(શ્રીદેવીભાગવતં, દ્વાદશ સ્કન્ધં, એકાદશોઽધ્યાયઃ, મણિદ્વીપ વર્ણન - 2)
વ્યાસ ઉવાચ।
પુષ્પરાગમયાદગ્રે કુઙ્કુમારુણવિગ્રહઃ ।
પદ્મરાગમયઃ સાલો મધ્યે ભૂશ્ચૈવતાદૃશી ॥ 1 ॥
પુષ્પરાગમયાદગ્રે કુઙ્કુમારુણવિગ્રહઃ ।
પદ્મરાગમયઃ સાલો મધ્યે ભૂશ્ચૈવતાદૃશી ॥ 1 ॥
દશયોજનવાન્દૈર્ઘ્યે ગોપુરદ્વારસંયુતઃ ।
તન્મણિસ્તમ્ભસંયુક્તા મણ્ડપાઃ શતશો નૃપ ॥ 2 ॥
તન્મણિસ્તમ્ભસંયુક્તા મણ્ડપાઃ શતશો નૃપ ॥ 2 ॥
મધ્યે ભુવિસમાસીનાશ્ચતુઃષષ્ટિમિતાઃ કલાઃ ।
નાનાયુધધરાવીરા રત્નભૂષણભૂષિતાઃ ॥ 3 ॥
નાનાયુધધરાવીરા રત્નભૂષણભૂષિતાઃ ॥ 3 ॥
પ્રત્યેકલોકસ્તાસાં તુ તત્તલ્લોકસ્યનાયકાઃ ।
સમન્તાત્પદ્મરાગસ્ય પરિવાર્યસ્થિતાઃ સદા ॥ 4 ॥
સમન્તાત્પદ્મરાગસ્ય પરિવાર્યસ્થિતાઃ સદા ॥ 4 ॥
સ્વસ્વલોકજનૈર્જુષ્ટાઃ સ્વસ્વવાહનહેતિભિઃ ।
તાસાં નામાનિ વક્ષ્યામિ શૃણુ ત્વં જનમેજય ॥ 5 ॥
તાસાં નામાનિ વક્ષ્યામિ શૃણુ ત્વં જનમેજય ॥ 5 ॥
પિઙ્ગલાક્ષી વિશાલાક્ષી સમૃદ્ધિ વૃદ્ધિરેવ ચ ।
શ્રદ્ધા સ્વાહા સ્વધાભિખ્યા માયા સઞ્જ્ઞા વસુન્ધરા ॥ 6 ॥
શ્રદ્ધા સ્વાહા સ્વધાભિખ્યા માયા સઞ્જ્ઞા વસુન્ધરા ॥ 6 ॥
ત્રિલોકધાત્રી સાવિત્રી ગાયત્રી ત્રિદશેશ્વરી ।
સુરૂપા બહુરૂપા ચ સ્કન્દમાતાઽચ્યુતપ્રિયા ॥ 7 ॥
સુરૂપા બહુરૂપા ચ સ્કન્દમાતાઽચ્યુતપ્રિયા ॥ 7 ॥
વિમલા ચામલા તદ્વદરુણી પુનરારુણી ।
પ્રકૃતિર્વિકૃતિઃ સૃષ્ટિઃ સ્થિતિઃ સંહૃતિરેવ ચ ॥ 8 ॥
પ્રકૃતિર્વિકૃતિઃ સૃષ્ટિઃ સ્થિતિઃ સંહૃતિરેવ ચ ॥ 8 ॥
સન્ધ્યામાતા સતી હંસી મર્દિકા વજ્રિકા પરા ।
દેવમાતા ભગવતી દેવકી કમલાસના ॥ 9 ॥
દેવમાતા ભગવતી દેવકી કમલાસના ॥ 9 ॥
ત્રિમુખી સપ્તમુખ્યન્યા સુરાસુરવિમર્દિની ।
લમ્બોષ્ટી ચોર્ધ્વકેશી ચ બહુશીર્ષા વૃકોદરી ॥ 10 ॥
લમ્બોષ્ટી ચોર્ધ્વકેશી ચ બહુશીર્ષા વૃકોદરી ॥ 10 ॥
રથરેખાહ્વયા પશ્ચાચ્છશિરેખા તથા પરા ।
ગગનવેગા પવનવેગા ચૈવ તતઃ પરમ્ ॥ 11 ॥
ગગનવેગા પવનવેગા ચૈવ તતઃ પરમ્ ॥ 11 ॥
અગ્રે ભુવનપાલા સ્યાત્તત્પશ્ચાન્મદનાતુરા ।
અનઙ્ગાનઙ્ગમથના તથૈવાનઙ્ગમેખલા ॥ 12 ॥
અનઙ્ગાનઙ્ગમથના તથૈવાનઙ્ગમેખલા ॥ 12 ॥
અનઙ્ગકુસુમા પશ્ચાદ્વિશ્વરૂપા સુરાદિકા ।
ક્ષયઙ્કરી ભવેચ્છક્તિ રક્ષોભ્યા ચ તતઃ પરમ્ ॥ 13 ॥
ક્ષયઙ્કરી ભવેચ્છક્તિ રક્ષોભ્યા ચ તતઃ પરમ્ ॥ 13 ॥
સત્યવાદિન્યથ પ્રોક્તા બહુરૂપા શુચિવ્રતા ।
ઉદારાખ્યા ચ વાગીશી ચતુષ્ષષ્ટિમિતાઃ સ્મૃતાઃ ॥ 14 ॥
ઉદારાખ્યા ચ વાગીશી ચતુષ્ષષ્ટિમિતાઃ સ્મૃતાઃ ॥ 14 ॥
જ્વલજ્જિહ્વાનનાઃ સર્વાવમન્ત્યો વહ્નિમુલ્બણમ્ ।
જલં પિબામઃ સકલં સંહરામોવિભાવસુમ્ ॥ 15 ॥
જલં પિબામઃ સકલં સંહરામોવિભાવસુમ્ ॥ 15 ॥
પવનં સ્તમ્ભયામોદ્ય ભક્ષયામોઽખિલં જગત્ ।
ઇતિ વાચં સઙ્ગિરતે ક્રોધ સંરક્તલોચનાઃ ॥ 16 ॥
ઇતિ વાચં સઙ્ગિરતે ક્રોધ સંરક્તલોચનાઃ ॥ 16 ॥
ચાપબાણધરાઃ સર્વાયુદ્ધાયૈવોત્સુકાઃ સદા ।
દંષ્ટ્રા કટકટારાવૈર્બધિરીકૃત દિઙ્મુખાઃ ॥ 17 ॥
દંષ્ટ્રા કટકટારાવૈર્બધિરીકૃત દિઙ્મુખાઃ ॥ 17 ॥
પિઙ્ગોર્ધ્વકેશ્યઃ સમ્પ્રોક્તાશ્ચાપબાણકરાઃ સદા ।
શતાક્ષૌહિણિકા સેનાપ્યેકૈકસ્યાઃ પ્રકીર્તિતા ॥ 18 ॥
શતાક્ષૌહિણિકા સેનાપ્યેકૈકસ્યાઃ પ્રકીર્તિતા ॥ 18 ॥
એકૈક શક્તેઃ સામર્થ્યં લક્ષબ્રહ્માણ્ડનાશને ।
શતાક્ષૌહિણિકાસેના તાદૃશી નૃપ સત્તમ ॥ 19 ॥
શતાક્ષૌહિણિકાસેના તાદૃશી નૃપ સત્તમ ॥ 19 ॥
કિં ન કુર્યાજ્જગત્યસ્મિન્નશક્યં વક્તુમેવ તત્ ।
સર્વાપિ યુદ્ધસામગ્રી તસ્મિન્સાલે સ્થિતા મુને ॥ 20 ॥
સર્વાપિ યુદ્ધસામગ્રી તસ્મિન્સાલે સ્થિતા મુને ॥ 20 ॥
રથાનાં ગણના નાસ્તિ હયાનાં કરિણાં તથા ॥
શસ્ત્રાણાં ગણના તદ્વદ્ગણાનાં ગણના તથા ॥ 21 ॥
શસ્ત્રાણાં ગણના તદ્વદ્ગણાનાં ગણના તથા ॥ 21 ॥
પદ્મરાગમયાદગ્રે ગોમેદમણિનિર્મિતઃ ।
દશયોજનદૈર્ઘ્યેણ પ્રાકારો વર્તતે મહાન્ ॥ 22 ॥
દશયોજનદૈર્ઘ્યેણ પ્રાકારો વર્તતે મહાન્ ॥ 22 ॥
ભાસ્વજ્જપાપ્રસૂનાભો મધ્યભૂસ્તસ્ય તાદૃશી ।
ગોમેદકલ્પિતાન્યેવ તદ્વાસિ સદનાનિ ચ ॥ 23 ॥
ગોમેદકલ્પિતાન્યેવ તદ્વાસિ સદનાનિ ચ ॥ 23 ॥
પક્ષિણઃ સ્તમ્ભવર્યાશ્ચ વૃક્ષાવાપ્યઃ સરાંસિ ચ ।
ગોમેદકલ્પિતા એવ કુઙ્કુમારુણવિગ્રહાઃ ॥ 24 ॥
ગોમેદકલ્પિતા એવ કુઙ્કુમારુણવિગ્રહાઃ ॥ 24 ॥
તન્મધ્યસ્થા મહાદેવ્યો દ્વાત્રિંશચ્છક્તયઃ સ્મૃતાઃ ।
નાના શસ્ત્રપ્રહરણા ગોમેદમણિભૂષિતાઃ ॥ 25 ॥
નાના શસ્ત્રપ્રહરણા ગોમેદમણિભૂષિતાઃ ॥ 25 ॥
પ્રત્યેક લોક વાસિન્યઃ પરિવાર્ય સમન્તતઃ ।
ગોમેદસાલે સન્નદ્ધા પિશાચવદના નૃપ ॥ 26 ॥
ગોમેદસાલે સન્નદ્ધા પિશાચવદના નૃપ ॥ 26 ॥
સ્વર્લોકવાસિભિર્નિત્યં પૂજિતાશ્ચક્રબાહવઃ ।
ક્રોધરક્તેક્ષણા ભિન્ધિ પચ ચ્છિન્ધિ દહેતિ ચ ॥ 27 ॥
ક્રોધરક્તેક્ષણા ભિન્ધિ પચ ચ્છિન્ધિ દહેતિ ચ ॥ 27 ॥
વદન્તિ સતતં વાચં યુદ્ધોત્સુકહૃદન્તરાઃ ।
એકૈકસ્યા મહાશક્તેર્દશાક્ષૌહિણિકા મતા ॥ 28 ॥
એકૈકસ્યા મહાશક્તેર્દશાક્ષૌહિણિકા મતા ॥ 28 ॥
સેના તત્રાપ્યેકશક્તિર્લક્ષબ્રહ્માણ્ડનાશિની ।
તાદૃશીનાં મહાસેના વર્ણનીયા કથં નૃપ ॥ 29 ॥
તાદૃશીનાં મહાસેના વર્ણનીયા કથં નૃપ ॥ 29 ॥
રથાનાં નૈવ ગણાના વાહનાનાં તથૈવ ચ ।
સર્વયુદ્ધસમારમ્ભસ્તત્ર દેવ્યા વિરાજતે ॥ 30 ॥
સર્વયુદ્ધસમારમ્ભસ્તત્ર દેવ્યા વિરાજતે ॥ 30 ॥
તાસાં નામાનિ વક્ષ્યામિ પાપનાશકરાણિ ચ ।
વિદ્યા હ્રી પુષ્ટ યઃ પ્રજ્ઞા સિનીવાલી કુહૂસ્તથા ॥ 31 ॥
વિદ્યા હ્રી પુષ્ટ યઃ પ્રજ્ઞા સિનીવાલી કુહૂસ્તથા ॥ 31 ॥
રુદ્રાવીર્યા પ્રભાનન્દા પોષિણી ઋદ્ધિદા શુભા ।
કાલરાત્રિર્મહારાત્રિર્ભદ્રકાલી કપર્દિની ॥ 32 ॥
કાલરાત્રિર્મહારાત્રિર્ભદ્રકાલી કપર્દિની ॥ 32 ॥
વિકૃતિર્દણ્ડિમુણ્ડિન્યૌ સેન્દુખણ્ડા શિખણ્ડિની ।
નિશુમ્ભશુમ્ભમથિની મહિષાસુરમર્દિની ॥ 33 ॥
નિશુમ્ભશુમ્ભમથિની મહિષાસુરમર્દિની ॥ 33 ॥
ઇન્દ્રાણી ચૈવ રુદ્રાણી શઙ્કરાર્ધશરીરિણી ।
નારી નારાયણી ચૈવ ત્રિશૂલિન્યપિ પાલિની ॥ 34 ॥
નારી નારાયણી ચૈવ ત્રિશૂલિન્યપિ પાલિની ॥ 34 ॥
અમ્બિકાહ્લાદિની પશ્ચાદિત્યેવં શક્તયઃ સ્મૃતાઃ ।
યદ્યેતાઃ કુપિતા દેવ્યસ્તદા બ્રહ્માણ્ડનાશનમ્ ॥ 35 ॥
યદ્યેતાઃ કુપિતા દેવ્યસ્તદા બ્રહ્માણ્ડનાશનમ્ ॥ 35 ॥
પરાજયો ન ચૈતાસાં કદાચિત્ક્વચિદસ્તિ હિ ।
ગોમેદકમયાદગ્રે સદ્વજ્રમણિનિર્મિતઃ ॥ 36 ॥
ગોમેદકમયાદગ્રે સદ્વજ્રમણિનિર્મિતઃ ॥ 36 ॥
દશયોજન તુઙ્ગોઽસૌ ગોપુરદ્વારસંયુતઃ ।
કપાટશૃઙ્ખલાબદ્ધો નવવૃક્ષ સમુજ્જ્વલઃ ॥ 37 ॥
કપાટશૃઙ્ખલાબદ્ધો નવવૃક્ષ સમુજ્જ્વલઃ ॥ 37 ॥
સાલસ્તન્મધ્યભૂમ્યાદિ સર્વં હીરમયં સ્મૃતમ્ ।
ગૃહાણિવીથયો રથ્યા મહામાર્ગાં ગણાનિ ચ ॥ 38 ॥
ગૃહાણિવીથયો રથ્યા મહામાર્ગાં ગણાનિ ચ ॥ 38 ॥
વૃક્ષાલવાલ તરવઃ સારઙ્ગા અપિ તાદૃશાઃ ।
દીર્ઘિકાશ્રેણયોવાપ્યસ્તડાગાઃ કૂપ સંયુતાઃ ॥ 39 ॥
દીર્ઘિકાશ્રેણયોવાપ્યસ્તડાગાઃ કૂપ સંયુતાઃ ॥ 39 ॥
તત્ર શ્રીભુવનેશ્વર્યા વસન્તિ પરિચારિકાઃ ।
એકૈકા લક્ષદાસીભિઃ સેવિતા મદગર્વિતાઃ ॥ 40 ॥
એકૈકા લક્ષદાસીભિઃ સેવિતા મદગર્વિતાઃ ॥ 40 ॥
તાલવૃન્તધરાઃ કાશ્ચિચ્ચષકાઢ્ય કરામ્બુજાઃ ।
કાશ્ચિત્તામ્બૂલપાત્રાણિ ધારયન્ત્યોઽતિગર્વિતાઃ ॥ 41 ॥
કાશ્ચિત્તામ્બૂલપાત્રાણિ ધારયન્ત્યોઽતિગર્વિતાઃ ॥ 41 ॥
કાશ્ચિત્તચ્છત્રધારિણ્યશ્ચામરાણાં વિધારિકાઃ ।
નાના વસ્ત્રધરાઃ કાશ્ચિત્કાશ્ચિત્પુષ્પ કરામ્બુજાઃ ॥ 42 ॥
નાના વસ્ત્રધરાઃ કાશ્ચિત્કાશ્ચિત્પુષ્પ કરામ્બુજાઃ ॥ 42 ॥
નાનાદર્શકરાઃ કાશ્ચિત્કાશ્ચિત્કુઙ્કુમલેપનમ્ ।
ધારયન્ત્યઃ કજ્જલં ચ સિન્દૂર ચષકં પરાઃ ॥ 43 ॥
ધારયન્ત્યઃ કજ્જલં ચ સિન્દૂર ચષકં પરાઃ ॥ 43 ॥
કાશ્ચિચ્ચિત્રક નિર્માત્ર્યઃ પાદ સંવાહને રતાઃ ।
કાશ્ચિત્તુ ભૂષાકારિણ્યો નાના ભૂષાધરાઃ પરાઃ ॥ 44 ॥
કાશ્ચિત્તુ ભૂષાકારિણ્યો નાના ભૂષાધરાઃ પરાઃ ॥ 44 ॥
પુષ્પભૂષણ નિર્માત્ર્યઃ પુષ્પશૃઙ્ગારકારિકાઃ ।
નાના વિલાસચતુરા બહ્વ્ય એવં વિધાઃ પરાઃ ॥ 45 ॥
નાના વિલાસચતુરા બહ્વ્ય એવં વિધાઃ પરાઃ ॥ 45 ॥
નિબદ્ધ પરિધાનીયા યુવત્યઃ સકલા અપિ ।
દેવી કૃપા લેશવશાત્તુચ્છીકૃત જગત્ત્રયાઃ ॥ 46 ॥
દેવી કૃપા લેશવશાત્તુચ્છીકૃત જગત્ત્રયાઃ ॥ 46 ॥
એતા દૂત્યઃ સ્મૃતા દેવ્યઃ શૃઙ્ગારમદગર્વિતાઃ ।
તાસાં નામાનિ વક્ષ્યામિ શૃણુ મે નૃપસત્તમ ॥ 47 ॥
તાસાં નામાનિ વક્ષ્યામિ શૃણુ મે નૃપસત્તમ ॥ 47 ॥
અનઙ્ગરૂપા પ્રથમાપ્યનઙ્ગમદના પરા ।
તૃતીયાતુ તતઃ પ્રોક્તા સુન્દરી મદનાતુરા ॥ 48 ॥
તૃતીયાતુ તતઃ પ્રોક્તા સુન્દરી મદનાતુરા ॥ 48 ॥
તતો ભુવનવેગાસ્યાત્તથા ભુવનપાલિકા ।
સ્યાત્સર્વશિશિરાનઙ્ગવેદનાનઙ્ગમેખલા ॥ 49 ॥
સ્યાત્સર્વશિશિરાનઙ્ગવેદનાનઙ્ગમેખલા ॥ 49 ॥
વિદ્યુદ્દામસમાનાઙ્ગ્યઃ ક્વણત્કાઞ્ચીગુણાન્વિતાઃ ।
રણન્મઞ્જીરચરણા બહિરન્તરિતસ્તતઃ ॥ 50 ॥
રણન્મઞ્જીરચરણા બહિરન્તરિતસ્તતઃ ॥ 50 ॥
ધાવમાનાસ્તુ શોભન્તે સર્વા વિદ્યુલ્લતોપમાઃ ।
કુશલાઃ સર્વકાર્યેષુ વેત્રહસ્તાઃ સમન્તતઃ ॥ 51 ॥
કુશલાઃ સર્વકાર્યેષુ વેત્રહસ્તાઃ સમન્તતઃ ॥ 51 ॥
અષ્ટદિક્ષુતથૈતાસાં પ્રાકારાદ્બહિરેવ ચ ।
સદનાનિ વિરાજન્તે નાના વાહનહેતિભિઃ ॥ 52 ॥
સદનાનિ વિરાજન્તે નાના વાહનહેતિભિઃ ॥ 52 ॥
વજ્રસાલાદગ્રભાગે સાલો વૈદૂર્યનિર્મિતઃ ।
દશયોજનતુઙ્ગોઽસૌ ગોપુરદ્વારભૂષિતઃ ॥ 53 ॥
દશયોજનતુઙ્ગોઽસૌ ગોપુરદ્વારભૂષિતઃ ॥ 53 ॥
વૈદૂર્યભૂમિઃ સર્વાપિગૃહાણિ વિવિધાનિ ચ ।
વીથ્યો રથ્યા મહામાર્ગાઃ સર્વે વેદૂર્યનિર્મિતાઃ ॥ 54 ॥
વીથ્યો રથ્યા મહામાર્ગાઃ સર્વે વેદૂર્યનિર્મિતાઃ ॥ 54 ॥
વાપી કૂપ તડાગાશ્ચ સ્રવન્તીનાં તટાનિ ચ ।
વાલુકા ચૈવ સર્વાઽપિ વૈદૂર્યમણિનિર્મિતા ॥ 55 ॥
વાલુકા ચૈવ સર્વાઽપિ વૈદૂર્યમણિનિર્મિતા ॥ 55 ॥
તત્રાષ્ટદિક્ષુપરિતો બ્રાહ્મ્યાદીનાં ચ મણ્ડલમ્ ।
નિજૈર્ગણૈઃ પરિવૃતં ભ્રાજતે નૃપસત્તમ ॥ 56 ॥
નિજૈર્ગણૈઃ પરિવૃતં ભ્રાજતે નૃપસત્તમ ॥ 56 ॥
પ્રતિબ્રહ્માણ્ડમાતૃણાં તાઃ સમષ્ટય ઈરિતાઃ ।
બ્રાહ્મી માહેશ્વરી ચૈવ કૌમારી વૈષ્ણવી તથા ॥57 ॥
બ્રાહ્મી માહેશ્વરી ચૈવ કૌમારી વૈષ્ણવી તથા ॥57 ॥
વારાહી ચ તથેન્દ્રાણી ચામુણ્ડાઃ સપ્તમાતરઃ ।
અષ્ટમી તુ મહાલક્ષ્મીર્નામ્ના પ્રોક્તાસ્તુ માતરઃ ॥ 58 ॥
અષ્ટમી તુ મહાલક્ષ્મીર્નામ્ના પ્રોક્તાસ્તુ માતરઃ ॥ 58 ॥
બ્રહ્મરુદ્રાદિદેવાનાં સમાકારા સ્તુતાઃ સ્મૃતાઃ ।
જગત્કલ્યાણકારિણ્યઃ સ્વસ્વસેનાસમાવૃતાઃ ॥ 59 ॥
જગત્કલ્યાણકારિણ્યઃ સ્વસ્વસેનાસમાવૃતાઃ ॥ 59 ॥
તત્સાલસ્ય ચતુર્દ્વાર્ષુ વાહનાનિ મહેશિતુઃ ।
સજ્જાનિ નૃપતે સન્તિ સાલઙ્કારાણિ નિત્યશઃ ॥ 60 ॥
સજ્જાનિ નૃપતે સન્તિ સાલઙ્કારાણિ નિત્યશઃ ॥ 60 ॥
દન્તિનઃ કોટિશો વાહાઃ કોટિશઃ શિબિકાસ્તથા ।
હંસાઃ સિંહાશ્ચ ગરુડા મયૂરા વૃષભાસ્તથા ॥ 61 ॥
હંસાઃ સિંહાશ્ચ ગરુડા મયૂરા વૃષભાસ્તથા ॥ 61 ॥
તૈર્યુક્તાઃ સ્યન્દનાસ્તદ્વત્કોટિશો નૃપનન્દન ।
પાર્ષ્ણિગ્રાહસમાયુક્તા ધ્વજૈરાકાશચુમ્બિનઃ ॥ 62 ॥
પાર્ષ્ણિગ્રાહસમાયુક્તા ધ્વજૈરાકાશચુમ્બિનઃ ॥ 62 ॥
કોટિશસ્તુ વિમાનાનિ નાના ચિહ્નાન્વિતાનિ ચ ।
નાના વાદિત્રયુક્તાનિ મહાધ્વજયુતાનિ ચ ॥ 63 ॥
નાના વાદિત્રયુક્તાનિ મહાધ્વજયુતાનિ ચ ॥ 63 ॥
વૈદૂર્યમણિ સાલસ્યાપ્યગ્રે સાલઃ પરઃ સ્મૃતઃ ।
દશયોજન તુઙ્ગોઽસાવિન્દ્રનીલાશ્મનિર્મિતઃ ॥ 64 ॥
દશયોજન તુઙ્ગોઽસાવિન્દ્રનીલાશ્મનિર્મિતઃ ॥ 64 ॥
તન્મધ્ય ભૂસ્તથા વીથ્યો મહામાર્ગા ગૃહાણિ ચ ।
વાપી કૂપ તડાગાશ્ચ સર્વે તન્મણિનિર્મિતાઃ ॥ 65 ॥
વાપી કૂપ તડાગાશ્ચ સર્વે તન્મણિનિર્મિતાઃ ॥ 65 ॥
તત્ર પદ્મ તુ સમ્પ્રોક્તં બહુયોજન વિસ્તૃતમ્ ।
ષોડશારં દીપ્યમાનં સુદર્શનમિવાપરમ્ ॥ 66 ॥
ષોડશારં દીપ્યમાનં સુદર્શનમિવાપરમ્ ॥ 66 ॥
તત્ર ષોડશશક્તીનાં સ્થાનાનિ વિવિધાનિ ચ ।
સર્વોપસ્કરયુક્તાનિ સમૃદ્ધાનિ વસન્તિ હિ ॥ 67 ॥
સર્વોપસ્કરયુક્તાનિ સમૃદ્ધાનિ વસન્તિ હિ ॥ 67 ॥
તાસાં નામાનિ વક્ષ્યામિ શૃણુ મે નૃપસત્તમ ।
કરાલી વિકરાલી ચ તથોમા ચ સરસ્વતી ॥ 68 ॥
કરાલી વિકરાલી ચ તથોમા ચ સરસ્વતી ॥ 68 ॥
શ્રી દુર્ગોષા તથા લક્ષ્મીઃ શ્રુતિશ્ચૈવ સ્મૃતિર્ધૃતિઃ ।
શ્રદ્ધા મેધા મતિઃ કાન્તિરાર્યા ષોડશશક્તયઃ ॥ 69 ॥
શ્રદ્ધા મેધા મતિઃ કાન્તિરાર્યા ષોડશશક્તયઃ ॥ 69 ॥
નીલજીમૂતસઙ્કાશાઃ કરવાલ કરામ્બુજાઃ ।
સમાઃ ખેટકધારિણ્યો યુદ્ધોપક્રાન્ત માનસાઃ ॥ 70 ॥
સમાઃ ખેટકધારિણ્યો યુદ્ધોપક્રાન્ત માનસાઃ ॥ 70 ॥
સેનાન્યઃ સકલા એતાઃ શ્રીદેવ્યા જગદીશિતુઃ ।
પ્રતિબ્રહ્માણ્ડસંસ્થાનાં શક્તીનાં નાયિકાઃ સ્મૃતાઃ ॥ 71 ॥
પ્રતિબ્રહ્માણ્ડસંસ્થાનાં શક્તીનાં નાયિકાઃ સ્મૃતાઃ ॥ 71 ॥
બ્રહ્માણ્ડક્ષોભકારિણ્યો દેવી શક્ત્યુપબૃંહિતાઃ ।
નાના રથસમારૂઢા નાના શક્તિભિરન્વિતાઃ ॥ 72 ॥
નાના રથસમારૂઢા નાના શક્તિભિરન્વિતાઃ ॥ 72 ॥
એતત્પરાક્રમં વક્તું સહસ્રાસ્યોઽપિ ન ક્ષમઃ ।
ઇન્દ્રનીલમહાસાલાદગ્રે તુ બહુવિસ્તૃતઃ ॥ 73 ॥
ઇન્દ્રનીલમહાસાલાદગ્રે તુ બહુવિસ્તૃતઃ ॥ 73 ॥
મુક્તાપ્રાકાર ઉદિતો દશયોજન દૈર્ઘ્યવાન્ ।
મધ્યભૂઃ પૂર્વવત્પ્રોક્તા તન્મધ્યેઽષ્ટદલામ્બુજમ્ ॥ 74 ॥
મધ્યભૂઃ પૂર્વવત્પ્રોક્તા તન્મધ્યેઽષ્ટદલામ્બુજમ્ ॥ 74 ॥
મુક્તામણિગણાકીર્ણં વિસ્તૃતં તુ સકેસરમ્ ।
તત્ર દેવીસમાકારા દેવ્યાયુધધરાઃ સદા ॥ 75 ॥
તત્ર દેવીસમાકારા દેવ્યાયુધધરાઃ સદા ॥ 75 ॥
સમ્પ્રોક્તા અષ્ટમન્ત્રિણ્યો જગદ્વાર્તાપ્રબોધિકાઃ ।
દેવીસમાનભોગાસ્તા ઇઙ્ગિતજ્ઞાસ્તુપણ્ડિતાઃ ॥ 76 ॥
દેવીસમાનભોગાસ્તા ઇઙ્ગિતજ્ઞાસ્તુપણ્ડિતાઃ ॥ 76 ॥
કુશલાઃ સર્વકાર્યેષુ સ્વામિકાર્યપરાયણાઃ ।
દેવ્યભિપ્રાય બોધ્યસ્તાશ્ચતુરા અતિસુન્દરાઃ ॥ 77 ॥
દેવ્યભિપ્રાય બોધ્યસ્તાશ્ચતુરા અતિસુન્દરાઃ ॥ 77 ॥
નાના શક્તિસમાયુક્તાઃ પ્રતિબ્રહ્માણ્ડવર્તિનામ્ ।
પ્રાણિનાં તાઃ સમાચારં જ્ઞાનશક્ત્યાવિદન્તિ ચ ॥ 78 ॥
પ્રાણિનાં તાઃ સમાચારં જ્ઞાનશક્ત્યાવિદન્તિ ચ ॥ 78 ॥
તાસાં નામાનિ વક્ષ્યામિ મત્તઃ શૃણુ નૃપોત્તમ ।
અનઙ્ગકુસુમા પ્રોક્તાપ્યનઙ્ગકુસુમાતુરા ॥ 79 ॥
અનઙ્ગકુસુમા પ્રોક્તાપ્યનઙ્ગકુસુમાતુરા ॥ 79 ॥
અનઙ્ગમદના તદ્વદનઙ્ગમદનાતુરા ।
ભુવનપાલા ગગનવેગા ચૈવ તતઃ પરમ્ ॥ 80 ॥
ભુવનપાલા ગગનવેગા ચૈવ તતઃ પરમ્ ॥ 80 ॥
શશિરેખા ચ ગગનરેખા ચૈવ તતઃ પરમ્ ।
પાશાઙ્કુશવરાભીતિધરા અરુણવિગ્રહાઃ ॥ 81 ॥
પાશાઙ્કુશવરાભીતિધરા અરુણવિગ્રહાઃ ॥ 81 ॥
વિશ્વસમ્બન્ધિનીં વાર્તાં બોધયન્તિ પ્રતિક્ષણમ્ ।
મુક્તાસાલાદગ્રભાગે મહામારકતો પરઃ ॥ 82 ॥
મુક્તાસાલાદગ્રભાગે મહામારકતો પરઃ ॥ 82 ॥
સાલોત્તમઃ સમુદ્દિષ્ટો દશયોજન દૈર્ઘ્યવાન્ ।
નાના સૌભાગ્યસંયુક્તો નાના ભોગસમન્વિતઃ ॥ 83 ॥
નાના સૌભાગ્યસંયુક્તો નાના ભોગસમન્વિતઃ ॥ 83 ॥
મધ્યભૂસ્તાદૃશી પ્રોક્તા સદનાનિ તથૈવ ચ ।
ષટ્કોણમત્રવિસ્તીર્ણં કોણસ્થા દેવતાઃ શૃણુઃ ॥ 84 ॥
ષટ્કોણમત્રવિસ્તીર્ણં કોણસ્થા દેવતાઃ શૃણુઃ ॥ 84 ॥
પૂર્વકોણે ચતુર્વક્ત્રો ગાયત્રી સહિતો વિધિઃ ।
કુણ્ડિકાક્ષગુણાભીતિ દણ્ડાયુધધરઃ પરઃ ॥ 85 ॥
કુણ્ડિકાક્ષગુણાભીતિ દણ્ડાયુધધરઃ પરઃ ॥ 85 ॥
તદાયુધધરા દેવી ગાયત્રી પરદેવતા ।
વેદાઃ સર્વે મૂર્તિમન્તઃ શાસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ ॥ 86 ॥
વેદાઃ સર્વે મૂર્તિમન્તઃ શાસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ ॥ 86 ॥
સ્મૃતયશ્ચ પુરાણાનિ મૂર્તિમન્તિ વસન્તિ હિ ।
યે બ્રહ્મવિગ્રહાઃ સન્તિ ગાયત્રીવિગ્રહાશ્ચ યે ॥ 87 ॥
યે બ્રહ્મવિગ્રહાઃ સન્તિ ગાયત્રીવિગ્રહાશ્ચ યે ॥ 87 ॥
વ્યાહૃતીનાં વિગ્રહાશ્ચ તે નિત્યં તત્ર સન્તિ હિ ।
રક્ષઃ કોણે શઙ્ખચક્રગદામ્બુજ કરામ્બુજા ॥ 88 ॥
રક્ષઃ કોણે શઙ્ખચક્રગદામ્બુજ કરામ્બુજા ॥ 88 ॥
સાવિત્રી વર્તતે તત્ર મહાવિષ્ણુશ્ચ તાદૃશઃ ।
યે વિષ્ણુવિગ્રહાઃ સન્તિ મત્સ્યકૂર્માદયોખિલાઃ ॥ 89 ॥
યે વિષ્ણુવિગ્રહાઃ સન્તિ મત્સ્યકૂર્માદયોખિલાઃ ॥ 89 ॥
સાવિત્રી વિગ્રહા યે ચ તે સર્વે તત્ર સન્તિ હિ ।
વાયુકોણે પરશ્વક્ષમાલાભયવરાન્વિતઃ ॥ 90 ॥
વાયુકોણે પરશ્વક્ષમાલાભયવરાન્વિતઃ ॥ 90 ॥
મહારુદ્રો વર્તતેઽત્ર સરસ્વત્યપિ તાદૃશી ।
યે યે તુ રુદ્રભેદાઃ સ્યુર્દક્ષિણાસ્યાદયો નૃપ ॥ 91 ॥
યે યે તુ રુદ્રભેદાઃ સ્યુર્દક્ષિણાસ્યાદયો નૃપ ॥ 91 ॥
ગૌરી ભેદાશ્ચ યે સર્વે તે તત્ર નિવસન્તિ હિ ।
ચતુઃષષ્ટ્યાગમા યે ચ યે ચાન્યેપ્યાગમાઃ સ્મૃતાઃ ॥ 92 ॥
ચતુઃષષ્ટ્યાગમા યે ચ યે ચાન્યેપ્યાગમાઃ સ્મૃતાઃ ॥ 92 ॥
તે સર્વે મૂર્તિમન્તશ્ચ તત્ર વૈ નિવસન્તિ હિ ।
અગ્નિકોણે રત્નકુમ્ભં તથા મણિકરણ્ડકમ્ ॥ 93 ॥
અગ્નિકોણે રત્નકુમ્ભં તથા મણિકરણ્ડકમ્ ॥ 93 ॥
દધાનો નિજહસ્તાભ્યાં કુબેરો ધનદાયકઃ ।
નાના વીથી સમાયુક્તો મહાલક્ષ્મીસમન્વિતઃ ॥ 94 ॥
નાના વીથી સમાયુક્તો મહાલક્ષ્મીસમન્વિતઃ ॥ 94 ॥
દેવ્યા નિધિપતિસ્ત્વાસ્તે સ્વગુણૈઃ પરિવેષ્ટિતઃ ।
વારુણે તુ મહાકોણે મદનો રતિસંયુતઃ ॥ 95 ॥
વારુણે તુ મહાકોણે મદનો રતિસંયુતઃ ॥ 95 ॥
પાશાઙ્કુશધનુર્બાણધરો નિત્યં વિરાજતે ।
શૃઙ્ગારમૂર્તિમન્તસ્તુ તત્ર સન્નિહિતાઃ સદા ॥ 96 ॥
શૃઙ્ગારમૂર્તિમન્તસ્તુ તત્ર સન્નિહિતાઃ સદા ॥ 96 ॥
ઈશાનકોણે વિઘ્નેશો નિત્યં પુષ્ટિસમન્વિતઃ ।
પાશાઙ્કુશધરો વીરો વિઘ્નહર્તા વિરાજતે ॥ 97 ॥
પાશાઙ્કુશધરો વીરો વિઘ્નહર્તા વિરાજતે ॥ 97 ॥
વિભૂતયો ગણેશસ્ય યાયાઃ સન્તિ નૃપોત્તમ ।
તાઃ સર્વા નિવસન્ત્યત્ર મહૈશ્વર્યસમન્વિતાઃ ॥ 98 ॥
તાઃ સર્વા નિવસન્ત્યત્ર મહૈશ્વર્યસમન્વિતાઃ ॥ 98 ॥
પ્રતિબ્રહ્માણ્ડસંસ્થાનાં બ્રહ્માદીનાં સમષ્ટયઃ ।
એતે બ્રહ્માદયઃ પ્રોક્તાઃ સેવન્તે જગદીશ્વરીમ્ ॥ 99 ॥
એતે બ્રહ્માદયઃ પ્રોક્તાઃ સેવન્તે જગદીશ્વરીમ્ ॥ 99 ॥
મહામારકતસ્યાગ્રે શતયોજન દૈર્ઘ્યવાન્ ।
પ્રવાલશાલોસ્ત્યપરઃ કુઙ્કુમારુણવિગ્રહઃ ॥ 100 ॥
પ્રવાલશાલોસ્ત્યપરઃ કુઙ્કુમારુણવિગ્રહઃ ॥ 100 ॥
મધ્યભૂસ્તાદૃશી પ્રોક્તા સદનાનિ ચ પૂર્વવત્ ।
તન્મધ્યે પઞ્ચભૂતાનાં સ્વામિન્યઃ પઞ્ચ સન્તિ ચ ॥ 101 ॥
તન્મધ્યે પઞ્ચભૂતાનાં સ્વામિન્યઃ પઞ્ચ સન્તિ ચ ॥ 101 ॥
હૃલ્લેખા ગગના રક્તા ચતુર્થી તુ કરાલિકા ।
મહોચ્છુષ્મા પઞ્ચમી ચ પઞ્ચભૂતસમપ્રભાઃ ॥ 102 ॥
મહોચ્છુષ્મા પઞ્ચમી ચ પઞ્ચભૂતસમપ્રભાઃ ॥ 102 ॥
પાશાઙ્કુશવરાભીતિધારિણ્યોમિતભૂષણાઃ ।
દેવી સમાનવેષાઢ્યા નવયૌવનગર્વિતાઃ ॥ 103 ॥
દેવી સમાનવેષાઢ્યા નવયૌવનગર્વિતાઃ ॥ 103 ॥
પ્રવાલશાલાદગ્રે તુ નવરત્ન વિનિર્મિતઃ ।
બહુયોજનવિસ્તીર્ણો મહાશાલોઽસ્તિ ભૂમિપ ॥ 104 ॥
બહુયોજનવિસ્તીર્ણો મહાશાલોઽસ્તિ ભૂમિપ ॥ 104 ॥
તત્ર ચામ્નાયદેવીનાં સદનાનિ બહૂન્યપિ ।
નવરત્નમયાન્યેવ તડાગાશ્ચ સરાંસિ ચ ॥ 105 ॥
નવરત્નમયાન્યેવ તડાગાશ્ચ સરાંસિ ચ ॥ 105 ॥
શ્રીદેવ્યા યેઽવતારાઃ સ્યુસ્તે તત્ર નિવસન્તિ હિ ।
મહાવિદ્યા મહાભેદાઃ સન્તિ તત્રૈવ ભૂમિપ ॥ 106 ॥
મહાવિદ્યા મહાભેદાઃ સન્તિ તત્રૈવ ભૂમિપ ॥ 106 ॥
નિજાવરણદેવીભિર્નિજભૂષણવાહનૈઃ ।
સર્વદેવ્યો વિરાજન્તે કોટિસૂર્યસમપ્રભાઃ ॥ 107 ॥
સર્વદેવ્યો વિરાજન્તે કોટિસૂર્યસમપ્રભાઃ ॥ 107 ॥
સપ્તકોટિ મહામન્ત્રદેવતાઃ સન્તિ તત્ર હિ ।
નવરત્નમયાદગ્રે ચિન્તામણિગૃહં મહત્ ॥ 108 ॥
નવરત્નમયાદગ્રે ચિન્તામણિગૃહં મહત્ ॥ 108 ॥
તત્ર ત્યં વસ્તુ માત્રં તુ ચિન્તામણિ વિનિર્મિતમ્ ।
સૂર્યોદ્ગારોપલૈસ્તદ્વચ્ચન્દ્રોદ્ગારોપલૈસ્તથા ॥ 109 ॥
સૂર્યોદ્ગારોપલૈસ્તદ્વચ્ચન્દ્રોદ્ગારોપલૈસ્તથા ॥ 109 ॥
વિદ્યુત્પ્રભોપલૈઃ સ્તમ્ભાઃ કલ્પિતાસ્તુ સહસ્રશઃ ।
યેષાં પ્રભાભિરન્તસ્થં વસ્તુ કિઞ્ચિન્ન દૃશ્યતે ॥ 110 ॥
યેષાં પ્રભાભિરન્તસ્થં વસ્તુ કિઞ્ચિન્ન દૃશ્યતે ॥ 110 ॥
ઇતિ શ્રીદેવીભાગવતે મહાપુરાણે દ્વાદશસ્કન્ધે એકાદશોઽધ્યાયઃ ।