2.1 - വായവ്യഗ്ഗ് ശ്വേത മാ ലഭേത - കൃഷ്ണ യജുര്വേദ തൈത്തിരീയ സംഹിതാ പാഠഃ

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-ന്ദ്വിതീയകാണ്ഡേ പ്രഥമഃ പ്രശ്നഃ - പശുവിധാനം
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,

ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹരിഃ ഓമ് ॥
വായവ്യഗ്ഗ് ശ്വേതമാ ലഭേത ഭൂതികാമോ വായുര്വൈ ക്ഷേപിഷ്ഠാ ദേവതാവായുമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈന-മ്ഭൂതി-ങ്ഗമയതി ഭവത്യേവാ-തിക്ഷിപ്രാ ദേവതേത്യാഹു-സ്സൈനമീശ്വരാ പ്രദഹ ഇത്യേതമേവ സന്തം-വാഁയവേ നിയുത്വത ആ ലഭേത നിയുദ്വാ അസ്യ ധൃതിര്ധൃത ഏവ ഭൂതിമുപൈത്യ പ്രദാഹായ ഭവത്യേവ [ ] 1
വായവേ നിയുത്വത ആ ലഭേത ഗ്രാമകാമോ വായുര്വാ ഇമാഃ പ്രജാ നസ്യോതാ നേനീയതേ വായുമേവ നിയുത്വന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ പ്രജാ നസ്യോതാ നിയച്ഛതി ഗ്രാമ്യേവ ഭവതി നിയുത്വതേ ഭവതി ധ്രുവാ ഏവാസ്മാ അനപഗാഃ കരോതി വായവേ നിയുത്വത ആ ലഭേത പ്രജാകാമഃ പ്രാണോ വൈ വായുരപാനോ നിയു-ത്പ്രാണാപാനൌ ഖലു വാ ഏതസ്യ പ്രജായാ [പ്രജായാഃ, അപ] 2
അപ ക്രാമതോ യോ-ഽല-മ്പ്രജായൈ സ-ന്പ്രജാ-ന്ന വിന്ദതേ വായുമേവ നിയുത്വന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ പ്രാണാപാനാഭ്യാ-മ്പ്രജാ-മ്പ്ര ജനയതി വിന്ദതേ പ്രജാം-വാഁയവേ നിയുത്വത ആ ലഭേത ജ്യോഗാമയാവീ പ്രാണോ വൈ വായുരപാനോ നിയു-ത്പ്രാണാപാനൌ ഖലു വാ ഏതസ്മാ ദപക്രാമതോ യസ്യ ജ്യോഗാമയതി വായുമേവ നിയുത്വന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ - [ഭാഗധേയേനോപ, ധാവതി സ] 3
ധാവതി സ ഏവാ-ഽസ്മി-ന്പ്രാണാപാനൌ ദധാത്യുത യദീതാസുര്ഭവതി ജീവത്യേവ പ്രജാപതിര്വാ ഇദമേക ആസീ-ഥ്സോ-ഽകാമയത പ്രജാഃ പശൂന്-ഥ്സൃജേയേതി സ ആത്മനോ വപാമുദക്ഖിദ-ത്താമഗ്നൌ പ്രാഗൃഹ്ണാ-ത്തതോ-ഽജസ്തൂപര-സ്സമഭവ-ത്തഗ്ഗ് സ്വായൈ ദേവതായാ ആ ഽലഭത തതോ വൈ സ പ്രജാഃ പശൂനസൃജത യഃ പ്രജാകാമഃ [ ] 4
പശുകാമ-സ്സ്യാ-ഥ്സ ഏത-മ്പ്രാജാപത്യമജ-ന്തൂപരമാ ലഭേത പ്രജാപതിമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ പ്രജാ-മ്പശൂ-ന്പ്രജനയതി യച്ഛ്മശ്രുണസ്ത-ത്പുരുഷാണാഗ്ം രൂപം-യഁ-ത്തൂപരസ്തദശ്വാനാം-യഁദന്യതോദ-ന്ത-ദ്ഗവാം-യഁദവ്യാ ഇവ ശഫാസ്തദവീനാം-യഁദജസ്ത-ദജാനാ-മേതാവന്തോ വൈ ഗ്രാമ്യാഃ പശവസ്താ- [പശവസ്താന്, രൂപേണൈവാവ രുന്ധേ] 5
-ന്രൂപേണൈവാവ രുന്ധേ സോമാപൌഷ്ണ-ന്ത്രൈതമാ ലഭേത പശുകാമോദ്വൌ വാ അജായൈ സ്തനൌ നാനൈവ ദ്വാവഭി ജായേതേ ഊര്ജ-മ്പുഷ്ടി-ന്തൃതീയഃസോമാപൂഷണാവേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മൈ പശൂ-ന്പ്രജനയത-സ്സോമോ വൈ രേതോധാഃ പൂഷാ പശൂനാ-മ്പ്രജനയിതാ സോമ ഏവാസ്മൈ രേതോ ദധാതി പൂഷാ പശൂ-ന്പ്ര ജനയത്യൌദുമ്ബരോ യൂപോ ഭവത്യൂര്ഗ്വാ ഉദുമ്ബര ഊര്ക്പശവ ഊര്ജൈവാസ്മാ ഊര്ജ-മ്പശൂനവ രുന്ധേ ॥ 6 ॥

(അപ്രദാഹായ ഭവത്യേവ - പ്രജായാ - ആമയതി വായുമേവ നിയുത്വതഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ - പ്രജാകമ - സ്താന് - യൂപ - സ്ത്രയോദശ ച ) (അ. 1)
പ്രജാപതിഃ പ്രജാ അസൃജത താ അസ്മാ-ഥ്സൃഷ്ടാഃ പരാചീരായ-ന്താ വരുണമഗച്ഛ-ന്താ അന്വൈ-ത്താഃ പുനരയാചത താ അസ്മൈ ന പുനരദദാ-ഥ്സോ-ഽബ്രവീ-ദ്വരം-വൃഁണീഷ്വാഥ മേ പുനര്ദേഹീതി താസാം-വഁരമാ ഽലഭത സ കൃഷ്ണ ഏകശിതിപാദ-ഭവദ്യോ വരുണ ഗൃഹീത-സ്സ്യാ-ഥ്സ ഏതം-വാഁരുണ-ങ്കൃഷ്ണ-മേകശിതിപാദമാ-ലഭേത വരുണ- [വരുണമ്, ഏവ സ്വേന] 7
-മേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈനം-വഁരുണപാശാ-ന്മുഞ്ചതി കൃഷ്ണ ഏകശിതിപാ-ദ്ഭവതി വാരുണോ ഹ്യേഷ ദേവതയാ സമൃദ്ധ്യൈ സുവര്ഭാനുരാസുര-സ്സൂര്യ-ന്തമസാ-ഽവിദ്ധ്യത തസ്മൈദേവാഃ പ്രായശ്ചിത്തി-മൈച്ഛ-ന്തസ്യ യ-ത്പ്രഥമ-ന്തമോ-ഽപാഘ്നന്-ഥ്സാ കൃഷ്ണാ-ഽവിരഭവ-ദ്യ-ദ്ദ്വിതീയഗ്ം സാ ഫല്ഗുനീ യത തൃതീയഗ്ം സാ ബലക്ഷീ യദദ്ധ്യസ്ഥാ-ദപാകൃന്തന്-ഥ്സാ ഽവിര്വശാ [ ] 8
സമഭവ-ത്തേ ദേവാ അബ്രുവ-ന്ദേവപശുര്വാ അയഗ്ം സമഭൂ-ത്കസ്മാ ഇമമാ ലഫ്സ്യാമഹ ഇത്യഥ വൈ തര്ഹ്യല്പാ പൃഥിവ്യാസീ-ദജാതാ ഓഷധയസ്താമവിം-വഁശാമാദിത്യേഭ്യഃ കാമായാ-ഽലഭന്ത തതോ വാ അപ്രഥത പൃഥിവ്യ-ജായന്തൌഷധയോ യഃ കാമയേത പ്രഥേയ പശുഭിഃ പ്ര പ്രജയാ ജായേയേതി സ ഏതാമവിം-വഁശാമാദിത്യേഭ്യഃ കാമായാ- [കാമായ, ആലഭേതാ ഽഽദിത്യാനേവ] 9
-ഽഽലഭേതാ ഽഽദിത്യാനേവ കാമഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ത ഏവൈന-മ്പ്രഥയന്തി പശുഭിഃ പ്ര പ്രജയാ ജനയന്ത്യ-സാവാദിത്യോ ന വ്യരോചത തസ്മൈ ദേവാഃ പ്രായശ്ചിത്തിമൈച്ഛ-ന്തസ്മാ ഏതാ മല്ഹാ ആലഭന്താ-ഽഽഗ്നേയീ-ങ്കൃഷ്ണഗ്രീവീഗ്ം സഗ്ംഹിതാമൈന്ദ്രീഗ് ശ്വേതാ-മ്ബാര്ഹസ്പത്യാ-ന്താഭിരേവാസ്മി-ന്രുചമദധുര്യോ ബ്രഹ്മവര്ചസ-കാമ-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏതാ മല്ഹാ ആ ലഭേതാ- [ആ ലഭേത, ആഗ്നേയീ-ങ്കൃഷ്ണഗ്രീവീഗ്ം] 10

(ശിഖണ്ഡി പഞ്ചതി)
-ഽഽഗ്നേയീ-ങ്കൃഷ്ണഗ്രീവീഗ്ം സഗ്ംഹിതാമൈന്ദ്രീഗ് ശ്വേതാ-മ്ബാര്ഹസ്പത്യാമേതാ ഏവ ദേവതാ-സ്സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താ ഏവാസ്മി-ന്ബ്രഹ്മവര്ചസ-ന്ദധതി ബ്രഹ്മവര്ചസ്യേവ ഭവതി വസന്താ പ്രാതരാഗ്നേയീ-ങ്കൃഷ്ണ ഗ്രീവീമാ ലഭേത ഗ്രീഷ്മേ മദ്ധ്യന്ദിനേ സഗ്ംഹിതാമൈന്ദ്രീഗ്ം ശരദ്യപരാഹ്ണേ ശ്വേതാ-മ്ബാര്ഹസ്പത്യാ-ന്ത്രീണി വാ ആദിത്യസ്യ തേജാഗ്ംസി വസന്താ പ്രാതര്ഗ്രീഷ്മേ മദ്ധ്യന്ദിനേ ശരദ്യപരാഹ്ണേ യാവന്ത്യേവ തേജാഗ്ംസി താന്യേവാ- [താന്യേവ, അവ രുന്ധേ] 11
-ഽവ രുന്ധേ സംവഁഥ്സര-മ്പര്യാലഭ്യന്തേ സംവഁഥ്സരോ വൈ ബ്രഹ്മവര്ചസസ്യ പ്രദാതാ സംവഁഥ്സര ഏവാസ്മൈ ബ്രഹ്മവര്ചസ-മ്പ്ര യച്ഛതി ബ്രഹ്മവര്ചസ്യേവ ഭവതി ഗര്ഭിണയോ ഭവന്തീന്ദ്രിയം-വൈഁ ഗര്ഭ ഇന്ദ്രിയമേവാസ്മി-ന്ദധതി സാരസ്വതീ-മ്മേഷീമാ ലഭേത യ ഈശ്വരോ വാചോ വദിതോ-സ്സന് വാച-ന്ന വദേ-ദ്വാഗ്വൈ സരസ്വതീ സരസ്വതീമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സൈവാസ്മി- [സൈവാസ്മിന്ന്, വാച-ന്ദധാതി] 12
-ന്വാച-ന്ദധാതി പ്രവദിതാ വാചോ ഭവത്യപന്നദതീ ഭവതി തസ്മാ-ന്മനുഷ്യാ-സ്സര്വാം-വാഁചം-വഁദന്ത്യാഗ്നേയ-ങ്കൃഷ്ണഗ്രീവമാ ലഭേത സൌമ്യ-മ്ബഭ്രു-ഞ്ജ്യോഗാമയാവ്യഗ്നിം-വാഁ ഏതസ്യ ശരീര-ങ്ഗച്ഛതി സോമഗ്ം രസോ യസ്യ ജ്യോഗാമയത്യഗ്നേരേവാസ്യ ശരീര-ന്നിഷ്ക്രീണാതി സോമാ-ദ്രസമുത യദീതാസുര്ഭവതി ജീവത്യേവ സൌമ്യ-മ്ബഭ്രുമാ ലഭേതാ-ഽഽഗ്നേയ-ങ്കൃഷ്ണഗ്രീവ-മ്പ്രജാകാമ-സ്സോമോ [സോമഃ, വൈ രേതോധാ] 13
വൈ രേതോധാ അഗ്നിഃ പ്രജാനാ-മ്പ്രജനയിതാ സോമ ഏവാസ്മൈ രേതോ ദധാത്യഗ്നിഃ പ്രജാ-മ്പ്രജനയതി വിന്ദതേ പ്രജാമാഗ്നേയ-ങ്കൃഷ്ണഗ്രീവമാ ലഭേത സൌമ്യ-മ്ബഭ്രും-യോഁ ബ്രാഹ്മണോ വിദ്യാമനൂച്യ ന വിരോചേത യദാഗ്നേയോ ഭവതി തേജ ഏവാസ്മി-ന്തേന ദധാതി യ-ഥ്സൌമ്യോ ബ്രഹ്മവര്ചസ-ന്തേന കൃഷ്ണഗ്രീവ ആഗ്നേയോ ഭവതി തമ ഏവാസ്മാദപ ഹന്തി ശ്വേതോ ഭവതി [ഭവതി, രുചമേവാസ്മി-ന്ദധാതി] 14
രുചമേവാസ്മി-ന്ദധാതി ബഭ്രു-സ്സൌമ്യോ ഭവതി ബ്രഹ്മവര്ചസമേവാസ്മി-ന്ത്വിഷി-ന്ദധാത്യാ-ഗ്നേയ-ങ്കൃഷ്ണഗ്രീവമാ ലഭേത സൌമ്യ-മ്ബഭ്രുമാഗ്നേയ-ങ്കൃഷ്ണഗ്രീവ-മ്പുരോധായാഗ് സ്പര്ധമാന ആഗ്നേയോ വൈ ബ്രാഹ്മണ-സ്സൌമ്യോ രാജന്യോ-ഽഭിതഃ സൌമ്യമാഗ്നേയൌ ഭവത-സ്തേജസൈവ ബ്രഹ്മണോഭയതോ രാഷ്ട്ര-മ്പരി ഗൃഹ്ണാത്യേകധാ സമാ വൃങ്ക്തേ പുര ഏന-ന്ദധതേ ॥ 15 ॥

(ലഭേത വരുണം - ഁവശൈ - താമവിം-വഁശാമാദിത്യേഭ്യഃ കാമായ - മല്ഹാ ആ ലഭേത - താന്യേവ - സൈവാസ്മിന്ഥ് - സോമഃ - സ്വേതോ ഭവതി - ത്രിചത്വാരിഗ്ംശച്ച ) (അ. 2)
ദേവാസുരാ ഏഷു ലോകേഷ്വസ്പര്ധന്ത സ ഏതം-വിഁഷ്ണു-ര്വാമനമപശ്യ-ത്തഗ്ഗ് സ്വായൈ ദേവതായാ ആ-ഽലഭത തതോ വൈ സ ഇമാം-ലോഁകാനഭ്യജയദ്- വൈഷ്ണവം-വാഁമനമാ ലഭേത സ്പര്ധമാനോ വിഷ്ണുരേവ ഭൂത്വേമാന് ഁലോകാനഭി ജയതി വിഷമ ആ ലഭേത വിഷമാ ഇവ ഹീമേ ലോകാ-സ്സമൃദ്ധ്യാ ഇന്ദ്രായ മന്യുമതേ മനസ്വതേ ലലാമ-മ്പ്രാശൃങ്ഗമാ ലഭേത സങ്ഗ്രാമേ [ ] 16
സംയഁത്ത ഇന്ദ്രിയേണ വൈ മന്യുനാ മനസാ സങ്ഗ്രാമ-ഞ്ജയതീന്ദ്രമേവ മന്യുമന്ത-മ്മനസ്വന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മിന്നിന്ദ്രിയ-മ്മന്യു-മ്മനോ ദധാതി ജയതി തഗ്ം സഗ്രാമ്മമിന്ദ്രായ മരുത്വതേ പൃശ്ഞിസക്ഥമാ ലഭേത ഗ്രാമകാമ ഇന്ദ്രമേവ മരുത്വന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ സ ജാതാ-ന്പ്രയച്ഛതി ഗ്രാമ്യേവ ഭവതി യദൃഷഭസ്തേനൈ- [യദൃഷഭസ്തേന, ഐന്ദ്രോ യ-ത്പൃശ്ഞിസ്തേന] 17
-ന്ദ്രോ യ-ത്പൃശ്ഞിസ്തേന മാരുത-സ്സമൃദ്ധ്യൈ പശ്ചാ-ത്പൃശ്ഞിസക്ഥോ ഭവതി പശ്ചാദന്വ-വസായിനീമേവാസ്മൈ വിശ-ങ്കരോതി സൌമ്യ-മ്ബഭ്രുമാ ലഭേതാന്നകാമ-സ്സൌമ്യം-വാഁ അന്നഗ്ം സോമമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മാ അന്ന-മ്പ്രയച്ഛത്യന്നാദ ഏവ ഭവതി ബഭ്രുര്ഭവത്യേതദ്വാ അന്നസ്യ രൂപഗ്ം സമൃദ്ധ്യൈ സൌമ്യ-മ്ബഭ്രുമാ ലഭേത യമലഗ്ം [യമലമ്, രാജ്യായ] 18
രാജ്യായ സന്തഗ്ം രാജ്യ-ന്നോപനമേ-ഥ്സൌമ്യം-വൈഁ രാജ്യഗ്ം സോമമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ രാജ്യ-മ്പ്രയച്ഛത്യുപൈനഗ്ം രാജ്യ-ന്നമതി ബഭ്രുര്ഭവത്യേത-ദ്വൈ സോമസ്യ രൂപഗ്ം സമൃദ്ധ്യാ ഇന്ദ്രായ വൃത്രതുരേ ലലാമ-മ്പ്രാശൃങ്ഗമാ ലഭേത ഗതശ്രീഃ പ്രതിഷ്ഠാകാമഃ പാപ്മാനമേവ വൃത്ര-ന്തീര്ത്വാ പ്രതിഷ്ഠാ-ങ്ഗച്ഛതീന്ദ്രായാഭിമാതിഘ്നേ ലലാമ-മ്പ്രാശൃങ്ഗമാ [ലലാമ-മ്പ്രാശൃങ്ഗമാ, ലഭേത യഃ പാപ്മനാ] 19
ലഭേത യഃ പാപ്മനാ ഗൃഹീത-സ്സ്യാ-ത്പാപ്മാ വാ അഭിമാതിരിന്ദ്രമേവാ- ഭിമാതിഹനഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മാ-ത്പാപ്മാനമഭിമാതി-മ്പ്രണുദത ഇന്ദ്രായ വജ്രിണേ ലലാമ-മ്പ്രാശൃങ്ഗമാ ലഭേത യമലഗ്ം രാജ്യായ സന്തഗ്ം രാജ്യ-ന്നോപനമേദിന്ദ്രമേവ വജ്രിണഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ വജ്ര-മ്പ്ര യച്ഛതി സ ഏനം ഁവജ്രോ ഭൂത്യാ ഇന്ധ ഉപൈനഗ്ം രാജ്യ-ന്നമതി ലലാമഃ പ്രാശൃങ്ഗോ ഭവത്യേതദ്വൈ വജ്രസ്യ രൂപഗ്ം സമൃദ്ധ്യൈ ॥ 20

(സഗ്രാമ്മേ - തേനാ - ല - മഭിമാതിഘ്നേ ലലാമ-മ്പ്രാശൃങ്ഗമൈ - നം - പഞ്ചദശ ച ) (അ. 3)
അസാവാദിത്യോ ന വ്യരോചത തസ്മൈ ദേവാഃ പ്രായശ്ചിത്തിമൈച്ഛ-ന്തസ്മാ ഏതാ-ന്ദശര്ഷഭാമാ-ഽലഭന്ത തയൈവാസ്മി-ന്രുചമദധുര്യോ ബ്രഹ്മവര്ചസകാമ-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏതാ-ന്ദശര്ഷഭാമാ ലഭേതാ-മുമേവാ-ഽഽദിത്യഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മി-ന്ബ്രഹ്മവര്ചസ-ന്ദധാതി ബ്രഹ്മവര്ചസ്യേവ ഭവതി വസന്താ പ്രാതസ്ത്രീന് ഁലലാമാനാ ലഭേത ഗ്രീഷ്മേ മദ്ധ്യന്ദിനേ - [മദ്ധ്യന്ദിനേ, ത്രീഞ്ഛിതി പൃഷ്ഠാഞ്ഛരദ്യപരാഹ്ണേ] 21
ത്രീഞ്ഛിതി പൃഷ്ഠാഞ്ഛരദ്യപരാഹ്ണേ ത്രീഞ്ഛിതിവാരാ-ന്ത്രീണി വാ ആദിത്യസ്യ തേജാഗ്ംസി വസന്താ പ്രാതര്ഗ്രീഷ്മേ മദ്ധ്യന്ദിനേ ശരദ്യപരാഹ്ണേ യാവന്ത്യേവ തേജാഗ്ംസി താന്യേവാവ രുന്ധേ ത്രയസ്ത്രയ ആ ലഭ്യന്തേ-ഽഭി പൂര്വമേവാസ്മി-ന്തേജോ ദധാതി സംവഁഥ്സര-മ്പര്യാലഭ്യന്തേ സംവഁഥ്സരോ വൈ ബ്രഹ്മവര്ചസസ്യ പ്രദാതാ സംവഁഥ്സര ഏവാസ്മൈ ബ്രഹ്മവര്ചസ-മ്പ്ര യച്ഛതി ബ്രഹ്മവര്ചസ്യേവ ഭവതി സംവഁഥ്സരസ്യ പരസ്താ-ത്പ്രാജാപത്യ-ങ്കദ്രു- [ പ്രാജാപത്യ-ങ്കദ്രുമ്, ആ ലഭേത] 22
-മാ ലഭേത പ്രജാപതി-സ്സര്വാ ദേവതാ ദേവതാസ്വേവ പ്രതിതിഷ്ഠതി യദി ബിഭീയാ-ദ്ദുശ്ചര്മാ ഭവിഷ്യാമീതി സോമാപൌഷ്ണഗ്ഗ് ശ്യാമമാ ലഭേത സൌമ്യോ വൈ ദേവതയാ പുരുഷഃ പൌഷ്ണാഃ പശവ-സ്സ്വയൈവാസ്മൈ ദേവതയാ പശുഭിസ്ത്വച-ങ്കരോതി ന ദുശ്ചര്മാ ഭവതി ദേവാശ്ച വൈ യമശ്ചാസ്മിന് ഁലോകേ-ഽസ്പര്ധന്ത സ യമോ ദേവാനാമിന്ദ്രിയം-വീഁര്യമയുവത തദ്യമസ്യ [തദ്യമസ്യ, യമത്വ-ന്തേ] 23
യമത്വ-ന്തേ ദേവാ അമന്യന്ത യമോ വാ ഇദമഭൂ-ദ്യ-ദ്വയഗ്ഗ് സ്മ ഇതി തേ പ്രജാപതിമുപാധാവന്-ഥ്സ ഏതൌ പ്രജാപതിരാത്മന ഉക്ഷവശൌ നിരമിമീത തേ ദേവാ വൈഷ്ണാവരുണീം-വഁശാമാ-ഽലഭന്തൈന്ദ്രമുക്ഷാണന്തം-വഁരുണേനൈവ ഗ്രാഹയിത്വാ വിഷ്ണുനാ യജ്ഞേന പ്രാണുദന്തൈന്ദ്രേണൈ-വാസ്യേന്ദ്രിയമ-വൃഞ്ജത യോ ഭ്രാതൃവ്യവാന്-ഥ്സ്യാ-ഥ്സ സ്പര്ധമാനോ വൈഷ്ണാവരുണീം- [വൈഷ്ണാവരുണീമ്, വശാമാ] 24
-ഁവശാമാ ലഭേതൈന്ദ്രമുക്ഷാണം-വഁരുണേനൈവ ഭ്രാതൃവ്യ-ങ്ഗ്രാഹയിത്വാ വിഷ്ണുനാ യജ്ഞേന പ്രണുദത ഐന്ദ്രേണൈവാസ്യേന്ദ്രിയം-വൃഁങ്ക്തേ ഭവത്യാത്മനാ പരാസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ ഭവതീന്ദ്രോ വൃത്രമഹ-ന്തം-വൃഁത്രോ ഹത-ഷ്ഷോഡശഭി-ര്ഭോഗൈരസിനാ-ത്തസ്യ വൃത്രസ്യ ശീര്ഷതോ ഗാവ ഉദായ-ന്താ വൈദേഹ്യോ-ഽഭവ-ന്താസാമൃഷഭോ ജഘനേ-ഽനൂദൈ-ത്തമിന്ദ്രോ- [ജഘനേ-ഽനൂദൈ-ത്തമിന്ദ്രഃ, അചായഥ്സോ-ഽമന്യത] 25
-ഽചായഥ്സോ-ഽമന്യത യോ വാ ഇമമാലഭേത മുച്യേതാസ്മാ-ത്പാപ്മന ഇതി സ ആഗ്നേയ-ങ്കൃഷ്ണഗ്രീവമാ ലഭതൈന്ദ്രമൃഷഭ-ന്തസ്യാഗ്നിരേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ സൃത-ഷ്ഷോഡശധാ വൃത്രസ്യ ഭോഗാനപ്യദഹദൈന്ദ്രേണേന്ദ്രിയ- മാത്മന്നധത്ത യഃ പാപ്മനാ ഗൃഹീത-സ്സ്യാ-ഥ്സ ആഗ്നേയ-ങ്കൃഷ്ണഗ്രീവമാ ലഭേതൈന്ദ്രമൃഷഭ-മഗ്നിരേവാസ്യ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപസൃതഃ [ ] 26
പാപ്മാനമപി ദഹത്യൈന്ദ്രേണേന്ദ്രിയമാത്മ-ന്ധത്തേ മുച്യതേ പാപ്മനോ ഭവത്യേവ ദ്യാവാപൃഥിവ്യാ-ന്ധേനുമാ ലഭേത ജ്യോഗപരുദ്ധോ ഽനയോര്ഹി വാ ഏഷോ-ഽപ്രതിഷ്ഠിതോ-ഽഥൈഷ ജ്യോഗപരുദ്ധോ ദ്യാവാപൃഥിവീ ഏവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി തേ ഏവൈന-മ്പ്രതിഷ്ഠാ-ങ്ഗമയതഃ പ്രത്യേവ തിഷ്ഠതി പര്യാരിണീ ഭവതി പര്യാരീവ ഹ്യേതസ്യ രാഷ്ട്രം-യോഁ ജ്യോഗപരുദ്ധ-സ്സമൃദ്ധ്യൈ വായവ്യം- [വായവ്യമ്, വഥ്സമാ] 27
-ഁവഥ്സമാ ലഭേത വായുര്വാ അനയോര്വഥ്സ ഇമേ വാ ഏതസ്മൈ ലോകാ അപശുഷ്കാ വിഡപശുഷ്കാ-ഽഥൈഷ ജ്യോഗപരുദ്ധോ വായുമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മാ ഇമാം-ലോഁകാന്. വിശ-മ്പ്രദാപയതി പ്രാസ്മാ ഇമേ ലോകാ-സ്സ്നുവന്തിഭുഞ്ജത്യേനം-വിഁഡുപതിഷ്ഠതേ ॥ 28 ॥

(മധ്യന്ദിനേ - കദ്രും - ഁയമസ്യ - സ്പര്ധമാനോ വൈഷ്ണാവരുണീം -തമിന്ദ്രോ - ഽസ്യ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപസൃതോ - വായവ്യം - ദ്വിചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 4)
ഇന്ദ്രോ വലസ്യ ബിലമപൌര്ണോ-ഥ്സ യ ഉത്തമഃ പശുരാസീ-ത്ത-മ്പൃഷ്ഠ-മ്പ്രതി സഗൃംഹ്യോദക്ഖിദ-ത്തഗ്ം സഹസ്ര-മ്പശവോ-ഽനൂദായന്-ഥ്സ ഉന്നതോ-ഽഭവദ്യഃ പശുകാമ-സ്സ്യാ-ഥ്സ ഏതമൈന്ദ്രമുന്നതമാ ലഭേതേന്ദ്രമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ പശൂ-ന്പ്രയച്ഛതി പശുമാനേവ ഭവത്യുന്നതോ [ഭവത്യുന്നതഃ, ഭവതി സാഹസ്രീ] 29
ഭവതി സാഹസ്രീ വാ ഏഷാ ലക്ഷ്മീ യദുന്നതോ ലക്ഷ്മിയൈ വ പശൂനവ രുന്ധേ യദാ സഹസ്ര-മ്പശൂ-ന്പ്രാപ്നുയാദഥ വൈഷ്ണവം-വാഁ മനമാ ലഭേതൈതസ്മിന്. വൈ ത-ഥ്സഹസ്രമദ്ധ്യതിഷ്ഠ-ത്തസ്മാദേഷ വാമന-സ്സമീഷിതഃ പശുഭ്യ ഏവ പ്രജാതേഭ്യഃ പ്രതിഷ്ഠാ-ന്ദധാതി കോ-ഽര്ഹതി സഹസ്ര-മ്പശൂ-ന്പ്രാപ്തുമിത്യാഹു-രഹോരാത്രാണ്യേവ സഹസ്രഗ്ം സമ്പാദ്യാ-ഽഽലഭേത പശവോ [പശവഃ, വാ അഹോരാത്രാണി] 30
വാ അഹോരാത്രാണി പശൂനേവ പ്രജാതാ-ന്പ്രതിഷ്ഠാ-ങ്ഗമയ-ത്യോഷധീഭ്യോ വേഹതമാ ലഭേത പ്രജാകാമ ഓഷധയോ വാ ഏത-മ്പ്രജായൈ പരിബാധന്തേ യോ-ഽല-മ്പ്രജായൈ സ-ന്പ്രജാ-ന്ന വിന്ദത ഓഷധയഃ ഖലു വാ ഏതസ്യൈ സൂതുമപി ഘ്നന്തി യാ വേഹ-ദ്ഭവത്യോഷധീരേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താ ഏവാസ്മൈ സ്വാദ്യോനേഃ പ്രജാ-മ്പ്ര ജനയന്തി വിന്ദതേ [ ] 31
പ്രജാമാപോ വാ ഓഷധയോ-ഽസ-ത്പുരുഷ ആപ ഏവാസ്മാ അസത-സ്സദ്ദദതി തസ്മാദാഹുര്യശ്ചൈവം-വേഁദ യശ്ച നാപസ്ത്വാവാസത-സ്സദ്ദദതീ-ത്യൈന്ദ്രീഗ്ം സൂതവശാമാ ലഭേത ഭൂതികാമോ-ഽജാതോ വാ ഏഷ യോ-ഽല-മ്ഭൂത്യൈ സ-ന്ഭൂതി-ന്ന പ്രാപ്നോതീന്ദ്ര-ങ്ഖലു വാ ഏഷാ സൂത്വാ വശാ-ഽഭവ- [വശാ-ഽഭവത്, ഇന്ദ്രമേവ] 32
-ദിന്ദ്രമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈന-മ്ഭൂതി-ങ്ഗമയതി ഭവത്യേവ യഗ്ം സൂത്വാ വശാ സ്യാ-ത്തമൈന്ദ്രമേവാ-ഽഽ ലഭേതൈതദ്വാവ തദിന്ദ്രിയഗ്ം സാക്ഷാദേവേന്ദ്രിയമവ രുന്ധ ഐന്ദ്രാഗ്ന-മ്പുനരു-ഥ്സൃഷ്ടമാ ലഭേത യ ആ തൃതീയാ-ത്പുരുഷാ-ഥ്സോമ-ന്ന പിബേ-ദ്വിച്ഛിന്നോ വാ ഏതസ്യ സോമപീഥോ യോ ബ്രാഹ്മണ-സ്സന്നാ [ ] 33
തൃതീയാ-ത്പുരുഷാ-ഥ്സോമ-ന്ന പിബതീന്ദ്രാഗ്നീ ഏവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മൈ സോമപീഥ-മ്പ്രയച്ഛത ഉപൈനഗ്ം സോമപീഥോ നമതി യദൈന്ദ്രോ ഭവതീന്ദ്രിയം-വൈഁ സോമപീഥ ഇന്ദ്രിയമേവ സോമപീഥമവ രുന്ധേ യദാഗ്നേയോ ഭവത്യാഗ്നേയോ വൈ ബ്രാഹ്മണ-സ്സ്വാമേവ ദേവതാമനു സന്തനോതി പുനരുഥ്സൃഷ്ടോ ഭവതി പുനരുഥ്സൃഷ്ട ഇവ ഹ്യേതസ്യ [ഹ്യേതസ്യ, സോമപീഥ-സ്സമൃദ്ധ്യൈ] 34
സോമപീഥ-സ്സമൃദ്ധ്യൈ ബ്രാഹ്മണസ്പത്യ-ന്തൂപരമാ ലഭേതാ-ഭിചര-ന്ബ്രഹ്മണസ്പതിമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി തസ്മാ ഏവൈനമാ വൃശ്ചതി താജഗാര്തി-മാര്ച്ഛതി തൂപരോ ഭവതി ക്ഷുരപവിര്വാ ഏഷാ ലക്ഷ്മീ യ-ത്തൂപര-സ്സമൃദ്ധ്യൈ സ്ഫ്യോ യൂപോ ഭവതി വജ്രോ വൈ സ്ഫ്യോ വജ്രമേവാസ്മൈ പ്രഹരതി ശരമയ-മ്ബര്ഹി-ശ്ശൃണാത്യേവൈനം-വൈഁഭീദക ഇദ്ധ്മോ ഭിനത്ത്യേവൈനമ് ॥ 35 ॥

(ഭവത്യുന്നതഃ - പശവോ - ജനയന്തി വിന്ദതേ - ഽഭവഥ് - സന്നൈ - തസ്യേ - ധ്മ - സ്ത്രീണി ച) (അ. 5)
ബാര്ഹസ്പത്യഗ്ം ശിതിപൃഷ്ഠമാ ലഭേത ഗ്രാമകാമോ യഃ കാമയേത പൃഷ്ഠഗ്ം സമാനാനാഗ് സ്യാമിതി ബൃഹസ്പതിമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈന-മ്പൃഷ്ഠഗ്ം സമാനാനാ-ങ്കരോതി ഗ്രാമ്യേവ ഭവതി ശിതിപൃഷ്ഠോ ഭവതി ബാര്ഹസ്പത്യോ ഹ്യേഷ ദേവതയാ സമൃദ്ധ്യൈ പൌഷ്ണഗ്ഗ് ശ്യാമമാ ലഭേതാന്നകാമോ-ഽന്നം-വൈഁ പൂഷാ പൂഷണമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മാ [ഏവാസ്മൈ, അന്ന-മ്പ്ര] 36
അന്ന-മ്പ്ര യച്ഛത്യന്നാദ ഏവ ഭവതി ശ്യാമോ ഭവത്യേതദ്വാ അന്നസ്യ രൂപഗ്ം സമൃദ്ധ്യൈ മാരുത-മ്പൃശ്ഞിമാ ലഭേതാ-ഽന്ന-കാമോ-ഽന്നം-വൈഁ മരുതോമരുത ഏവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ത ഏവാസ്മാ അന്ന-മ്പ്രയച്ഛന്ത്യന്നാദഏവ ഭവതി പൃശ്ഞി ര്ഭവത്യേതദ്വാ അന്നസ്യ രൂപഗ്ം സമൃദ്ധ്യാ ഐന്ദ്രമരുണമാ ലഭേതേന്ദ്രിയകാമ ഇന്ദ്രമേവ [ ] 37
സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മിന്നിന്ദ്രിയ-ന്ദധാതീന്ദ്രിയാവ്യേവ ഭവത്യരുണോ ഭ്രൂമാ-ന്ഭവത്യേതദ്വാ ഇന്ദ്രസ്യ രൂപഗ്ം സമൃദ്ധ്യൈ സാവിത്രമുപദ്ധ്വസ്തമാ ലഭേത സനികാമ-സ്സവിതാ വൈ പ്രസവാനാമീശേ സവിതാരമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ സനി-മ്പ്രസുവതി ദാനകാമാ അസ്മൈ പ്രജാ ഭവന്ത്യുപദ്ധ്വസ്തോ ഭവതി സാവിത്രോ ഹ്യേഷ [സാവിത്രോ ഹ്യേഷഃ, ദേവതയാ സമൃദ്ധ്യൈ] 38
ദേവതയാ സമൃദ്ധ്യൈ വൈശ്വദേവ-മ്ബഹുരൂപമാ ലഭേതാ-ഽന്നകാമോവൈശ്വദേവം-വാഁ അന്നം-വിഁശ്വാനേവ ദേവാന്-ഥ്സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതിത ഏവാസ്മാ അന്ന-മ്പ്രയച്ഛന്ത്യന്നാദ ഏവ ഭവതി ബഹുരൂപോ ഭവതിബഹുരൂപഗ്ഗ് ഹ്യന്നഗ്ം സമൃദ്ധ്യൈ വൈശ്വദേവ-മ്ബഹുരൂപമാ ലഭേത ഗ്രാമകാമോ വൈശ്വദേവാ വൈ സജാതാ വിശ്വാനേവ ദേവാന്-ഥ്സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ത ഏവാ-ഽസ്മൈ [ഏവാ-ഽസ്മൈ, സജാതാ-ന്പ്ര യച്ഛന്തി] 39
സജാതാ-ന്പ്ര യച്ഛന്തി ഗ്രാമ്യേവ ഭവതി ബഹുരൂപോ ഭവതി ബഹുദേവത്യോ(1) ഹ്യേഷ സമൃദ്ധ്യൈ പ്രാജാപത്യ-ന്തൂപരമാ ലഭേത യസ്യാനാജ്ഞാതമിവ ജ്യോഗാമയേ-ത്പ്രാജാപത്യോ വൈ പുരുഷഃ പ്രജാപതിഃ ഖലു വൈ തസ്യ വേദ യസ്യാനാജ്ഞാതമിവ ജ്യോഗാമയതി പ്രജാപതിമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈന-ന്തസ്മാ-ഥ്സ്രാമാ-ന്മുഞ്ചതി തൂപരോ ഭവതി പ്രാജാപത്യോ ഹ്യേ -ഷ ദേവതയാ സമൃദ്ധ്യൈ ॥ 40 ॥

(അസ്മാ - ഇന്ദ്രമേവൈ - ഷ - സജാതാ വിശ്വാനേവ ദേവാന്-ഥ്സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ത ഏവാസ്മൈ - പ്രാജാപത്യോ ഹി - ത്രീണി ച) (അ. 11)
വഷട്കാരോ വൈ ഗായത്രിയൈ ശിരോ-ഽച്ഛിന-ത്തസ്യൈ രസഃ പരാപത-ത്ത-മ്ബൃഹസ്പതി രുപാ-ഽഗൃഹ്ണാഥ്സാ ശിതിപൃഷ്ഠാ വശാ-ഽഭവദ്യോ ദ്വിതീയഃ പരാ-ഽപത-ത്ത-മ്മിത്രാവരുണാ-വുപാഗൃഹ്ണീതാഗ്ം സാ ദ്വിരൂപാ വശാ-ഽഭവ-ദ്യസ്തൃതീയഃ പരാപത-ത്തം-വിഁശ്വേ ദേവാ ഉപാഗൃഹ്ണന്-ഥ്സാ ബഹുരൂപാ വശാ ഭവദ്യ-ശ്ചതുര്ഥഃ പരാപത-ഥ്സ പൃഥിവീ-മ്പ്രാ-ഽവിശ-ത്ത-മ്ബൃഹസ്പതിര- [ബൃഹസ്പതിരഭി, അഗൃഹ്ണാ-ദസ്ത്വേവാ-ഽയം-] 41
-ഭ്യഗൃഹ്ണാ-ദസ്ത്വേവാ-ഽയ-മ്ഭോഗായേതി സ ഉക്ഷവശ-സ്സമഭവ-ദ്യല്ലോഹിത-മ്പരാപത-ത്ത-ദ്രുദ്ര ഉപാ-ഽഗൃഹ്ണാ-ഥ്സാ രൌദ്രീ രോഹിണീ വശാ-ഽഭവ-ദ്ബാര്ഹസ്പത്യാഗ്ം ശിതിപൃഷ്ഠാമാ ലഭേത ബ്രഹ്മവര്ചസകാമോ ബൃഹസ്പതിമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മി-ന്ബ്രഹ്മവര്ചസ-ന്ദധാതി ബ്രഹ്മവര്ചസ്യേവ ഭവതി ഛന്ദസാം-വാഁ ഏഷ രസോ യദ്വശാ രസ ഇവ ഖലു [ഖലു, വൈ] 42
വൈ ബ്രഹ്മവര്ചസ-ഞ്ഛന്ദസാമേവ രസേന രസ-മ്ബ്രഹ്മവര്ചസമവ രുന്ധേ മൈത്രാവരുണീ-ന്ദ്വിരൂപാമാ ലഭേത വൃഷ്ടികാമോ മൈത്രം-വാഁ അഹര്വാരുണീ രാത്രിരഹോരാത്രാഭ്യാ-ങ്ഖലു വൈ പര്ജന്യോ വര്ഷതി മിത്രാവരുണാവേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മാ അഹോരാത്രാഭ്യാ-മ്പര്ജന്യം-വഁര്ഷയത-ശ്ഛന്ദസാം-വാഁ ഏഷ രസോ യദ്വശാ രസ ഇവ ഖലു വൈ വൃഷ്ടി-ശ്ഛന്ദസാമേവ രസേന [രസേന, രസം-വൃഁഷ്ടിമവ രുന്ധേ] 43
രസം-വൃഁഷ്ടിമവ രുന്ധേ മൈത്രാവരുണീ-ന്ദ്വിരൂപാമാ ലഭേത പ്രജാകാമോ മൈത്രം-വാഁ അഹര്വാരുണീ രാത്രിരഹോരാത്രാഭ്യാ-ങ്ഖലു വൈ പ്രജാഃ പ്രജായന്തേ മിത്രാവരുണാവേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മാ അഹോരാത്രാഭ്യാ-മ്പ്രജാ-മ്പ്രജനയത-ശ്ഛന്ദസാം-വാഁ ഏഷ രസോ യദ്വശാ രസ ഇവ ഖലു വൈ പ്രജാ ഛന്ദസാമേവ രസേന രസ-മ്പ്രജാമവ- [രസ-മ്പ്രജാമവ, രുന്ധേ വൈശ്വദേവീമ്-] 44
-രുന്ധേ വൈശ്വദേവീ-മ്ബഹുരൂപാമാ ലഭേതാന്നകാമോ വൈശ്വദേവം-വാഁ അന്നം-വിഁശ്വാനേവ ദേവാന്-ഥ്സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ത ഏവാസ്മാ അന്നം പ്രയച്ഛന്ത്യന്നാദ ഏവ ഭവതി ഛന്ദസാം-വാഁ ഏഷ രസോ യദ്വശാ രസ ഇവ ഖലു വാ അന്ന-ഞ്ഛന്ദസാമേവ രസേന രസമന്നമവ രുന്ധേ വൈശ്വദേവീ-മ്ബഹുരൂപാമാ ലഭേത ഗ്രാമകാമോ വൈശ്വദേവാ വൈ [വൈ, സജാതാ വിശ്വാനേവ] 45
സജാതാ വിശ്വാനേവ ദേവാന്-ഥ്സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ത ഏവാസ്മൈ സജാതാ-ന്പ്ര യച്ഛന്തി ഗ്രാമ്യേവ ഭവതി ഛന്ദസാം-വാഁ ഏഷ രസോ യദ്വശാ രസ ഇവ ഖലു വൈ സജാതാ-ശ്ഛന്ദസാമേവ രസേന രസഗ്ം സജാതാനവ രുന്ധേ ബാര്ഹസ്പത്യ- മുക്ഷവശമാ ലഭേത ബ്രഹ്മവര്ചസകാമോ ബൃഹസ്പതിമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാ-ഽസ്മി-ന്ബ്രഹ്മവര്ചസം- [ഏവാ-ഽസ്മി-ന്ബ്രഹ്മവര്ചസമ്, ദധാതി ബ്രഹ്മവര്ചസ്യേവ] 46
-ദധാതി ബ്രഹ്മവര്ചസ്യേവ ഭവതി വശം-വാഁ ഏഷ ചരതി യദുക്ഷാവശ ഇവ ഖലു വൈ ബ്രഹ്മവര്ചസം-വഁശേനൈവ വശ-മ്ബ്രഹ്മവര്ചസമവ രുന്ധേരൌദ്രീഗ്ംരോഹിണീമാ ലഭേതാഭിചര-ന്രുദ്രമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി തസ്മാ ഏവൈനമാ വൃശ്ചതി താജഗാര്തിമാര്ച്ഛതി രോഹിണീ ഭവതി രൌദ്രീ ഹ്യേഷാ ദേവതയാ സമൃദ്ധ്യൈ സ്ഫ്യോ യൂപോ ഭവതി വജ്രോ വൈ സ്ഫ്യോ വജ്രമേവാസ്മൈ പ്ര ഹരതി ശരമയ-മ്ബര്ഹി-ശ്ശൃണാത്യേവൈനം-വൈഁഭീദക ഇദ്ധ്മോ ഭിനത്ത്യേവൈനമ് ॥ 47 ॥

(അഭി - ഖലു - വൃഷ്ടി-ശ്ഛന്ദസാമേവ രസേന - പ്രജാമവ - വൈശ്വദേവാ വൈ - ബ്രഹ്മവര്ചസം - ഁയൂപ - ഏകാന്നവിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 7)
അസാവാദിത്യോ ന വ്യരോചത തസ്മൈ ദേവാഃ പ്രായശ്ചിത്തിമൈച്ഛ-ന്തസ്മാ ഏതാഗ്ം സൌരീഗ് ശ്വേതാം-വഁശാമാ-ഽലഭന്ത തയൈവാസ്മി-ന്രുചമദധുര്യോ ബ്രഹ്മവര്ചസകാമ-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏതാഗ്ം സൌരീഗ് ശ്വേതാം-വഁശാമാ ലഭേതാമുമേവാ ഽഽദിത്യഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മി-ന്ബ്രഹ്മവര്ചസ-ന്ദധാതി ബ്രഹ്മവര്ചസ്യേവ ഭവതി ബൈല്വോ യൂപോ ഭവത്യസൌ [ ] 48
വാ ആദിത്യോ യതോ-ഽജായത തതോ ബില്വ ഉദതിഷ്ഠ-ഥ്സയോന്യേവ ബ്രഹ്മവര്ചസമവ രുന്ധേ ബ്രാഹ്മണസ്പത്യാ-മ്ബഭ്രുകര്ണീമാ ലഭേതാ-ഭിചരന്-വാരുണ-ന്ദശകപാല-മ്പുരസ്താ-ന്നിര്വപേ-ദ്വരുണേനൈവ ഭ്രാതൃവ്യ-ങ്ഗ്രാഹയിത്വാ ബ്രഹ്മണാ സ്തൃണുതേ ബഭ്രുകര്ണീ ഭവത്യേതദ്വൈ ബ്രഹ്മണോ രൂപഗ്ം സമൃദ്ധ്യൈ സ്ഫ്യോ യൂപോ ഭവതി വജ്രോ വൈ സ്ഫ്യോ വജ്രമേവാസ്മൈ പ്ര ഹരതി ശരമയ-മ്ബര്ഹി-ശ്ശൃണാ- [-ബര്ഹി-ശ്ശൃണാതി, ഏവൈനം-വൈഁഭീദക] 49
-ത്യേവൈനം-വൈഁഭീദക ഇദ്ധ്മോ ഭിനത്ത്യേവൈനം-വൈഁഷ്ണവം-വാഁമനമാ ലഭേത യം-യഁജ്ഞോ നോപനമേ-ദ്വിഷ്ണുര്വൈ യജ്ഞോ വിഷ്ണുമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ യജ്ഞ-മ്പ്ര യച്ഛത്യുപൈനം-യഁജ്ഞോ നമതി വാമനോ ഭവതി വൈഷ്ണവോ ഹ്യേഷ ദേവതയാ സമൃദ്ധ്യൈ ത്വാഷ്ട്രം-വഁഡബ മാ ലഭേത പശുകാമസ്ത്വഷ്ടാ വൈ പശൂനാ-മ്മിഥുനാനാം- [വൈ പശൂനാ-മ്മിഥുനാനാമ്, പ്രജനയിതാ] 50
പ്രജനയിതാ ത്വഷ്ടാരമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ പശൂ-ന്മിഥുനാ-ന്പ്ര ജനയതി പ്രജാ ഹി വാ ഏതസ്മി-ന്പശവഃ പ്രവിഷ്ടാ അഥൈഷ പുമാന്ഥ്സന് വഡബ-സ്സാക്ഷാദേവ പ്രജാ-മ്പശൂനവ രുന്ധേ മൈത്രഗ്ഗ് ശ്വേതമാ ലഭേത സങ്ഗ്രാമേ സംയഁത്തേ സമയകാമോ മിത്രമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈന-മ്മിത്രേണ സ-ന്നയതി - [അ-ന്നയതി, വിശാലോ ഭവതി] 51
വിശാലോ ഭവതി വ്യവസായയത്യേവൈന-മ്പ്രാജാപത്യ-ങ്കൃഷ്ണമാ ലഭേത വൃഷ്ടികാമഃ പ്രജാപതിര്വൈ വൃഷ്ട്യാ ഈശേ പ്രജാപതിമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ പര്ജന്യം-വഁര്ഷയതി കൃഷ്ണോ ഭവത്യേതദ്വൈ വൃഷ്ട്യൈ രൂപഗ്ം രൂപേണൈവ വൃഷ്ടിമവ രുന്ധേ ശബലോ ഭവതി വിദ്യുതമേവാസ്മൈ ജനയിത്വാ വര്ഷയത്യവാശൃങ്ഗോ ഭവതി വൃഷ്ടിമേവാസ്മൈ നി യച്ഛതി ॥ 52 ॥

(അസൌ - ശൃണാതി - മിഥുനാനാം - നയതി - യച്ഛതി) (അ. 8)
വരുണഗ്ം സുഷുവാണമന്നാദ്യ-ന്നോപാനമ-ഥ്സ ഏതാം-വാഁരുണീ-ങ്കൃഷ്ണാം-വഁശാമപശ്യ-ത്താഗ് സ്വായൈ ദേവതായാ ആലഭത തതോ വൈ തമന്നാ-ദ്യമുപാ-ഽനമ-ദ്യമല-മന്നാദ്യായ സന്തമന്നാദ്യ-ന്നോപനമേ-ഥ്സ ഏതാം ഁവാരുണീ-ങ്കൃഷ്ണാം-വഁശാമാ ലഭേത വരുണമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മാ അന്ന-മ്പ്ര യച്ഛത്യന്നാദ [അന്ന-മ്പ്ര യച്ഛത്യന്നാദഃ, ഏവ ഭവതി] 53
ഏവ ഭവതി കൃഷ്ണാ ഭവതി വാരുണീ ഹ്യേഷാ ദേവതയാ സമൃദ്ധ്യൈ മൈത്രഗ്ഗ് ശ്വേതമാ ലഭേത വാരുണ-ങ്കൃഷ്ണമപാ-ഞ്ചൌഷധീനാ-ഞ്ച സധാംവഁന്നകാമോ മൈത്രീര്വാ ഓഷധയോ വാരുണീരാപോ-ഽപാ-ഞ്ച ഖലു വാ ഓഷധീനാ-ഞ്ച രസമുപ ജീവാമോ മിത്രാവരുണാവേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മാ അന്ന-മ്പ്രയച്ഛതോ-ഽന്നാദ ഏവ ഭവ- [ഏവ ഭവതി, അപാ-ഞ്ചൌഷധീനാ-ഞ്ച] 54

(ശിഖണ്ഡി പ്രചതിഃ)
-ത്യപാ-ഞ്ചൌഷധീനാ-ഞ്ച സധാംവാഁ ലഭത ഉഭയസ്യാ-വരുദ്ധ്യൈവിശാഖോ യൂപോ ഭവതി ദ്വേ ഹ്യേതേ ദേവതേ സമൃദ്ധ്യൈ മൈത്രഗ്ഗ് ശ്വേതമാ ലഭേത വാരുണ-ങ്കൃഷ്ണ-ഞ്ജ്യോഗാമയാവീ-യ-ന്മൈത്രോ ഭവതി മിത്രേണൈവാ-ഽസ്മൈ വരുണഗ്ം ശമയതി യ-ദ്വാരുണ-സ്സാക്ഷാദേവൈനം-വഁരുണപാശാ-ന്മുഞ്ചത്യുത യദീതാസുര്ഭവതി ജീവത്യേവ ദേവാ വൈ പുഷ്ടി-ന്നാ-ഽവിന്ദന്- [നാ-ഽവിന്ദന്ന്, താ-മ്മിഥുനേ] 55
-താ-മ്മിഥുനേ ഽപശ്യ-ന്തസ്യാ-ന്ന സമരാധയന്താ-വശ്വിനാ-വബ്രൂതാ-മാവയോര്വാ ഏഷാ മൈതസ്യാം ഁവദദ്ധ്വമിതി സാശ്വിനോരേവാഭവദ്യഃ പുഷ്ടികാമ-സ്സ്യാ-ഥ്സ ഏതാമാശ്വിനീം-യഁമീം-വഁശാമാ ലഭേതാ-ഽശ്വിനാവേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മി-ന്പുഷ്ടി-ന്ധത്തഃ പുഷ്യതി പ്രജയാ പശുഭിഃ ॥ 56 ॥

(അന്നാദോ - ഽന്നാദ ഏവ ഭവത്യ - വിന്ദന് - പഞ്ചചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 9)
ആശ്വിന-ന്ധൂമ്രലലാമ മാ ലഭേത യോ ദുര്ബ്രാഹ്മണ-സ്സോമ-മ്പിപാസേ-ദശ്വിനൌ വൈ ദേവാനാ-മസോമപാവാസ്താ-ന്തൌ പശ്ചാ സോമപീഥ-മ്പ്രാപ്നുതാ-മശ്വിനാ-വേതസ്യ ദേവതാ യോ ദുര്ബ്രാഹ്മണ-സ്സോമ-മ്പിപാസത്യശ്വിനാവേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി-താ-വേവാ-ഽസ്മൈ സോമപീഥ-മ്പ്ര യച്ഛത ഉപൈനഗ്ം സോമപീഥോ നമതി യ-ദ്ധൂമ്രോ ഭവതി ധൂമ്രിമാണ-മേവാ-ഽസ്മാ-ദപ ഹന്തി ലലാമോ [ലലാമഃ, ഭവതി മുഖത] 57
ഭവതി മുഖത ഏവാസ്മി-ന്തേജോ ദധാതി വായവ്യ-ങ്ഗോമൃഗമാ ലഭേത യമജഘ്നിവാഗ്ം സമഭിശഗ്ം സേയുരപൂതാ വാ ഏതം-വാഁഗൃച്ഛതി യമജഘ്നിവാഗ്ം സമഭിശഗ്ം സന്തി നൈഷ ഗ്രാമ്യഃ പശുര്നാരണ്യോ യ-ദ്ഗോമൃഗോ നേവൈഷ ഗ്രാമേ നാരണ്യേ യമജഘ്നിവാഗ്ം സമഭിശഗ്ം സന്തി വായുര്വൈ ദേവാനാ-മ്പവിത്രം-വാഁയുമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈ- [സ ഏവ, ഏന-മ്പവയതി പരാചീ] 58
-ന-മ്പവയതി പരാചീ വാ ഏതസ്മൈ വ്യുച്ഛന്തീ വ്യുച്ഛതി തമഃ പാപ്മാന-മ്പ്രവിശതി യസ്യാ-ഽഽശ്വിനേ ശസ്യമാനേ സൂര്യോ നാ-ഽഽവിര്ഭവതി സൌര്യ-മ്ബഹുരൂപമാ ലഭേതാ-ഽമു-മേവാ-ഽഽദിത്യഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മാ-ത്തമഃ പാപ്മാനമപ ഹന്തി പ്രതീച്യസ്മൈ വ്യുച്ഛന്തീ വ്യുച്ഛത്യപ തമഃ പാപ്മാനഗ്ം ഹതേ ॥ 59 ॥

(ലലാമഃ - സ ഏവ - ഷട്ചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 10)
ഇന്ദ്രം-വോഁ വിശ്വതസ്പരീ, ന്ദ്ര-ന്നരോ, മരുതോ യദ്ധ വോ ദിവോ, യാ വ-ശ്ശര്മ ॥ ഭരേഷ്വിന്ദ്രഗ്ം സുഹവഗ്ം ഹവാമഹേ ഽഗ്ംഹോമുചഗ്ം സുകൃത-ന്ദൈവ്യ-ഞ്ജനമ് । അഗ്നി-മ്മിത്രം-വഁരുണഗ്ം സാതയേ ഭഗ-ന്ദ്യാവാപൃഥിവീ മരുതഃ സ്വസ്തയേ ॥ മമത്തു നഃ പരിജ്മാ വസര്ഹാ മമത്തു വാതോ അപാം-വൃഁഷണ്വാന്ന് । ശിശീതമിന്ദ്രാപര്വതാ യുവ-ന്നസ്തന്നോ വിശ്വേ വരിവസ്യന്തു ദേവാഃ ॥ പ്രിയാ വോ നാമ - [പ്രിയാ വോ നാമ, ഹുവേ തുരാണാമ് ।] 60
ഹുവേ തുരാണാമ് । ആ യ-ത്തൃപന്മരുതോ വാവശാനാഃ ॥ ശ്രിയസേ ക-മ്ഭാനുഭി-സ്സ-മ്മിമിക്ഷിരേ തേ രശ്മിഭിസ്ത ഋക്വഭി-സ്സുഖാദയഃ । തേ വാശീമന്ത ഇഷ്മിണോ അഭീരവോ വിദ്രേ പ്രിയസ്യ മാരുതസ്യ ധാമ്നഃ ॥ അഗ്നിഃ പ്രഥമോ വസുഭിര്നോ അവ്യാ-ഥ്സോമോ രുദ്രേഭിരഭി രക്ഷത ത്മനാ । ഇന്ദ്രോ മരുദ്ഭിര്-ഋതുധാ കൃണോത്വാദിത്യൈര്നോ വരുണ-സ്സഗ്ം ശിശാതു ॥ സ-ന്നോ ദേവോ വസുഭിരഗ്നി-സ്സഗ്ം [വസുഭിരഗ്നി-സ്സമ്, സോമസ്തനൂഭീ രുദ്രിയാഭിഃ ।] 61
സോമസ്തനൂഭീ രുദ്രിയാഭിഃ । സമിന്ദ്രോ മരുദ്ഭി ര്യജ്ഞിയൈ-സ്സമാദിത്യൈര്നോ വരുണോ അജിജ്ഞിപത് ॥ യഥാ-ഽഽദിത്യാ വസുഭി-സ്സമ്ബഭൂവു-ര്മരുദ്ഭീ രുദ്രാ-സ്സമജാനതാഭി । ഏവാ ത്രിണാമന്ന-ഹൃണീയമാനാ വിശ്വേ ദേവാ-സ്സമനസോ ഭവന്തു ॥ കുത്രാ ചിദ്യസ്യ സമൃതൌ രണ്വാ നരോ നൃഷദനേ । അര്ഹന്തശ്ചി-ദ്യമിന്ധതേ സഞ്ജനയന്തി ജന്തവഃ ॥ സം-യഁദിഷോ വനാമഹേ സഗ്ം ഹവ്യാ മാനുഷാണാമ് । ഉത ദ്യുമ്നസ്യ ശവസ [ശവസഃ, ഋതസ്യ രശ്മിമാ ദദേ ।] 62
ഋതസ്യ രശ്മിമാ ദദേ ॥ യജ്ഞോ ദേവാനാ-മ്പ്രത്യേതി സുമ്നമാദിത്യാസോ ഭവതാ മൃഡയന്തഃ । ആ വോ-ഽര്വാചീ സുമതിര്വവൃത്യാദഗ്ം ഹോശ്ചിദ്യാ വരിവോവിത്തരാ-ഽസത് ॥ ശുചിരപ-സ്സൂയവസാ അദബ്ധ ഉപ ക്ഷേതി വൃദ്ധവയാ-സ്സുവീരഃ । നകിഷ്ടം(2) ഘ്നന്ത്യന്തിതോ ന ദൂരാദ്യ ആദിത്യാനാ-മ്ഭവതി പ്രണീതൌ ॥ ധാരയന്ത ആദിത്യാസോ ജഗഥ്സ്ഥാ ദേവാ വിശ്വസ്യ ഭുവനസ്യ ഗോപാഃ । ദീര്ഘാധിയോ രക്ഷമാണാ [രക്ഷമാണാഃ, അസുര്യമൃതാവാന-] 63
അസുര്യമൃതാവാന-ശ്ചയമാനാ ഋണാനി ॥ തിസ്രോ ഭൂമീര്ധാരയ-ന്ത്രീഗ്ം രുത ദ്യൂ-ന്ത്രീണി വ്രതാ വിദഥേ അന്തരേഷാമ് । ഋതേനാ-ഽഽദിത്യാ മഹി വോ മഹിത്വ-ന്തദര്യമന് വരുണ മിത്ര ചാരു ॥ ത്യാന്നു ക്ഷത്രിയാഗ്ം അവ ആദിത്യാന്. യാചിഷാമഹേ । സുമൃഡീകാഗ്ം അഭിഷ്ടയേ ॥ ന ദക്ഷിണാ വിചികിതേ ന സവ്യാ ന പ്രാചീനമാദിത്യാ നോത പശ്ചാ । പാക്യാ ചിദ്വസവോ ധീര്യാ ചി- [ധീര്യാ ചിത്, യുഷ്മാനീതോ] 64
-ദ്യുഷ്മാനീതോ അഭയ-ഞ്ജ്യോതിരശ്യാമ് ॥ ആദിത്യാനാമവസാ നൂതനേന സക്ഷീമഹി ശര്മണാ ശന്തമേന । അനാഗാസ്ത്വേ അദിതിത്വേ തുരാസ ഇമം-യഁജ്ഞ-ന്ദധതു ശ്രോഷമാണാഃ ॥ ഇമ-മ്മേ വരുണ ശ്രുധീ ഹവമദ്യാ ച മൃഡയ । ത്വാമവസ്യുരാ ചകേ ॥ തത്ത്വാ യാമി ബ്രഹ്മണാ വന്ദമാന-സ്തദാ ശാസ്തേ യജമാനോ ഹവിര്ഭിഃ । അഹേഡമാനോ വരുണേഹ ബോദ്ധ്യുരുശഗ്ംസ മാ ന ആയുഃ പ്രമോഷീഃ ॥ 65 ॥