Lord Shiva

રુદ્રાધ્યાય સ્તુતિઃ

(Rudradhyaya Stutih in Gujarati)

Also known as rudradhyaya stuti · shatarudriyam stuti · rudradhyaya stotram ganesha

A verse rendering of the Shatarudriya — the Rudra chapter of the Yajurveda — given by its colophon to Ganesha and taken from the third part of the Shiva Rahasya. It exists because the Vedic anuvakas are hard to recite without training, and this puts their substance into shlokas that anyone can read. The meditation that opens it is one of the great images of the Shaiva corpus: a crystal linga blazing out from the underworld through the sky to the ends of the world-egg, the full moon shining at its crown and vomiting nectar, the whole of it endlessly bathed in that flood. What follows takes the anuvakas in order across eighty-odd verses, and the ash-smeared, serpent-wound, moon-crowned Shambhava forms crowd the opening of it.

#of 82
ધ્યાનમ્ ।
આપાતાલ નભઃ સ્થલાન્ત ભુવન બ્રહ્માણ્ડમાવિસ્ફુર-
-જ્જ્યોતિઃસ્ફાટિકલિઙ્ગ મૌલિવિલસત્ પૂર્ણેન્દુ વાન્તામૃતૈઃ ।
અસ્તોકાપ્લુતમેકમીશમનિશં રુદ્રાનુવાકાન્ જપન્
ધ્યાયેદીપ્સિતસિદ્ધયે ધ્રુવપદં વિપ્રોઽભિષિઞ્ચેચ્છિવમ્ ॥
બ્રહ્માણ્ડવ્યાપ્તદેહા ભસિત હિમરુચા ભાસમાના ભુજઙ્ગૈઃ
કણ્ઠે કાલાઃ કપર્દાઃ કલિતશશિકલાશ્ચણ્ડ કોદણ્ડ હસ્તાઃ ।
ત્ર્યક્ષા રુદ્રાક્ષમાલાઃ સુલલિતવપુષઃ શામ્ભવા મૂર્તિભેદાઃ
રુદ્રાઃ શ્રીરુદ્રસૂક્ત પ્રકટિત વિભવાઃ નઃ પ્રયચ્છન્તુ સૌખ્યમ્ ॥
ઇત્યુક્ત્વા સત્વરં સામ્બં સ્મૃત્વા શઙ્કરપાદુકે ।
ધ્યાત્વા યયૌ ગણાધીશઃ શિવસન્નિધિમાદરાત્ ॥
તતઃ પ્રણમ્ય બહુધા કૃતાઞ્જલિપુટઃ પ્રભુમ્ ।
શમ્ભું સ્તોતું મતિં ચક્રે સર્વાભીષ્ટપ્રદાયકમ્ ॥
ગણેશ ઉવાચ।
નમસ્તે દેવદેવાય નમસ્તે રુદ્રમન્યવે ।
નમસ્તે ચન્દ્રચૂડાયાપ્યુતોત ઇષવે નમઃ ॥ ૧ ॥
નમસ્તે પાર્વતીકાન્તાયૈકરૂપાય ધન્વને । [મેરુધન્વને]
નમસ્તે ભગવન્ શમ્ભો બાહુભ્યામુત તે નમઃ ॥ ૨ ॥
ઇષુઃ શિવતમા યા તે તયા મૃડાય રુદ્ર મામ્ ।
શિવં ધનુર્યદ્બભૂવ તેનાપિ મૃડયાધુના ॥ ૩ ॥
શરવ્યા યા શિવતમા તયાપિ મૃડય પ્રભો ।
યા તે રુદ્ર શિવા નિત્યં સર્વમઙ્ગલસાધનમ્ ॥ ૪ ॥
તયાભિચાકશીહિ ત્વં તનુવા મામુમાપતે ।
અઘોરયાપિ તનુવા રુદ્રાદ્યા પાપકાશિની ॥ ૫ ॥
યા તયા મૃડય સ્વામિન્ સદા શન્તમયા પ્રભો ।
ગિરિશન્તં મહારુદ્ર હસ્તે યામિષુમસ્તવે ॥ ૬ ॥
બિભર્ષિ તાં ગિરિત્રાદ્ય શિવાં કુરુ શિવાપતે ।
શિવેન વચસા રુદ્ર નિત્યં વાચા વદામસિ ॥ ૭ ॥
ત્વદ્ભક્તિ પરિપૂતાઙ્ગં મહિંસીઃ પુરુષં જગત્ ।
યચ્ચ શર્વ જગત્સર્વમયક્ષ્મં સુમના અસત્ ॥ ૮ ॥
યથા તથાવમાં રુદ્ર તદન્યધાપિ મે પ્રભો ।
રુદ્ર ત્વં પ્રથમો દૈવ્યો ભિષક્ પાપવિનાશકઃ ॥ ૯ ॥
અધિવક્તાઽધ્યવોચન્માં ભાવલિઙ્ગાર્ચકં મુદા ।
અહીન્ સર્વાન્ યાતુ ધાન્યઃ સર્વા અપ્યદ્ય જમ્ભયન્ ॥ ૧૦ ॥
અસૌ તામ્રોરુણો બભ્રુઃ નીલગ્રીવઃ સુમઙ્ગલઃ ।
વિલોહિતોસ્ત્વયં શમ્ભો ત્વદધિષ્ઠાન એવ હિ ॥ ૧૧ ॥
નમો નમસ્તે ભગવન્ નીલગ્રીવાય મીઢુષે ।
સહસ્રાક્ષાય શુદ્ધાય સચ્ચિદાનન્દમૂર્તયે ॥ ૧૨ ॥
ઉભયોગાર્ત્નિયોર્જ્યા યા ધન્વનસ્તાં પ્રમુઞ્ચતામ્ ।
સમ્પ્રાપ્ય ધનુરન્યેષાં ભયાય પ્રભવિષ્યતિ ॥ ૧૩ ॥
અસ્મદ્ભય વિનાશાર્થ મધુનાભયદ પ્રભો ।
યાશ્ચ તે હસ્ત ઇષવઃ પરતા ભગવો વાપ ॥ ૧૪ ॥
અવતત્ય ધનુશ્ચ ત્વં સહસ્રાક્ષ શતેષુધે ।
મુખા નિશીર્ય શલ્યાનાં શિવો નઃ સુમના ભવ ॥ ૧૫ ॥
વિજ્યં ધનુરિદં ભૂયાત્ વિશલ્યો બાણવાનપિ ।
અનેશન્નિષવશ્ચાપિ હ્યાભુરસ્તુ નિષઙ્ગથિઃ ॥ ૧૬ ॥
કપર્દિનો મહેશસ્ય યદિ નાભુર્નિષઙ્ગથિઃ ।
ઇષવો પિ સમર્થાશ્ચેત્ સામર્થ્યેતુ ભયં ભવેત્ ॥ ૧૭ ॥
યા તે હેતિર્ધનુર્હસ્તે મીઢુષ્ટમ બભૂવ યા ।
તયાઽસ્માન્ વિશ્વતસ્તેન પાલય ત્વમયક્ષ્મયા ॥ ૧૮ ॥
અનાતતાયાયુધાય નમસ્તે ધૃષ્ણવે નમઃ ।
બાહુભ્યાં ધન્વને શમ્ભો નમો ભૂયો નમો નમઃ ॥ ૧૯ ॥
પરિતે ધન્વનો હેતિઃ વિશ્વતોઽસ્માન્ વૃણક્તુ નઃ ।
ઇષુધિસ્તવ યા તાવદસ્મદારે નિધેહિ તમ્ ॥ ૨૦ ॥
હિરણ્યબાહવે તુભ્યં સેનાન્યે તે નમો નમઃ ।
દિશાં ચ પતયે તુભ્યં પશૂનાં પતયે નમઃ ॥ ૨૧ ॥
ત્વિષીમતે નમસ્તુભ્યં નમઃ સસ્પિઞ્જરાય તે ।
નમઃ પથીનાં પતયે બભ્લુશાય નમો નમઃ ॥ ૨૨ ॥
નમો વિવ્યાધિનેન્નાનાં પતયે પ્રભવે નમઃ ।
નમસ્તે હરિકેશાય રુદ્રાયાસ્તૂપવીતિને ॥ ૨૩ ॥
પુષ્ટાનાં પતયે તુભ્યં જગતાં પતયે નમઃ ।
સંસાર હેતિ રૂપાય રુદ્રાયાપ્યાતતાયિને ॥ ૨૪ ॥
ક્ષેત્રાણાં પતયે તુભ્યં સૂતાય સુકૃતાત્મને ।
અહન્ત્યાય નમસ્તુભ્યં વનાનાં પતયે નમઃ ॥ ૨૫ ॥
રોહિતાય સ્થપતયે મન્ત્રિણે વાણિજાય ચ ।
કક્ષાણાં પતયે તુભ્યં નમસ્તુભ્યં ભુવન્તયે ॥ ૨૬ ॥
તદ્વારિવસ્કૃતાયાસ્તુ મહાદેવાય તે નમઃ ।
ઓષાધીનાં ચ પતયે નમસ્તુભ્યં મહાત્મને ॥ ૨૭ ॥
ઉચ્ચૈર્ઘોષાય ધીરાય ધીરાન્ ક્રન્દયતે નમઃ ॥ ૨૮ ॥
પત્તીનાં પતયે તુભ્યં કૃત્સ્નવીતાય તે નમઃ ।
ધાવતે ધવલાયાપિ સત્ત્વનાં પતયે નમઃ ॥ ૨૯ ॥
આવ્યાધિનીનાં પતયે કકુભાય નિષઙ્ગિણે ।
સ્તેનાનાં પતયે તુભ્યં દિવ્યેષુધિમતે નમઃ ॥ ૩૦ ॥
તસ્કરાણાં ચ પતયે વઞ્ચતે પરિવઞ્ચતે ।
સ્તાયૂનાં પતયે તુભ્યં નમસ્તેઽસ્તુ નિચેરવે ॥ ૩૧ ॥
નમઃ પરિચરાયાઽપિ મહારુદ્રાય તે નમઃ ।
અરણ્યાનાં ચ પતયે મુષ્ણતાં પતયે નમઃ ॥ ૩૨ ॥
ઉષ્ણીષિણે નમસ્તુભ્યં નમો ગિરિચરાય તે ।
કુલુઞ્ચાનાં ચ પતયે નમસ્તુભ્યં ભવાય ચ ॥ ૩૩ ॥
નમો રુદ્રાય શર્વાય તુભ્યં પશુપતે નમઃ ।
નમ ઉગ્રાય ભીમાય નમશ્ચાગ્રેવધાય ચ ॥ ૩૪ ॥
નમો દૂરેવધાયાઽપિ નમો હન્ત્રે નમો નમઃ ।
હનીયસે નમસ્તુભ્યં નીલગ્રીવાય તે નમઃ ॥ ૩૫ ॥
નમસ્તે શિતિકણ્ઠાય નમસ્તેઽસ્તુ કપર્દિને ।
નમસ્તે વ્યુપ્તકેશાય સહસ્રાક્ષાય મીઢુષે ॥ ૩૬ ॥
ગિરિશાય નમસ્તેઽસ્તુ શિપિવિષ્ટાય તે નમઃ ।
નમસ્તે શમ્ભવે તુભ્યં મયોભવ નમોઽસ્તુ તે ॥ ૩૭ ॥
મયસ્કર નમસ્તુભ્યં શઙ્કરાય નમો નમઃ ।
નમઃ શિવાય શર્વાય નમઃ શિવતરાય ચ ॥ ૩૮ ॥
નમસ્તીર્થ્યાય કૂલ્યાય નમઃ પાર્યાય તે નમઃ ।
આવાર્યાય નમસ્તેઽસ્તુ નમઃ પ્રતરણાય ચ ॥ ૩૯ ॥
નમ ઉત્તરણાયાઽપિ હરાતાર્યાય તે નમઃ ।
આલાદ્યાય નમસ્તેઽસ્તુ ભક્તાનાં વરદાય ચ ॥ ૪૦ ॥
નમઃ શષ્પ્યાય ફેન્યાય સિકત્યાય નમો નમઃ ।
પ્રવાહ્યાય નમસ્તેઽસ્તુ હ્રસ્વાયાઽસ્તુ નમો નમઃ ॥ ૪૧ ॥
વામનાય નમસ્તેઽસ્તુ બૃહતે ચ નમો નમઃ ।
વર્ષીયસે નમસ્તેઽસ્તુ નમો વૃદ્ધાય તે નમઃ ॥ ૪૨ ॥
સંવૃધ્વને નમસ્તુભ્યમગ્રિયાય નમો નમઃ ।
પ્રથમાય નમસ્તુભ્યમાશવે ચાજિરાય ચ ॥ ૪૩ ॥
શીઘ્રિયાય નમસ્તેઽસ્તુ શીભ્યાય ચ નમો નમઃ ।
નમ ઊર્મ્યાય શર્વાયાઽપ્યવસ્વન્યાય તે નમઃ ॥ ૪૪ ॥
સ્રોતસ્યાય નમસ્તુભ્યં દ્વીપ્યાય ચ નમો નમઃ ।
જ્યેષ્ઠાય ચ નમસ્તુભ્યં કનિષ્ઠાય નમો નમઃ ॥ ૪૫ ॥
પૂર્વજાય નમસ્તુભ્યં નમોસ્ત્વપરજાય ચ ।
મધ્યમાય નમસ્તુભ્યમપગલ્ભાય તે નમઃ ॥ ૪૬ ॥
જઘન્યાય નમસ્તુભ્યં બુધ્નિયાય નમો નમઃ ।
સોભ્યાય પ્રતિસર્યાય યામ્યાય ચ નમો નમઃ ॥ ૪૭ ॥
ક્ષેમ્યાય ચ નમસ્તુભ્યં યામ્યાય ચ નમો નમઃ ।
ઉર્વર્યાય નમસ્તુભ્યં ખલ્યાય ચ નમો નમઃ ॥ ૪૮ ॥
શ્લોક્યાય ચાવસાન્યાયાવસ્વન્યાય ચ તે નમઃ ।
નમો વન્યાય કક્ષ્યાય મૌઞ્જ્યાય ચ નમો નમઃ ॥ ૪૯ ॥
શ્રવાય ચ નમસ્તુભ્યં પ્રતિશ્રવ નમો નમઃ ।
આશુષેણાય શૂરાય નમોસ્ત્વાઽશુરથાય ચ ॥ ૫૦ ॥
વરૂથિને પર્મિણે ચ બિલ્મિને ચ નમો નમઃ ।
શ્રુતાય શ્રુતસેનાય નમઃ કવચિને નમઃ ॥ ૫૧ ॥
દુન્દુભ્યાય નમસ્તુભ્યમાહનન્યાય તે નમઃ ।
પ્રહિતાય નમસ્તુભ્યં ધૃષ્ણવે પ્રમૃશાય ચ ॥ ૫૨ ॥
પારાય પારવિન્દાય નમસ્તીક્ષ્ણેષવે નમઃ ।
સુધન્વને નમસ્તુભ્યં સ્વાયુધાય નમો નમઃ ॥ ૫૩ ॥
નમઃ સ્રુત્યાય પથ્યાય નમઃ કાટ્યાય તે નમઃ ।
નમો નીપ્યાય સૂદ્યાય સરસ્યાય ચ તે નમઃ ॥ ૫૪ ॥
નમો નાદ્યાય ભવ્યાય વૈશન્તાય નમો નમઃ ।
અવટ્યાય નમસ્તુભ્યં નમઃ કૂપ્યાય તે નમઃ ॥ ૫૫ ॥
અવર્ષ્યાય ચ વર્ષ્યાય મેઘ્યાય ચ નમો નમઃ ।
વિદ્યુત્યાય નમસ્તુભ્યમીધ્રિયાય નમો નમઃ ॥ ૫૬ ॥
આતપ્યાય નમસ્તુભ્યં વાત્યાય ચ નમો નમઃ ।
રેષ્મિયાય નમસ્તુભ્યં વાસ્તવ્યાય ચ તે નમઃ ॥ ૫૭ ॥
વાસ્તુપાય નમસ્તુભ્યં નમઃ સોમાય તે નમઃ ।
નમો રુદ્રાય તામ્રાયાઽપ્યરુણાય ચ તે નમઃ ॥ ૫૮ ॥
નમ ઉગ્રાય ભીમાય નમઃ શઙ્ગાય તે નમઃ ।
નમસ્તીર્થ્યાય કૂલ્યાય સિકત્યાય નમો નમઃ ॥ ૫૯ ॥
પ્રવાહ્યાય નમસ્તુભ્યમિરિણ્યાય નમો નમઃ ।
નમસ્તે ચન્દ્રચૂડાય પ્રપથ્યાય નમો નમઃ ॥ ૬૦ ॥
કિંશિલાય નમસ્તેઽસ્તુ ક્ષયણાય ચ તે નમઃ ।
કપર્દિને નમસ્તેઽસ્તુ નમસ્તેઽસ્તુ પુલસ્તયે ॥ ૬૧ ॥
નમો ગોષ્ઠ્યાય ગૃહ્યાય ગ્રહાણાં પતયે નમઃ ।
નમસ્તલ્પ્યાય ગેહ્યાય ગુહાવાસાય તે નમઃ ॥ ૬૨ ॥
કાટ્યાય ગહ્વરેષ્ઠાય હ્રદય્યાય ચ તે નમઃ ।
નિવેષ્પ્યાય નમસ્તુભ્યં પાંસવ્યાય તે નમઃ ॥ ૬૩ ॥
રજસ્યાય નમસ્તુભ્યં પરાત્પર તરાય ચ ।
નમસ્તે હરિકેશાય શુષ્ક્યાય ચ નમો નમઃ ॥ ૬૪ ॥
હરિત્યાય નમસ્તુભ્યં હરિદ્વર્ણાય તે નમઃ ।
નમઃ ઉર્મ્યાય સૂર્મ્યાય પર્ણ્યાય ચ નમો નમઃ ॥ ૬૫ ॥
નમોપગુરમાણાય પર્ણશદ્યાય તે નમઃ ।
અભિઘ્નતે ચાખ્ખિદતે નમઃ પ્રખ્ખિદતે નમઃ ॥ ૬૬ ॥
વિશ્વરૂપાય વિશ્વાય વિશ્વાધારાય તે નમઃ ।
ત્ર્યમ્બકાય ચ રુદ્રાય ગિરિજાપતયે નમઃ ॥ ૬૭ ॥
મણિકોટીરકોટિસ્થ કાન્તિદીપ્તાય તે નમઃ ।
વેદવેદાન્ત વેદ્યાય વૃષારૂઢાય તે નમઃ ॥ ૬૮ ॥
અવિજ્ઞેયસ્વરૂપાય સુન્દરાય નમો નમઃ ।
ઉમાકાન્ત નમસ્તેઽસ્તુ નમસ્તે સર્વસાક્ષિણે ॥ ૬૯ ॥
હિરણ્યબાહવે તુભ્યં હિરણ્યાભરણાય ચ ।
નમો હિરણ્યરૂપાય રૂપાતીતાય તે નમઃ ॥ ૭૦ ॥
હિરણ્યપતયે તુભ્યમમ્બિકાપતયે નમઃ ।
ઉમાયાઃ પતયે તુભ્યં નમઃ પાપપ્રણાશક ॥ ૭૧ ॥
મીઢુષ્ટમાય દુર્ગાય કદ્રુદ્રાય પ્રચેતસે ।
તવ્યસે બિલ્વપૂજ્યાય નમઃ કલ્યાણરૂપિણે ॥ ૭૨ ॥
અપાર કલ્યાણ ગુણાર્ણવાય
શ્રી નીલકણ્ઠાય નિરઞ્જનાય ।
કાલાન્તકાયાપિ નમો નમસ્તે
દિક્કાલરૂપાય નમો નમસ્તે ॥ ૭૩ ॥
વેદાન્તબૃન્દસ્તુત સદ્ગુણાય
ગુણપ્રવીણાય ગુણાશ્રયાય ।
શ્રી વિશ્વનાથાય નમો નમસ્તે
કાશીનિવાસાય નમો નમસ્તે ॥ ૭૪ ॥
અમેય સૌન્દર્ય સુધાનિધાન
સમૃદ્ધિરૂપાય નમો નમસ્તે ।
ધરાધરાકાર નમો નમસ્તે
ધારાસ્વરૂપાય નમો નમસ્તે ॥ ૭૫ ॥
નીહાર શૈલાત્મજ હૃદ્વિહાર
પ્રકાશહાર પ્રવિભાસિ વીર ।
વીરેશ્વરાપાર દયાનિધાન
પાહિ પ્રભો પાહિ નમો નમસ્તે ॥ ૭૬ ॥
વ્યાસ ઉવાચ।
એવં સ્તુત્વા મહાદેવં પ્રણિપત્ય પુનઃ પુનઃ ।
કૃતાઞ્જલિપુટસ્તસ્થૌ પાર્શ્વે ડુણ્ઠિવિનાયકઃ ॥ ૭૭ ॥
તમાલોક્ય સુતં પ્રાપ્તં વેદં વેદાઙ્ગપારગમ્ ।
સ્નેહાશ્રુધારા સંવીતં પ્રાહ ડુણ્ઠિં સદાશિવઃ ॥ ૭૮ ॥
ઇતિ શ્રી શિવરહસ્યે હરાખ્યે તૃતીયાંશે પૂર્વાર્થે ગણેશકૃત રુદ્રાધ્યાય સ્તુતિઃ નામ દશમોઽધ્યાયઃ । અનેન શ્રીગણેશકૃત શ્લોકાત્મક રુદ્રધ્યાય પારાયણેન શ્રી વિશ્વેશ્વરઃ સુપ્રીતઃ સુપ્રસન્નો વરદો ભવતુ ।

Explore More