Goddess Durga

మణిద్వీప వర్ణన - 2 (దేవీ భాగవతమ్)

(Manidvipa Varnana in Telugu)

From Devi Bhagavata Purana

This text is an evocative excerpt from the twelfth skandha of the Devi Bhagavata Purana, detailing the celestial abode of the Divine Mother known as Manidvipa. It vividly describes the radiant architecture, gem-studded walls, and divine gardens that define the residence of Goddess Bhuvaneshvari. Reciting this description is considered a profound meditative practice that helps a devotee visualize the eternal, transcendent realm of the Supreme Goddess. It is believed to bestow inner purity, dissolve worldly attachments, and grant the seeker spiritual elevation by focusing the mind on the glorious majesty of the Devi.

(శ్రీదేవీభాగవతం, ద్వాదశ స్కన్ధం, ఏకాదశోఽధ్యాయః, మణిద్వీప వర్ణన - 2)
వ్యాస ఉవాచ
పుష్పరాగమయాదగ్రే కుఙ్కుమారుణవిగ్రహః ।
పద్మరాగమయః సాలో మధ్యే భూశ్చైవతాదృశీ ॥ 1 ॥
దశయోజనవాన్దైర్ఘ్యే గోపురద్వారసంయుతః ।
తన్మణిస్తమ్భసంయుక్తా మణ్డపాః శతశో నృప ॥ 2 ॥
మధ్యే భువిసమాసీనాశ్చతుఃషష్టిమితాః కలాః ।
నానాయుధధరావీరా రత్నభూషణభూషితాః ॥ 3 ॥
ప్రత్యేకలోకస్తాసాం తు తత్తల్లోకస్యనాయకాః ।
సమన్తాత్పద్మరాగస్య పరివార్యస్థితాః సదా ॥ 4 ॥
స్వస్వలోకజనైర్జుష్టాః స్వస్వవాహనహేతిభిః ।
తాసాం నామాని వక్ష్యామి శృణు త్వం జనమేజయ ॥ 5 ॥
పిఙ్గలాక్షీ విశాలాక్షీ సమృద్ధి వృద్ధిరేవ చ ।
శ్రద్ధా స్వాహా స్వధాభిఖ్యా మాయా సఞ్జ్ఞా వసున్ధరా ॥ 6 ॥
త్రిలోకధాత్రీ సావిత్రీ గాయత్రీ త్రిదశేశ్వరీ ।
సురూపా బహురూపా చ స్కన్దమాతాఽచ్యుతప్రియా ॥ 7 ॥
విమలా చామలా తద్వదరుణీ పునరారుణీ ।
ప్రకృతిర్వికృతిః సృష్టిః స్థితిః సంహృతిరేవ చ ॥ 8 ॥
సన్ధ్యామాతా సతీ హంసీ మర్దికా వజ్రికా పరా ।
దేవమాతా భగవతీ దేవకీ కమలాసనా ॥ 9 ॥
త్రిముఖీ సప్తముఖ్యన్యా సురాసురవిమర్దినీ ।
లమ్బోష్టీ చోర్ధ్వకేశీ చ బహుశీర్షా వృకోదరీ ॥ 10 ॥
రథరేఖాహ్వయా పశ్చాచ్ఛశిరేఖా తథా పరా ।
గగనవేగా పవనవేగా చైవ తతః పరమ్ ॥ 11 ॥
అగ్రే భువనపాలా స్యాత్తత్పశ్చాన్మదనాతురా ।
అనఙ్గానఙ్గమథనా తథైవానఙ్గమేఖలా ॥ 12 ॥
అనఙ్గకుసుమా పశ్చాద్విశ్వరూపా సురాదికా ।
క్షయఙ్కరీ భవేచ్ఛక్తి రక్షోభ్యా చ తతః పరమ్ ॥ 13 ॥
సత్యవాదిన్యథ ప్రోక్తా బహురూపా శుచివ్రతా ।
ఉదారాఖ్యా చ వాగీశీ చతుష్షష్టిమితాః స్మృతాః ॥ 14 ॥
జ్వలజ్జిహ్వాననాః సర్వావమన్త్యో వహ్నిముల్బణమ్ ।
జలం పిబామః సకలం సంహరామోవిభావసుమ్ ॥ 15 ॥
పవనం స్తమ్భయామోద్య భక్షయామోఽఖిలం జగత్ ।
ఇతి వాచం సఙ్గిరతే క్రోధ సంరక్తలోచనాః ॥ 16 ॥
చాపబాణధరాః సర్వాయుద్ధాయైవోత్సుకాః సదా ।
దంష్ట్రా కటకటారావైర్బధిరీకృత దిఙ్ముఖాః ॥ 17 ॥
పిఙ్గోర్ధ్వకేశ్యః సమ్ప్రోక్తాశ్చాపబాణకరాః సదా ।
శతాక్షౌహిణికా సేనాప్యేకైకస్యాః ప్రకీర్తితా ॥ 18 ॥
ఏకైక శక్తేః సామర్థ్యం లక్షబ్రహ్మాణ్డనాశనే ।
శతాక్షౌహిణికాసేనా తాదృశీ నృప సత్తమ ॥ 19 ॥
కిం న కుర్యాజ్జగత్యస్మిన్నశక్యం వక్తుమేవ తత్ ।
సర్వాపి యుద్ధసామగ్రీ తస్మిన్సాలే స్థితా మునే ॥ 20 ॥
రథానాం గణనా నాస్తి హయానాం కరిణాం తథా ॥
శస్త్రాణాం గణనా తద్వద్గణానాం గణనా తథా ॥ 21 ॥
పద్మరాగమయాదగ్రే గోమేదమణినిర్మితః ।
దశయోజనదైర్ఘ్యేణ ప్రాకారో వర్తతే మహాన్ ॥ 22 ॥
భాస్వజ్జపాప్రసూనాభో మధ్యభూస్తస్య తాదృశీ ।
గోమేదకల్పితాన్యేవ తద్వాసి సదనాని చ ॥ 23 ॥
పక్షిణః స్తమ్భవర్యాశ్చ వృక్షావాప్యః సరాంసి చ ।
గోమేదకల్పితా ఏవ కుఙ్కుమారుణవిగ్రహాః ॥ 24 ॥
తన్మధ్యస్థా మహాదేవ్యో ద్వాత్రింశచ్ఛక్తయః స్మృతాః ।
నానా శస్త్రప్రహరణా గోమేదమణిభూషితాః ॥ 25 ॥
ప్రత్యేక లోక వాసిన్యః పరివార్య సమన్తతః ।
గోమేదసాలే సన్నద్ధా పిశాచవదనా నృప ॥ 26 ॥
స్వర్లోకవాసిభిర్నిత్యం పూజితాశ్చక్రబాహవః ।
క్రోధరక్తేక్షణా భిన్ధి పచ చ్ఛిన్ధి దహేతి చ ॥ 27 ॥
వదన్తి సతతం వాచం యుద్ధోత్సుకహృదన్తరాః ।
ఏకైకస్యా మహాశక్తేర్దశాక్షౌహిణికా మతా ॥ 28 ॥
సేనా తత్రాప్యేకశక్తిర్లక్షబ్రహ్మాణ్డనాశినీ ।
తాదృశీనాం మహాసేనా వర్ణనీయా కథం నృప ॥ 29 ॥
రథానాం నైవ గణానా వాహనానాం తథైవ చ ।
సర్వయుద్ధసమారమ్భస్తత్ర దేవ్యా విరాజతే ॥ 30 ॥
తాసాం నామాని వక్ష్యామి పాపనాశకరాణి చ ।
విద్యా హ్రీ పుష్ట యః ప్రజ్ఞా సినీవాలీ కుహూస్తథా ॥ 31 ॥
రుద్రావీర్యా ప్రభానన్దా పోషిణీ ఋద్ధిదా శుభా ।
కాలరాత్రిర్మహారాత్రిర్భద్రకాలీ కపర్దినీ ॥ 32 ॥
వికృతిర్దణ్డిముణ్డిన్యౌ సేన్దుఖణ్డా శిఖణ్డినీ ।
నిశుమ్భశుమ్భమథినీ మహిషాసురమర్దినీ ॥ 33 ॥
ఇన్ద్రాణీ చైవ రుద్రాణీ శఙ్కరార్ధశరీరిణీ ।
నారీ నారాయణీ చైవ త్రిశూలిన్యపి పాలినీ ॥ 34 ॥
అమ్బికాహ్లాదినీ పశ్చాదిత్యేవం శక్తయః స్మృతాః ।
యద్యేతాః కుపితా దేవ్యస్తదా బ్రహ్మాణ్డనాశనమ్ ॥ 35 ॥
పరాజయో న చైతాసాం కదాచిత్క్వచిదస్తి హి ।
గోమేదకమయాదగ్రే సద్వజ్రమణినిర్మితః ॥ 36 ॥
దశయోజన తుఙ్గోఽసౌ గోపురద్వారసంయుతః ।
కపాటశృఙ్ఖలాబద్ధో నవవృక్ష సముజ్జ్వలః ॥ 37 ॥
సాలస్తన్మధ్యభూమ్యాది సర్వం హీరమయం స్మృతమ్ ।
గృహాణివీథయో రథ్యా మహామార్గాం గణాని చ ॥ 38 ॥
వృక్షాలవాల తరవః సారఙ్గా అపి తాదృశాః ।
దీర్ఘికాశ్రేణయోవాప్యస్తడాగాః కూప సంయుతాః ॥ 39 ॥
తత్ర శ్రీభువనేశ్వర్యా వసన్తి పరిచారికాః ।
ఏకైకా లక్షదాసీభిః సేవితా మదగర్వితాః ॥ 40 ॥
తాలవృన్తధరాః కాశ్చిచ్చషకాఢ్య కరామ్బుజాః ।
కాశ్చిత్తామ్బూలపాత్రాణి ధారయన్త్యోఽతిగర్వితాః ॥ 41 ॥
కాశ్చిత్తచ్ఛత్రధారిణ్యశ్చామరాణాం విధారికాః ।
నానా వస్త్రధరాః కాశ్చిత్కాశ్చిత్పుష్ప కరామ్బుజాః ॥ 42 ॥
నానాదర్శకరాః కాశ్చిత్కాశ్చిత్కుఙ్కుమలేపనమ్ ।
ధారయన్త్యః కజ్జలం చ సిన్దూర చషకం పరాః ॥ 43 ॥
కాశ్చిచ్చిత్రక నిర్మాత్ర్యః పాద సంవాహనే రతాః ।
కాశ్చిత్తు భూషాకారిణ్యో నానా భూషాధరాః పరాః ॥ 44 ॥
పుష్పభూషణ నిర్మాత్ర్యః పుష్పశృఙ్గారకారికాః ।
నానా విలాసచతురా బహ్వ్య ఏవం విధాః పరాః ॥ 45 ॥
నిబద్ధ పరిధానీయా యువత్యః సకలా అపి ।
దేవీ కృపా లేశవశాత్తుచ్ఛీకృత జగత్త్రయాః ॥ 46 ॥
ఏతా దూత్యః స్మృతా దేవ్యః శృఙ్గారమదగర్వితాః ।
తాసాం నామాని వక్ష్యామి శృణు మే నృపసత్తమ ॥ 47 ॥
అనఙ్గరూపా ప్రథమాప్యనఙ్గమదనా పరా ।
తృతీయాతు తతః ప్రోక్తా సున్దరీ మదనాతురా ॥ 48 ॥
తతో భువనవేగాస్యాత్తథా భువనపాలికా ।
స్యాత్సర్వశిశిరానఙ్గవేదనానఙ్గమేఖలా ॥ 49 ॥
విద్యుద్దామసమానాఙ్గ్యః క్వణత్కాఞ్చీగుణాన్వితాః ।
రణన్మఞ్జీరచరణా బహిరన్తరితస్తతః ॥ 50 ॥
ధావమానాస్తు శోభన్తే సర్వా విద్యుల్లతోపమాః ।
కుశలాః సర్వకార్యేషు వేత్రహస్తాః సమన్తతః ॥ 51 ॥
అష్టదిక్షుతథైతాసాం ప్రాకారాద్బహిరేవ చ ।
సదనాని విరాజన్తే నానా వాహనహేతిభిః ॥ 52 ॥
వజ్రసాలాదగ్రభాగే సాలో వైదూర్యనిర్మితః ।
దశయోజనతుఙ్గోఽసౌ గోపురద్వారభూషితః ॥ 53 ॥
వైదూర్యభూమిః సర్వాపిగృహాణి వివిధాని చ ।
వీథ్యో రథ్యా మహామార్గాః సర్వే వేదూర్యనిర్మితాః ॥ 54 ॥
వాపీ కూప తడాగాశ్చ స్రవన్తీనాం తటాని చ ।
వాలుకా చైవ సర్వాఽపి వైదూర్యమణినిర్మితా ॥ 55 ॥
తత్రాష్టదిక్షుపరితో బ్రాహ్మ్యాదీనాం చ మణ్డలమ్ ।
నిజైర్గణైః పరివృతం భ్రాజతే నృపసత్తమ ॥ 56 ॥
ప్రతిబ్రహ్మాణ్డమాతృణాం తాః సమష్టయ ఈరితాః ।
బ్రాహ్మీ మాహేశ్వరీ చైవ కౌమారీ వైష్ణవీ తథా ॥57 ॥
వారాహీ చ తథేన్ద్రాణీ చాముణ్డాః సప్తమాతరః ।
అష్టమీ తు మహాలక్ష్మీర్నామ్నా ప్రోక్తాస్తు మాతరః ॥ 58 ॥
బ్రహ్మరుద్రాదిదేవానాం సమాకారా స్తుతాః స్మృతాః ।
జగత్కల్యాణకారిణ్యః స్వస్వసేనాసమావృతాః ॥ 59 ॥
తత్సాలస్య చతుర్ద్వార్షు వాహనాని మహేశితుః ।
సజ్జాని నృపతే సన్తి సాలఙ్కారాణి నిత్యశః ॥ 60 ॥
దన్తినః కోటిశో వాహాః కోటిశః శిబికాస్తథా ।
హంసాః సింహాశ్చ గరుడా మయూరా వృషభాస్తథా ॥ 61 ॥
తైర్యుక్తాః స్యన్దనాస్తద్వత్కోటిశో నృపనన్దన ।
పార్ష్ణిగ్రాహసమాయుక్తా ధ్వజైరాకాశచుమ్బినః ॥ 62 ॥
కోటిశస్తు విమానాని నానా చిహ్నాన్వితాని చ ।
నానా వాదిత్రయుక్తాని మహాధ్వజయుతాని చ ॥ 63 ॥
వైదూర్యమణి సాలస్యాప్యగ్రే సాలః పరః స్మృతః ।
దశయోజన తుఙ్గోఽసావిన్ద్రనీలాశ్మనిర్మితః ॥ 64 ॥
తన్మధ్య భూస్తథా వీథ్యో మహామార్గా గృహాణి చ ।
వాపీ కూప తడాగాశ్చ సర్వే తన్మణినిర్మితాః ॥ 65 ॥
తత్ర పద్మ తు సమ్ప్రోక్తం బహుయోజన విస్తృతమ్ ।
షోడశారం దీప్యమానం సుదర్శనమివాపరమ్ ॥ 66 ॥
తత్ర షోడశశక్తీనాం స్థానాని వివిధాని చ ।
సర్వోపస్కరయుక్తాని సమృద్ధాని వసన్తి హి ॥ 67 ॥
తాసాం నామాని వక్ష్యామి శృణు మే నృపసత్తమ ।
కరాలీ వికరాలీ చ తథోమా చ సరస్వతీ ॥ 68 ॥
శ్రీ దుర్గోషా తథా లక్ష్మీః శ్రుతిశ్చైవ స్మృతిర్ధృతిః ।
శ్రద్ధా మేధా మతిః కాన్తిరార్యా షోడశశక్తయః ॥ 69 ॥
నీలజీమూతసఙ్కాశాః కరవాల కరామ్బుజాః ।
సమాః ఖేటకధారిణ్యో యుద్ధోపక్రాన్త మానసాః ॥ 70 ॥
సేనాన్యః సకలా ఏతాః శ్రీదేవ్యా జగదీశితుః ।
ప్రతిబ్రహ్మాణ్డసంస్థానాం శక్తీనాం నాయికాః స్మృతాః ॥ 71 ॥
బ్రహ్మాణ్డక్షోభకారిణ్యో దేవీ శక్త్యుపబృంహితాః ।
నానా రథసమారూఢా నానా శక్తిభిరన్వితాః ॥ 72 ॥
ఏతత్పరాక్రమం వక్తుం సహస్రాస్యోఽపి న క్షమః ।
ఇన్ద్రనీలమహాసాలాదగ్రే తు బహువిస్తృతః ॥ 73 ॥
ముక్తాప్రాకార ఉదితో దశయోజన దైర్ఘ్యవాన్ ।
మధ్యభూః పూర్వవత్ప్రోక్తా తన్మధ్యేఽష్టదలామ్బుజమ్ ॥ 74 ॥
ముక్తామణిగణాకీర్ణం విస్తృతం తు సకేసరమ్ ।
తత్ర దేవీసమాకారా దేవ్యాయుధధరాః సదా ॥ 75 ॥
సమ్ప్రోక్తా అష్టమన్త్రిణ్యో జగద్వార్తాప్రబోధికాః ।
దేవీసమానభోగాస్తా ఇఙ్గితజ్ఞాస్తుపణ్డితాః ॥ 76 ॥
కుశలాః సర్వకార్యేషు స్వామికార్యపరాయణాః ।
దేవ్యభిప్రాయ బోధ్యస్తాశ్చతురా అతిసున్దరాః ॥ 77 ॥
నానా శక్తిసమాయుక్తాః ప్రతిబ్రహ్మాణ్డవర్తినామ్ ।
ప్రాణినాం తాః సమాచారం జ్ఞానశక్త్యావిదన్తి చ ॥ 78 ॥
తాసాం నామాని వక్ష్యామి మత్తః శృణు నృపోత్తమ ।
అనఙ్గకుసుమా ప్రోక్తాప్యనఙ్గకుసుమాతురా ॥ 79 ॥
అనఙ్గమదనా తద్వదనఙ్గమదనాతురా ।
భువనపాలా గగనవేగా చైవ తతః పరమ్ ॥ 80 ॥
శశిరేఖా చ గగనరేఖా చైవ తతః పరమ్ ।
పాశాఙ్కుశవరాభీతిధరా అరుణవిగ్రహాః ॥ 81 ॥
విశ్వసమ్బన్ధినీం వార్తాం బోధయన్తి ప్రతిక్షణమ్ ।
ముక్తాసాలాదగ్రభాగే మహామారకతో పరః ॥ 82 ॥
సాలోత్తమః సముద్దిష్టో దశయోజన దైర్ఘ్యవాన్ ।
నానా సౌభాగ్యసంయుక్తో నానా భోగసమన్వితః ॥ 83 ॥
మధ్యభూస్తాదృశీ ప్రోక్తా సదనాని తథైవ చ ।
షట్కోణమత్రవిస్తీర్ణం కోణస్థా దేవతాః శృణుః ॥ 84 ॥
పూర్వకోణే చతుర్వక్త్రో గాయత్రీ సహితో విధిః ।
కుణ్డికాక్షగుణాభీతి దణ్డాయుధధరః పరః ॥ 85 ॥
తదాయుధధరా దేవీ గాయత్రీ పరదేవతా ।
వేదాః సర్వే మూర్తిమన్తః శాస్త్రాణి వివిధాని చ ॥ 86 ॥
స్మృతయశ్చ పురాణాని మూర్తిమన్తి వసన్తి హి ।
యే బ్రహ్మవిగ్రహాః సన్తి గాయత్రీవిగ్రహాశ్చ యే ॥ 87 ॥
వ్యాహృతీనాం విగ్రహాశ్చ తే నిత్యం తత్ర సన్తి హి ।
రక్షః కోణే శఙ్ఖచక్రగదామ్బుజ కరామ్బుజా ॥ 88 ॥
సావిత్రీ వర్తతే తత్ర మహావిష్ణుశ్చ తాదృశః ।
యే విష్ణువిగ్రహాః సన్తి మత్స్యకూర్మాదయోఖిలాః ॥ 89 ॥
సావిత్రీ విగ్రహా యే చ తే సర్వే తత్ర సన్తి హి ।
వాయుకోణే పరశ్వక్షమాలాభయవరాన్వితః ॥ 90 ॥
మహారుద్రో వర్తతేఽత్ర సరస్వత్యపి తాదృశీ ।
యే యే తు రుద్రభేదాః స్యుర్దక్షిణాస్యాదయో నృప ॥ 91 ॥
గౌరీ భేదాశ్చ యే సర్వే తే తత్ర నివసన్తి హి ।
చతుఃషష్ట్యాగమా యే చ యే చాన్యేప్యాగమాః స్మృతాః ॥ 92 ॥
తే సర్వే మూర్తిమన్తశ్చ తత్ర వై నివసన్తి హి ।
అగ్నికోణే రత్నకుమ్భం తథా మణికరణ్డకమ్ ॥ 93 ॥
దధానో నిజహస్తాభ్యాం కుబేరో ధనదాయకః ।
నానా వీథీ సమాయుక్తో మహాలక్ష్మీసమన్వితః ॥ 94 ॥
దేవ్యా నిధిపతిస్త్వాస్తే స్వగుణైః పరివేష్టితః ।
వారుణే తు మహాకోణే మదనో రతిసంయుతః ॥ 95 ॥
పాశాఙ్కుశధనుర్బాణధరో నిత్యం విరాజతే ।
శృఙ్గారమూర్తిమన్తస్తు తత్ర సన్నిహితాః సదా ॥ 96 ॥
ఈశానకోణే విఘ్నేశో నిత్యం పుష్టిసమన్వితః ।
పాశాఙ్కుశధరో వీరో విఘ్నహర్తా విరాజతే ॥ 97 ॥
విభూతయో గణేశస్య యాయాః సన్తి నృపోత్తమ ।
తాః సర్వా నివసన్త్యత్ర మహైశ్వర్యసమన్వితాః ॥ 98 ॥
ప్రతిబ్రహ్మాణ్డసంస్థానాం బ్రహ్మాదీనాం సమష్టయః ।
ఏతే బ్రహ్మాదయః ప్రోక్తాః సేవన్తే జగదీశ్వరీమ్ ॥ 99 ॥
మహామారకతస్యాగ్రే శతయోజన దైర్ఘ్యవాన్ ।
ప్రవాలశాలోస్త్యపరః కుఙ్కుమారుణవిగ్రహః ॥ 100 ॥
మధ్యభూస్తాదృశీ ప్రోక్తా సదనాని చ పూర్వవత్ ।
తన్మధ్యే పఞ్చభూతానాం స్వామిన్యః పఞ్చ సన్తి చ ॥ 101 ॥
హృల్లేఖా గగనా రక్తా చతుర్థీ తు కరాలికా ।
మహోచ్ఛుష్మా పఞ్చమీ చ పఞ్చభూతసమప్రభాః ॥ 102 ॥
పాశాఙ్కుశవరాభీతిధారిణ్యోమితభూషణాః ।
దేవీ సమానవేషాఢ్యా నవయౌవనగర్వితాః ॥ 103 ॥
ప్రవాలశాలాదగ్రే తు నవరత్న వినిర్మితః ।
బహుయోజనవిస్తీర్ణో మహాశాలోఽస్తి భూమిప ॥ 104 ॥
తత్ర చామ్నాయదేవీనాం సదనాని బహూన్యపి ।
నవరత్నమయాన్యేవ తడాగాశ్చ సరాంసి చ ॥ 105 ॥
శ్రీదేవ్యా యేఽవతారాః స్యుస్తే తత్ర నివసన్తి హి ।
మహావిద్యా మహాభేదాః సన్తి తత్రైవ భూమిప ॥ 106 ॥
నిజావరణదేవీభిర్నిజభూషణవాహనైః ।
సర్వదేవ్యో విరాజన్తే కోటిసూర్యసమప్రభాః ॥ 107 ॥
సప్తకోటి మహామన్త్రదేవతాః సన్తి తత్ర హి ।
నవరత్నమయాదగ్రే చిన్తామణిగృహం మహత్ ॥ 108 ॥
తత్ర త్యం వస్తు మాత్రం తు చిన్తామణి వినిర్మితమ్ ।
సూర్యోద్గారోపలైస్తద్వచ్చన్ద్రోద్గారోపలైస్తథా ॥ 109 ॥
విద్యుత్ప్రభోపలైః స్తమ్భాః కల్పితాస్తు సహస్రశః ।
యేషాం ప్రభాభిరన్తస్థం వస్తు కిఞ్చిన్న దృశ్యతే ॥ 110 ॥
ఇతి శ్రీదేవీభాగవతే మహాపురాణే ద్వాదశస్కన్ధే ఏకాదశోఽధ్యాయః ।

Explore More