Brahman (Supreme Consciousness)

īśāvāsyopaniṣad (īśopaniṣad)

(Ishavasya Upanishad (Isha Upanishad) in English (IAST))

From Shukla Yajurveda

The Ishavasya Upanishad is a foundational text embedded within the final chapter of the Shukla Yajurveda. It centers on the concept of Ishvara, the omnipresent Divine indwelling in all existence. Rather than invoking a singular deity, it provides a profound metaphysical roadmap for spiritual liberation through the synthesis of renunciation and action. The text teaches practitioners to live in the world without being enslaved by material desires, ultimately leading to the realization of the unity between the individual soul and the infinite Brahman. Chanting it fosters deep inner peace, mental clarity, and profound spiritual equanimity.

o-mpūrṇa॒madaḥ॒ pūrṇa॒mida॒-mpūrṇā॒tpūrṇa॒muda॒cyate |
pūrṇa॒sya pūrṇa॒mādā॒ya pūrṇa॒mevāvaśi॒ṣyate ||
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
oṃ ī॒śā vā॒sya̭mi॒dagṃ sarvaṃ॒-ya~tkiñca॒ jaga̭tvā॒-ñjaga̭t |
tena̭ tya॒ktena̭ bhuñjīthā॒ mā gṛ̭dhaḥ॒ kasya̭svi॒ddhanam᳚ || 1 ||
ku॒rvanne॒veha karmā᳚ṇi jijīvi॒ṣecca॒tagṃ samāḥ᳚ |
e॒va-ntvayi॒ nānyathe॒to᳚-'sti॒ na karma̭ lipyatḙ nare᳚ || 2 ||
a॒su॒ryā॒ nāma॒ te lo॒kā a॒ndhena॒ tama॒sā-''vṛ̭tāḥ |
tāgṃste pretyā॒bhiga̭cchanti॒ ye ke cā᳚tma॒hano॒ janāḥ᳚ || 3 ||
ane᳚ja॒deka॒-mmana̭so॒ javī᳚yo॒ naina̭dde॒vā ā᳚pnuva॒npūrva॒mar​ṣa̭t |
taddhāva̭to॒-'nyānatye᳚ti॒ tiṣṭha॒ttasmin᳚na॒po mā᳚ta॒riśvā᳚ dadhāti || 4 ||
tade᳚jati॒ tanneja̭ti॒ taddū॒re tadva̭nti॒ke |
tada॒ntara̭sya॒ sarva̭sya॒ tadu॒ sarva̭syāsya bāhya॒taḥ || 5 ||
yastu sarvā᳚ṇi bhū॒tānyā॒tmanye॒vānu॒paśya̭ti |
sa॒rva॒bhū॒teṣṷ cā॒tmāna॒-ntato॒ na vihṷgupsate || 6 ||
yasmi॒nsarvā᳚ṇi bhū॒tānyā॒tmaivābhū᳚dvijāna॒taḥ |
tatra॒ ko mohaḥ॒ ka-śśokaḥ̭ eka॒tvama̭nu॒paśya̭taḥ || 7 ||
sa parya̭gāccu॒krama̭kā॒yama̭vraṇa॒ma̭snāvi॒ragṃ śu॒ddhamapā᳚paviddham |
ka॒virma̭nī॒ṣī pa̭ri॒bhū-ssva̭ya॒mbhū-ryā᳚thātathya॒to-'rthā॒n
vya̭dadhācchāśva॒tībhya॒-ssamā᳚bhyaḥ || 8 ||
a॒ndha-ntamaḥ॒ pravi̭śanti॒ ye-'vi̭dyāmu॒pāsa̭te |
tato॒ bhūya̭ iva॒ te tamo॒ ya ṷ vi॒dyāyā᳚gṃ ra॒tāḥ || 9 ||
a॒nyade॒vāhu-rvi॒dyayā॒-'nyadā᳚hu॒ravi̭dyayā |
iti̭ śuśruma॒ dhīrā᳚ṇāṃ॒-ye~ na॒stadvi̭cacakṣi॒re || 10 ||
vi॒dyā-ñcāvi̭dyā-ñca॒ yastadvedo॒bhaya̭gṃ sa॒ha |
avi̭dyayā mṛ॒tyu-ntī॒rtvā vi॒dyayā-'mṛta̭maśnute || 11 ||
a॒ndha-ntamaḥ॒ pravi̭śanti॒ ye-'sam᳚bhūtimu॒pāsa̭te |
tato॒ bhūya̭ iva॒ te tamo॒ ya u॒ sambhū᳚tyāgṃ ra॒tāḥ || 12 ||
a॒nyade॒vāhu-ssam᳚bha॒vāda॒nyadā᳚hu॒rasam᳚bhavāt |
iti̭ śuśruma॒ dhīrā᳚ṇāṃ॒-ye~ na॒stadvi̭cacakṣi॒re || 13 ||
sambhū᳚ti-ñca viṇā॒śa-ñca॒ yastadvedo॒bhaya̭gṃ sa॒ha |
vi॒nā॒śena̭ mṛ॒tyu-ntī॒rtvā sambhū᳚tyā॒-'mṛta̭maśnute || 14 ||
hi॒ra॒ṇmaye᳚na॒ pātre᳚ṇa sa॒tyasyāpi̭hita॒-mmukham᳚ |
tatva-mpū᳚ṣa॒nnapāvṛ̭ṇu sa॒tyadha᳚rmāya dṛ॒ṣṭaye᳚ || 15 ||
pūṣa̭nnekar​ṣe yama sūrya॒ prājā᳚patya॒ vyū᳚ha ra॒śmīn
samū᳚ha॒ tejo॒ yatte᳚ rū॒pa-ṅkalyā᳚ṇatama॒-ntatte᳚ paśyāmi |
yo॒-'sāva॒sau purṷṣa॒-sso॒-'hama̭smi || 16 ||
vā॒yurani̭lama॒mṛta॒matheda-mbhasmā᳚nta॒gṃ॒ śarī̭ram |
oṃ 3 krato॒ smara̭ kṛ॒tagṃ sma̭ra॒ krato॒ smara̭ kṛ॒tagṃ sma̭ra || 17 ||
agne॒ naya̭ su॒pathā᳚ rā॒ye a॒smān viśvā̭ni deva va॒yanā̭ni vi॒dvān |
yu॒yo॒dhya॒smajjṷhurā॒ṇameno॒ bhūyi̭ṣṭā-nte॒ nama̭uktiṃ-vi~dhema || 18 ||
o-mpūrṇa॒madaḥ॒ pūrṇa॒mida॒-mpūrṇā॒tpūrṇa॒muda॒cyate |
pūrṇa॒sya pūrṇa॒mādā॒ya pūrṇa॒mevāvaśi॒ṣyate ||
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||

Explore More