o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om ||
bṛhaspati̭rakāmayata śranmḙ devā dadhī̭ra-ngacchḙya-mpurodhāmiti sa eta-ñca̭turvigṃśatirātra-ma̭paśya-ttamā-'ha̭ra-ttenā̭yajata tato vai tasmai śraddevā ada̭dhatāga̭ccha-tpurodhāṃ-ya~ evaṃ-vi~dvāgṃsa̭-ścaturvigṃśatirātra-māsa̭te śradebhyo manuṣyā̭ dadhate gaccha̭nti purodhā-ñjyotirgaurāyuriti̭ tryahā bha̭vantīyaṃ-vā~va jyoti̭rantari̭kṣa-ṅgaurasā-vāyṷ- [-vāyuḥ̭, imāneva] 1
-rimāneva lokānabhyāro̭hantyabhi pūrva-ntryahā bha̭vantyabhipūrvameva sṷvargaṃ-lo~kamabhyāro̭hantyasa̭traṃ-vā~ eta-dyada̭chandomaṃ-ya~ccha̭ndomā bhava̭nti tena̭ satra-ndevatā̭ eva pṛṣṭhairava̭ rundhate paśūñcha̭ndomairojo vai vīrya̭-mpṛṣṭhāni̭ paśavaḥ̭ chandomā oja̭syeva vīryḙ paśuṣu prati̭ tiṣṭhanti bṛha-drathantarābhyāṃ-ya~ntīyaṃ-vā~va ra̭thantaramasau bṛhadābhyāmeva [ ] 2
yantyatho̭ anayo̭reva prati̭ tiṣṭhantyete vai yajñasyāñjasāya̭nī srutī tābhyā̭meva sṷvargaṃ-lo~kaṃ-ya~̭nti caturvigṃśatirātro bha̭vati catṷrvigṃśatirardhamāsā-ssaṃ̭va~thsara-ssaṃ̭va~thsara-ssṷvargo loka-ssaṃ̭va~thsara eva sṷvarge loke prati̭ tiṣṭhantyatho catṷrvigṃśatyakṣarā gāyatrī gā̭yatrī bra̭hmavarcasa-ṅgā̭yatriyaiva bra̭hmavarcasamava̭ rundhate 'tirātrāvabhito̭ bhavato brahmavarcasasya pari̭gṛhītyai || 3 ||
(asāvāyṷ - rābhyāmeva - pañca̭catvārigṃśacca) (a. 1)
yathā vai ma̭nuṣyā̭ eva-ndevā agra̭ āsa-ntḙ-'kāmayantā-'va̭rti-mpāpmāna̭-mmṛtyu-ma̭pahatya daivīgṃ̭ sagṃsada̭-ṅgacchemeti ta eta-ñca̭turvigṃśatirātra-ma̭paśya-ntamā-'ha̭ra-ntenā̭yajanta tato vai te-'va̭rti-mpāpmāna̭-mmṛtyu-ma̭pahatya daivīgṃ̭ sagṃsada̭magacchan. ya evaṃ-vi~dvāgṃsa̭-ścaturvigṃśatirātra-māsate-'va̭rtimeva pāpmāna̭-mapahatya śriya̭-ṅgacchanti śrīrhi ma̭nuṣya̭sya [śrīrhi ma̭nuṣya̭sya, daivī̭ sagṃsa-jjyoti̭-] 4
daivī̭ sagṃsa-jjyoti̭-ratirātro bha̭vati suvargasya̭ lokasyānṷkhyātyai pṛṣṭhyaḥ̭ ṣaḍaho bha̭vati ṣa-ḍvā ṛtavaḥ̭ saṃva~thsarasta-mmāsā̭ ardhamāsā ṛtavaḥ̭ praviśya daivīgṃ̭ sagṃsada̭magacchan. ya evaṃ-vi~dvāgṃsa̭-ścaturvigṃśatirātramāsa̭te saṃva~thsarameva praviśya vasya̭sīgṃ sagṃsada̭-ṅgacchanti traya̭strayastrigṃśā avastā-dbhavanti traya̭strayastrigṃśāḥ parastā-ttrayastrigṃśairevobhayato 'va̭rti-mpāpmāna̭mapahatya daivīgṃ̭ sagṃsada̭-mmaddhyato [sagṃsada̭-mmaddhyataḥ, gacchanti pṛṣṭhāni hi] 5
ga̭cchanti pṛṣṭhāni hi daivī̭ sagṃsajjāmi vā eta-tkṷrvanti ya-ttraya̭strayastrigṃśā anvañco maddhye-'ni̭rukto bhavati tenājāmyūrdhvāni̭ pṛṣṭhāni̭ bhavantyūrdhvā-ścha̭ndomā ubhābhyāgṃ̭ rūpābhyāgṃ̭ suvargaṃ-lo~kaṃ-ya~ntyasa̭traṃ-vā~ eta-dyada̭chandomaṃ-ya~ccha̭ndomā bhava̭nti tena̭ satra-ndevatā̭ eva pṛṣṭhairava̭ rundhate paśūñcha̭ndomairojo vai vīrya̭-mpṛṣṭhāni̭ paśava̭- [paśavaḥ̭, chandomā oja̭syeva] 6
-śchandomā oja̭syeva vīryḙ paśuṣu prati̭ tiṣṭhanti traya̭strayastrigṃśā avastā-dbhavanti traya̭strayastrigṃśāḥ parastānmaddhyḙ pṛṣṭhānyuro vai tra̭yastrigṃśā ātmā pṛṣṭhānyātmana̭ eva ta-dyaja̭mānā-śśarma̭ nahyante-'nārtyai bṛha-drathantarābhyāṃ-ya~ntīyaṃ-vā~va ra̭thantaramasau bṛhadābhyāmeva yantyatho̭ anayo̭reva prati̭ tiṣṭhantyete vai yajñasyāñjasāya̭nī srutī tābhyā̭meva [tābhyā̭meva, suvargaṃ-lo~kaṃ-ya~̭nti] 7
sṷvargaṃ-lo~kaṃ-ya~̭nti parāñco vā ete sṷvargaṃ-lo~kamabhyāro̭hanti ye pa̭rācīnā̭ni pṛṣṭhānyṷpayanti̭ pratyaṃ ṣa̭ḍaho bha̭vati pratyava̭rūḍhyā atho prati̭ṣṭhityā ubhayorlokayora̭ ṛddhvo-tti̭ṣṭhanti trivṛto-'dhi̭ trivṛtamupa̭ yanti stomā̭nāgṃ sampa̭ttyai prabhavāya jyoti̭ragniṣṭomo bha̭vatyayaṃ-vā~va sa kṣayo-'smādeva tena kṣayānna ya̭nti caturvigṃśatirātro bha̭vati catṷrvigṃśatirardhamāsā-ssaṃ̭va~thsara-ssaṃ̭va~thsara-ssṷvargo loka-ssaṃ̭va~thsara eva sṷvarge loke prati̭ tiṣṭhantyatho catṷrvigṃśatyakṣarā gāyatrī gā̭yatrī bra̭hmavarcasa-ṅgā̭yatriyaiva bra̭hmavarcasamava̭ rundhate 'tirātrāvabhito̭ bhavato brahmavarcasasya pari̭gṛhītyai || 8 ||
(manuṣya̭sya - madhyataḥ - paśava - stābhyā̭meva - saṃ̭va~thsara - ścatṷrvigṃśatiśca) (a. 2)
ṛkṣā vā iyama̭lomakā̭-''sī-thsā-'kā̭mayatauṣa̭dhībhi-rvanaspati̭bhiḥ pra jā̭yeyeti saitāstrigṃśatagṃ rātrī̭rapaśya-ttato vā iyamoṣa̭dhībhi-rvanaspati̭bhiḥ prājā̭yata ye prajākā̭māḥ paśukā̭mā-ssyusta etā ā̭sīra-npraiva jā̭yante prajayā̭ paśubhi̭riyaṃ-vā~ a̭kṣuddhya-thsaitāṃ-vi~rāja̭mapaśya-ttāmātma-ndhitvā-'nnādyamavā̭ 'rundhauṣa̭dhī- [-'rundhauṣa̭dhīḥ, vanaspatī-nprajā-] 9
-rvanaspatī-nprajā-mpaśū-ntenā̭vardhata sā jemāna̭-mmahimāna̭-magacchadya evaṃ-vi~dvāgṃsa̭ etā āsa̭te virāja̭mevā-''tma-ndhitvā-'nnādyamava̭ rundhate vardha̭nte prajayā̭ paśubhi̭rjemāna̭-mmahimāna̭-ṅgacchanti jyoti̭ratirātro bha̭vati suvargasya̭ lokasyānṷkhyātyai pṛṣṭhyaḥ̭ ṣaḍaho bha̭vati ṣa-ḍvā ṛtava-ṣṣaṭ pṛṣṭhāni̭ pṛṣṭhairevartūnanvā-ro̭hantyṛtubhiḥ̭ saṃva~thsara-nte saṃ̭va~thsara eva [ ] 10
prati̭ tiṣṭhanti trayastrigṃśā-ttra̭yastrigṃśamupa̭ yanti yajñasya santa̭tyā atho prajāpa̭tirvai tra̭yastrigṃśaḥ prajāpa̭timevā-''ra̭bhante prati̭ṣṭhityai triṇavo bha̭vati viji̭tyā ekavigṃśo bha̭vati prati̭ṣṭhityā atho ruca̭mevā-''tma-nda̭dhate trivṛda̭gniṣṭu-dbha̭vati pāpmāna̭meva tena nirda̭hante-'tho tejo vai trivṛ-tteja̭ evā-''tma-nda̭dhate pañcadaśa i̭ndrastomo bha̭vatīndriya-mevā-'va̭ [bha̭vatīndriya-mevā-'va̭, rundhate saptadaśo bha̭vatyannādyasyā] 11
rundhate saptadaśo bha̭vatyannādyasyā va̭ruddhyā atho praiva tena̭ jāyanta ekavigṃśo bha̭vati prati̭ṣṭhityā atho ruca̭mevā-''tma-nda̭dhate caturvigṃśo bha̭vati atṷrvigṃśatirardhamāsā-ssaṃ̭va~thsara-ssaṃ̭va~thsara-ssṷvargo loka-ssaṃ̭va~thsara eva sṷvarge loke prati̭ tiṣṭhantyatho̭ eṣa vai vi̭ṣūvān vi̭ṣūvanto̭ bhavanti ya evaṃ-vi~dvāgṃsa̭ etā āsa̭te caturvigṃśā-tpṛṣṭhānyupa̭ yanti saṃva~thsara eva pra̭tiṣṭhāya̭ [ ] 12
devatā̭ abhyāro̭hanti trayastrigṃśā-ttra̭yastrigṃśamupa̭ yanti traya̭strigṃśadvai devatā̭ devatāsveva prati̭ tiṣṭhanti triṇavo bha̭vatīme vai lokāstri̭ṇava eṣvḙva lokeṣu prati̭ tiṣṭhanti dvāvḙkavigṃśau bha̭vataḥ prati̭ṣṭhityā atho ruca̭mevā-''tma-nda̭dhate bahavaḥ̭ ṣoḍaśino̭ bhavanti tasmā-dbahavaḥ̭ prajāsu vṛṣā̭ṇo yadete stomā vyati̭ṣaktā bhava̭nti tasmā̭diya -moṣa̭dhībhi-rvanaspati̭bhi-rvyati̭ṣaktā [-rvyati̭ṣaktā, vyati̭ṣajyante] 13
vyati̭ṣajyante prajayā̭ paśubhirya evaṃ-vi~dvāgṃsa̭ etā āsate 'kḷ̭ptā vā ete sṷvargaṃ-lo~kaṃ-ya~̭ntyuccāvacān hi stomā̭nupayanti yadeta ūrdhvāḥ kḷptā-sstomā bhava̭nti kḷptā eva sṷvargaṃ-lo~kaṃ-ya~̭ntyubhayo̭rebhyo lokayoḥ kalpate trigṃśadetāstrigṃśada̭kṣarā virāḍannaṃ̭-vi~rā-ḍvirājaivānnādyamava̭ rundhate 'tirātrāvabhito̭ bhavato 'nnādya̭sya pari̭gṛhītyai || 14 ||
(oṣa̭dhīḥ - saṃva~thsara evā - 'va̭ - pratiṣṭhāya - vyati̭ṣaktyai - kānnapa̭ñcāśacca̭) (a. 3)
prajāpa̭ti-ssuvargaṃ-lo~kamai-tta-ndevā yena̭yena chandasā-'nu prāyṷñjata tena nā-''pnṷva-nta etā dvātrigṃ̭śatagṃ rātrī̭rapaśya-ndvātrigṃ̭śadakṣarā 'nuṣṭugā-nṷṣṭubhaḥ prajāpa̭ti-ssvenaiva chanda̭sā prajāpa̭ti-māptvā 'bhyāruhya̭ suvargaṃ-lo~kamā̭yan. ya evaṃ-vi~dvāgṃsa̭ etā āsa̭te dvātrigṃ̭śadetā dvātrigṃ̭śadakṣarā 'nuṣṭugā-nṷṣṭubhaḥ prajāpa̭ti-ssvenaiva chanda̭sā prajāpa̭timāptvā śriya̭-ṅgacchanti [śriya̭-ṅgacchanti, śrīrhi] 15
śrīrhi ma̭nuṣya̭sya suvargo loko dvātrigṃ̭śadetā dvātrigṃ̭śadakṣarā-'nuṣṭug-vāga̭nuṣṭu-phsarvā̭meva vāca̭māpnuvanti sarvḙ vāco va̭ditāro̭ bhavanti sarve hi śriya-ṅgaccha̭nti jyotirgaurāyuriti̭ tryahā bha̭vantīyaṃ-vā~va jyoti̭rantari̭kṣa-ṅgaurasāvāyṷrimāneva lokānabhyāro̭hantyabhipūrva-ntryahā bha̭vantyabhipūrvameva sṷvargaṃ-lo~kamabhyāro̭hanti bṛha-drathantarābhyāṃ-ya~ntī- [-~yanti, iyaṃ-vā~va] 16
-yaṃ-vā~va ra̭thantaramasau bṛhadābhyāmeva yantyatho̭ anayo̭reva prati̭ tiṣṭhantyete vai yajñasyāñjasāya̭nī srutī tābhyā̭meva sṷvargaṃ-lo~kaṃ-ya~̭nti parāñco vā ete sṷvargaṃ-lo~kamabhyāro̭hanti ye parā̭castryahānṷpayanti̭ pratya-ntryaho bha̭vati pratyava̭rūḍhyā atho prati̭ṣṭhityā ubhayorlokayor̭. ṛddhvo-tti̭ṣṭhanti dvātrigṃ̭śadetāstāsāṃ-yā~ strigṃśa-ttrigṃśada̭kṣarā virāḍannaṃ̭-vi~rā-ḍvirājaivā-'nnādyamava̭ rundhate ye dve a̭horātre eva te ubhābhyāgṃ̭ rūpābhyāgṃ̭ suvargaṃ-lo~kaṃ-ya~̭ntyatirātrāvabhito̭ bhavataḥ pari̭gṛhītyai || 17 ||
(gacchanti - yanti - trigṃśada̭kṣarā - dvāvigṃ̭śatiśca) (a. 4)
dve vāva dḙvasatre dvā̭daśāhaścaiva tra̭yastrigṃśadahaśca ya evaṃ-vi~dvāgṃsa̭strayastrigṃśadahamāsa̭te sākṣādeva devatā̭ abhyāro̭hanti yathā khalu vai śreyā̭nabhyārṷ̄ḍhaḥ kāmaya̭te tathā̭ karoti yadya̭vaviddhya̭ti pāpī̭yā-nbhavati yadi nāvaviddhya̭ti sadṛṃ-ya~ evaṃ-vi~dvāgṃsa̭strayastrigṃ- śadahamāsa̭te vi pāpmanā bhrātṛ̭vyeṇā-'' va̭rtante 'harbhājo vā etā devā agra ā-'ha̭ra- [ā-'ha̭rann, ahareko 'bha̭jatā-] 18
-nnahareko 'bha̭jatā-harekastābhirvaite prabāhṷgārdhnuvan. ya evaṃ-vi~dvāgṃsa̭strayastrigṃśadahamāsa̭te sarva̭ eva prabāhṷgṛddhnuvanti sarve grāma̭ṇīya-mprāpnṷvanti pañcāhā bha̭vanti pañca vā ṛtavaḥ̭ saṃva~thsara ṛtuṣveva saṃ̭va~thsare prati̭ tiṣṭhantyatho pañcākṣarā paṅktiḥ pāṅkto̭ yajño yajñamevāva̭ rundhate trīṇyāśvināni̭ bhavanti traya̭ ime lokā e- [ime lokā eṣu, eva lokeṣu prati̭] 19
-ṣvḙva lokeṣu prati̭ tiṣṭhantyatho trīṇi vai yajñasyendriyāṇi tānyevāva̭ rundhate viśvaji-dbha̭vatyannādyasyā va̭ruddhyai sarva̭pṛṣṭho bhavati sarva̭syābhiji̭tyai vāgvai dvā̭daśāho ya-tpurastā-ddvādaśāha-mṷpeyuranāptāṃ-vā~ca-mupḙyu-rupadāsṷkaiṣāṃ-vā~-khsyā̭-dupari̭ṣṭā-ddvādaśāhamupa̭ yantyāptāmeva vācamupa̭ yanti tasmā̭-dupari̭ṣṭā-dvācā va̭dāmo 'vāntaraṃ- [va̭dāmo 'vāntaram, vai da̭śarātreṇa̭] 20
-~vai da̭śarātreṇa̭ prajāpa̭tiḥ prajā a̭sṛjata ya-dda̭śarātro bhava̭ti prajā eva ta-dyaja̭mānā-ssṛjanta etāgṃ ha vā ṷdaṅka-śśaulbāyana-ssatrasyardhi̭muvāca ya-dda̭śarātro ya-dda̭śarātro bhava̭ti satrasyardhyā atho yadeva pūrveṣvaha̭ssu vilo̭ma kriyate tasyaivaiṣā śānti̭drvyanīkā vā etā rātra̭yo yaja̭mānā viśvaji-thsahāti̭rātreṇa pūrvā-ṣṣoḍa̭śa sahā ti̭rātreṇotta̭rā-ṣṣoḍa̭śa ya evaṃ-vi~dvāgṃsa̭strayastrigṃśadahamāsa̭ta aiṣā-ndvyanīkā prajā jā̭yate 'tirātrāvabhito̭ bhavataḥ pari̭gṛhītyai || 21 ||
(ahara- nneṣva̭ - vāntaragṃ - ṣoḍa̭śa saha - saptada̭śa ca) (a. 5)
ādityā a̭kāmayanta suvargaṃ-lo~kami̭yāmeti te sṷvargaṃ-lo~ka-nna prājā̭nanna sṷvargaṃ-lo~kamā̭ya-nta etagṃ ṣa̭ṭtrigṃśadrātra-ma̭paśya-ntamā-'ha̭ra-ntenā̭yajanta tato vai te sṷvargaṃ-lo~ka-mprājā̭nan-thsuvargaṃ-lo~kamā̭yan. ya evaṃ-vi~dvāgṃsaḥ̭ ṣaṭtrigṃśa-drātramāsa̭te suvargameva loka-mpra jā̭nanti suvargaṃ-lo~kaṃ-ya~̭nti jyoti̭-ratirātro [jyoti̭-ratirātraḥ, bhavati jyoti̭reva] 22
bha̭vati jyoti̭reva purastā-ddadhate suvargasya̭ lokasyānṷkhyātyai ṣaḍahā bha̭vanti ṣa-ḍvā ṛtava̭ ṛtuṣveva prati̭ tiṣṭhanti catvāro̭ bhavanti cata̭sro diśo̭ dikṣvḙva prati̭ tiṣṭhantyasa̭traṃ-vā~ eta-dyada̭chandomaṃ-ya~ccha̭ndomā bhava̭nti tena̭ satra-ndevatā̭ eva pṛṣṭhairava̭ rundhate paśūñcha̭ndomairojo vai vīrya̭-mpṛṣṭhāni̭ paśavaḥ̭ chandomā oja̭syeva [ ] 23
vīryḙ paśuṣu prati̭ tiṣṭhanti ṣaṭ-trigṃśa-drātro bha̭vati ṣaṭtrigṃ̭śadakṣarā bṛhatī bārha̭tāḥ paśavo̭ bṛhatyaiva paśūnava̭ rundhate bṛhatī chanda̭sāg svārājyamāśñutā-śñuvate svārājyaṃ-ya~ evaṃ-vi~dvāgṃsaḥ̭ ṣaṭtrigṃśa-drātramāsa̭te suvargameva lokaṃ-ya~̭ntyatirātrāvabhito̭ bhavata-ssuvargasya̭ lokasya pari̭gṛhītyai || 24 ||
(atirātra - oja̭syeva - ṣaṭtrigṃ̭śacca) (a. 6)
vasi̭ṣṭho hatapṷtro-'kāmayata vindeya̭ prajāmabhi sā̭dāsā-nbha̭veyamiti sa etamḙkasmā-nnapañcāśa-ma̭paśya-ttamā-'ha̭ra-ttenā̭yajata tato vai so-'vi̭ndata prajāmabhi saṷdāsāna̭bhavadya evaṃ-vi~dvāgṃsa̭ ekasmā-nnapañcāśamāsa̭te vindante prajāmabhi bhrātṛ̭vyā-nbhavanti traya̭strivṛto-'gniṣṭomā bha̭vanti vajra̭syaiva mukhagṃ sagg śya̭nti daśa̭ pañcadaśā bha̭vanti pañcadaśo vajro [vajraḥ̭, vajra̭meva] 25
vajra̭meva bhrātṛ̭vyebhyaḥ pra ha̭ranti ṣoḍaśima̭-ddaśamamaha̭-rbhavati vajra̭ eva vīrya̭-ndadhati dvāda̭śa saptadaśā bha̭vantyannādyasyā va̭ruddhyā atho praiva tairjā̭yante pṛṣṭhyaḥ̭ ṣaḍaho bha̭vati ṣaḍvā ṛtava-ṣṣaṭ pṛṣṭhāni̭ pṛṣṭhairevartūnanvāro̭hantyṛtṛbhiḥ̭ saṃva~thsara-nte saṃ̭va~thsara eva prati̭ tiṣṭhanti dvāda̭śaikavigṃśā bha̭vanti prati̭ṣṭhityā atho ruca̭mevā-''tma- [ruca̭mevā-''tmann, dadhate bahavaḥ̭ ṣoḍaśino̭] 26
-nda̭dhate bahavaḥ̭ ṣoḍaśino̭ bhavanti viji̭tyai ṣaḍāśvināni̭ bhavanti ṣaḍvā ṛtava̭ ṛtuṣveva prati̭ tiṣṭhantyūnātiriktā vā etā rātra̭ya ūnāsta-dyadeka̭syai na pa̭ñcāśada-ti̭riktāsta-dya-dbhūya̭sī-raṣṭāca̭tvārigṃśata ūnācca khalu vā ati̭riktācca prajāpa̭tiḥ prājā̭yata ye prajākā̭māḥ paśukā̭mā-ssyusta etā ā̭sīra-npraiva jā̭yante prajayā̭ paśubhi̭rvairājo vā eṣa yajño yadḙkasmā-nnapañcāśo ya evaṃ-vi~dvāgṃsa̭ ekasmā-nnapañcāśamāsa̭te virāja̭meva ga̭cchantyannādā bha̭vantyati-rātrāvabhito̭ bhavato-'nnādya̭sya pari̭gṛhītyai || 27 ||
(vajra̭ - ātman - prajayā - dvāvigṃ̭śatiśca) (a. 7)
saṃva~thsarāya̭ dīkṣiṣyamā̭ṇā ekāṣṭakāyā-ndīkṣeranneṣā vai saṃ̭va~thsarasya patnī yadḙkāṣṭakaitasyāṃ-vā~ eṣa etāgṃ rātriṃ̭-va~sati sākṣādeva saṃ̭va~thsaramārabhya̭ dīkṣanta ārtaṃ-vā~ ete saṃ̭va~thsarasyābhi dīkṣante ya ḙkāṣṭakāyā-ndīkṣante 'nta̭nāmānāvṛtū bha̭vato vya̭staṃ-vā~ ete saṃ̭va~thsarasyā-'bhi dīkṣante ya ḙkāṣṭakāyā-ndīkṣante-'nta̭nāmānāvṛtū bha̭vataḥ phalgunī pūrṇamāse dīkṣera-nmukhaṃ-vā~ eta- [etat, saṃva~thsarasya ya-tpha̭lgunī-] 28
-thsaṃ̭va~thsarasya ya-tpha̭lgunī-pūrṇamāso mṷkhata eva saṃ̭va~thsaramārabhya̭ dīkṣante tasyaikaiva niryā ya-thsāmmeghye viṣūvān-thsampadya̭te citrāpūrṇamāse dīkṣera-nmukhaṃ-vā~ eta-thsaṃ̭va~thsarasya yacci̭trāpūrṇamāso mṷkhata eva saṃ̭va~thsaramārabhya̭ dīkṣante tasya na kā cana niryā bha̭vati caturahe purastā-tpaurṇamāsyai dīkṣera-nteṣā̭mekāṣṭakāyā-ṅkraya-ssa-mpa̭dyate tenai̭kāṣṭakā-nna chamba-ṭkṷrvanti teṣā- [teṣām, pūrvapakṣe sutyā] 29
-mpūrvapakṣe sutyā sa-mpa̭dyate pūrvapakṣa-mmāsā̭ abhi sa-mpa̭dyante te pūrvapakṣa u-tti̭ṣṭhanti tānuttiṣṭha̭ta oṣa̭dhayo vanaspatayo-'nū-tti̭ṣṭhanti tān ka̭lyāṇī kīrtiranū-tti̭ṣṭhatyarā-thsurime yaja̭mānā iti tadanu sarvḙ rāddhnuvanti || 30 ||
(eta - cchabaṇṭkṷrvanti teṣāṃ - catṷstrigṃśacca) (a. 8)
suvargaṃ-vā~ ete lokaṃ-ya~̭nti ye satramṷpayantyabhīndha̭ta eva dīkṣābhi̭rātmānagg̭ śrapayanta upasadbhi-rdvābhyāṃ-lo~māva̭ dyanti dvābhyā-ntvaca-ndvābhyāmasṛ-ddvābhyā-mmāgṃsa-ndvābhyāmasthi dvābhyā-mmajjāna̭mātmada̭kṣiṇaṃ-vai~ satramātmāna̭meva dakṣi̭ṇā-nnītvā sṷvargaṃ-lo~kaṃ-ya~̭nti śikhāmanu pra va̭panta ṛddhyā atho raghī̭yāgṃsa-ssuvargaṃ-lo~kama̭yāmeti̭ || 31 ||
(suvargaṃ - pa̭ñcāśat) (a. 9)
brahmavādino̭ vadantyatirātraḥ pa̭ramo ya̭jñakratūnā-ṅkasmā-tta-mpra̭thamamupa̭ yantītyetadvā a̭gniṣṭoma-mpra̭thamamupa̭ yantyathokthya̭matha̭ ṣoḍaśina-mathā̭tirātra-ma̭nupūrvamevaita-dya̭jñakratūnupetya tānālabhya̭ parigṛhya soma̭mevaita-tpiba̭nta āsate jyoti̭ṣṭoma-mprathamamupa̭ yanti jyoti̭ṣṭomo vai stomā̭nā-mmukha̭-mmukhata eva stomā-npra yṷñjate te [ ] 32
saggstṷtā virāja̭mabhi sa-mpa̭dyante dve carcāvati̭ ricyete eka̭yā gaurati̭rikta ekayā-''yṷrūna-ssṷvargo vai loko jyotirūrg-virāṭ-thsṷvargameva tena̭ lokaṃ-ya~̭nti rathantara-ndivā bhava̭ti rathantara-nnaktamityā̭hu-rbrahmavādinaḥ kena tadajāmīti̭ saubhara-ntṛ̭tīyasavane bra̭hmasāma-mbṛha-ttanma̭ddhyato da̭dhati vidhṛ̭tyai tenājā̭mi || 33 ||
(ta - ekānnapa̭ñcāśacca̭) (a. 10)
jyoti̭ṣṭoma-mprathamamupa̭ yantyasminneva tena̭ loke prati̭ tiṣṭhanti goṣṭo̭ma-ndvitīyamupa̭ yantyantari̭kṣa eva tena prati̭ tiṣṭhantyāyṷṣṭoma-ntṛtīyamupa̭ yantyamuṣmi̭nneva tena̭ loke prati̭ tiṣṭhantīyaṃ-vā~va jyoti̭rantari̭kṣa-ṅgaurasāvāyu-ryadetān-thstomā̭-nupayantyeṣvḙva tallokeṣṷ satriṇaḥ̭ prati tiṣṭha̭nto yanti te saggstṷtā virāja̭- [virājam, abhi sampa̭dyante dve] 34
-mabhi sampa̭dyante dve carcāvati̭ ricyete eka̭yā gaurati̭rikta ekayā-''yṷrūna-ssṷvargo vai loko jyotirūrg-virāḍūrja̭-mevāva̭ rundhate te na kṣudhā ''rtimārcchantyakṣo̭dhukā bhavanti kṣu-thsa̭bāndhā iva hi satriṇo 'gniṣṭomāvabhitaḥ̭ pradhī tāvukthyā̭ maddhye nabhya-nta-ttadeta-tpa̭riya-ddḙvacakraṃ-ya~detena̭ [-~yadetena̭, ṣaḍahena yanti̭] 35
ṣaḍahena yanti̭ devacakrameva samāro̭hantyari̭ṣṭyai te svasti sama̭śñuvate ṣaḍahena̭ yanti ṣaḍvā ṛtava̭ ṛtuṣveva prati̭ tiṣṭhantyubhayato jyotiṣā yantyubhayata̭ eva sṷvarge loke pra̭titiṣṭha̭nto yanti dvau ṣa̭ḍahau bha̭vatastāni dvādaśāhā̭ni sa-mpa̭dyante dvādaśo vai purṷṣo dve sakthyau dvau bāhū ātmā ca śira̭śca catvāryaṅgā̭ni stanau dvādaśau [ ] 36
ta-tpurṷṣamanṷ paryāva̭rtante trayaḥ̭ ṣaḍahā bha̭vanti tānyaṣṭādaśāhā̭ni sa-mpa̭dyante navānyāni navānyāni nava vai purṷṣe prāṇāsta-tprāṇānanṷ paryāva̭rtante catvāraḥ̭ ṣaḍahā bha̭vanti tāni catṷrvigṃśatirahā̭ni sa-mpa̭dyante catṷrvigṃśatirardhamāsā-ssaṃ̭va~thsarasta-thsaṃ̭va~thsaramanṷ paryāva̭rtante 'pra̭tiṣṭhita-ssaṃva~thsara iti khalu vā ā̭hurvarṣī̭yā-npratiṣṭhāyā ityetāvadvai saṃ̭va~thsarasya brāhma̭ṇaṃ-yā~va̭nmāso māsimāsyeva pra̭titiṣṭha̭nto yanti || 37 ||
(virāja̭ - metena̭ - dvādaśā - vetāvadvā - aṣṭau ca̭) (a. 11)
meṣastvā̭ pacataira̭vatu lohi̭tagrīva-śchāgai-śśalmalirvṛddhyā̭ parṇo brahma̭ṇā plakṣo medhḙna nyagrodha̭ścamasairṷdubaṃra̭ ūrjā gā̭yatrī chando̭bhistrivṛ-thstomairava̭ntī-ssthāva̭ntīstvā-'vantu priya-ntvā priyāṇāṃ-va~rṣi̭ṣṭhamāpyā̭nā-nnidhīnā-ntvā̭ nidhipatigṃ̭ havāmahe vaso mama || 38 ||
(meṣaḥ - ṣa-ṭtrigṃ̭śat) (a. 12)
kūpyābhya-ssvāhā kūlyābhya-ssvāhā̭ vikaryābhya-ssvāhā̭ 'vaṭyābhya-ssvāhā khanyābhya-ssvāhā hradyābhya-ssvāhā sūdyābhya-ssvāhā̭ sarasyābhya-ssvāhā̭ vaiśantībhya-ssvāhā̭ palvalyābhya-ssvāhā varṣyābhya-ssvāhā̭ 'varṣyābhya-ssvāhā hrādunībhya-ssvāhā pṛṣvābhya-ssvāhā syanda̭mānābhya-ssvāhā sthāvarābhya-ssvāhā̭ nādeyībhya-ssvāhā̭ saindhavībhya-ssvāhā̭ samudriyābhya-ssvāhā sarvābhya-ssvāhā || 39 ||
(kūpyābhya - ścatvārigṃśat) (a. 13)
adbhya-ssvāhā vaha̭ntībhya-ssvāhā̭ parivaha̭ntībhya-ssvāhā̭ samantaṃ-va~ha̭ntībhya-ssvāhā śīghraṃ-va~ha̭ntībhya-ssvāhā śībhaṃ-va~ha̭ntībhya-ssvāhograṃ-va~ha̭ntībhya-ssvāhā̭ bhīmaṃ-va~ha̭ntībhya-ssvāhā-'mbhobhya-ssvāhā nabhobhya-ssvāhā mahobhya-ssvāhā sarva̭smai svāhā || 40 ||
(adbhya - ekānnatrigṃśat) (a. 14)
yo arva̭nta-ñjighāgṃ̭sati tamabhya̭mīti varṷṇaḥ || paro martaḥ̭ para-śśvā || aha-ñca tva-ñca̭ vṛtrahanthsa-mba̭bhūva sanibhya ā | arātīvā ci̭dadrivo-'nṷ nau śūra magṃsatai bhadrā indra̭sya rātayaḥ̭ || abhi kratvendra bhūradha jmanna tḙ vivyammahimānagṃ rajāgṃ̭si | svenā hi vṛtragṃ śava̭sā jaghantha na śatrurantaṃ̭-vi~vida-dyudhā te || 41 ||
(vivida-d- dve ca̭) (a. 15)
namo rājñe namo varṷṇāya namo-'śvā̭ya namaḥ̭ prajāpa̭taye namo-'dhi̭pataye 'dhi̭patirasyadhi̭pati-mmā kurvadhi̭patiraha-mprajānā-mbhūyāsa-mmā-ndhḙhi mayi̭ dhehyupākṛ̭tāya svāhā ''la̭bdhāya svāhā̭ hutāya svāhā || 42 ||
(nama - ekānna trigṃśat) (a. 16)
mayobhūrvāto̭ abhi vā̭tūsrā ūrja̭svatīroṣa̭dhīrā ri̭śantām | pīva̭svatīrjīvadha̭nyāḥ pibantvavasāya̭ padvatḙ rudra mṛḍa || yā-ssarṷ̄pā virṷ̄pā eka̭rūpā yāsā̭magniriṣṭyā nāmā̭ni veda̭ | yā aṅgi̭rasastapa̭seha cakrustābhyaḥ̭ parjanya mahi śarma̭ yaccha || yā deveṣṷ tanuvamaira̭yanta yāsāgṃ somo viśvā̭ rūpāṇi veda̭ | tā asmabhya-mpaya̭sā pinva̭mānāḥ prajāva̭tīrindra [ ] 43
goṣṭhe ri̭rīhi || prajāpa̭tirmahya̭metā rarā̭ṇo viśvairdevaiḥ pitṛbhiḥ̭ saṃvi~dānaḥ | śivā-ssatīrupa̭ no goṣṭhamā-'kastāsāṃ-va~ya-mprajayā sagṃ sa̭dema || iha dhṛti-ssvāheha vidhṛ̭ti-ssvāheha ranti-ssvāheha rama̭ti-ssvāhā̭ mahīmū ṣu1 sutrāmā̭ṇaṃ2 || 44 ||
(indrā - ṣṭātrigṃ̭śacca) (a. 17)
kigg svi̭dāsī-tpūrvaci̭ttiḥ kigg svi̭dāsī-dbṛhadvayaḥ̭ | kigg svi̭dāsī-tpiśaṅgilā kigg svi̭dāsī-tpilippilā || dyaurā̭sī-tpūrvaci̭ttiraśva̭ āsī-dbṛhadvayaḥ̭ | rātri̭rāsī-tpiśaṅgilā 'vi̭rāsī-tpilippilā || ka-ssvi̭dekākī ca̭rati ka ṷ svijjāyate punaḥ̭ | kigg svi̭ddhimasya̭ bheṣaja-ṅkigg svi̭dāvapa̭na-mmahat || sūrya̭ ekākī ca̭rati [ ] 45
candramā̭ jāyate punaḥ̭ | agnir-himasya̭ bheṣaja-mbhūmi̭rāvapa̭na-mmahat || pṛcchāmi̭ tvā paramanta̭-mpṛthivyāḥ pṛcchāmi̭ tvā bhuva̭nasya nābhim | pṛcchāmi̭ tvā vṛṣṇo aśva̭sya retaḥ̭ pṛcchāmi̭ vācaḥ pa̭ramaṃ-vyo~̭ma || vedi̭māhuḥ paramanta̭-mpṛthivyā yajñamā̭hu rbhuva̭nasya nābhim | soma̭māhurvṛṣṇo aśva̭sya reto brahmaiva vācaḥ pa̭ramaṃ-vyo~̭ma || 46 ||
(sūrya̭ ekākī ca̭rati - ṣaṭca̭tvārigṃśacca) (a. 18)
abeṃ abāṃlyambi̭ke na mā̭ nayati kaścana | sasastya̭śvakaḥ || subha̭ge kāmpī̭lavāsini suvarge loke sa-mprorṇvā̭thām | ā-'hama̭jāni garbhadhamā tvama̭jāsi garbhadham || tau saha caturaḥ̭ pada-ssa-mpra sā̭rayāvahai || vṛṣā̭ vāgṃ retodhā reto̭ dadhātū-thsakthyorgṛda-ndhehyañjimuda̭ñjimanva̭ja | ya-sstrīṇā-ñjī̭vabhoja̭no ya ā̭sā- [ya ā̭sām, biladhāva̭naḥ |] 47
-mbiladhāva̭naḥ | priya-sstrīṇāma̭pīcyaḥ̭ || ya ā̭sā-ṅkṛṣṇe lakṣma̭ṇi sardi̭gṛdi-mparāva̭dhīt || abeṃ abāṃlyambi̭ke na mā̭ yabhati kaścana | sasastya̭śvakaḥ || ūrdhvā-mḙnāmucchra̭yatā-dveṇubhāra-ṅgirāvi̭va | athāsyā maddhya̭medhatāgṃ śīte vātḙ punanni̭va || abeṃ abāṃlyambi̭ke na mā̭ yabhati kaścana | sasastya̭śvakaḥ || yaddha̭riṇī yavamatti na [ ] 48
puṣṭa-mpaśu ma̭nyate | śūdrā yadarya̭jārā na poṣā̭ya dhanāyati || abeṃ abāṃlyambi̭ke na mā̭ yabhati kaścana | sasastya̭śvakaḥ || iyaṃ-ya~kā śa̭kuntikā ''halamiti sarpa̭ti | āha̭ta-ṅgabhe paso ni ja̭lgulīti dhāṇi̭kā || abeṃ abāṃlyambi̭ke na mā̭ yabhati kaścana | sasastya̭śvakaḥ || mātā ca̭ te pitā ca te-'graṃ̭-vṛ~kṣasya̭ rohataḥ | 49
pra sṷlāmīti̭ te pitā gabhe muṣṭima̭tagṃsayat || dadhikrāv.ṇṇo̭ akāriṣa-ñjiṣṇoraśva̭sya vājinaḥ̭ | surabhi no mukhā̭ kara-tpraṇa āyūgṃ̭ṣi tāriṣat || āpo hi ṣṭhā ma̭yobhuvastā na̭ ūrje da̭dhātana | maheraṇā̭ya cakṣa̭se || yo vaḥ̭ śivata̭mo rasastasya̭ bhājayateha naḥ̭ | uśatīri̭va mātaraḥ̭ || tasmā ara̭-ṅgamāma vo yasya kṣayā̭ya jinva̭tha | āpo̭ janaya̭thā ca naḥ || 50 ||
(āsā - matti na - ro̭hato - jinva̭tha - catvāri̭ ca) (a. 19)
bhūrbhuva-ssuvarvasa̭vastvā 'ñjantu gāyatreṇa chanda̭sā rudrāstvā 'ñjantu traiṣṭṷbhena chanda̭sā, ''dityāstvā-'ñjantu jāga̭tena chanda̭sā ya-dvāto̭ apo aga̭madindra̭sya tanuva̭-mpriyām | etagg sto̭taretena̭ pathā punaraśvamā va̭rtayāsi naḥ || lājī(3)-ñchācī(3)n yaśo̭ mamā~(4) | yavyāyai̭ gavyāyā̭ eta-ddḙvā anna̭mattaitadanna̭maddhi prajāpate || yuñjanti̭ braddhna-ma̭ruṣa-ñcara̭nta-mpari̭ tasthuṣaḥ̭ | roca̭nte rocanā divi || yuñjantya̭sya kāmyā harī vipa̭kṣasā rathe | śoṇā̭ dhṛṣṇū nṛvāha̭sā || ketu-ṅkṛṇvanna̭ketave peśo̭ maryā apeśase | samuṣadbhi̭rajāyathāḥ || 51 ||
(braddhnaṃ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 20)
prāṇāya svāhā vyānāya svāhā̭ 'pānāya svāhā snāva̭bhya-ssvāhā̭ santānebhya-ssvāhā pari̭santānebhya-ssvāhā parva̭bhya-ssvāhā̭ sadhānnebhya-ssvāhā śarī̭rebhya-ssvāhā̭ yajñāya svāhā dakṣi̭ṇābhya-ssvāhā̭ suvargāya svāhā̭ lokāya svāhā sarva̭smai svāhā || 52 ||
(prāṇāyā - ṣṭāvigṃ̭śatiḥ) (a. 21)
sitāya svāhā 'si̭tāya svāhā 'bhihi̭tāya svāhā 'na̭bhihitāya svāhā̭ yuktāya svāhā 'yṷktāya svāhā suyṷktāya svāho -dyṷktāya svāhā vimṷktāya svāhā pramṷktāya svāhā vañca̭te svāhā̭ parivañca̭te svāhā̭ saṃva~ñca̭te svāhā̭ 'nuvañca̭te svāho--dvañca̭te svāhā̭ yate svāhā dhāva̭te svāhā tiṣṭha̭te svāhā sarva̭smai svāhā || 53 ||
(sitāyā - ṣṭātrigṃ̭śat) (a. 22)
(bṛhaspati-śśra--dyathā vā - ṛkṣā vai - prajāpa̭tiryena̭yena - dve vāva dḙvasatre - ā̭dityā a̭kāmayanta suvargaṃ - ~vasi̭ṣṭhaḥ - saṃva~thsarāya̭ -survargaṃ-ye~ satraṃ - bra̭hmavādino̭-'tirātro - jyoti̭ṣṭomaṃ - meṣaḥ - kūpyābhyo - 'dbhyo - yo - namo̭ - mayobhūḥ - kigg svida - mbe - bhūḥ - prāṇāya̭ - sitāya - dvāvigṃ̭śatiḥ)
(bṛhaspatiḥ - prati̭ tiṣṭhanti - vai da̭śarātreṇa̭ - suvargaṃ - ~yo arva̭ntaṃ - bhū - stripa̭ñcāśat)
(bṛhaspati, ssarva̭smai svāhā)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ saptamakāṇḍe caturthaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
