥ ౧౪॥
స్వరూపీం లావీ నిజధ్యాస । యా నాంవ సాధక ॥ ౧౪॥
దృఢ నిశ్చయాచేని బళేం । దృశ్య అసతాంచ నాడళే ।
సదా స్వరూపీం మిసళే । యా నాంవ సాధక ॥ ౧౫॥
సదా స్వరూపీం మిసళే । యా నాంవ సాధక ॥ ౧౫॥
ప్రత్యక్ష మాయా అలక్ష కరీ । అలక్ష వస్తు లక్షీ అంతరీం ।
ఆత్మస్థితీచీ ధారణా ధరీ । యా నాంవ సాధక ॥ ౧౬॥
ఆత్మస్థితీచీ ధారణా ధరీ । యా నాంవ సాధక ॥ ౧౬॥
జేం యా జనాసి చోరలేం । మనాస న వచే అనుమానలేం ।
తేంచి జేణేం దృఢ కేలేం । యా నాంవ సాధక ॥ ౧౭॥
తేంచి జేణేం దృఢ కేలేం । యా నాంవ సాధక ॥ ౧౭॥
జేం బోలతాంచి వాచా ధరీ । జేం పాహాతాంచి అంధ కరీ ।
తేం సాధీ నానా పరీ । యా నాంవ సాధక ॥ ౧౮॥
తేం సాధీ నానా పరీ । యా నాంవ సాధక ॥ ౧౮॥
జేం సాధూం జాతా సాధవేనా । జేం లక్షూం జాతాం లక్షవేనా ।
తేంచి అనుభవేం ఆణీ మనా । యా నాంవ సాధక ॥ ౧౯॥
తేంచి అనుభవేం ఆణీ మనా । యా నాంవ సాధక ॥ ౧౯॥
జేథేం మనచి మావళే । జేథే తర్కచి పాంగుళే ।
తేంచి అనుభవా ఆణీ బళేం । యా నాంవ సాధక ॥ ౨౦॥
తేంచి అనుభవా ఆణీ బళేం । యా నాంవ సాధక ॥ ౨౦॥
స్వానుభవాచేని యోగేం । వస్తు సాధీ లాగవేగేం ।
తేంచి వస్తు హోయే ఆంగేం । యా నాంవ సాధక ॥ ౨౧॥
తేంచి వస్తు హోయే ఆంగేం । యా నాంవ సాధక ॥ ౨౧॥
అనుభవాచీం ఆంగేం జాణే । యోగియాంచే ఖుణే బాణే ।
కాంహీంచ నహోన అసణేం । యా నాంవ సాధక ॥ ౨౨॥
కాంహీంచ నహోన అసణేం । యా నాంవ సాధక ॥ ౨౨॥
పరతీ సారూన ఉపాధీ । అసాధ్య వస్తు సాధనేం సాధీ ।
స్వరూపీం కరీ దృఢ బుద్ధీ । యా నాంవ సాధక ॥ ౨౩॥
స్వరూపీం కరీ దృఢ బుద్ధీ । యా నాంవ సాధక ॥ ౨౩॥
దేవాభక్తాచేం మూళ । శోధూన పాహే సకళ ।
సాధ్యచి హోయే తత్కాళ । యా నాంవ సాధక ॥ ౨౪॥
సాధ్యచి హోయే తత్కాళ । యా నాంవ సాధక ॥ ౨౪॥
వివేకబళేం గుప్త జాలా । ఆపేంఆప మావళలా ।
దిసతో, పరీ దేఖిలా । నాహీంచ కోణీం ॥ ౨౫॥
దిసతో, పరీ దేఖిలా । నాహీంచ కోణీం ॥ ౨౫॥
మీపణ మాగేం సాండిలేం । స్వయేం ఆపణాస ధుండిలేం ।
తుర్యేసహి వోలాండిలేం । యా నాంవ సాధక ॥ ౨౬॥
తుర్యేసహి వోలాండిలేం । యా నాంవ సాధక ॥ ౨౬॥
పుఢేం ఉన్మనీచా సేవటీం । ఆపలీ ఆపణ అఖండ భేటీ ।
అఖండ అనుభవీం జ్యాచీ దృష్టీ । యా నాంవ సాధక ॥ ౨౭॥
అఖండ అనుభవీం జ్యాచీ దృష్టీ । యా నాంవ సాధక ॥ ౨౭॥
ద్వైతాచా తటకా తోడిలా । భాసాచా భాస మోడిలా ।
దేహీం అసోని విదేహ జాలా । యా నాంవ సాధక ॥ ౨౮॥
దేహీం అసోని విదేహ జాలా । యా నాంవ సాధక ॥ ౨౮॥
జయాస అఖండ స్వరూపస్థితీ । నాహీం దేహాచీ అహంకృతీ ।
సకళ సందేహనివృత్తీ । యా నాంవ సాధక ॥ ౨౯॥
సకళ సందేహనివృత్తీ । యా నాంవ సాధక ॥ ౨౯॥
పంచభూతాంచా విస్తార । జయాసి వాటే స్వప్నాకార ।
నిర్గుణీం జయాచా నిర్ధార । యా నాంవ సాధక ॥ ౩౦॥
నిర్గుణీం జయాచా నిర్ధార । యా నాంవ సాధక ॥ ౩౦॥
స్వప్నీం భయే జేం వాటలేం । తేం జాగృతాస నాహీం ఆలేం ।
సకళ మిథ్యా నిర్ధారిలేం । యా నాంవ సాధక ॥ ౩౧॥
సకళ మిథ్యా నిర్ధారిలేం । యా నాంవ సాధక ॥ ౩౧॥
మాయేచేం జేం ప్రత్యక్షపణ । జనాస వాటే హేం ప్రమాణ ।
స్వానుభవేం అప్రమాణ । సాధకేం కేలేం ॥ ౩౨॥
స్వానుభవేం అప్రమాణ । సాధకేం కేలేం ॥ ౩౨॥
నిద్రా సాండూని చేఇరా జాలా । తో స్వప్నభయాపాసూన సుటలా ।
మాయా సాండూన తైసా గేలా । సాధక స్వరూపీం ॥ ౩౩॥
మాయా సాండూన తైసా గేలా । సాధక స్వరూపీం ॥ ౩౩॥
ఐసి అంతరస్థితీ బాణలీ । బాహ్య నిస్పృహతా అవలంబిలీ ।
సంసారౌపాధీ త్యాగిలీ । యా నాంవ సాధక ॥ ౩౪॥
సంసారౌపాధీ త్యాగిలీ । యా నాంవ సాధక ॥ ౩౪॥
కామాపాసూని సుటలా । క్రోధాపాసూని పళాలా ।
మద మత్సర సాండిలా । యేకీకడే ॥ ౩౫॥
మద మత్సర సాండిలా । యేకీకడే ॥ ౩౫॥
కుళాభిమానాసి సాండిలేం । లోకలాజేస లాజవిలేం ।
పరమార్థాస మాజవిలేం । విరక్తిబళేం ॥ ౩౬॥
పరమార్థాస మాజవిలేం । విరక్తిబళేం ॥ ౩౬॥
అవిద్యేపాసూని ఫడకలా । ప్రపఞ్చాపాసూని నిష్టలా ।
లోభాచే హాతీంచా గేలా । అకస్మాత ॥ ౩౭॥
లోభాచే హాతీంచా గేలా । అకస్మాత ॥ ౩౭॥
థోరపణాసి పాడిలేం । వైభవాసి లాథాడిలేం ।
మహత్వాసి ఝింజాడిలేం । విరక్తిబళేం ॥ ౩౮॥
మహత్వాసి ఝింజాడిలేం । విరక్తిబళేం ॥ ౩౮॥
భేదాచా మడగా మోడిలా । అహంకార ఝోడూని పాడిలా ।
పాఈం ధరూని ఆపటిలా । సందేహశత్రూ ॥ ౩౯॥
పాఈం ధరూని ఆపటిలా । సందేహశత్రూ ॥ ౩౯॥
వికల్పాచా కేలా వధూ । థాపేం మారిలా భవసింధూ ।
సకళ భూతాంచా విరోధూ । తోడూని టాకిలా ॥ ౪౦॥
సకళ భూతాంచా విరోధూ । తోడూని టాకిలా ॥ ౪౦॥
భవభయాసి భడకావిలేం । కాళాచేం టాంగేం మోడిలేం ।
మస్తక హాణోని ఫోడిలేం । జన్మమృత్యాచేం ॥ ౪౧॥
మస్తక హాణోని ఫోడిలేం । జన్మమృత్యాచేం ॥ ౪౧॥
దేహ సమంధావరీ లోటలా । సంకల్పావరీ ఉఠావలా ।
కల్పనేచా ఘాత కేలా । అకస్మాత ॥ ౪౨॥
కల్పనేచా ఘాత కేలా । అకస్మాత ॥ ౪౨॥
అపధాకాసి తాడిలేం । లింగదేహాసి విభాండిలేం ।
పాషాండాసి పఛాడిలేం । వివేకబళేం ॥ ౪౩॥
పాషాండాసి పఛాడిలేం । వివేకబళేం ॥ ౪౩॥
గర్వావరీ గర్వ కేలా । స్వార్థ అనర్థీం ఘాతలా ।
అనర్థ తోహీ నిర్దాళిలా । నీతిన్యాయేం ॥ ౪౪॥
అనర్థ తోహీ నిర్దాళిలా । నీతిన్యాయేం ॥ ౪౪॥
మోహాసి మధ్యేంచి తోడిలేం । దుఃఖాసి దుఃధడచి కేలేం ।
శోకాసి ఖండూన సాండిలేం । ఏకీకడే ॥ ౪౫॥
శోకాసి ఖండూన సాండిలేం । ఏకీకడే ॥ ౪౫॥
ద్వేష కేలా దేశధడీ । అభావాచీ ఘేతలీ నరడీ ।
ధాకేం ఉదర తడాడీ । కుతర్కాచే ॥ ౪౬॥
ధాకేం ఉదర తడాడీ । కుతర్కాచే ॥ ౪౬॥
జ్ఞానేం వివేక మాజలా । తేణేం నిశ్చయో బళావలా ।
అవగుణాంచా సంవ్హార కేలా । వైరాగ్యబళేం ॥ ౪౭॥
అవగుణాంచా సంవ్హార కేలా । వైరాగ్యబళేం ॥ ౪౭॥
అధర్మాస స్వధర్మేం లుటిలేం । కుకర్మాసి సత్కర్మేం ఝుగటిలేం ।
లాంటున వాటా లావిలేం । విచారేం అవిచారాసీ ॥ ౪౮॥
లాంటున వాటా లావిలేం । విచారేం అవిచారాసీ ॥ ౪౮॥
తిరస్కార తో చిరడిలా । ద్వేష ఖిరడూని సాండిలా ।
విషాద అవిషాదేం ఘాతలా । పాయాంతళీం ॥ ౪౯॥
విషాద అవిషాదేం ఘాతలా । పాయాంతళీం ॥ ౪౯॥
కోపావరీ ఘాలణేం ఘాతలేం । కాపట్య అన్తరీం కుటిలేం ।
సఖ్య ఆపులేం మానిలేం । విశ్వజనీం ॥ ౫౦॥
సఖ్య ఆపులేం మానిలేం । విశ్వజనీం ॥ ౫౦॥
ప్రవృత్తీచా కేలా త్యాగ । సుహృదాంచా సోడిలా సంగ ।
నివృత్తిపంథేం జ్ఞానయోగ । సాధితా జాహలా ॥ ౫౧॥
నివృత్తిపంథేం జ్ఞానయోగ । సాధితా జాహలా ॥ ౫౧॥
విషయమైందాసి సింతరిలేం । కువిద్యేసీ వేఢా లావిలేం ।
ఆపణాస సోడవిలేం । ఆప్తతస్కరాంపాసూనీ ॥ ౫౨॥
ఆపణాస సోడవిలేం । ఆప్తతస్కరాంపాసూనీ ॥ ౫౨॥
పరాధీనతేవరీ కోపలా । మమతేవరీ సంతాపలా ।
దురాశేచా త్యాగ కేలా । యేకాయేకీం ॥ ౫౩॥
దురాశేచా త్యాగ కేలా । యేకాయేకీం ॥ ౫౩॥
స్వరూపీం ఘాతలేం మనా । యాతనేసి కేలీ యాతనా ।
సాక్షేప ఆణి ప్రేత్నా । ప్రతిష్ఠిలేం ॥ ౫౪॥
సాక్షేప ఆణి ప్రేత్నా । ప్రతిష్ఠిలేం ॥ ౫౪॥
అభ్యాసాచా సంగ ధరిలా । సాక్షపాసరిసా నిఘాలా ।
ప్రేత్న సాంగాతీం ఘేతలా । సాధనపంథేం ॥ ౫౫॥
ప్రేత్న సాంగాతీం ఘేతలా । సాధనపంథేం ॥ ౫౫॥
సావధ దక్ష తో సాధక । పాహే నిత్యానిత్యవివేక ।
సంగ త్యాగూని ఏక । సత్సంగ ధరీ ॥ ౫౬॥
సంగ త్యాగూని ఏక । సత్సంగ ధరీ ॥ ౫౬॥
బళేంచి సారిలా సంసార । వివేకేం టాకిలా జోజార ।
శుద్ధాచారేం అనాచార । భ్రష్టవిలా ॥ ౫౭॥
శుద్ధాచారేం అనాచార । భ్రష్టవిలా ॥ ౫౭॥
విసరాస విసరలా । ఆళసాచా ఆళస కేలా ।
సావధ నాహీం దుశ్చిత్త ఝాలా । దుశ్చిత్తపణాసీ ॥ ౫౮॥
సావధ నాహీం దుశ్చిత్త ఝాలా । దుశ్చిత్తపణాసీ ॥ ౫౮॥
ఆతాం అసో హేం బోలణేం । అవగుణ సాండీ నిరూపణేం ।
తో సాధక ఐసా యేణేం- । ప్రమాణేం బుఝావా ॥ ౫౯॥
తో సాధక ఐసా యేణేం- । ప్రమాణేం బుఝావా ॥ ౫౯॥
బళేంచి అవఘా త్యాగ కీజే । మ్హణోని సాధక బోలిజే ।
ఆతాం సిద్ధ తోచి జాణిజే । పుఢిలే సమాసీం ॥ ౬౦॥
ఆతాం సిద్ధ తోచి జాణిజే । పుఢిలే సమాసీం ॥ ౬౦॥
యేథేం సంశయో ఉఠిలా । నిస్పృహ తోచి సాధక జాహలా ।
త్యాగ న ఘడే సంసారికాలా । తరి తో సాధక నవ్హే కీం ॥ ౬౧॥
త్యాగ న ఘడే సంసారికాలా । తరి తో సాధక నవ్హే కీం ॥ ౬౧॥
ఐసేం శ్రోతయాచేం ఉత్తర । త్యాచేం కైసేం ప్రత్యుత్తర ।
పుఢిలే సమాసీం తత్పర । హోఊని ఐకా ॥ ౬౨॥
పుఢిలే సమాసీం తత్పర । హోఊని ఐకా ॥ ౬౨॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే సాధకలక్షణనిరూపణ నామ సమాస నవవా ॥ ౯॥
సమాస దహావా : సిద్ధలక్షణ నిరూపణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
మాగాం బోలిలా సంసారిక । త్యాగేంవిణ నవ్హే కీం సాధక ।
ఐకా యాచా వివేక । ఐసా అసే ॥ ౧॥
ఐకా యాచా వివేక । ఐసా అసే ॥ ౧॥
సన్మార్గ తోచి జీవీం ధరణేం । అన్మార్గాచా త్యాగ కరణేం ।
సంసారికా త్యాగ యేణేం । ప్రకారేం ఐసా ॥ ౨॥
సంసారికా త్యాగ యేణేం । ప్రకారేం ఐసా ॥ ౨॥
కుబుద్ధిత్యాగేంవిణ కాంహీం । సుబుద్ధి లాగణార నాహీం ।
సంసారికాం త్యాగ పాహీం । ఐసా అసే ॥ ౩॥
సంసారికాం త్యాగ పాహీం । ఐసా అసే ॥ ౩॥
ప్రపంచీం వీట మానిలా । మనేం విషయేత్యాగ కేలా ।
తరీచ పుఢేం అవలంబిలా । పరమార్థమార్గ ॥ ౪॥
తరీచ పుఢేం అవలంబిలా । పరమార్థమార్గ ॥ ౪॥
త్యాగ ఘడే అభావాచా । త్యాగ ఘడే సంశయాచా ।
త్యాగ ఘడే అజ్ఞానాచా । శనై శనై ॥ ౫॥
త్యాగ ఘడే అజ్ఞానాచా । శనై శనై ॥ ౫॥
ఐసా సూక్ష్మ అంతర్త్యాగ । ఉభయతాంస ఘడే సాంగ ।
నిస్పృహాస బాహ్య త్యాగ । విశేష ఆహే ॥ ౬॥
నిస్పృహాస బాహ్య త్యాగ । విశేష ఆహే ॥ ౬॥
సంసారికా ఠాఈం ఠాఈం । బాహ్య త్యాగ ఘడే కాంహీం ।
నిత్య నేమ శ్రవణ నాహీం । త్యాగేంవిణ ॥ ౭॥
నిత్య నేమ శ్రవణ నాహీం । త్యాగేంవిణ ॥ ౭॥
ఫిటలీ ఆశంకా స్వభావేం । త్యాగేంవిణ సాధక నవ్హే ।
పుఢేం కథేచా అన్వయ । సావధ ఐకా ॥ ౮॥
పుఢేం కథేచా అన్వయ । సావధ ఐకా ॥ ౮॥
మాగాం ఝాలేం నిరూపణ । సాధకాచీ ఓళఖణ ।
ఆతాం సాంగిజేల ఖూణ । సిద్ధలక్షణాచీ ॥ ౯॥
ఆతాం సాంగిజేల ఖూణ । సిద్ధలక్షణాచీ ॥ ౯॥
సాధు వస్తు హోఊని ఠేలా । సంశయేం బ్రహ్మాండాబాహేరీ గేలా ।
నిశ్చయేం చళేనా ఐసా ఝాలా । యా నాంవ సిద్ధ ॥ ౧౦॥
నిశ్చయేం చళేనా ఐసా ఝాలా । యా నాంవ సిద్ధ ॥ ౧౦॥
బద్ధపణాచే అవగుణ । ముముక్షుపణీం నాహీం జాణ ।
ముముక్షుపణాచేం లక్షణ । సాధకపణీం నాహీం ॥ ౧౧॥
ముముక్షుపణాచేం లక్షణ । సాధకపణీం నాహీం ॥ ౧౧॥
సాధకాసి సందేహవృత్తి । పుఢేం హోతసే నివృత్తీ ।
యా కారణేం నిఃసందేహ శ్రోతీం । సాధు వోళఖావా ॥ ౧౨॥
యా కారణేం నిఃసందేహ శ్రోతీం । సాధు వోళఖావా ॥ ౧౨॥
సంశయరహిత జ్ఞాన । తేంచి సాధూచేం లక్షణ ।
సిద్ధాఆంగీం సంశయో హీన । లాగేల కైసా ॥ ౧౩॥
సిద్ధాఆంగీం సంశయో హీన । లాగేల కైసా ॥ ౧౩॥
కర్మమార్గ సంశయేం భరలా । సాధనీం సంశయ కాలవలా ।
సర్వాంమధ్యేం సంశయో భరలా । సాధు తో నిఃసందేహ ॥ ౧౪॥
సర్వాంమధ్యేం సంశయో భరలా । సాధు తో నిఃసందేహ ॥ ౧౪॥
సంశయాచేం జ్ఞాన ఖోటేం । సంశయాచేం వైరాగ్య పోరటేం ।
సంశయాచేం భజన వోఖటేం । నిర్ఫళ హోయ ॥ ౧౫॥
సంశయాచేం భజన వోఖటేం । నిర్ఫళ హోయ ॥ ౧౫॥
వ్యర్థ సంశయాచా దేవ । వ్యర్థ సంశయాచా భావ ।
వ్యర్థ సంశయాచా స్వభావ । సర్వ కాంహీ ॥ ౧౬॥
వ్యర్థ సంశయాచా స్వభావ । సర్వ కాంహీ ॥ ౧౬॥
వ్యర్థ సంశయాచేం వ్రత । వ్యర్థ సంశయాచేం తీర్థ ।
వ్యర్థ సంశయాచా పరమార్థ । నిశ్చయేంవీణ ॥ ౧౭॥
వ్యర్థ సంశయాచా పరమార్థ । నిశ్చయేంవీణ ॥ ౧౭॥
వ్యర్థ సంశయాచీ భక్తీ । వ్యర్థ సంశయాచీ ప్రీతీ ।
వ్యర్థ సంశయాచీ సంగతీ । సంశయో వాఢవీ ॥ ౧౮॥
వ్యర్థ సంశయాచీ సంగతీ । సంశయో వాఢవీ ॥ ౧౮॥
వ్యర్థ సంశయాచేం జిణేం । వ్యర్థ సంశయాచేం ధరణేం ।
వ్యర్థ సంశయాచేం కరణేం । సర్వ కాంహీం ॥ ౧౯॥
వ్యర్థ సంశయాచేం కరణేం । సర్వ కాంహీం ॥ ౧౯॥
వ్యర్థ సంశయాచీ పోథీ । వ్యర్థ సంశయాచీ వ్యుత్పత్తీ ।
వ్యర్థ సంశయాచీ గతీ । నిశ్చయేంవిణ ॥ ౨౦॥
వ్యర్థ సంశయాచీ గతీ । నిశ్చయేంవిణ ॥ ౨౦॥
వ్యర్థ సంశయాచా దక్ష । వ్యర్థ సంశయాచా పక్ష ।
వ్యర్థ సంశయాచా మోక్ష । హోణార నాహీం ॥ ౨౧॥
వ్యర్థ సంశయాచా మోక్ష । హోణార నాహీం ॥ ౨౧॥
వ్యర్థ సంశయాచా సంత । వ్యర్థ సంశయాచా పండిత ।
వ్యర్థ సంశయాచా బహుశ్రుత । నిశ్చయేంవిణ ॥ ౨౨॥
వ్యర్థ సంశయాచా బహుశ్రుత । నిశ్చయేంవిణ ॥ ౨౨॥
వ్యర్థ సంశయాచీ శ్రేష్ఠతా । వ్యర్థ సంశయాచీ వ్యుత్పన్నతా ।
వ్యర్థ సంశయాచా జ్ఞాతా । నిశ్చయేంవిణ ॥ ౨౩॥
వ్యర్థ సంశయాచా జ్ఞాతా । నిశ్చయేంవిణ ॥ ౨౩॥
నిశ్చయేంవిణ సర్వ కాంహీం । అణుమాత్ర తేం ప్రమాణ నాహీం ।
వ్యర్థచి పడిలే ప్రవాహీం । సందేహాచే ॥ ౨౪॥
వ్యర్థచి పడిలే ప్రవాహీం । సందేహాచే ॥ ౨౪॥
నిశ్చయేంవిణ జేం బోలణేం । తేం అవఘేంచి కంటాళవాణేం ।
బాష్కళ బోలిజే వాచాళపణేం । నిరర్థక ॥ ౨౫॥
బాష్కళ బోలిజే వాచాళపణేం । నిరర్థక ॥ ౨౫॥
అసో నిశ్చయేంవిణ జే వల్గనా । తే అవఘీచ విటంబనా ।
సంశయేం కాహీం సమాధానా । ఉరీ నాహీం ॥ ౨౬॥
సంశయేం కాహీం సమాధానా । ఉరీ నాహీం ॥ ౨౬॥
మ్హణోని సందేహరహిత జ్ఞాన । నిశ్చయాచేం సమాధాన ।
తేంచి సిద్ధాచేం లక్షణ । నిశ్చయేంసీం ॥ ౨౭॥
తేంచి సిద్ధాచేం లక్షణ । నిశ్చయేంసీం ॥ ౨౭॥
తంవ శ్రోతా కరీ ప్రశ్న । నిశ్చయ కరావా కవణ ।
ముఖ్య నిశ్చయాచేం లక్షణ । మజ నిరూపావేం ॥ ౨౮॥
ముఖ్య నిశ్చయాచేం లక్షణ । మజ నిరూపావేం ॥ ౨౮॥
ఐక నిశ్చయ తో ఐసా । ముఖ్య దేవ ఆహే కైసా ।
నానా దేవాంచా వళసా । కరూంచి నయే ॥ ౨౯॥
నానా దేవాంచా వళసా । కరూంచి నయే ॥ ౨౯॥
జేణేం నిర్మిలేం సచరాచర । త్యాచా కరావా విచార ।
శుద్ధ వివేకేం పరమేశ్వర । ఓళఖావా ॥ ౩౦॥
శుద్ధ వివేకేం పరమేశ్వర । ఓళఖావా ॥ ౩౦॥
ముఖ్య దేవ తో కోణ । భక్తాంచేం కైసేం లక్షణ ।
అసత్య సాండూన వోళఖణ । సత్యాచీ ధరావీ ॥ ౩౧॥
అసత్య సాండూన వోళఖణ । సత్యాచీ ధరావీ ॥ ౩౧॥
ఆపుల్యా దేవాస వోళఖావేం । మగ మీ కోణ హేం పహావేం ।
సంగ త్యాగూన రహావేం । వస్తురూప ॥ ౩౨॥
సంగ త్యాగూన రహావేం । వస్తురూప ॥ ౩౨॥
తోడావా బంధనాచా సంశయో । కరావా మోక్షాచా నిశ్చయో ।
పహావా భూతాంచా అన్వయో । వితిరేకేంసీం ॥ ౩౩॥
పహావా భూతాంచా అన్వయో । వితిరేకేంసీం ॥ ౩౩॥
పూర్వపక్షేం సిద్ధాంత । పహావా ప్రకృతీచా అంత ।
మగ పావావా నివాంత । నిశ్చయో దేవాచా ॥ ౩౪॥
మగ పావావా నివాంత । నిశ్చయో దేవాచా ॥ ౩౪॥
దేహాచేని యోగేం సంశయో । కరీ సమాధానాచా క్షయో ।
చళోం నేదావా నిశ్చయో । ఆత్మత్వాచా ॥ ౩౫॥
చళోం నేదావా నిశ్చయో । ఆత్మత్వాచా ॥ ౩౫॥
సిద్ధ అసతాం ఆత్మజ్ఞాన । సందేహ వాఢవీ దేహాభిమాన ।
యాకారణేం సమాధాన । ఆత్మనిశ్చయేం రాఖావేం ॥ ౩౬॥
యాకారణేం సమాధాన । ఆత్మనిశ్చయేం రాఖావేం ॥ ౩౬॥
ఆఠవతాం దేహబుద్ధీ । ఉడే వివేకాచీ శుద్ధీ ।
యాకారణేం ఆత్మబుద్ధీ । సదృఢ కరావీ ॥ ౩౭॥
యాకారణేం ఆత్మబుద్ధీ । సదృఢ కరావీ ॥ ౩౭॥
ఆత్మబుద్ధీ నిశ్చయాచీ । తేచి దశా మోక్షశ్రీచీ ।
అహమాత్మా హేం కధీంచీ । విసరోం నయే ॥ ౩౮॥
అహమాత్మా హేం కధీంచీ । విసరోం నయే ॥ ౩౮॥
నిరోపిలేం నిశ్చయాచేం లక్షణ । పరీ హేం న కళే సత్సంగేంవిణ ।
సంతాంసీ గేలియా శరణ । సంశయే తుటతీ ॥ ౩౯॥
సంతాంసీ గేలియా శరణ । సంశయే తుటతీ ॥ ౩౯॥
ఆతాం అసో హేం బోలణేం । ఐకా సిద్ధాచీం లక్షణేం ।
ముఖ్య నిఃసందేహపణేం । సిద్ధ బోలిజే ॥ ౪౦॥
ముఖ్య నిఃసందేహపణేం । సిద్ధ బోలిజే ॥ ౪౦॥
సిద్ధస్వరూపీం నాహీం దేహో । తేథేం కైంచా హో సందేహో ।
యాకారణేం సిద్ధ పాహో । నిఃసందేహీ ॥ ౪౧॥
యాకారణేం సిద్ధ పాహో । నిఃసందేహీ ॥ ౪౧॥
దేహసమంధాచేని గుణేం । లక్షణాసి కాయే ఉణేం ।
దేహాతీతాంచీం లక్షణేం । కాయ మ్హణోని సాంగావీం ॥ ౪౨॥
దేహాతీతాంచీం లక్షణేం । కాయ మ్హణోని సాంగావీం ॥ ౪౨॥
జేం లక్షవేనా చక్షూంసీ । త్యాచీం లక్షణేం సాంగావీం కైసీం ।
నిర్మళ వస్తు సిద్ధ త్యాసీ । లక్షణేం కైంసీం ॥ ౪౩॥
నిర్మళ వస్తు సిద్ధ త్యాసీ । లక్షణేం కైంసీం ॥ ౪౩॥
లక్షణేం మ్హణిజే కేవళ గుణ । వస్తు ఠాఈంచీ నిర్గుణ ।
తేంచి సిద్ధాంచేం లక్షణ । వస్తురూప ॥ ౪౪॥
తేంచి సిద్ధాంచేం లక్షణ । వస్తురూప ॥ ౪౪॥
తథాపి జ్ఞానదశకీం బోలిలేం । మ్హణోని వక్తృత్వ ఆటోపిలేం ।
న్యూన పూర్ణ క్షమా కేలేం । పాహిజే శ్రోతీం ॥ ౪౫॥
న్యూన పూర్ణ క్షమా కేలేం । పాహిజే శ్రోతీం ॥ ౪౫॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే సిద్ధలక్షణనిరూపణనామ సమాస దహావా ॥ ౧౦॥
॥ దశక పాంచవా సమాప్త ॥