Lord Krishna

jñāneśvarī adhyāya 16

(Dnyaneshwari Adhyay 16 in English (IAST))

Sant Dnyaneshwar

Also known as Dnyaneshwari · Jnaneshwari · Jnaneshwari adhyay 16

Dnyaneshwari Adhyay 16. The Dnyaneshwari — Sant Dnyaneshwar's commentary on the Bhagavad Gita, composed at Nevasa in 1290 when he was in his teens. Its proper name is Bhavarthadipika, and it is the work that made Marathi a language of scripture: the Gita's Sanskrit opened out into ovis of extraordinary beauty, image piled on image, for listeners who knew no Sanskrit at all.

#of 501
|| oṃ śrī paramātmane namaḥ ||
|| atha śrīmadbhagavadgītā ||
| atha ṣoḍaśośo'dhyāyaḥ – adhyāya sol̤āvā | |
| daivāsurasaṃpattivibhāgayogaḥ |
māval̤avīta viśvābhāsu | navala udayalā caṃḍāṃśu |
advayābjinīvikāśu | vaṃdūṃ ātāṃ || 1 ||
jo avidyārātī rusoniyāṃ | gil̤ī jñānājñānacāṃdaṇiyā |
jo sudinu karī jñāniyāṃ | svabodhācā || 2 ||
jeṇeṃ vival̤atiye saval̤e | lāhoni ātmajñānāce ḍol̤e |
sāṃḍitī dehāhaṃtecīṃ avisāl̤eṃ | jīvapakṣī || 3 ||
liṃgadehakamal̤ācā | poṭīṃ veṃcu tayā cidbhramarācā |
baṃdimokṣu jayācā | udailā hoya || 4 ||
śabdāciyā āsakaḍīṃ | bheda nadīcyā dohīṃ thaḍīṃ |
āraḍāte virahaveḍīṃ | buddhibodhu || 5 ||
tayā cakravākāṃceṃ mithuna | sāmarasyāceṃ samādhāna |
bhogavī jo cidgagana | bhuvanadivā || 6 ||
jeṇeṃ pāhāliye pāhāṃṭe | bhedācī coravel̤a phiṭe |
righatī ātmānubhavavāṭe | pāṃthika yogī || 7 ||
jayāceni vivekakiraṇasaṃgeṃ | unmekhasūryakāṃtu phuṇage |
dīpale jāl̤itī dāṃgeṃ | saṃsārācīṃ || 8 ||
jayācā raśmipuṃju nibaru | hotā svarūpa ukharīṃ sthiru |
ye mahāsiddhīcā pūru | mṛgajal̤a teṃ || 9 ||
jo pratyagbodhāciyā māthayā | so'haṃtecā madhyānhīṃ āliyā |
lape ātmabhrāṃtichāyā | āpaṇapāṃ tal̤īṃ || 10 ||
te vel̤īṃ viśvasvapnāsahiteṃ | koṇa anyathāmatī nidreteṃ |
sāṃbhāl̤ī nureci jetheṃ | māyārātī || 11 ||
mhaṇauni advayabodhapāṭaṇīṃ | tetha mahānaṃdācī dāṭaṇī |
maga sukhānubhūtīcīṃ gheṇīṃ deṇīṃ | maṃdāvo lāgatī || 12 ||
kiṃbahunā aisaiseṃ | muktakaivalya sudivaseṃ |
sadā lāhije kāṃ prakāśeṃ | jayāceni || 13 ||
jo nijadhāmavyomīṃcā rāvo | udailāci udaijatakheṃvo |
pheḍī pūrvādi diśāṃsi ṭhāvo | udoastūcā || 14 ||
na disaṇeṃ disaṇeṃnasīṃ māval̤avī | dohīṃ jhāṃkileṃ te saiṃgha pālavī |
kāya bahu boloṃ te āghavī | ukhāci ānī || 15 ||
to ahorātrāṃcā pailakaḍu | koṇeṃ dekhāvā jñānamārtaṃḍu |
jo prakāśyeṃvīṇa suravāḍu | prakāśācā || 16 ||
tayā citsūryā śrīnivṛttī | ātāṃ namoṃ mhaṇoṃ puḍhatapuḍhatī |
je bādhakā yeijatase stutī | bolāciyā || 17 ||
devāceṃ mahimāna pāhoniyāṃ | stuti tarī yeije cāṃgāvayā |
jarī stavyabuddhīsīṃ layā | jāīje kāṃ || 18 ||
jo sarvaneṇivāṃ jāṇije | maunāciyā miṭhīyā vānije |
kāṃhīṃca na honi āṇije | āpaṇapayāṃ jo || 19 ||
tayā tujhiyā uddeśāsāṭhīṃ | paśyaṃtī madhyamā poṭīṃ |
sūni paresīṃhī pāṭhīṃ | vaikharī vire || 20 ||
tayā tūteṃ mī sevakapaṇeṃ | levavīṃ bolakeyā stotrāceṃ leṇeṃ |
heṃ upasāhāveṃhī mhaṇatāṃ uṇeṃ | advayānaṃdā || 21 ||
parī raṃkeṃ amṛtācā sāgaru | dekhiliyā paḍe ucitācā visaru |
maga karūṃ dhāṃve pāhuṇeru | śākāṃcā tayā || 22 ||
tetha śākuhī kīra bahuta mhaṇāvā | tayācā harṣaveguci to ghyāvā |
ujal̤oni divyatejā hātivā | te bhaktīci pāhāvī || 23 ||
bāl̤ā ucita jāṇaṇeṃ hoye | tarī bāl̤apaṇaci keṃ āhe ? |
parī sācaci yerī māye | mhaṇauni toṣe || 24 ||
hāṃ gā gāṃvaraseṃ bharaleṃ | pāṇī pāṭhīṃ pāya deta āleṃ |
teṃ gaṃgā kāya mhaṇitaleṃ | parateṃ sara ? || 25 ||
jī bhṛgūcā kaisā apakāru | kīṃ to mānūni priyopacāru |
toṣecinā śāraṅgadharu | gurutvāsīṃ ? || 26 ||
kīṃ āṃdhāreṃ khateleṃ aṃbara | jhāleyā divasanāthāsamora |
teṇeṃ tayāteṃ paṟhā sara | mhaṇitaleṃ kāī ? || 27 ||
tevīṃ bhedabuddhīciye tul̤e | ghālūni sūryaśleṣāceṃ kāṃṭāl̤e |
tukilāsi teṃ yekī vel̤e | upasāhijo jī || 28 ||
jihīṃ dhyānācā ḍol̤āṃ pāhilāsī | vedādi vācāṃ vānilāsī |
jeṃ upasāhileṃ tayāsī | teṃ āmhāṃhī karīṃ || 29 ||
parī mī āji tujhyā guṇīṃ | lāṃcāvaloṃ aparādhu na gaṇīṃ |
bhalateṃ karīṃ parī ardhadhaṇīṃ | nuṭhī kadā || 30 ||
miyāṃ gītā yeṇeṃ nāṃveṃ | tujheṃ pasāyāmṛta suhāveṃ |
vānūṃ lādhaloṃ teṃ duṇena thāveṃ | daivaloṃ daiveṃ || 31 ||
mājhiyā satyavādāceṃ tapa | vācā keleṃ bahuta kalpa |
tayā phal̤āceṃ heṃ mahādvīpa | pātalī prabhu || 32 ||
puṇyeṃ pośilīṃ asādharaṇeṃ | tiyeṃ tujheṃ guṇa vānaṇeṃ |
deūni maja uttīrṇeṃ | jālīṃ ājī || 33 ||
jī jīvitvācyā āḍavīṃ | ātuḍaloṃ hotoṃ maraṇagāṃvīṃ |
te avadasācī āghavī | pheḍilī ājī || 34 ||
je gītā yeṇeṃ nāṃveṃ nāvāṇigī | je avidyā jiṇoni dāṭugī |
te kīrtī tujhī āmhāṃjogī | vānāvayā jālī || 35 ||
paiṃ nirdhanā gharīṃ vānivaseṃ | mahālakṣmī yeūni baise |
tayāteṃ nirdhana aiseṃ | mhaṇoṃ ye kāī ? || 36 ||
kāṃ aṃdhakārāciyā ṭhāyā | daiveṃ suryu āliyā |
to aṃdhāruci jagā yayā | prakāśu nohe ? || 37 ||
jayā devācī pāhatāṃ thorī | viśva paramāṇuhī daśā na dharī |
to bhāvāciye sarobharī | navheci kāī ? || 38 ||
taisā mī gītā vākhāṇī | he khapuṣpācī turaṃbaṇī |
parī samartheṃ tuvāṃ śirayāṇī | pheḍilī te || 39 ||
mhaṇauni tujheni prasādeṃ | mī gītāpadyeṃ agādheṃ |
nirūpīna jī viśadeṃ | jñānadevo mhaṇe || 40 ||
tarī adhyāyīṃ paṃdharāvā | śrīkṛṣṇeṃ tayā pāṃḍavā |
śāstrasiddhāṃtu āghavā | ugāṇilā || 41 ||
je vṛkṣarūpaka parībhāṣā | keleṃ upādhi rūpa aśeṣā |
sadvaidyeṃ jaiseṃ doṣā | aṃgalīnā || 42 ||
āṇi kūṭasthu jo akṣaru | dāvilā puruṣaprakāru |
teṇeṃ upahitāhī ākāru | caitanyā kelā || 43 ||
pāṭhīṃ uttama puruṣa | śabdāceṃ karūni miṣa |
dāvileṃ cokha | ātmatattva || 44 ||
ātmaviṣayīṃ āṃtuvaṭa | sādhana jeṃ āṃgadaṭa |
jñāna heṃhī spaṣṭa | cāval̤alā || 45 ||
mhaṇauni iye adhyāyīṃ | nirūpya nureci kāṃhīṃ |
ātāṃ guruśiṣyāṃ dohīṃ | sneho lāhaṇā || 46 ||
evaṃ iyeviṣayīṃ kīra | jāṇate bujhāvale apāra |
parī mumukṣu itara | sākāṃkṣa jāle || 47 ||
tyā maja puruṣottamā | jñāneṃ bheṭe jo suvarmā |
to sarvajñu toci sīmā | bhaktīcīhī || 48 ||
aiseṃ heṃ trailokyanāyakeṃ | bolileṃ adhyāyāṃta ślokeṃ |
tetheṃ jñānaci bahutekeṃ | vānileṃ toṣeṃ || 49 ||
bharūni prapaṃcācā ghoṃṭu | kīje dekhatāṃci dekhatayā draṣṭu |
ānaṃdasāmrājyīṃ pāṭu | bāṃdhije jīvā || 50 ||
yevaḍheyā lāṭhepaṇācā upāvo | ānu nāhīṃci mhaṇe devo |
hā samyakjñānācā rāvo | upāyāṃmājīṃ || 51 ||
aise ātmajijñāsu je hote | tihīṃ toṣaleni citteṃ |
ādareṃ tayā jñānāteṃ | voṃvāl̤ileṃ jīveṃ || 52 ||
ātāṃ āvaḍī jetha paḍe | tayāci avasarīṃ puḍheṃ puḍheṃ |
rigoṃ lāgeṃ heṃ ghaḍe | prema aiseṃ || 53 ||
mhaṇauni jijñāsūṃcyā paikīṃ | jñānī pratītī hoya nā jaṃva nikī |
taṃva yoga kṣemu jñānavikhīṃ | sphurelaci kīṃ || 54 ||
mhaṇauni teṃci samyak jñāna | kaiseni hoya svādhīna |
jāliyā vṛddhiyatna | ghaḍela kevīṃ || 55 ||
kāṃ upajoṃci jeṃ na lāhe | jeṃ upajaleṃhī avhāṃṭā sūye |
teṃ jñānīṃ viruddha kāya āhe | heṃ jāṇāveṃ kīṃ || 56 ||
maga jāṇatayāṃ jeṃ virū | tayācīṃ vāṭa vāhatī karūṃ |
jñānā hita teṃci vicārūṃ | sarvabhāveṃ || 57 ||
aisā jñānajijñāsu tumhīṃ samastīṃ | bhāvo jo dharilā ase cittīṃ |
to puravāvayā lakṣmīpatī | bolijela || 58 ||
jñānāsi sujanma joḍe | āpalī viśrāṃtihī varī vāḍhe |
te saṃpattīce pavāḍe | sāṃgijela daivī || 59 ||
āṇi jñānāceni kāmākāreṃ | je rāgadveṣāṃsi de thāre |
tiye āsuriyehi ghore | karīla rūpa || 60 ||
sahaja iṣṭāniṣṭakaraṇī | doghīci iyā kavatukiṇī |
he navamādhyāyīṃ ubhāraṇī | kelī hotī || 61 ||
tetha sāumā gheyāvayā uvāvo | taṃva voḍavalā āna prastāvo |
tarī tayāṃ prasaṃgeṃ ātāṃ devo | nirūpīta ase || 62 ||
tayā nirūpaṇāceni nāṃveṃ | adhyāya pada sol̤āveṃ |
lāvaṇī pāhatāṃ jāṇāveṃ | māgilāvarī || 63 ||
parī heṃ aso ātāṃ prastutīṃ | jñānācyā hitāhitīṃ |
samarthā saṃpattī | iyāci donhī || 64 ||
je mumukṣumārgīṃcī bol̤āvī | je moharātrīcī dharmadivī |
te ādhīṃ taṃva daivī | saṃpattī aikā || 65 ||
jetha eka ekāteṃ pokhī | aise bahuta padārtha yekīṃ |
saṃpādijatī te lokīṃ | saṃpatti mhaṇije || 66 ||
te daivī sukhasaṃbhavī | tetha daivaguṇeṃ yekopajīvīṃ |
jālī mhaṇauni daivī | saṃpatti he || 67 ||
śrī bhagavānuvāca |
abhayaṃ sattvasaṃśuddhirjñānayogavyavasthitaḥ |
dānaṃ damaśca yajñaśca svādhyāyastapa ārjavaṃ || 1 ||
ātāṃ tayāci daivaguṇāṃ- | mājīṃ dhurecā baisaṇā |
baise tayā ākarṇā | abhaya aiseṃ || 68 ||
tarī na ghālūni mahāpurīṃ | na ghepe buḍaṇayācī śiyārī |
kāṃ rogu na gaṇije gharīṃ | pathyāciyā || 69 ||
taisā karmākarmāciyā moharā | uṭhūṃ nedūni ahaṃkārā |
saṃsārācā darārā | sāṃḍaṇeṃ yeṇeṃ || 70 ||
athavā aikyabhāvāceni paiseṃ | duje mānūni ātmā aiseṃ |
bhayavārtā deśeṃ | davaḍaṇeṃ jeṃ || 71 ||
pāṇī buḍa{ūṃ} ye miṭhāteṃ | taṃva mīṭhaci pāṇī āteṃ |
tevīṃ āpaṇa jāleni advaiteṃ | nāśe bhaya || 72 ||
agā abhaya yeṇeṃ nāṃveṃ | bolije teṃ heṃ jāṇāveṃ |
samyakjñānāceṃ āghaveṃ | dhāṃvaṇeṃ heṃ || 73 ||
ātāṃ sattvaśuddhī je mhaṇije | te aiśā cinhīṃ jāṇije |
tarī jal̤e nā vijhe | rākhoṃḍī jaisī || 74 ||
kāṃ pāḍivā vāḍhī na mage | aṃvase tuṭī sāṃḍūni māge |
mājīṃ atisūkṣma aṃgeṃ | caṃdru jaisā rāhe || 75 ||
nātarī vārṣiyā nāhīṃ māṃḍilī | grīṣmeṃ nāhīṃ sāṃḍilī |
mājīṃ nijarūpeṃ nivaḍalī | gaṃgā jaisī || 76 ||
taisī saṃkalpavikalpācī voḍhī | sāṃḍūni rajatamācī kāvaḍī |
bhogitāṃ nijadharmācī āvaḍī | buddhi ure || 77 ||
iṃdriyavargīṃ dākhaviliyā | viruddhā athavā bhalīyā |
vismayo kāṃhīṃ keliyā | nuṭhī cittīṃ || 78 ||
gāṃvā geliyā vallabhu | pativratecā virahakṣobhu |
bhalatesaṇī hānilābhu | na manīṃ jevīṃ || 79 ||
tevīṃ satsvarūpa rucalepaṇeṃ | buddhī jeṃ aiseṃ ananya hoṇeṃ |
te sattvaśuddhī mhaṇe | keśihaṃtā || 80 ||
ātāṃ ātmalābhāvikhīṃ | jñānayogāmājīṃ ekīṃ |
je āpuliyā ṭhākī | hāṃveṃ bhare || 81 ||
tetha sagal̤iye cittavṛttī | tyāgu karaṇeṃ yā rītī |
niṣkāmeṃ pūrṇāhutī | hutāśīṃ jaisī || 82 ||
kāṃ sukul̤īneṃ āpulī | ātmajā satkul̤īṃci didhalī |
heṃ aso lakṣmī sthirāvalī | mukuṃdīṃ jaisī || 83 ||
taise nirvikalpapaṇeṃ | jeṃ yogajñānīṃca yā vṛttika hoṇeṃ |
to tijā guṇa mhaṇe | śrīkṛṣṇanāthu || 84 ||
ātāṃ dehavācācitteṃ | yathāsaṃpanneṃ vitteṃ |
vairī jāliyāhī ārtāteṃ | na vaṃcaṇe jeṃ kāṃ || 85 ||
patra puṣpa chāyā | phal̤eṃ mūl̤a dhanaṃjayā |
vāṭecā na cuke āliyā | vṛkṣu jaisā || 86 ||
taiseṃ manauni dhanadhānyavarī | vidyamāneṃ ālyā avasarīṃ |
śrāṃtāciye manohārīṃ | upayogā jāṇeṃ || 87 ||
tayāṃ nāṃva jāṇa dāna | jeṃ mokṣanidhānāceṃ aṃjana |
heṃ aso āika cinha | damāceṃ teṃ || 88 ||
tarī viṣayeṃdriyāṃ mil̤aṇī | karūni ghāpe vituṭaṇī |
jaiseṃ toḍije khaḍgapāṇī | pārakeyā || 89 ||
taisā viṣayajātāṃcā vārā | vājoṃ nedije iṃdriyadvārāṃ |
iye bāṃdhoni pratyāhārā | hātīṃ vopī || 90 ||
āṃtulā cittāceṃ aṃgavarīṃ | pravṛtti pal̤e para bāherī |
āgī suyije dāhīṃhi dvārīṃ | vairāgyācī || 91 ||
śvāsośvāsāhunī bahuvaseṃ | vrateṃ ācare kharapuseṃ |
vosaṃtitā rātridivaseṃ | nārāṇuka jayā || 92 ||
paiṃ damu aisā mhaṇipe | to hā jāṇa svarūpeṃ |
yāgārthuhī saṃkṣepeṃ | sāṃgoṃ aika || 93 ||
tarī brāhmaṇa karūni dhure | striyādika paila mere |
mājhārīṃ adhikāreṃ | āpulāleni || 94 ||
jayā je sarvottama | bhajanīya devatādharma |
te teṇeṃ yathāgama | vidhī yajije || 95 ||
jaisā dvija ṣaṭkarmeṃ karī | śūdra tayāteṃ namaskārī |
kīṃ dohīṃsahī sarobharī | nipaje yāgu || 96 ||
taiseṃ adhikāraparyāloceṃ | heṃ yajña karaṇeṃ sarvāṃceṃ |
parī viṣaya viṣa phal̤āśeceṃ | na ghāpe mājīṃ || 97 ||
āṇi mī kartā aisā bhāvo | nedije dehāceni dvāreṃ jāvoṃ |
nā vedājñesi tarī ṭhāvo | hoije svayeṃ || 98 ||
arjunā evaṃ yajñu | sarvatra jāṇa sājñu |
kaivalyamārgīṃcā abhijñu | sāṃgātī hā || 99 ||
ātāṃ ceṃḍuveṃ bhūmī hāṇije | navhe to hātā āṇije |
kīṃ śetīṃ bīṃ vikhurije | parī pikīṃ lakṣa || 100 ||
nātarī ṭhevileṃ dekhāvayā | ādara kīje diviyā |
kāṃ śākhā phal̤eṃ yāvayā | siṃpije mūl̤a || 101 ||
heṃ bahu aso ārisā | āpaṇapeṃ dekhāvayā jaisā |
puḍhatapuḍhatī bahuvasā | uṭije prītī || 102 ||
taisā vedapratipādyu jo īśvaru | to hoāvayālāgīṃ gocaru |
śrutīcā niraṃtaru | abhyāsu karaṇeṃ || 103 ||
teṃci dvijāṃsīca brahmasūtra | yerā stotra kāṃ nāmamaṃtra |
āvartavaṇeṃ pavitra | pāvāvayā tattva || 104 ||
pārthā gā svādhyāvo | bolije to hā mhaṇe devo |
ātāṃ tapa śabdābhiprāvo | āīka sāṃgoṃ || 105 ||
tarī dāneṃ sarvasva deṇeṃ | veṃcaṇeṃ teṃ vyartha karaṇeṃ |
jaise phal̤oni svayeṃ sukaṇeṃ | iṃdrāvaṇī jevīṃ || 106 ||
nānā dhūpācā agnipraveśu | kanakīṃ tukācā nāśu |
pitṛpakṣu poṣitā ṟhāsu | caṃdrācā jaisā || 107 ||
taisā svarūpāciyā prasarā -| lāgīṃ prāṇeṃdriyaśarīrāṃ |
āṭaṇī karaṇeṃ jeṃ vīrā | teṃci tapa || 108 ||
athavā anāriseṃ | tapāceṃ rūpa jarī ase |
tarī jāṇa jevīṃ dudhīṃ haṃseṃ | sūdalī cāṃcū || 109 ||
taiseṃ dehajīvāciye mil̤aṇīṃ | jo udayajata sūye pāṇī |
to viveka aṃtaḥkaraṇīṃ | jāgavīje || 110 ||
pāhatāṃ ātmayākaḍe | buddhīcā paisu sāṃkaḍeṃ |
sanidra svapna buḍe | jāgaṇīṃ jaiseṃ || 111 ||
taisā ātmaparyālocu | pravarte jo sācu |
tapācā hā nirvecu | dhanurdharā || 112 ||
ātāṃ bāl̤ācyā hitīṃ stanya | jaiseṃ nānābhūtīṃ caitanya |
taiseṃ prāṇimātrīṃ saujanya | ārjava teṃ || 113 ||
ahiṃsā satyamakrodhstyāgaḥ śāntirapaiśunam |
dayā bhūteṣvaloluptvaṃ mārdavaṃ hrīracāpalam || 2 ||
āṇi jagāciyā sukhoddeśeṃ | śarīravācāmānaseṃ |
rāhāṭaṇeṃ teṃ ahiṃse | rūpa jāṇa || 114 ||
ātāṃ tīkha hoūni mavāl̤a | jaiseṃ jātīceṃ mukul̤a |
kāṃ teja parī śītal̤a | śaśāṃkāceṃ || 115 ||
śake dāvitāṃci roga pheḍūṃ | āṇi jibhe tarī navhe kaḍu |
te vokhadu nāhīṃ mā ghaḍū | upamā kaiṃcī || 116 ||
tarī maūpaṇeṃ bubul̤e | jhagaḍatāṃhī parī nāḍal̤e |
eṟhavīṃ phoḍī koṃrāl̤eṃ | pāṇī jaiseṃ || 117 ||
taiseṃ toḍāvayā saṃdeha | tīkha jaiseṃ kāṃ loha |
śrāvyatveṃ tarī mādhurya | pāyīṃ ghālīṃ || 118 ||
aikoṃ ṭhātāṃ kautukeṃ | kānāteṃ nighatī mukheṃ |
jeṃ sācāriveceni bikeṃ | brahmahī bhedī || 119 ||
kiṃbahunā priyapaṇe | koṇāteṃhī jhaka{ūṃ} neṇe |
yathārtha tarī khupaṇeṃ | nāhīṃ kavaṇā || 120 ||
eṟhavīṃ gorī kīra kānā goḍa | parī sācācā pākhāl̤īṃ kīḍa |
āgīceṃ karaṇeṃ ughaḍa | parī jal̤oṃ teṃ sāca || 121 ||
kānīṃ lāgatāṃ mahūra | artheṃ vibhāṃḍī jivhāra |
teṃ vācā navhe suṃdara | lāṃvaci pāṃ || 122 ||
parī ahitīṃ koponi sopa | lālanīṃ maū jaiseṃ puṣpa |
tiye māteceṃ svarūpa | jaiseṃ kāṃ hoya || 123 ||
taiseṃ śravaṇasukha catura | parīṇamoni sācāra |
bolaṇeṃ jeṃ avikāra | teṃ satya yetheṃ || 124 ||
ātāṃ ghālitāṃhī pāṇī | pāṣāṇīṃ na nighe āṇī |
kāṃ mathiliyā loṇī | kāṃjī nedī || 125 ||
tvacā pāyeṃ śirīṃ | hāleyāhī phaḍe na karī |
vasaṃtīṃhī aṃbarīṃ | na hotī phuleṃ || 126 ||
nānā raṃbhecenihī rūpeṃ | śukīṃ nuṭhijeci kaṃdarpeṃ |
kāṃ bhasmīṃ vanhi na uddīpe | ghṛteṃhī jevīṃ || 127 ||
tevīṃci kumāru krodheṃ bhare | taisiyā maṃtrācīṃ bījākṣareṃ |
tiyeṃ nimitteṃhī apāreṃ | mīnaliyā || 128 ||
parī dhātayāhī pāyāṃ paḍatāṃ | nuṭhī gatāyu paṃḍusutā |
taisī nupaje upajavitāṃ | krodhormī gā || 129 ||
akrodhatva aiseṃ | nāṃva teṃ ye daśe |
jāṇa aiseṃ śrīnivāseṃ | mhaṇitaleṃ tayā || 130 ||
ātāṃ mṛttikātyāgeṃ ghaṭu | taṃtutyāgeṃ paṭu |
tyajije jevīṃ vaṭu | bījatyāgeṃ || 131 ||
kāṃ tyajuni bhiṃtimātra | tyajije āghaveṃci citra |
kāṃ nidrātyāgeṃ vicitra | svapnajāl̤a || 132 ||
nānā jal̤atyāgeṃ taraṃga | varṣātyāgeṃ megha |
tyajijatī jaise bhoga | dhanatyāgeṃ || 133 ||
tevīṃ buddhimaṃtīṃ dehīṃ | ahaṃtā sāṃḍūni pāhīṃ |
sāṃḍije aśeṣahī | saṃsārajāta || 134 ||
tayā nāṃva tyāgu | mhaṇe to yajñāṃgu |
he mānūni subhagu | pārthu puse || 135 ||
ātāṃ śāṃtīceṃ liṃga | teṃ vyakta maja sāṃga |
devo mhaṇatī cāṃga | avadhāna deīṃ || 136 ||
tarī gil̤oni jñeyāteṃ | jñātā jñānahī māghauteṃ |
hārapeṃ niruteṃ | te śāṃti paiṃ gā || 137 ||
jaisā pral̤ayāṃbūcā ubhaḍu | buḍavūni viśvācā pavāḍu |
hoya āpaṇapeṃ nibiḍu | āpaṇaci || 138 ||
maga ugama ogha siṃdhu | hā nureci vyavahārabhedu |
parī jalaikyācā bodhu | tohī kavaṇā ? || 139 ||
taisī jñeyā detāṃ miṭhī | jñātṛtvahī paḍe poṭīṃ |
maga ure teṃci kirīṭī | śāṃtīceṃ rūpa || 140 ||
ātāṃ kadarthavīta vyādhī | bal̤īkaraṇāciyā ādhīṃ |
āpaparu na śodhī | sadvaidyu jaisā || 141 ||
kā cikhalīṃ rutalī gāye | dhaḍabhākaḍa na pāhe |
jo tiyeciyā glānī hoye | kālābhulā || 142 ||
nānā buḍatayāteṃ sakaruṇu | na puse aṃtyaju kāṃ brāhmaṇu |
kāḍhūni rākhe prāṇu | heṃci jāṇe || 143 ||
kīṃ māya vanīṃ pāpiyeṃ | ughaḍī kelī vipāyeṃ |
te nesavilyāvīṇa na pāhe | śiṣṭu jaisā || 144 ||
taise ajñānapramādādikīṃ | kāṃ prāktanahīna sadokhīṃ |
niṃdatvācyā sarvavikhīṃ | khil̤ile je || 145 ||
tayāṃ āṃgīka āpuleṃ | deūniyāṃ bhaleṃ |
visaravijatī saleṃ | salatīṃ tiyeṃ || 146 ||
agā puḍhilācā dokhu | karūni āpuliye diṭhī cokhu |
maga ghāpe avaloku | tayāvarī || 147 ||
jaisā pujūni devo pāhije | perūni śetā jāije |
toṣauni prasādu gheije | atithīcā || 148 ||
taiseṃ āpuleni guṇeṃ | puḍhilāceṃ uṇeṃ |
pheḍuniyāṃ pāhaṇeṃ | tayākaḍe || 149 ||
vāṃcūni na viṃdhijeṃ varmīṃ | nātuḍavije akarmīṃ |
na bolavije nāmīṃ | sadoṣīṃ tihīṃ || 150 ||
varī koṇe ekeṃ upāyeṃ | paḍileṃ teṃ ubheṃ hoye |
teṃca kīje parī ghāye | nedāve varmīṃ || 151 ||
paiṃ uttamāciyāsāṭhīṃ | nīca mānije kirīṭī |
heṃ vāṃconi diṭhī | doṣu na ghepe || 152 ||
agā apaiśūnyāceṃ lakṣaṇa | arjunā heṃ phuḍeṃ jāṇa |
mokṣamārgīṃceṃ sukhāsana | mukhya heṃ gā || 153 ||
ātāṃ dayā te aisī | pūrṇacaṃdrikā jaisī |
nivavitāṃ na kaḍasī | sāneṃ thora || 154 ||
taiseṃ duḥkhitāceṃ śiṇaṇeṃ | hiratāṃ sakaṇavapaṇeṃ |
uttamādhama neṇeṃ | vivaṃcūṃ gā || 155 ||
paiṃ jagīṃ jīvanāsārikheṃ | vastu aṃgavarī upakheṃ |
parī jāteṃ jīvita rākhe | tṛṇāceṃhi || 156 ||
taiseṃ puḍhilāceni tāpeṃ | kal̤aval̤aliye kṛpeṃ |
sarvasveṃsīṃ didhaleṃhi āpaṇapeṃ | thoḍeṃci game || 157 ||
nimna bharaliyāviṇeṃ | pāṇī ḍhal̤oṃci neṇe |
tevīṃ śrāṃtā toṣauni jāṇeṃ | sāmoreṃ pāṃ || 158 ||
paiṃ pāyīṃ kāṃṭā nehaṭe | taṃva vyathā jīvīṃ umaṭe |
taisā pol̤e saṃkaṭeṃ | puḍhilāṃceni || 159 ||
kāṃ pāvo śītal̤atā lāhe | kīṃ te ḍol̤yācilāgīṃ hoye |
taisā parasukheṃ jāye | sukhāvatu || 160 ||
kiṃbahunā tṛṣitālāgīṃ | pāṇī ārāyileṃ ase jagīṃ |
taiseṃ duḥkhitāṃce selabhāgīṃ | jiṇeṃ jayāceṃ || 161 ||
to puruṣu vīrarāyā | mūrtimaṃta jāṇa dayā |
mī udayajatāṃci tayā | ṛṇiyā lābheṃ || 162 ||
ātāṃ sūryāsi jīveṃ | anusaraliyā rājīveṃ |
parī teṃ to na śive | saurabhya jaiseṃ || 163 ||
kāṃ vasaṃtāciyā vāhāṇīṃ | āliyā vanaśrīcyā akṣauhiṇī |
te na karītuci gheṇī | nigālā to || 164 ||
heṃ aso mahāsiddhīsī | lakṣmīhī āliyā pāśīṃ |
parī mahāviṣṇu jaisī | na gaṇīca te || 165 ||
taise aihikīṃce kāṃ svargīṃce | bhoga pāīka jāliyā icchece |
parī bhogāve heṃ na ruce | manāmājīṃ || 166 ||
bahuveṃ kāya kautukīṃ | jīva nohe viṣayābhilākhī |
aloluptvadaśā ṭhāukī | jāṇa te he || 167 ||
ātāṃ māśiyāṃ jaiseṃ mohal̤a | jal̤acarāṃ jevīṃ jal̤a |
kāṃ pakṣiyāṃ aṃtarāl̤a | mokal̤eṃ heṃ || 168 ||
nātarī bāl̤akoddeśeṃ | māteceṃ sneha jaiseṃ |
kāṃ vasaṃtīcyā sparśeṃ | maū malayānil̤u || 169 ||
ḍol̤yāṃ priyācī bheṭī | kāṃ piliyāṃ kūrmīcī diṭhī |
taisīṃ bhūtamātrīṃ rāhaṭī | mavāl̤a te || 170 ||
sparśeṃ atimṛdu | mukhīṃ ghetāṃ susvādu |
ghrāṇāsi sugaṃdhu | ujāl̤u āṃgeṃ || 171 ||
to āvaḍe tevaḍhā ghetāṃ | viruddha jarī na hotāṃ |
tarī upame yetā | kāpūra kīṃ || 172 ||
parī mahābhūteṃ poṭīṃ vāhe | tevīṃci paramāṇūmājīṃ sāmāye |
yā viśvānusāra hoye | gagana jaiseṃ || 173 ||
kāya sāṃgoṃ aiseṃ jiṇeṃ | jeṃ jagāceni jīveṃ prāṇeṃ |
tayā nāṃva mhaṇeṃ | mārdava mī || 174 ||
ātāṃ parājayeṃ rājā | jaisā kadarthije lājā |
kāṃ māniyā nistejā | nikṛṣṭāstava || 175 ||
nānā cāṃḍāl̤a maṃdirāśīṃ | avacaṭeṃ āliyā saṃnyāśī |
maga lāja hoya jaisī | uttamā tayā || 176 ||
kṣatriyā raṇīṃ pal̤oni jāṇeṃ | teṃ koṇa sāhe lājiravāṇeṃ |
kāṃ vaidhavyeṃ pācāraṇeṃ | mahāsatiyeteṃ || 177 ||
rūpasā udayaleṃ kuṣṭa | saṃbhāvitāṃ kuṭīceṃ boṭa |
tayā lājā prāṇasaṃkaṭa | hoya jaiseṃ || 178 ||
taiseṃ auṭahātapaṇeṃ | jeṃ śava hoūni jiṇeṃ |
upajoṃ upajoṃ maraṇeṃ | nāvānāvā || 179 ||
tiyeṃ garbhamedamuseṃ | raktamūtraraseṃ |
voṃtīva hoūni ase | teṃ lājiravāṇeṃ || 180 ||
heṃ bahu aso dehapaṇeṃ | nāmarūpāsi yeṇeṃ |
nāhīṃ gā lājiravāṇeṃ | tayāhūnī || 181 ||
aisaisiyā avakal̤ā | ghepe śarīrācā kaṃṭāl̤ā |
te lāja paiṃ nirmal̤ā | nisugā goḍa || 182 ||
ātāṃ sūtrataṃtu tuṭaliyā | ceṣṭāci ṭhāke sāyakhaḍiyā |
taiseṃ prāṇajayeṃ karmeṃdriyāṃ | khuṃṭe gatī || 183 ||
kīṃ māval̤aliyā dinakaru | sare kiraṇāṃcā prasaru |
taisā manojayeṃ prakāru | jñāneṃdriyāṃcā || 184 ||
evaṃ manapavananiyameṃ | hotī dāhī iṃdriyeṃ akṣameṃ |
teṃ acāpalya varmeṃ | yeṇeṃ hoya || 185 ||
tejaḥ kṣamā dhṛtiḥ śaucamadroho nātimānitā |
bhavanti saṃpadaṃ daivīmabhijātasya bhārata || 3 ||
ātāṃ īśvaraprāptīlāgīṃ | pravartatāṃ jñānamārgīṃ |
dhiṃvaseyāci āṃgī | uṇīva nohe || 186 ||
vokhaṭeṃ maraṇā{ai}seṃ | teṃhī āleṃ agnipraveśeṃ |
parī prāṇeśvaroddeśeṃ | na gaṇīci satī || 187 ||
taiseṃ ātmanāthāciyā ādhī | lāūni viṣayaviṣācī bādhī |
dhāṃvoṃ āvaḍe pāṇadhī | śūnyāciye || 188 ||
na ṭhāke niṣedhu āḍa | na paḍe vidhīcī bhīḍa |
nupajeci jīvīṃ koḍa | mahāsiddhīceṃ || 189 ||
aiseṃ īśvarākaḍe nija | dhāṃve āpasayā sahaja |
tayā nāṃva teja | ādhyātmika teṃ || 190 ||
ātāṃ sarvahī sāhātiyā garimā | garvā na ye teci kṣamā |
jaiseṃ deha vāhoni romā | vāhaṇeṃ neṇeṃ || 191 ||
āṇi mātaliyā iṃdriyāṃce vega | kāṃ prācīneṃ khaval̤ale roga |
athavā yogaviyoga | priyāpriyāṃce || 192 ||
yayā āghaviyāṃcāci thoru | eke vel̤e āliyā pūru |
tarī agastya kāṃ hoūni dhīru | ubhā ṭhāke || 193 ||
ākāśīṃ dhūmācī rekhā | uṭhilī bahuvā āgal̤ikā |
te gil̤ī yekī jhul̤ukā | vārā jevīṃ || 194 ||
taiseṃ adhibhūtādhidaivāṃ | adhyātmādi upadravāṃ |
pātaleyāṃ pāṃḍavā | gil̤uni ghālī || 195 ||
aiseṃ cittakṣobhācyā avasarīṃ | ucalūni dhairyā jeṃ cāṃgāveṃ karī |
dhṛti mhaṇipe avadhārīṃ | tiyeteṃ gā || 196 ||
ātāṃ nirvāl̤ūni kanakeṃ | bharilā gāṃgeṃ pīyūkheṃ |
tayā kalaśāciyāsārikheṃ | śauca aseṃ || 197 ||
je āṃgīṃ niṣkāma ācāru | jīvīṃ viveku sācāru |
to sabāhya ghaḍalā ākāru | śucitvācāci || 198 ||
kāṃ pheḍita pāpa tāpa | pokhīta tīrīṃce pādapa |
samudrā jāya āpa | gaṃgeceṃ jaiseṃ || 199 ||
kāṃ jagāceṃ āṃdhya pheḍitu | śriyecīṃ rāul̤eṃ ughaḍitu |
nighe jaisā bhāsvatu | pradakṣiṇe || 200 ||
taisīṃ bāṃdhilīṃ soḍitā | buḍālīṃ kāḍhitā |
sāṃkaḍī pheḍitā | ārtāṃciyā || 201 ||
kiṃbahunā divasarātī | puḍhilāṃceṃ sukha unnati |
āṇita āṇita svārthīṃ | praveśije || 202 ||
vāṃcūni āpuliyā kājālāgīṃ | prāṇijātācyā ahitabhāgīṃ |
saṃkalpācīhī āḍavaṃgī | na karaṇeṃ jeṃ || 203 ||
paiṃ adrohatva aiśiyā goṣṭī | aikasī jiyā kirīṭī |
teṃ sāṃgitaleṃ heṃ diṭhī | pāhoṃ ye taiseṃ || 204 ||
āṇi gaṃgā śaṃbhūcā māthāṃ | pāvoni saṃkoce jevīṃ pārthā |
tevīṃ mānyapaṇeṃ sarvathā | lājaṇeṃ jeṃ || 205 ||
teṃ heṃ puḍhata puḍhatī | amānitva jāṇa sumatī |
māgāṃ sāṃgitaleṃse kitī | teṃci teṃ boloṃ || 206 ||
evaṃ ihīṃ savviseṃ | brahmasaṃpadā he vasata ase |
mokṣacakravartīceṃ jaiseṃ | agrahāra hoya || 207 ||
nānā he saṃpatti daivī | yā guṇatīrthāṃcī nīca navī |
nirviṇṇasagarāṃcī daivī | gaṃgāci ālī || 208 ||
kīṃ gaṇakusumāṃcī māl̤ā | he gheūni muktibāl̤ā |
vairāgyanirapekṣācā gal̤ā | giṃvasīta ase || 209 ||
kīṃ savviseṃ guṇajyotī | ihīṃ ujal̤ūni āratī |
gītā ātmayā nijapatī | nīrāṃjanā ālī || 210 ||
ugal̤iteṃ nirmal̤eṃ | guṇa iyeṃci muktāphal̤eṃ |
daivī śuktikal̤eṃ | gītārṇavīṃcī || 211 ||
kāya bahu vānūṃ aisī | abhivyaktī ye apaisī |
keleṃ daivī guṇarāśī | saṃpattirūpa || 212 ||
ātāṃ duḥkhācī āṃtuvaṭa velī | doṣakāṭyāṃcī jarī bharalī |
tarī nijābhidhānī ghālī | āsurī te || 213 ||
paiṃ tyājya tyajāvayālāgīṃ | jāṇāvī jarī anupayogī |
tarī aikā te cāṃgī | śrotraśaktī || 214 ||
tarī narakavyathā thorī | āṇāvayā doṣīṃghorīṃ |
mel̤u kelā te āsurī | saṃpatti he || 215 ||
nānā viṣavargu ekavaṭu | tayā nāṃva jaisā bāsaṭu |
āsurī saṃpattī hā khoṭu | doṣāṃcā taisā || 216 ||
dambho darpo'bhimānaśca krodhaḥ pāruṣyameva ca |
ajñānaṃ cābhijātasya pārtha saṃpadamāsurīm || 4 ||
tarī tayāci asurāṃ | doṣāṃmājīṃ jayā vīrā |
vāḍapaṇācā ḍāṃgorā | to daṃbhu aisā || 217 ||
jaisī āpulī jananī | nagna dāviliyā janīṃ |
te tīrthaci parī patanīṃ | kāraṇa hoya || 218 ||
kāṃ vidyā gurūpadiṣṭā | bobhāiliyā cohaṭāṃ |
tarī iṣṭadā parī aniṣṭā | hetu hotī || 219 ||
paiṃ āṃgeṃ buḍatāṃ mahāpūrīṃ | je vegeṃ kāḍhī pailatīrīṃ |
te nāṃvaci bāṃdhiliyā śirīṃ | buḍavī jaisī || 220 ||
kāraṇa jeṃ jīvitā | teṃ vānileṃ jarī sevitāṃ |
tarī annaci paṃḍusutā | hoya viṣa || 221 ||
taisā dṛṣṭādṛṣṭācā sakhā | dharmu jālā to phokārije dekhā |
tarī tāritā toci dokhā- | lāgīṃ hoya || 222 ||
mhaṇauni vācecā caubārā | ghātaliyā dharmācā pasārā |
dharmuci to adharmu hoya vīrā | to daṃbhu jāṇe || 223 ||
ātāṃ mūrkhāciye jibhe | akṣarāṃcā āṃbukhā subhe |
āṇi to brahmasabhe | na rijhe jaisā || 224 ||
kāṃ mādurī lokāṃcā ghoḍā | gajapatihī mānī thoḍā |
kāṃ kāṃṭiyevarilyā saraḍā | svarguhī nīca || 225 ||
tṛṇāceni iṃdhaneṃ | āgī dhāṃve gaganeṃ |
thillarabal̤eṃ mīneṃ | na gaṇije siṃdhu || 226 ||
taisā māje striyā dhaneṃ | vidyā stutī bahuteṃ māneṃ |
eke divasīṃceni parānneṃ | alpaku jaisā || 227 ||
abhracchāyeciyā joḍī | nidaivu ghara moḍī |
mṛgāṃbu dekhoni phoḍī | paṇiyāḍeṃ mūrkha || 228 ||
kiṃbahunā aisaiseṃ | utaṇeṃ jeṃ saṃpattimiseṃ |
to darpu gā anāriseṃ | na boleṃ gheīṃ || 229 ||
āṇi jagā vedīṃ viśvāsu | āṇi viśvāsīṃ pūjya īśu |
jagīṃ eka tejasu | sūryuci hā || 230 ||
jagaspṛhe āspada | eka sārvabhaumapada |
na maraṇeṃ nirvivāda | jagā paḍhiyeṃ || 231 ||
mhaṇauni jaga utsāheṃ | yāteṃ vānūṃ jāye |
kīṃ teṃ āikoni matsaru vāhe | phugoṃ lāge || 232 ||
mhaṇe īśvarāteṃ khāyeṃ | tayā vedā viṣa sūyeṃ |
gauravāmājīṃ trāye | bhaṃgīta ase || 233 ||
pataṃgā nāvaḍe jyotī | khadyotā bhānūcī khaṃtī |
ṭiṭibheneṃ āpāṃpatī | vairī kelā || 234 ||
taisā abhimānāceni moheṃ | īśvarāceṃhī nāma na sāhe |
bāpāteṃ mhaṇe maja he | savatī jālī || 235 ||
aisā mānyatecā puṣṭagaṃḍu | to abhimānī paramalaṃḍu |
rauravācā rūḍhu | mārguci pai || 236 ||
āṇi puḍhilāṃceṃ sukha | dekhaṇiyāceṃ hoya mikha |
caḍhe krodhāgnīceṃ vikha | manovṛttī || 237 ||
śītal̤āciye bheṭī | tātalā telīṃ āgī uṭhī |
caṃdru dekhoni jal̤e poṭīṃ | kolhā jaisā || 238 ||
viśvāceṃ āyuṣya jeṇeṃ ujal̤e | to sūryu udailā dekhoni saval̤e |
pāpiyā phuṭatī ḍol̤e | ḍuḍul̤āce || 239 ||
jagācī sukhapahāṃṭa | corāṃ maraṇāhūni nikṛṣṭa |
dudhāceṃ kāl̤akūṭa | hoya vyāl̤īṃ || 240 ||
agādheṃ samudrajal̤eṃ | prāśitāṃ adhika jal̤e |
vaḍavāgnī na mil̤e | śāṃti kahīṃ || 241 ||
taisā vidyāvinodavibhaveṃ | dekhe puḍhilāṃcīṃ daiveṃ |
taṃva taṃva roṣu duṇāve | krodhu to jāṇa || 242 ||
āṇi mana sarpācī kuṭī | ḍol̤e nārācāṃcī suṭī |
bolaṇeṃ te vṛṣṭī | iṃgal̤āṃcī || 243 ||
yera jeṃ kriyājāta | teṃ tikhayāceṃ karvata |
aiseṃ sabāhya khasāsita | jayāceṃ gā || 244 ||
to manuṣyāṃta adhamu jāṇa | pāruṣyāceṃ avataraṇa |
ātāṃ āika khūṇa | ajñānācī || 245 ||
tarī śītoṣṇasparśā | nivāḍu neṇeṃ pāṣāṇu jaisā |
kāṃ rātrī āṇi divasā | jātyaṃdhu to || 246 ||
āgī uṭhilā ārogaṇeṃ | jaisā khādyākhādya na mhaṇe |
kāṃ parisā pāḍu neṇeṃ | sonayā lohā || 247 ||
nātarī nānārasīṃ | righoni darvī jaisī |
parī rasasvādāsī | cākhoṃ neṇeṃ || 248 ||
kāṃ vārā jaisā pārakhī | navheci gā mārgāmārgavikhīṃ |
taise kṛtyākṛtyavivekīṃ | aṃdhapaṇa jeṃ || 249 ||
heṃ cokha heṃ mail̤a | aiseṃ neṇoniyāṃ bāl̤a |
dekhe teṃ keval̤a | mukhīṃci ghālī || 250 ||
taiseṃ pāpapuṇyāceṃ khicaṭeṃ | karoni khātāṃ buddhiceṣṭe |
kaḍu madhura na vāṭe | aisī je daśā || 251 ||
tiye nāma ajñāna | yā bolā nāhīṃ āna |
evaṃ sāhī doṣāṃceṃ cinha | sāṃgitaleṃ || 252 ||
ihīṃca sāhī doṣāṃgīṃ | he āsurī saṃpatti dāṭugī |
jaiseṃ thora viṣaya subhage aṃgīṃ | aṃga sāneṃ || 253 ||
kāṃ tighā vanhīṃcyā pāṃtī | pāhatāṃ thoḍe ṭhāya gamatī |
parī viśvahī prāṇāhutī | karūṃ na pure || 254 ||
dhātayāhī geliyā śaraṇa | tridoṣīṃ na cuke maraṇa |
tayā tihīṃcī duṇī jāṇa | sāhī doṣa he || 255 ||
ihīṃ sāhī doṣīṃ saṃpūrṇīṃ | jālī iyeci ubhāraṇī |
mhaṇauni āsurī uṇī | saṃpadā navhe || 256 ||
parī krūragrahāṃcī jaisī | māṃdī mil̤e ekeci rāśī |
kāṃ yetī niṃdakāpāsīṃ | aśeṣa pāpeṃ || 257 ||
maraṇārāceṃ āṃga | paḍighātī avagheci roga |
kāṃ kumuhūrtīṃ duryoga | ekavaṭatī || 258 ||
viśvāsalā ātuḍavīje corā | śiṇalā suije mahāpurā |
taiseṃ doṣīṃ ihīṃ narā | aniṣṭa kīje || 259 ||
kāṃ āyuṣya jātiye vel̤e | śel̤iye sātaveul̤ī mil̤e |
taise sāhī doṣa sagal̤e | joḍatī tayā || 260 ||
mokṣamārgākaḍe | jaiṃ yāṃcā āṃbukhā paḍe |
taiṃ na nighe mhaṇauni buḍe | saṃsārīṃ to || 261 ||
adhamāṃ yonīṃcyā pāuṭīṃ | utarata jo kirīṭī |
sthāvarāṃhī tal̤avaṭīṃ | baisaṇeṃ ghe || 262 ||
heṃ aso tayācyā ṭhāyīṃ | mil̤oni sāhī doṣīṃ ihīṃ |
āsurī saṃpatti pāhīṃ | vāḍhavije || 263 ||
aisiyā yā donī | saṃpadā prasiddhā janīṃ |
sāṃgitaliyā cinhīṃ | vegal̤ālyā || 264 ||
daivī saṃpadvimokṣāya nibandhāyāsurī matā |
mā śucaḥ saṃpadaṃ daivīmabhijāto'si pāṇḍava || 5 ||
iyā donhīṃmājīṃ pahilī | daivī je mhaṇitalī |
te mokṣasūryeṃ pāhalī | ukhāci jāṇa || 265 ||
yerī je dusarī | saṃpatti kāṃ āsurī |
te mohalohācī kharī | sāṃkhal̤ī jīvāṃ || 266 ||
parī heṃ āikoni jhaṇeṃ | bhaya ghesī ho maneṃ |
kāya rātrīcā dineṃ | dhāku dharije || 267 ||
he āsurī saṃpatti tayā | baṃdhālāgīṃ dhanaṃjayā |
jo sāhī doṣāṃ yayāṃ | āśrayo hoya || 268 ||
tūṃ taṃva pāṃḍavā | sāṃgitaleyā daivā |
guṇanidhī baravā | janmalāsī || 269 ||
mhaṇauni pārthā tūṃ yā | daivī saṃpattī svāmiyā |
hoūni yāveṃ uvāyā | kaivalyāciyā || 270 ||
dvau bhūtasargau loke'smin daiva āsura eva ca |
daivo vistaraśaḥ prokta āsuraṃ pārtha me śruṇu || 6 ||
āṇi daivāṃ āsurāṃ | saṃpattivaṃtāṃ narāṃ |
anādisiddha ujagarā | rāhāṭīcā āhe || 271 ||
jaiseṃ rātrīcyā avasarīṃ | vyāpārije niśācarīṃ |
divasā suvyavahārīṃ | manuṣyādikīṃ || 272 ||
taisiyā āpulāliyā rāhāṭīṃ | vartatī donhī sṛṣṭī |
daivī āṇi kirīṭī | āsurī yetha || 273 ||
tevīṃci vistārūni daivī | jñānakathanādi prastāvīṃ |
māgīla graṃthīṃ baravī | sāṃgitalī || 274 ||
ātāṃ āsurī je sṛṣṭī | tethiṃcī upalaūṃ goṭhī |
avadhānācī diṭhī | de pāṃ nikī || 275 ||
tarī vādyeṃvīṇa nādu | nedī kavaṇāhī sādu |
kāṃ apuṣpīṃ makaraṃdu | na labhe jaisā || 276 ||
taisī prakṛti he āsura | ekalī nohe gocara |
jaṃva ekādheṃ śarīra | mālhātīnā || 277 ||
maga āviṣkāralā lāṃkuḍeṃ | pāvaku jaisā joḍe |
taisī prāṇidehīṃ sāṃpaḍe | āṭopalī he || 278 ||
te vel̤īṃ je vāḍhī ūṃsā | teci āṃtulā rasā |
dehākāru hoya taisā | prāṇiyāṃcā || 279 ||
ātāṃ tayāci prāṇiyāṃ | rūpa karūṃ dhanaṃjayā |
ghaḍale je āsurīyā | doṣavṛṃdīṃ || 280 ||
pravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca janā na vidurāsurāḥ |
na śaucaṃ nāpi cācāro na satyaṃ teṣu vidyate || 7 ||
tarī puṇyālāgīṃ pravṛttī | kāṃ pāpāviṣayīṃ nivṛttī |
yā jāṇaṇeyācī rātī | tayāṃceṃ mana || 281 ||
nigaṇeyā āṇi praveśā | citta nedītu āveśā |
kośakiṭu jaisā | jācinnalā paiṃ || 282 ||
kāṃ didhaleṃ māgutī yeīla | kīṃ na ye heṃ puḍhīla |
na pāhātāṃ de bhāṃḍavala | mūrkha corāṃ || 283 ||
taisiyā pravṛtti nivṛtti donī | neṇijatī āsurīṃ janīṃ |
āṇi śauca te svapnīṃ | dekhatī nā te || 284 ||
kāl̤imā sāṃḍīla kol̤asā | varī cokhī hoīla vāyasā |
rākṣasahī māṃsā | viṭoṃ śake || 285 ||
parī āsurāṃ prāṇiyāṃ | śauca nāhīṃ dhanaṃjayā |
pavitratva jevīṃ bhāṃḍiyā | madyāciyā || 286 ||
vāḍhavitī vidhīcī āsa | kāṃ pāhātī vaḍilāṃcī vāsa |
ācārācī bhāṣa | neṇatīci te || 287 ||
jaiseṃ caraṇeṃ śel̤iyeceṃ | kāṃ dhāvaṇeṃ vāriyāceṃ |
jāl̤aṇeṃ āgīceṃ | bhalateuteṃ || 288 ||
taiseṃ puḍhāṃ sūni svaira | ācaratī te gā āsura |
satyeṃsi kīra vaira | sadāci tayāṃ || 289 ||
jarī nāṃgiyā āpuliyā | viṃcū karī gudaguliyā |
tarī sācā bolī boliyā | bolatī te || 290 ||
āpānāceni toṃḍeṃ | jarī sugaṃdhā yeṇeṃ ghaḍe |
tarī satya tayāṃ joḍe | āsurāṃteṃ || 291 ||
aiseṃ te na karitāṃ kāṃhīṃ | āṃgeṃci vokhaṭe pāhīṃ |
ātāṃ bolatī te navāī | sāṃgijaila || 292 ||
eṟhavīṃ kareyācyā ṭhāyīṃ cāṃga | teṃ tayāsi kaiceṃ nīṭa āṃga |
taisā āsurāṃcā prasaṃga | prasaṃgeṃ parīsa || 293 ||
udhavaṇīceṃ jevīṃ toṃḍa | ubhal̤ī dhuṃvāce ubhaḍa |
heṃ jāṇije tevīṃ ughaḍa | sāṃgoṃ te bola || 294 ||
asatyamapratiṣṭhaṃ te jagadāhuranīśvaram |
aparasparasaṃbhūtaṃ kimanyat kāmahaitukam || 8 ||
tarī viśva hā anādi ṭhāvo | yetha niyaṃtā īśvararāvo |
cāvaḍiye nyāvo anyāvo | nivaḍī vedu || 295 ||
vedīṃ anyāyīṃ paḍe | to nirayabhogeṃ daṃḍe |
sanyāyī to suravāḍeṃ | svargīṃ jiye || 296 ||
aisī he viśvavyavasthā | anādi je pārthā |
iyeteṃ mhaṇatī te vṛthā | avagheṃci heṃ || 297 ||
yajñamūḍha ṭhakile yāgīṃ | devapiseṃ pratimāliṃgīṃ |
nāgavile bhagave yogī | samādhibhrameṃ || 298 ||
yetha āpuleni bal̤eṃ | bhogije jeṃ jeṃ veṃṭāl̤eṃ |
heṃ vāṃconi vegal̤eṃ | puṇya āhe ? || 299 ||
nā aśaktapaṇeṃ āṃgikeṃ | vegal̤aveṃṭāl̤īṃ na ṭakeṃ |
aisā gādijevīṇa viṣayasukheṃ | teṃci pāpa || 300 ||
prāṇa ghepatī saṃpannāṃce | te pāpa jarī sāceṃ |
tarī sarvasva hātā ye tayāṃceṃ | heṃ puṇyaphal̤a kīṃ ? || 301 ||
bal̤ī abal̤āteṃ khāya | heṃci bādhita jarī hoya |
tarī māsayāṃ kāṃ na hoya | nisaṃtāna ? || 302 ||
āṇi kul̤eṃ śodhūni donhī | kumāreṃci śubhalagnīṃ |
mel̤avījatī prajāsādhanīṃ | hetu jarī || 303 ||
tarī paśupakṣādi jātī | jayā mitī nāhīṃ saṃtatī |
tayāṃ koṇeṃ pratipattīṃ | vivāha kele ? || 304 ||
coriyeceṃ dhana āleṃ | tarī teṃ koṇāsi viṣa jāleṃ ? |
vālabheṃ paradvāra keleṃ | koḍhī koṇī hoya ? || 305 ||
mhaṇauni devo gosāṃvī | to dharmādharmu bhogavī |
āṇi paratrācyā gāṃvīṃ | karī to bhogī || 306 ||
parī paratra nā devo | na dise mhaṇauni teṃ vāvo |
āṇi kartā nime mā ṭhāvo | bhogyāsi kavaṇu ? || 307 ||
yetha urvaśiyā iṃdra sukhī | jaisā kāṃ svargalokīṃ |
taisāci kṛmihī narakīṃ | lol̤atu ślāghe || 308 ||
mhaṇauni naraka svargu | navhe pāpapuṇyabhāgu |
je dohīṃ ṭhāyīṃ sukhabhogu | kāmācāci to || 309 ||
yākāraṇeṃ kāmeṃ | strīpuruṣayugmeṃ |
mil̤atī tetha janme | āghaveṃ jaga || 310 ||
āṇi jeṃ jeṃ abhilāṣeṃ | svārthālāgīṃ heṃ poṣe |
pāṭhīṃ parasparadveṣeṃ | kāmaci nāśī || 311 ||
evaṃ kāmāvāṃcūni kāṃhīṃ | jagā mūl̤aci āna nāhīṃ |
aiseṃ bolatī pāhīṃ | āsura gā te || 312 ||
ātāṃ aso heṃ kiḍāl̤a | bolī na karūṃ paghal̤a |
sāṃgatāṃci saphola | hotase vācā || 313 ||
etāṃ dṛṣṭimavaṣṭabhya naṣṭātmāno'lpabuddhayaḥ |
prabhavantyugrakarmāṇaḥ kṣayāya jagato'hitāḥ || 9 ||
āṇi īśvarāciyā khaṃtī | nusadhiyāci karitī cāṃthī |
heṃhī nāhīṃ cittīṃ | niścayo eku || 314 ||
kiṃbahunā ughaḍa | āṃgī lāūniyāṃ pākhāṃḍa |
nāstikapaṇāceṃ hāḍa | roṃvileṃ jīvīṃ || 315 ||
te vel̤īṃ svargālāgīṃ ādaru | kāṃ narakācā aḍadaru |
yā vāsanāṃcā aṃkuru | jal̤oni gelā || 316 ||
maga keval̤a ye dehakhoḍāṃ | amedhyodakācā buḍabuḍā |
viṣayapaṃkīṃ suhāḍā | buḍāle gā || 317 ||
jaiṃ āṭāveṃ hotī jal̤acara | taiṃ ḍohīṃ mil̤atīṃ ḍhīvara |
kāṃ paḍāveṃ hoya śarīra | taiṃ rogā udayo || 318 ||
udaijaṇeṃ ketūceṃ jaiseṃ | viśvā aniṣṭoddeśeṃ |
janmatī te taise | lokāṃ āṭūṃ || 319 ||
virūḍhaliyā aśubha | phuṭatī taiṃ te koṃbha |
pāpāce kīrtistaṃbha | cālate te || 320 ||
āṇi māgāṃpuḍhāṃ jāl̤aṇeṃ | vāṃcūni āgī kāṃhīṃ neṇeṃ |
taiseṃ viruddhaci eka karaṇeṃ | bhalateyāṃ || 321 ||
parī teṃci gā karaṇeṃ | ādaritī saṃbhrameṃ jeṇeṃ |
to āika pārthā mhaṇe | śrīnivāsu || 322 ||
kāmamāśritya duṣpūraṃ dambhamānamadānvitāḥ |
mohād gṛhītvā'sadgrahānpravartante'śucivratāḥ || 10 ||
tarī jāl̤a pāṇiyeṃ na bhare | āgī iṃdhana na pure |
tayāṃ durbharāṃciye dhure | bhukāl̤u jo || 323 ||
tayā kāmācā volāvā | jīvīṃ dharuniyā pāṃḍavā |
daṃbhamānācā mel̤āvā | mel̤avitī || 324 ||
mātaliyā kuṃjarā | āgal̤ī jālī madirā |
taisā madācā tāṭhā taṃva jarā | caḍhatāṃ āṃgīṃ || 325 ||
āṇi āgrahā toci ṭhāvo | varī mauḍhyā{ai}sā sāvāvo |
maga kāya vānūṃ nirvāho | niścayācā || 326 ||
jihīṃ paropatāpu ghaḍe | parāvā jīvu ragaḍe |
tihīṃ karmīṃ hoūni gāḍhe | janmavṛttī || 327 ||
maga āpuleṃ keleṃ phokāritī | āṇi jagāteṃ dhikkāritī |
dāhīṃ diśīṃ pasaritī | spṛhājāl̤a || 328 ||
aiseni gā āṭopeṃ | thoriyeṃ āṇatī pāpeṃ |
dharmadhenu khurapeṃ | suṭaleṃ jaiseṃ || 329 ||
cintāmaparimeyāṃ ca pralayāntāmupāśritāḥ |
kāmopabhogaparamā etāvaditi niścitāḥ || 11 ||
yāci ekā āyatī | tayāciyā karmapravṛttī |
āṇi jiṇiyāhī parautī | vāhatī ciṃtā || 330 ||
pātāl̤āhūni nimna | jiyeciye uṃcīye sāneṃ gagana |
jeṃ pāhātāṃ tribhuvana | aṇuhī nohe || 331 ||
te yogapaṭācī mavaṇī | jīvīṃ aniyama ciṃtavaṇī |
je sāṃḍūṃ neṇeṃ maraṇīṃ | vallabhā jaisī || 332 ||
taisī ciṃtā apāra | vāḍhavitī niraṃtara |
jīvīṃ sūni asāra | viṣayādika || 333 ||
striyā gāileṃ āikāveṃ | strīrūpa ḍol̤āṃ dekhāveṃ |
sarveṃdriyeṃ āliṃgāveṃ | striyeteṃci || 334 ||
kuravaṃḍī kīje amṛteṃ | aiseṃ sukha striyeparauteṃ |
nāhīṃci mhaṇauni citteṃ | niścayo kelā || 335 ||
maga tayāci strībhogā- | lāgīṃ pātāl̤a svargā |
dhāṃvatī digvibhāgā | parautehī || 336 ||
āśāpāśaśatairbaddhāḥ kāmakrodhaparāyāṇāḥ |
īhante kāmabhogārthamanyāyenārthasañcayān || 12 ||
āmiṣakaval̤u thorī āśā | na vicāritāṃ gil̤ī māsā |
taiseṃ kīje viṣayāśā | tayāṃsi gā || 337 ||
vāṃchita taṃva na pavatī | maga koraḍiyeci āśecī saṃtatī |
vāḍhaūṃ vāḍhaūṃ hotī | kośakiḍe || 338 ||
āṇi pasarilā abhilāṣu | apūrṇu hoya toci dveṣu |
evaṃ kāmakrodhāṃhūni adhiku | puruṣārthu nāhīṃ || 339 ||
dihā kholaṇeṃ rātrīṃ jāgovā | ṭhāṇāṃtarīyāṃ jaisā pāṃḍavā |
ahorātrīṃhī visāṃvā | bheṭecinā || 340 ||
taiseṃ uṃcauni loṭileṃ kāmeṃ | nehaṭatī krodhāciye ḍheme |
tarī rāgadveṣa premeṃ | na mātī keṃhī || 341 ||
tevīṃci jīvīṃciyā hāṃvā | viṣayavāsanāṃcā mel̤āvā |
kelā tarī bhogāvā | artheṃ kīṃ nā ? || 342 ||
mhaṇauni bhogāvayājogā | puratā arthu paiṃ gā |
āṇāvayā jagā | jhoṃbatī sairā || 343 ||
ekāteṃ sādhūni māritī | ekāci sarvasveṃ haritī |
ekālāgīṃ ubhāritī | apāyayaṃtreṃ || 344 ||
pāśikeṃ potīṃ vāgurā | suṇīṃ sasāṇeṃ cikāṭī khoṃcārā |
gheūni nighatī ḍoṃgarā | pāradhī jaiseṃ || 345 ||
te posāvayā poṭa | mārūni prāṇiyāṃce saṃghāṭa |
āṇitī aiseṃ nikṛṣṭa | teṃhī karitī || 346 ||
paraprāṇaghāteṃ | mel̤avitī vitteṃ |
mil̤ālyā citteṃ | toṣaṇeṃ kaiseṃ || 347 ||
idamadya mayā labdhamimaṃ prāpsye manoratham |
idamastīdamapi me bhaviṣyati punardhanam || 13 ||
mhaṇe āji miyāṃ | saṃpatti bahutekāṃciyā |
āpulyā hātīṃ keliyā | dhanyu nā mī ? || 348 ||
aisā ślāghoṃ jaṃva jāye | taṃva mana āṇīkahī vāhe |
saveṃci mhaṇe pāhe | āṇikāṃceṃhī āṇūṃ || 349 ||
heṃ jetuleṃ ase joḍileṃ | tayāceni bhāṃḍavaleṃ |
lābhā gheīna uraleṃ | carācara heṃ || 350 ||
aiseni dhanā viśvāciyā | mīci hoīna svāmiyā |
maga diṭhī paḍe tayā | uroṃ nedī || 351 ||
asau mayā hataḥ śatruṟaniṣye cāparānapi |
īśvaro'hamahaṃ bhogī siddho'haṃ balavān sukhī || 14 ||
he mārile vairī thoḍe | āṇīkahī sādhīna gāḍhe |
maga nāṃdena pavāḍeṃ | yekalāci mī || 352 ||
maga mājhī hotīla kāmārīṃ | tiyeṃvāṃcūni yereṃ mārīṃ |
kiṃbahunā carācarīṃ | īśvaru to mī || 353 ||
mī bhogabhūmīcā rāvo | āji sarvasukhāsī ṭhāvo |
mhaṇauni iṃdruhī vāvo | māteṃ pāhuni || 354 ||
mī maneṃ vācā deheṃ | karīṃ te kaiseṃ nohe |
keṃ majavāṃcūni āhe | ājñāsiddha āna ? || 355 ||
taṃvaci bal̤iyā kāl̤u | jaṃva na diseṃ mī aturbal̤u |
sukhācā kīra nikhil̤u | rāsivā mīci || 356 ||
āḍhyo'bhijanavānasmi ko'nyo'sti sadṛśo mayā |
yakṣye dāsyāmi modiṣya ityajñānavimohitāḥ || 15 ||
kuberu āthilā hoye | parī to neṇeṃ mājhī soye |
saṃpattī majasama navhe | śrīnāthāhī || 357 ||
mājhiyā kul̤ācā ujāl̤ū | kāṃ jātigotāṃcā mel̤ū |
pāhatāṃ brahmāhī hal̤ū | uṇāci dise || 358 ||
mhaṇauni miravitī nāṃveṃ | vāyāṃ īśvarādi āghave |
nāhīṃ majasīṃ sarī pāve | aiseṃ koṇhī || 359 ||
ātāṃ lopalā abhicāru | tayā karīna mī jīrṇoddhāru |
pratiṣṭhīna paramāru | yāgavarī || 360 ||
māteṃ gātī vānitī | naṭanāceṃ rijhavitī |
tayāṃ deīna māgatī | te te vastu || 361 ||
mājirā annapānīṃ | pramadāṃcyā āliṃganīṃ |
mī hoīna tribhuvanīṃ | ānaṃdākāru || 362 ||
kāya bahu sāṃgoṃ aiseṃ | te āsurīprakṛtī piseṃ |
turaṃbitī asoseṃ | gaganaul̤eṃ tiyeṃ || 363 ||
anekacittavibhrāntā mohajālasamāvṛtāḥ |
prasaktāḥ kāmabhogeṣu patanti narake'śucau || 16 ||
jvarāceni āṭopeṃ | rogī bhalataiseṃ jalpe |
cāval̤atī saṃkalpeṃ | jāṇa te taiseṃ || 364 ||
ajñāna ātule dhul̤ī | mhaṇauni āśā vāhaṭul̤ī |
bhovaṃḍījatī aṃtarāl̤īṃ | manorathāṃcyā || 365 ||
aniyama āṣāḍha megha | kāṃ samudrormī abhaṃga |
taise kāmitī anega | akhaṃḍa kāma || 366 ||
maga paiṃ kāmanāci tayā | jīvīṃ jālyā velariyā |
vorapilī kāṃṭiyā | kamal̤eṃ jaisīṃ || 367 ||
kāṃ pāṣāṇāciyā māthāṃ | hāṃḍī phuṭalī pārthā |
jīvīṃ taiseṃ sarvathā | kuṭake jāle || 368 ||
tevhāṃ caḍhatiye rajanī | tamācī hoya puravaṇī |
taisā moho aṃtaḥkaraṇīṃ | vāḍhoṃci lāge || 369 ||
āṇi vāḍhe jaṃva jaṃva moho | taṃva taṃva viṣayīṃ roho |
viṣaya tetha ṭhāvo | pātakāsī || 370 ||
pāpeṃ āpaleni thāṃveṃ | jaṃva karitī mel̤āve |
taṃva jitāṃci āghave | yetī narakāṃ || 371 ||
mhaṇauni gā sumatī | je kumanorathāṃ pāl̤itī |
te āsura yetī vastī | tayā ṭhāyā || 372 ||
jetha asipatrataruvara | khadirāṃgārāce ḍoṃgara |
tātalā telīṃ sāgara | utatātī || 373 ||
jetha yātanāṃcī śreṇī | he nitya navī yamajācaṇī |
paḍatī tiye dāruṇīṃ | narakalokīṃ || 374 ||
aise narakāciye śele | bhāgīṃ je je janmale |
tehī dekhoṃ bhulale | yajitī yāgīṃ || 375 ||
eṟhavīṃ yāgādika kriyā | āhāṇa teci dhanaṃjayā |
parī viphal̤atī ācaroniyāṃ | nāṭakī jaisī || 376 ||
vallabhāciyā ujariyā | āpaṇayāprati kustriyā |
joḍoni toṣitī jaisiyāṃ | ahevapaṇeṃ || 377 ||
ātmasaṃbhāvitāḥ stabdhā dhanamānamadānvitāḥ |
yajante nāmayajñaiste dambhenāvidhipūrvakam || 17 ||
taiseṃ āpaṇayāṃ āpaṇa | mānitāṃ mahaṃtapaṇa |
phugatī asādhāraṇa | garveṃ teṇeṃ || 378 ||
maga lavoṃ neṇatī kaise | āṭivā lohāce khāṃba jaise |
kāṃ udhavale ākāśeṃ | śil̤ārāśī || 379 ||
taiseṃ āpuliye barave | āpaṇaci rijhatāṃ jīveṃ |
tṛṇāhīhūni āghaveṃ | mānitī nīca || 380 ||
varī dhanāciyā madirā | mājūni dhanurdharā |
kṛtyākṛtyavicārā | savateṃ keleṃ || 381 ||
jayā āṃgīṃ āyatī aisī | tetha yajñācī goṭhī kāyasī |
tarī kāya kāya pisīṃ | na karitī gā ? || 382 ||
mhaṇauni koṇe eke vel̤e | mauḍhyamadyāceni bal̤eṃ |
yāgācīṃhī ṭavāl̤eṃ | ādaritī || 383 ||
nā kuṃḍa maṃḍapa vedī | nā ucita sādhanasamṛddhī |
āṇi tayāṃsī taṃva vidhī | dvaṃdvaci sadā || 384 ||
devāṃ brāhmaṇāṃceni nāṃveṃ | āḍavārenahi nohāveṃ |
aiseṃ āthī tetha yāveṃ | lāge kavaṇā ? || 385 ||
paiṃ vāsaruvācā bhokasā | gāīpuḍheṃ ṭhevūni jaisā |
ugāṇā ghetī kṣīrarasā | buddhivaṃta || 386 ||
taiseṃ yāgāceni nāṃveṃ | jaga vāūni hāṃveṃ |
nāgavitī āghaveṃ | aherāvārī || 387 ||
aiśā kāṃhīṃ āpuliyā | homitī je ujariyā |
teṇeṃ kāmitī prāṇiyā | sarvanāśu || 388 ||
ahaṅkāraṃ balaṃ darpaṃ kāmaṃ krodham ca saṃśritāḥ |
māmātmaparadeheṣu pradviṣanto'bhyasūyakāḥ || 18 ||
maga puḍhāṃ bherī niśāṇa | lāunī te dīkṣitapaṇa |
jagīṃ phokāritī āṇa | vāvo vāvo || 389 ||
tevhāṃ mahattveṃ teṇeṃ adhamā | garvā caḍhe mahimā |
jaise leve didhale tamā | kājal̤āce || 390 ||
taiseṃ mauḍhya ghaṇāve | auddhatya uṃcāve |
ahaṃkāru duṇāve | avivekuhī || 391 ||
maga dujayācī bhāṣa | nuravāvayā niḥśeṣa |
bal̤īyepaṇā adhika | hoya bal̤a || 392 ||
aisā ahaṃkāra bal̤ā | jāliyā ekaval̤ā |
darpasāgaru maryādavel̤ā | sāṃḍūni ute || 393 ||
maga vosaṃḍileni darpeṃ | kāmāhī pitta kurupe |
tayā dhagīṃ saiṃgha pal̤ipe | krodhāgni to || 394 ||
tetha unhāl̤ā āgī kharamarā | telātupāciyā koṭhārā |
lāgalā āṇi vārā | suṭalā jaisā || 395 ||
taisā ahaṃkāru bal̤ā ālā | darpu kāmakrodhīṃ gūḍhalā |
yā dohīṃcā mel̤u jālā | jayāṃcyā ṭhāyīṃ || 396 ||
te āpuliyā saveśā | maga koṇī koṇī hiṃsā |
yā prāṇiyāṃte vīreśā | na sādhatī gā ? || 397 ||
pahileṃ taṃva dhanurdharā | āpuliyā māṃsarudhirā |
veṃcu karitī abhicārā- | lāgoniyāṃ || 398 ||
tetha jāl̤itī jiyeṃ deheṃ | yāmājīṃ jo mī āheṃ |
tayā ātmayā maja ghāye | vājatī te || 399 ||
āṇi abhicārakīṃ tihīṃ | upadravije jetuleṃ kāṃhīṃ |
tetha caitanya mī pāhīṃ | sīṇu pāve || 400 ||
āṇi abhicārāvegal̤eṃ | vipāyeṃ je avagal̤eṃ |
tayā ṭākitī iṭāl̤eṃ | paiśūnyācīṃ || 401 ||
satī āṇi satpurukha | dānaśīl̤a yājñika |
tapasvī alaukika | saṃnyāsī je || 402 ||
kāṃ bhakta hana mahātme | iyeṃ mājhīṃ nijācīṃ dhāmeṃ |
nirvāl̤alīṃ homadharmeṃ | śrautādikīṃ || 403 ||
tayāṃ dveṣāceni kāl̤akūṭeṃ | bāsaṭoni tikhaṭeṃ |
kubolāṃcīṃ sadaṭeṃ | sūti kāṃḍeṃ || 404 ||
tānahaṃ dviṣataḥ krūrān saṃsāreṣu narādhamān |
kṣipāmyajasramaśubhānāsurīṣveva yoniṣu || 19 ||
aise āghavāci parī | pravartale mājhyā vairī |
tayāṃ pāpiyāṃ jeṃ mī karīṃ | teṃ āika pāṃ || 405 ||
tarī manuṣyadehācā tāgā | gheūni rusatī je jagā |
te padavī hironi paiṃ gā | aise ṭhevīṃ || 406 ||
je kleśagāṃvīṃcā ukaraḍā | bhavapurīṃcā pānavaḍā |
te tamoyoni tayāṃ mūḍhāṃ | vṛttīci deṃ || 407 ||
maga āhārāceni nāṃveṃ | tṛṇahī jetha nugave |
te vyāghra vṛścika āḍave | taisiye karīṃ || 408 ||
tetha kṣudhāduḥkheṃ bahuteṃ | toḍūni khātī āpaṇayāteṃ |
maramaroṃ māguteṃ | hotaci asatī || 409 ||
kāṃ āpulā garal̤ajāl̤īṃ | jal̤itī āṃgācī peṃdal̤ī |
te sarpaci karīṃ bil̤īṃ | niruṃdhalā || 410 ||
parī ghetalā śvāsu ghāpe | yetulenahī māpeṃ |
visāṃvā tayāṃ nāṭope | durjanāṃsī || 411 ||
aiseni kalpāṃciyā koḍī | gaṇitāṃhī saṃkhyā thoḍī |
tetulā vel̤u na kāḍhī | kleśauni tayāṃ || 412 ||
tarī tayāṃsī jetha jāṇeṃ | tethiṃceṃ heṃ pahileṃ peṇeṃ |
teṃ pāvoni yereṃ dāruṇeṃ | na hotī duḥkheṃ || 413 ||
āsurīṃ yonimāpannā mūḍhā janmani janmani |
māmaprāpyaiva kaunteya tato yāntyadhamāṃ gatim || 20 ||
hā ṭhāyavarī | saṃpatti te āsurī |
adhogatī avadhārīṃ | joḍilī tihīṃ || 414 ||
pāṭhīṃ vyāghrādi tāmasā | yonī to al̤umāl̤u aisā |
dehādhārācā usāsā | āthī johī || 415 ||
tohī mī volhāvā hireṃ | maga tamaci hotī ekasareṃ |
jethe geleṃ āṃdhāreṃ | kāl̤avaṃḍaije || 416 ||
jayāṃcī pāpā cil̤asī | naraka ghetī vivasī |
śīṇa jāya mūrcchī | siṇeṃ jeṇeṃ || 417 ||
mal̤u jeṇeṃ mail̤e | tāpu jeṇeṃ pol̤e |
jayāceni nāṃveṃ sal̤e | mahābhaya || 418 ||
pāpā jayācā kaṃṭāl̤ā | upaje amaṃgal̤a amaṃgal̤ā |
viṭāl̤uhī viṭāl̤ā | bihe jayā || 419 ||
aiseṃ viśvāceyā vokhaṭeyā | adhama je dhanaṃjayā |
teṃ te hotī bhogūniyāṃ | tāmasā yonī || 420 ||
ahā sāṃgatāṃ vācā raḍe | āṭhavitāṃ mana khiraḍe |
kaṭāre mūrkhīṃ kevaḍhe | joḍile niraya || 421 ||
kāyisayā te āsura | saṃpatti poṣitī vāura |
jiyā didhaleṃ ghora | patana aiseṃ || 422 ||
mhaṇauni tuvāṃ dhanurdharā | nohāveṃ gā tiyā moharā |
jeutā vāsu āsurā | saṃpattivaṃtā || 423 ||
āṇi daṃbhādi doṣa sāhī | he saṃpūrṇa jayāṃcyā ṭhāyīṃ |
te tyajāve heṃ kāī | mhaṇoṃ kīra ? || 424 ||
trividhaṃ narakasyedaṃ dvāraṃ nāśanamātmanaḥ |
kāmaḥ krodhastathā lobhastasmādetat trayaṃ tyajet || 21 ||
parī kāma krodha lobha | yā tihīṃceṃhī thoṃba |
thāṃve tetheṃ aśubha | pikaleṃ jāṇa || 425 ||
sarva duḥkhāṃ āpuliyā | darśanā dhanaṃjayā |
pāḍhāū he bhalatayā | didhaleṃ āhātī || 426 ||
kāṃ pāpiyāṃ narakabhogīṃ | suvāvayālāgīṃ jagīṃ |
pātakāṃcī dāṭugī | sabhāci he || 427 ||
te raurava gā taṃvacivarī | āikijatī paṭāṃtarīṃ |
jaṃva he tinhī aṃtarīṃ | uṭhatī nā || 428 ||
apāya tihīṃ āsalaga | yātanā ihīṃ savaṃga |
hāṇī hāṇī nohe he tigha | heci hāṇī || 429 ||
kāya bahu boloṃ subhaṭā | sāṃgitaliyā nikṛṣṭā |
narakācā dāravaṃṭā | triśaṃku hā || 430 ||
yā kāmakrodhalobhāṃ- | mājīṃ jīveṃ jo hoya ubhā |
to nirayapurīcī sabhā | sanmānu pāve || 431 ||
mhaṇauni puḍhata puḍhatīṃ kirīṭī | he kāmādi doṣa tripuṭī |
tyajāvīṃci gā vokhaṭī | āghavā viṣayīṃ || 432 ||
etairvimuktaḥ kaunteya tamodvāraistribhirnaraḥ |
ācaratyātmanaḥ śreyastato yāti parāṃ gatim 22 ||
dharmādikāṃ cauṃhī āṃtu | puruṣārthācī taiṃci mātu |
karāvī jaiṃ saṃghātu | sāṃḍīla hā || 433 ||
he tinhī jīvīṃ jaṃva jāgatī | taṃvavarī nikiyācī prāptī |
he mājhe kāna nāikatī | devohī mhaṇe || 434 ||
jayā āpaṇapeṃ paḍhiye | ātmanāśā jo bihe |
teṇeṃ na dharāvī he soye | sāvadhu hoīje || 435 ||
poṭīṃ bāṃdhoni pāṣāṇa | samudrīṃ bāhīṃ āṃgavaṇa |
kāṃ jiyāvayā jevaṇa | kāl̤akūṭāceṃ || 436 ||
ihīṃ kāmakrodhalobheṃsī | kāryasiddhi jāṇa taisī |
mhaṇauni ṭhāvoci pusīṃ | yayāṃcā gā || 437 ||
jaiṃ kahīṃ avacaṭeṃ | he tikaḍī sāṃkhal̤a tuṭe |
taiṃ sukheṃ āpuliye vāṭe | cāloṃ lābhe || 438 ||
tridoṣīṃ sāṃḍileṃ śarīra | trikuṭīṃ phiṭaliyā nagara |
tridāha nimāliyā aṃtara | jaiseṃ hoya || 439 ||
taisā kāmādikīṃ tighīṃ | sāṃḍilā sukha pāvoni jagīṃ |
saṃgu lāhe mokṣamārgīṃ | sajjanāṃcā || 440 ||
maga satsaṃgeṃ prabal̤eṃ | sacchāstrāceni bal̤eṃ |
janmamṛtyūcīṃ nimāl̤eṃ | nistareṃ rāneṃ || 441 ||
te vel̤īṃ ātmānaṃdeṃ āghaveṃ | jeṃ sadā vasateṃ baraveṃ |
teṃ taiseṃci pāṭaṇa pāve | gurukṛpeceṃ || 442 ||
tetha priyācī paramasīmā | to bheṭe māulī ātmā |
tayeṃ khevīṃ āṭe ḍiṃḍimā | sāṃsārika he || 443 ||
aisā jo kāmakrodhalobhāṃ | jhāḍī karūni ṭhāke ubhā |
to yevaḍhiyā lābhā | gosāvī hoya || 444 ||
yaḥ śāstravidhimutsṛjya vartate kāmakārata |
na sa siddhimavāpnoti na sukhaṃ na parāṃ gatim || 23 ||
nā heṃ nāvaḍoni kāṃhīṃ | kāmādikāṃcyāci ṭhāyīṃ |
dāṭilī jeṇeṃ ḍoī | ātmacoreṃ || 445 ||
jo jagīṃ samāna sakṛpu | hitāhita dāvitā dīpu |
to amānyu kelā bāpu | vedu jeṇeṃ || 446 ||
na dharīci vidhīcī bhīḍa | na karīci āpalī cāḍa |
vāḍhavīta gelā koḍa | iṃdriyāṃceṃ || 447 ||
kāmakrodhalobhāṃcī kāsa | na soḍīca pāl̤ilī bhāṣa |
svairācārāceṃ asosa | val̤aghalā rāna || 448 ||
to suṭakeciyā vāhiṇīṃ | maga pivoṃ na lāhe pāṇī |
svapnīṃhī te kahāṇī | dūrīci tayā || 449 ||
āṇi paratra taṃva jāye | heṃ kīra tayā āhe |
parī aihikahī na lāhe | bhoga bhogūṃ || 450 ||
tarī māśālāgīṃ bhulalā | brāhmaṇa pāṇabuḍāṃ righālā |
kīṃ tethahī pāvalā | nāstikavādu || 451 ||
taiseṃ viṣayāṃceni koḍeṃ | jeṇeṃ paratrā keleṃ ubaḍeṃ |
taṃva toci āṇikīkaḍe | maraṇeṃ nelā || 452 ||
evaṃ paratra nā svargu | nā aihikahī viṣayabhogu |
tetha keutā prasaṃgu | mokṣācā to ? || 453 ||
mhaṇauni kāmāceni bal̤eṃ | jo viṣaya sevūṃ pāhe sal̤eṃ |
tayā viṣayo nā svargu mil̤e | nā uddhare to || 454 ||
tasmācchāstraṃ pramāṇaṃ te kāryākāryavyavasthitau |
jñātvā śāstravidhānoktaṃ karma kartumihāṟasi || 24||
oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yogaśāstre
śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde daivāsurasaṃpadvibhāgayogonāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ || 16 ||
yākāraṇeṃ paiṃ bāpā | jayā āthī āpulī kṛpā |
teṇeṃ vedāṃciyā niropā | āna na kīje || 455 ||
patīciyā matā | anusaroni pativratā |
anāyāseṃ ātmahitā | bheṭeci te || 456 ||
nātarī śrīguruvacanā | diṭhī detu jatanā |
śiṣya ātmabhuvanā- | mājīṃ paise || 457 ||
heṃ aso āpulā ṭhevā | hātā āthī jarī yāvā |
tarī ādareṃ jevīṃ divā | puḍhāṃ kīje || 458 ||
taisā aśeṣāṃhī puruṣārthā | jo gosāvī ho mhaṇe pārthā |
teṇeṃ śrutismṛti māthāṃ | baisaṇeṃ ghāpe || 459 ||
śāstra mhaṇela jeṃ sāṃḍāveṃ | teṃ rājyahī tṛṇa mānāveṃ |
jeṃ ghevavī teṃ na mhaṇāveṃ | viṣahī viru || 460 ||
aisiyā vedaikaniṣṭhā | jāliyā jarī subhaṭā |
tarī keṃ āhe aniṣṭā | bheṭaṇeṃ gā ? || 461 ||
paiṃ ahitāpāsūni kāḍhitī | hita deūni vāḍhavitī |
nāhīṃ gā śrutiparautī | māulī jagā || 462 ||
mhaṇauni brahmeṃśīṃ mel̤avī | taṃva he koṇeṃ na sāṃḍāvī |
agā tuvāṃhī aisīci bhajāvī | viśeṣeṃsīṃ || 463 ||
je āji arjunā tūṃ yetheṃ | karāvayā satya śāstreṃ sārtheṃ |
janmalāsi bal̤ārtheṃ | dharmāceni || 464 ||
āṇi dharmānuja heṃ aiseṃ | bodheṃci āleṃ apaiseṃ |
mhaṇauni ānāriseṃ | karūṃ naye || 465 ||
kāryākāryavivekīṃ | śāstreṃci karāvīṃ pārakhīṃ |
akṛtya teṃ kuḍeṃ lokīṃ | vāl̤āveṃ gā || 466 ||
maga kṛtyapaṇeṃ khareṃ nige | teṃ tuvāṃ āpuleni āṃgeṃ |
ācaroni ādareṃ cāṃgeṃ | sārāveṃ gā || 467 ||
je viśvaprāmāṇyācī mudī | āji tujhyā hātīṃ aseṃ subuddhī |
lokasaṃgrahāsi triśuddhī | yogyu hosī || 468 ||
evaṃ āsuravargu āghavā | sāṃgoni tethiṃcā nigāvā |
tohi deveṃ pāṃḍavā | nirūpilā || 469 ||
iyāvarī to paṃḍūcā | kumaru sadbhāvo jīvīṃcā |
pusela to caitanyācā | kānīṃ aikā || 470 ||
saṃjayeṃ vyāsāciyā niropā | to vel̤u pheḍilā tayā nṛpā |
taisā mīhi nivṛttikṛpā | sāṃgena tumhāṃ || 471 ||
tumhī saṃta mājhiyā kaḍā | diṭhīcā karāla bahuḍā |
tarī tumhāṃ māne yevaḍhā | hoīna mī || 472 ||
mhaṇauni nija avadhāna | maja vol̤age pasāyadāna |
dījo jī sanāthu hoīna | jñānadevo mhaṇe || 473 ||
iti śrījñānadevaviracitāyāṃ bhāvārthadīpikāyāṃ ṣoḍaśo'dhyāyaḥ ||

Explore More