Lord Dattatreya

śrī gurucaritra adhyāya 21

(Shri Gurucharitra Adhyay 21 in English (IAST))

Saraswati Gangadhar

Also known as Gurucharitra · Gurucharitra adhyay 21 · Shri Guru Charitra

Shri Gurucharitra Adhyay 21. Shri Gurucharitra, the central scripture of the Datta sampradaya, written by Saraswati Gangadhar in the fifteenth century. It tells the lives of Shripad Shrivallabha and Shri Nrisimha Saraswati, the first two incarnations of Dattatreya, as a dialogue between Siddha and Namdharak. Traditionally read as a saptaha — the whole book over seven days — most often in the month of Margashirsha. This adhyay is named in its colophon for बालसंजीवन.

#of 93
|| śrīgaṇeśāya namaḥ ||
siddha mhaṇe nāmadhārakā | brahmacārī kāraṇikā |
upadeśī jñāna nikā | taye pretajananīsī ||1||
brahmacārī mhaṇe nārīsī | mūḍhapaṇe duḥkha karisī |
koṇa vācalā dharaṇīsī | yā saṃsārī sāṃga maja ||2||
upajalā koṇa melā koṇa | utpatti jhālī koṭhona |
jal̤āta upaje jaisā pheṇa | budabuda rāhe koṭhe sthira ||3||
jaisā deha paṃcabhūtī | mil̤oni hoya ākṛti |
vegal̤ī hotā paṃcabhūtī | avyakta hoya deha jāṇa ||4||
tayā paṃcabhūtāṃce guṇa | māyāpāśī veṣṭona |
bhrāṃti lāvilī mī deha mhaṇona | putramitrakalatramiṣe ||5||
sattva raja tamoguṇa | tayā bhūtāṃpāsona |
vegal̤ālī kelī lakṣaṇa | hotī aikā ekacitte ||6||
devatva hoya sattvaguṇa | rajoguṇa manuṣya jāṇa |
daityāṃsī tamoguṇa | guṇānusāre karme ghaḍatī ||7||
jeṇe karme ācaratī | sukṛta athavā duṣkṛti |
taiśīca hoya phal̤aprāpti | āpule āpaṇa bhogāve ||8||
jaisī guṇācī vāsanā | iṃdiye tayādhīna jāṇā |
māyāpāśī veṣṭoni gahanā | sukhaduḥkhe lipta karitī ||9||
yā saṃsāravartamānī | upajatī jaṃtu karmānuguṇī |
āpalyā ārjavāpāsoni | sukhaduḥkhādi bhogitī ||10||
kalpakoṭī varuṣe jyāṃsī | asatī āyuṣye devaṛṣi |
na suṭe karma tayāsī | manuṣyācā kavaṇa pāḍa ||11||
ekhādā nara dehādhīna | kāl̤a karī āpule guṇa |
karma hoya aneka guṇa | dehadhārī yeṇeparī ||12||
jo ase dehadhārī | tayāsī vikāra nānāparī |
sthira navhe to nirdhārī | āpule pāpa mhaṇāvayā ||13||
yā kāraṇe jñānavaṃta | saṃtoṣa na karī upajata |
athavā narā hoya mṛtyu | duḥkha āpaṇa karū naye ||14||
jadhī garbhasaṃbhava hotā | kāya dise ākāratā |
avyakta dise vyaktatā | saveci hoya avyakta pai ||15||
budabuda nighatī jaise jal̤ī | saveci naṣṭa tātkāl̤ī |
taisā deha sarvakāl̤ī | sthira navhe sarvathā ||16||
jadhī garbhaprasava jhāle | vināśī mhaṇoni jāṇile |
karmānubaṃdhe jaisī phal̤e | taise bhogaṇe dehāsī ||17||
koṇī maratī pūrvavayesī | athavā maratī vṛddhapaṇesī |
āpule arjitī asatī jaiśī | teṇeparī ghaḍe jāṇa ||18||
māyāpāśī veṣṭoni | mhaṇatī pitā suta jananī |
kalatra mitra teṇe guṇī | āpule āpule mhaṇatī mūḍha ||19||
nirmal̤a deha mhaṇo jarī | utpatti māṃsarudhirī |
mal̤amūtrāṃta aghorī | udbhava jhālā pariyesā ||20||
karmānusāra upajatāṃcī | lalāṭī lihito viraṃcī |
sukṛta athavā duṣkṛtecī | bhoga bhogaṇe mhaṇoni ||21||
aise karma kāl̤āsī | jiṃkile nāhī pariyesī |
yā kāraṇe dehāsī | nityatva nāhī pariyesā ||22||
svapnī nidhāna dise jaise | koṇī dharāve bharavase|
iṃdrajāla gārūḍa jaise | sthira kevī mānije ||23||
tujhe tūci sāṃga vahile | koṭī vel̤ā janma jhāle |
manuṣya kiṃvā paśutva lādhale | pakṣī athavā kṛmirūpa ||24||
jarī hotīsa manuṣyayonī | koṇa koṇācī hotīsa jananī |
koṇa koṇācī hotīsa gṛhiṇī | sāṃga tujhe tvā niścaye ||25||
kavaṇa tujhī mātāpitā | janmāṃtarīṃcī sāṃga ātā |
vāyā duḥkha karisī vṛthā | putra āpulā mhaṇoni ||26||
paṃcabhūtātmaka deha | carmamāṃsa-asthi-majjā -samūha |
veṣṭoniyā nava deha | mal̤abaddha śarīra nāve ||27||
kaicā putra koṭhe mṛtyu | vāyā bhramoni kā raḍata |
sāṃḍoni dyāve kaice preta | saṃskāritī laukikārtha ||28||
yeṇeparī brahmacārī | sāṃge tattva vistārī |
parisoniyā vipranārī | vinavitase tayāsī ||29||
vipravanitā taye vel̤ī | vinavītase karuṇā bahāl̤ī |
svāmī niropile dharma sakal̤ī | parī sthira navhe aṃtaḥkaraṇa ||30||
prārabdha pramāṇa mhaṇo jarī | tarī kā bhajāvā śrīharī |
parīsa saṃparka loha jarī | suvarṇa na hoya koṇa bole ||31||
āmhī pahile daivahīna | mhaṇoni dharile śrīgurucaraṇa |
abhaya didhale nāhī maraṇa | mhaṇoni viśvāsalo āmhī ||32||
ekhādyā narā yetā jvara | dhuṃḍīta jāya vaidyaghara |
auṣadha ghevoni pratikāra | saveci karitī ārogyatā ||33||
eke samayī manuṣyāsī | āśraya karitī karuṇesī |
sāhya hoya bharaṃvasī | ālī āpadā parihārī ||34||
trayamūtīcā avatāra | śrīnṛsiṃhasarasvatī ase nara |
teṇe didhalā ase vara | kevī asatya hoya sāṃge ||35||
ārādhile myā tayāsī | vara didhalā gā majasī |
tyācā bharavasā mānasī | dharoni hote svasthacitta ||36||
viśvāsunī asatā āpaṇa | kevī kele nirmāṇa |
kaise jhāle mājhe mūrkhapaṇa | mhaṇoni svāmī niropisī ||37||
yākāraṇe āpaṇa ātā | prāṇa tyajīna tattvatā |
deha samarpīna śrīgurunāthā | vāḍho kīrti tayācī ||38||
aikoni tiyece vacana | ol̤akhūna bhāva mana |
sāṃge buddhi tīsa jñāna | upāya yāsī karī ātā ||39||
viśvāsa kelā śrīgurūsī | putra lādhalā pūrṇāyuṣī |
jarī ālā mṛtyu tyāsī | ghevoni jāya gurusthānā ||40||
jethe lādhalā tuja vara | tethe ṭhevī kalevara |
paṃcagaṃgākṛṣṇātīra | auduṃbaravṛkṣātal̤ī ||41||
aise vacana aikoni | viśvāsa jhālā tice manī |
pāṭhī śava bāṃdhoni | ghevoni gelī auduṃbarā ||42||
jethe hotyā gurupādukā | āphal̤ī śira te bālikā |
rudhire bharalyā tyā pādukā | ākrośe raḍe tī nārī ||43||
samasta śokāhunī adhika | sāhavenā putraśoka |
kṣayaroga toci eka | mātāpitayā mṛtyumūl̤a ||44||
aise karitā jhālī niśī | vipra māgatī pretāsī |
mhaṇatī ākrośa kā ho karisī | saṃskāroni jāū ātā ||45||
manuṣya nāhī araṇyāta | kevī rāhū jāū mhaṇata |
jal̤ū de vo ātā preta | aho karkaśā mhaṇe tī jñātī ||46||
kāhī keliyā nedī preta | āpaṇāsave jāl̤ā mhaṇata |
poṭī bāṃdhoniyā preta | lol̤atase pādukāṃvarī ||47||
mhaṇatī vipra jñātī loka | rāho naye rānī aika |
taskarabādhā hoīla dekha | jāū ātā gharāsī ||48||
jāū snāna karūni | upavāsa hoya ājacyā dinī |
prātaḥkāl̤ī yevoni | dahana karū mhaṇatātī ||49||
ājice rātrī pretāsī | suṭela vāsa durgaṃdhīsī |
deīla āpoāpa dahanāsī | trāsūna jāṇā karkaśā ||50||
mhaṇoni nighatī sakal̤a loka | rāhile tethe jananījanaka |
preta dekhoni karitī śoka | jhālī rātrī pariyesā ||51||
nidrā nāhī divasa donhī | śoka karitī janakajananī |
tīna yāma hotā rajanī | jhopa ālī tiyesī ||52||
dekhatase suṣuptīta | jaṭādhārī bhasmodhdūlita |
vyāghracarme paridhānita | rudrākṣamāl̤ā sarvāṃgī ||53||
yogadaṃḍa triśūl̤a hātī | āle auduṃbarāprati |
kā ho śoka karisī satī | ākrośoni āmhāṃvarī ||54||
kāya jhāle tujhiyā kumārā | karū tyāsī pratikārā |
mhaṇoni de to abhaya karā | bhaktavatsalā śrīguru ||55||
bhasma kāḍhoni pretāsī | lāvītase sarvāṃgāsī |
mukha pasarī mhaṇe tisī | vāyupūra karū mhaṇe ||56||
prāṇa mhaṇe vāyu jāṇa | bāhera gelā nighona |
ghātalā māgutī āṇūna | putra tujhā jīvaṃta hoya ||57||
ituke dekhoni bhayacakita | jhālī nārī jāgṛta |
mhaṇe āpaṇā kaisī bhrāṃta | paḍilī ase pretāvarī ||58||
je kā vase āpule manī | taiseci dise nidrāsvapnī |
kaicā deva nṛsiṃhamuni | bhrāṃti āpaṇā lāgali ase ||59||
āmuce prārabdha ase uṇe | devāvarī bola kāya ṭhevaṇe |
ajñāna āmhī mūrkhapaṇe | śrīgurūvarī bola kāya ||60||
yeṇeparī ciṃtā karīta | tava pretāsī jhāle ceta|
sarvāṃgahī uṣṇa hota | sarvasaṃdhī jīva ālā ||61||
mhaṇe pretā kāya jhāle | kiṃvā bhūta saṃcārale |
manī bhaya upajale | ṭhevī kāḍhoni dūra parate ||62||
sarva saṃdhīsī jīva ālā | bāl̤a uṭhoni baisalā |
mhaṇe kṣudhā lāgalī malā | anna de kī mhaṇe māte ||63||
rudana karītase taye vel̤ī | ālā kumāra mātejaval̤ī |
stana ghālitā mukhakamal̤ī | kṣīra nighe battīsa dhārā ||64||
saṃtośa bhaya hoūni tisī | saṃdeha vāṭe mānasī |
kaḍe gheūni bāl̤akāsī | gelī āpulyā patījaval̤ī ||65||
jāgṛta karūni patīsī | sāṃge vṛttānta tayāsī |
pati mhaṇe tiyesī | aise caritra śrīgurūce ||66||
mhaṇoni daṃpatya doghe jāṇā | karoni auduṃbarī pradakṣiṇā |
sāṣṭāṃga namunī caraṇā | nānāparī stotre karitī ||67||
jaya jayājī varadamūrti | brahmā viṣṇu śivayatī |
bhaktavatsalā tujhī khyāti | vāsanā pahāsī bhaktāṃcī ||68||
tū tāraka viśvāsī | mhaṇoni bhūmī avataralāsī |
aśakya tūte varṇāvayāsī kṣamā karaṇe svāmiyā ||69||
bāl̤a jaise kopesī | niṣṭhura bole mātesī |
taise avidyāmāyāpāśī | tumhā niṣṭhura bolilo ||70||
sarvasvī āmhā kṣamā karaṇe | mhaṇoni ghālitī loṭāṃgaṇe |
vinavoniyā karuṇāvacane | gelī snānāsī gaṃgeta ||71||
snāna karoni bāl̤akāsahita | dhutī jhālī pādukāṃce rakta |
auduṃbarā snapana karīta | lāvitī dīpa taye vel̤ī ||72||
pūjā karitī bhaktīsī | maṃtrapūrvaka vidhīṃsī |
śamīpatra kusumesī | pūjā karitī pariyesā ||73||
nīrāṃjana taye vel̤ā | karitī gāyana paribal̤ā |
atisaṃtoṣī tī abalā | bhaktibhāve stuti karīta ||74||
ituke hoya to gelī niśī | udaya jhālā dinakarāsī |
saṃskārū mhaṇoni pretāsī | āle vipra jñātī sakal̤a ||75||
tava dekhatī kumārāsī | vismaya jhālā sakal̤ikāṃsī |
samādhāna karitī harṣī | mahā ānaṃda vartalā ||76||
aisā śrīgurusthānamahimā | akhila loka lādhale kāmā |
ekekācī sāṃgatā mahimā | vistāra hoīla bahu kathā ||77||
putraprāpti vāṃjhesī | śrīprāpti dāridryāsī |
ārogya hoīla rogiyāsī | apamṛtyu na ye jāṇā ||78||
siddha mhaṇe nāmadhārakā | sthānamahimā aiśī aikā |
apāra ase sāṃgatā dekhā | sādhāraṇa niropile ||79||
tayā auduṃbarātal̤ī | śrīguru vase sarvakāl̤ī |
kāmya hota tātkāl̤ī | ārādhitā naraharīsī ||80||
bhāva asāvā āpule manī | pūjā karāvī śrīgurucaraṇī |
jī jī vāsanā jyāce manī | tvarita hoya pariyesā ||81||
hradayaśūl̤a gaṃḍamāl̤a | apasmāra roga sakal̤a |
pariharatī tātkāl̤a | śrīgurupādukā arcitā ||82||
jo asela maṃdamati | badhira mukā caraṇa nasatī |
auduṃbarī sevā karitī | sudeha hoya satya mānā ||83||
caturvidha puruṣārtha | tethe hoya niścita |
pratyakṣa vase śrīgurunātha | auduṃbarī sanātana ||84||
tayā nāva kalpatarū | pratyakṣa jhāṇā auduṃbarū |
je je manī icchitī narū | sādhya hoya pariyesā ||85||
kitī varṇū tethīla mahimā | sāṃgatā aśakya ase āmhā |
śrīgurusarasvatī nāmā | prakhyāta ase pariyesā ||86||
gaṃgādharācā naṃdana | sāṃge gurucaritra vistārona |
bhaktipūrvaka aikatī je jana | sakalābhīṣṭe pāvatī ||87||
mhaṇoni sarasvatīgaṃgādhara | sadā śrīgurucaraṇī sthira |
utaravī pailapāra | ihasaukhya paragati ||88||
iti śrīgurucaritrāmṛta | gurumāhātmyaparamāmṛta |
vipraputrasaṃjīvanāmṛta | niropile ase yethe ||89||
iti śrīgurucaritraparamakathākalpatarau śrīnṛsiṃhasarasvatyupākhyāne
siddhanāmadhārakasaṃvāde bālasaṃjīvana nāma ekaviṃśo'dhyāyaḥ ||21||
|| ovīsaṃkhyā ||89||
||śrīgurudattātreyārpaṇamastu||

Explore More