॥ શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
સિદ્ધ મ્હણે નામધારકાસી । અપૂર્વ ઝાલેં પરિયેસીં ।
ગુરુચરિત્ર વિસ્તારેંસી । સાંગતાં સંતોષ હોતસે ॥૧॥
ગુરુચરિત્ર વિસ્તારેંસી । સાંગતાં સંતોષ હોતસે ॥૧॥
ગાણગાપુરીં અસતાં ગુરુ । ખ્યાતિ ઝાલી અપરંપારુ ।
ભક્ત હોતા એક શૂદ્રૂ । તયાચી કથા ઐક પાં ॥૨॥
ભક્ત હોતા એક શૂદ્રૂ । તયાચી કથા ઐક પાં ॥૨॥
શ્રીગુરુ નિત્ય સંગમાસી । જાત અસતા અનુષ્ઠાનાસી ।
માર્ગી તો શૂદ્ર પરિયેસીં । આપુલે શેતીં ઉભા અસે ॥૩॥
માર્ગી તો શૂદ્ર પરિયેસીં । આપુલે શેતીં ઉભા અસે ॥૩॥
શ્રીગુરુતેં નિત્ય દેખોનિ । ધાવત યેઊનિ શેતાંતૂની ।
આપણ સાષ્ટાંગીં નમોનિ । પુનરપિ જાત આપુલે સ્થાના ॥૪॥
આપણ સાષ્ટાંગીં નમોનિ । પુનરપિ જાત આપુલે સ્થાના ॥૪॥
માધ્યાન્હકાળીં મઠાસી યેતા । પુનરપિ ચરણીં ઠેવી માથા ।
ઐસે કિતીએક દિવસ હોતાં । શૂદ્રાચી ભક્તિ વાઢલી ॥૫॥
ઐસે કિતીએક દિવસ હોતાં । શૂદ્રાચી ભક્તિ વાઢલી ॥૫॥
શ્રીગુરુ તયાસી ન બોલતી । નમન કેલિયા ઉભે અસતી ।
યેણેં વિધીં બહુ કાળ ક્રમિતી । આલા શૂદ્ર નમસ્કારા ॥૬॥
યેણેં વિધીં બહુ કાળ ક્રમિતી । આલા શૂદ્ર નમસ્કારા ॥૬॥
નમસ્કારિતાં શૂદ્રાસી શ્રીગુરુ પુસતી સંતોષીં ।
કાં ગા નિત્ય તૂં કષ્ટતોસી । નમન કરિસી યેઊનિયા ॥૭॥
કાં ગા નિત્ય તૂં કષ્ટતોસી । નમન કરિસી યેઊનિયા ॥૭॥
તુઝે મનીં કાય વાસના । સાંગ ત્વરિત આમ્હાં જાણા ।
શૂદ્ર મ્હણે આવડ મના । શેત અધિક પિકાવેં ॥૮॥
શૂદ્ર મ્હણે આવડ મના । શેત અધિક પિકાવેં ॥૮॥
તયાસી પુસતી ગુરુનાથ । કાય પેરિલેં શેતાંત ।
શૂદ્ર મ્હણે યાવનાળ બહુત । પીક આલેં તુઝે ધર્મીં ॥૯॥
શૂદ્ર મ્હણે યાવનાળ બહુત । પીક આલેં તુઝે ધર્મીં ॥૯॥
નમસ્કારિતાં તુમ્હાં નિત્ય । પીક આલેં અસે અત્યંત ।
પોટરીં યેતીલ ત્વરિત । આતાં તુઝેનિ ધર્મીં જેવૂં ॥૧૦॥
પોટરીં યેતીલ ત્વરિત । આતાં તુઝેનિ ધર્મીં જેવૂં ॥૧૦॥
સ્વામી યાવેં શેતાપાસીં । પહાવેં અમૃતદૃષ્ટીંસી ।
તૂં સમસ્તાં પ્રતિપાળિસી । શૂદ્ર મ્હણોનિ ન ઉપેક્ષાવેં ॥૧૧॥
તૂં સમસ્તાં પ્રતિપાળિસી । શૂદ્ર મ્હણોનિ ન ઉપેક્ષાવેં ॥૧૧॥
શ્રીગુરુ ગેલે શેતાપાસીં । પાહૂનિ મ્હણતી ત્યા શૂદ્રાસી ।
સાંગેન એક ઐકસી । વિશ્વાસ હોઈલ બોલાચા ॥૧૨॥
સાંગેન એક ઐકસી । વિશ્વાસ હોઈલ બોલાચા ॥૧૨॥
જેં સાંગેન મી તુજસી । જરી ભક્તીનેં અંગિકારિસી ।
તરીચ સાંગૂં પરિયેસીં । એકભાવેં ત્વાં કરાવેં ॥૧૩॥
તરીચ સાંગૂં પરિયેસીં । એકભાવેં ત્વાં કરાવેં ॥૧૩॥
શૂદ્ર વિનવી સ્વામિયાસી । ગુરુવાક્ય કારણ આમ્હાંસી ।
દુસરા ભાવ આમ્હાંસી । નાહીં સ્વામી મ્હણે તો ॥૧૪॥
દુસરા ભાવ આમ્હાંસી । નાહીં સ્વામી મ્હણે તો ॥૧૪॥
મગ નિરોપિતી શ્રીગુરુ તયાસી । આમ્હી જાતોં સંગમાસી ।
પરતોનિ યેઊં મધ્યાન્હાસી । તંવ કાપાવેં સર્વ પીક ॥૧૫॥
પરતોનિ યેઊં મધ્યાન્હાસી । તંવ કાપાવેં સર્વ પીક ॥૧૫॥
ઐસેં સાંગોનિ શૂદ્રાસી । શ્રીગુરુ ગેલે સંગમાસી ।
શૂદ્ર વિચારી માનસીં । ગુરુવાક્ય આપણા કારણ ॥૧૬॥
શૂદ્ર વિચારી માનસીં । ગુરુવાક્ય આપણા કારણ ॥૧૬॥
શીઘ્ર આલા ગ્રામાંત । અધિકારિયાસી વિનવીત ।
ખંડોનિ દ્યાવેં મલા શેત । ગત સંવત્સરાપ્રમાણેં ધાન્ય દેઈન ॥૧૭॥
ખંડોનિ દ્યાવેં મલા શેત । ગત સંવત્સરાપ્રમાણેં ધાન્ય દેઈન ॥૧૭॥
અધિકારી મ્હણતી તયાસી । પીક ઝાલેં અસે બહુવસીં ।
યા કારણેં ઉક્તેં માગસી । અંગિકાર ન કરિતી ॥૧૮॥
યા કારણેં ઉક્તેં માગસી । અંગિકાર ન કરિતી ॥૧૮॥
નાના પ્રકારેં વિનવી ત્યાંસી । દ્વિગુણ દેઈન ગતસંવત્સરેસી ।
અંગિકારિલેં સંતોષીં । વચનપત્ર લિહૂન ઘેતી ॥૧૯॥
અંગિકારિલેં સંતોષીં । વચનપત્ર લિહૂન ઘેતી ॥૧૯॥
આપણ અભયપત્ર ઘેઊનિ । લોક મિળવોનિ તત્ક્ષણીં ।
ગેલા શેતાંત સંતોષોનિ । મ્હણે કાપા તયાસી ॥૨૦॥
ગેલા શેતાંત સંતોષોનિ । મ્હણે કાપા તયાસી ॥૨૦॥
કાપૂં લાગતાં શેતાસી । સ્ત્રી-પુત્ર વર્જિતી તયાસી ।
પાષાણ ઘેઊનિ સ્ત્રિયેસી । મારું આલા તો શૂદ્ર ॥૨૧॥
પાષાણ ઘેઊનિ સ્ત્રિયેસી । મારું આલા તો શૂદ્ર ॥૨૧॥
પુત્રાતેં માંરી યેણેંપરી । પળત આલે ગાંવાભીતરીં ।
આડ પડતાં રાજદ્વારીં । પિસેં લાગલેં પતીસી ॥૨૨॥
આડ પડતાં રાજદ્વારીં । પિસેં લાગલેં પતીસી ॥૨૨॥
પીક અસે બહુવસી । કાપૂન ટાકિતો મૂર્ખપણેંસી ।
વર્જિતાં પહા આમ્હાંસી । પાષાણઘાઈં મારિલેં ॥૨૩॥
વર્જિતાં પહા આમ્હાંસી । પાષાણઘાઈં મારિલેં ॥૨૩॥
સંન્યાશાચેં માહાત્મ્ય વાચેં બોલે । પીક સર્વ કોમળ કાપિલેં ।
આમુચેં જીવિત્વ ભાણાસ ગેલેં । આણિક ભક્ષિતોં એક માસ આમ્હી ॥૨૪॥
આમુચેં જીવિત્વ ભાણાસ ગેલેં । આણિક ભક્ષિતોં એક માસ આમ્હી ॥૨૪॥
અધિકારી મ્હણતી તયાસી । કાપી ના કા આપુલ્યા શેતાસી ।
પત્ર અસે આમ્હાંપાસીં । ગતસંવત્સરા દ્વિગુણ ધાન્ય દ્યાવેં ॥૨૫॥
પત્ર અસે આમ્હાંપાસીં । ગતસંવત્સરા દ્વિગુણ ધાન્ય દ્યાવેં ॥૨૫॥
વર્જાવયા માણસેં પાઠવિતી । શૂદ્ર ન ઐકે કવણે ગતીં ।
શૂદ્ર મ્હણે અધિકારી ભીતીં । પેવીચે કણ આતાં દેઈન ॥૨૬॥
શૂદ્ર મ્હણે અધિકારી ભીતીં । પેવીચે કણ આતાં દેઈન ॥૨૬॥
દૂત સાંગતી અધિકારિયાસી । આમ્હીં સાંગિતલેં શૂદ્રાસી ।
સાંગોનિ પાઠવિલેં તુમ્હાંસી । વિનોદ અસે પરિયેસા ॥૨૭॥
સાંગોનિ પાઠવિલેં તુમ્હાંસી । વિનોદ અસે પરિયેસા ॥૨૭॥
જરી ભિતીલ અધિકારી । તરી દેઈન આતાંચિ ઘરીં ।
ગુરેં બાંધીન તયાંચે દ્વારીં । પત્ર આપણ દિલેં અસે ॥૨૮॥
ગુરેં બાંધીન તયાંચે દ્વારીં । પત્ર આપણ દિલેં અસે ॥૨૮॥
દૂત સાંગતી ઐશા રીતીં । પુઢેં વર્તલી કાય સ્થિતિ ।
રાજા અધિકારી તયાપ્રતી । કાય ઉત્તર બોલતસે ॥૨૯॥
રાજા અધિકારી તયાપ્રતી । કાય ઉત્તર બોલતસે ॥૨૯॥
અધિકારી મ્હણતી તયાસી । આમ્હાં ચિંતા કાયસી ।
પેવ ઠાઉકેં આહે આમ્હાંસી । ધાન્ય આહે અપાર ॥૩૦॥
પેવ ઠાઉકેં આહે આમ્હાંસી । ધાન્ય આહે અપાર ॥૩૦॥
ઇતુકેં હોતાં શૂદ્રેં દેખા । પીક કાપિલેં મનઃપૂર્વકા ।
ઉભા અસે માર્ગીં ઐકા । શ્રીગુરુ આલે પરતોનિ ॥૩૧॥
ઉભા અસે માર્ગીં ઐકા । શ્રીગુરુ આલે પરતોનિ ॥૩૧॥
નમન કરોનિ શ્રીગુરુસી । શેત દાખવિલેં કાપિલેં ઐસી ।
શ્રીગુરુ મ્હણતી તયાસી । વાયાં કાપિલેં મ્હણોનિ ॥૩૨॥
શ્રીગુરુ મ્હણતી તયાસી । વાયાં કાપિલેં મ્હણોનિ ॥૩૨॥
વિનોદેં તુજ સાંગિતલેં । તુવાં નિર્ધારેં કાપલેં ।
શૂદ્ર મ્હણે તુમચેં વાક્ય ભલેં । તેંચિ મજ કામધેનુ ॥૩૩॥
શૂદ્ર મ્હણે તુમચેં વાક્ય ભલેં । તેંચિ મજ કામધેનુ ॥૩૩॥
ઐસેં ઐકોનિ શ્રીગુરુ મ્હણતી । નિર્ધાર અસે તુઝે ચિત્તીં ।
હોઈલ અત્યંત ફળપ્રાપ્તિ । ચિંતા ન કરીં માનસીં ॥૩૪॥
હોઈલ અત્યંત ફળપ્રાપ્તિ । ચિંતા ન કરીં માનસીં ॥૩૪॥
ઐસેં સાંગોનિ શ્રીગુરુનાથ । આલે આપણ ગ્રામાંત ।
સવેં શૂદ્ર અસે યેત । આપુલે ઘરાપ્રતી ગેલા ॥૩૫॥
સવેં શૂદ્ર અસે યેત । આપુલે ઘરાપ્રતી ગેલા ॥૩૫॥
પુસાવયા યેતી સમસ્ત । તયાચે ઘરીં હોતો આકાંત ।
સ્ત્રી-પુત્ર સર્વ રુદન કરીત । મ્હણતી આપુલા ગ્રાસ ગેલા ॥૩૬॥
સ્ત્રી-પુત્ર સર્વ રુદન કરીત । મ્હણતી આપુલા ગ્રાસ ગેલા ॥૩૬॥
શૂદ્ર સમસ્તાંતેં સંબોખી । ન કરીં ચિંતા રહા સુખી ।
ગુરુસોય નેણતી મૂર્ખી । કામધેનુ વાક્ય તયાંચેં ॥૩૭॥
ગુરુસોય નેણતી મૂર્ખી । કામધેનુ વાક્ય તયાંચેં ॥૩૭॥
એકેકાચે સહસ્ત્રગુણ । અધિક લાભ તુમ્હાં જાણ ।
સ્થિર કરા અંતઃકરણ । હાનિ નવ્હે નિર્ધાર પૈં ॥૩૮॥
સ્થિર કરા અંતઃકરણ । હાનિ નવ્હે નિર્ધાર પૈં ॥૩૮॥
ગુરુકૃપા હોય જ્યાસી । દૈન્ય કૈચેં હોય ત્યાસી ।
નિધાન જોડલેં આમ્હાંસી । મ્હણોનિ શૂદ્ર સાંગતસે ॥૩૯॥
નિધાન જોડલેં આમ્હાંસી । મ્હણોનિ શૂદ્ર સાંગતસે ॥૩૯॥
નર મ્હણૂં નયે શ્રીગુરુસી । શિવસ્વરુપ જાણા ભરંવસીં ।
અસે કારણ પુઢેં આમ્હાંસી । મ્હણોનિ નિરોપિલેં અસે મજ ॥૪૦॥
અસે કારણ પુઢેં આમ્હાંસી । મ્હણોનિ નિરોપિલેં અસે મજ ॥૪૦॥
નાનાપરી સ્ત્રી-પુત્રાંસી । સંબોધિત અસે શૂદ્ર અતિ હર્ષીં ।
ઇષ્ટજન બંધુવર્ગાસી । યેણેંચિ રીતીં સાંગતસે ॥૪૧॥
ઇષ્ટજન બંધુવર્ગાસી । યેણેંચિ રીતીં સાંગતસે ॥૪૧॥
સમસ્ત રાહિલે નિવાંત । ઐસેં આઠ દિવસ ક્રમિત ।
વાયુ ઝાલા અતિ શીત । સમસ્ત પિકેં નાસલીં ॥૪૨॥
વાયુ ઝાલા અતિ શીત । સમસ્ત પિકેં નાસલીં ॥૪૨॥
સમસ્ત ગ્રામીંચી પિકેં દેખા । શીતેં નાસલીં સકળિકા ।
પર્જન્ય પડલા અકાળિકા । મૂળ નક્ષત્રીં પરિયેસા ॥૪૩॥
પર્જન્ય પડલા અકાળિકા । મૂળ નક્ષત્રીં પરિયેસા ॥૪૩॥
ગ્રામ રાહિલા પિકાવીણ । શૂદ્રશેત વાઢલેં શતગુણેં ।
વાઢલા યાવનાળ સગુણ । એકેકા અકરા ફરગડેંસી ॥૪૪॥
વાઢલા યાવનાળ સગુણ । એકેકા અકરા ફરગડેંસી ॥૪૪॥
તૈં શૂદ્ર-સ્ત્રી સંતોષોનિ । શેતા આલી પૂજા ઘેઊનિ ।
અવલોકિતસે આપુલે નયનીં । મહાનંદ કરિતસે ॥૪૫॥
અવલોકિતસે આપુલે નયનીં । મહાનંદ કરિતસે ॥૪૫॥
પીક ઝાલેં અત્યંત । દેખોનિયા સમસ્ત ।
યેઊનિ જન સમસ્ત તેથ । મહદાશ્ચર્ય કરીત દેખા ॥૪૬॥
યેઊનિ જન સમસ્ત તેથ । મહદાશ્ચર્ય કરીત દેખા ॥૪૬॥
યેઊનિ લાગે પતિચરણીં । વિનવીતસે કર જોડોનિ ।
બોલે મધુર કરુણાવચનીં । ક્ષમા કરીં મ્હણતસે ॥૪૭॥
બોલે મધુર કરુણાવચનીં । ક્ષમા કરીં મ્હણતસે ॥૪૭॥
અજ્ઞાનમદેં અતિ વેષ્ટિલેં । નેણતાં તુમ્હાંતેં નિંદિલેં ।
ગુરુ કૈચા કાય મ્હણિતલેં । ક્ષમા કરણેં પ્રાણનાથ ॥૪૮॥
ગુરુ કૈચા કાય મ્હણિતલેં । ક્ષમા કરણેં પ્રાણનાથ ॥૪૮॥
ઐસેં પતીસી સંબોધોનિ । શેતીંચા દેવ પૂજોનિ ।
વિચાર કેલા દોઘાંનીં । ગુરુદર્શના જાવેં આતાં ॥૪૯॥
વિચાર કેલા દોઘાંનીં । ગુરુદર્શના જાવેં આતાં ॥૪૯॥
મ્હણોનિ સાંગે સ્ત્રિયેસી । પૂજોં આલીં શ્રીગુરુસી ।
સ્વામી પુસતી તયાંસી । કાય વર્તમાન મ્હણોનિયા ॥૫૦॥
સ્વામી પુસતી તયાંસી । કાય વર્તમાન મ્હણોનિયા ॥૫૦॥
ચરણીં લાગલીં તેવ્હાં દોન્હી । હસ્તદ્વય જોડોનિ ।
સ્વામીદર્શન ઉલ્હાસોનિ । ઉભીં ઠાકલીં સંમુખ ॥૫૧॥
સ્વામીદર્શન ઉલ્હાસોનિ । ઉભીં ઠાકલીં સંમુખ ॥૫૧॥
દોઘેંજણેં સ્તોત્ર કરિતી । જય જયાજી શ્રીગુરુમૂર્તી ।
કામધેનુ કુળદૈવત મ્હણતી । તૂંચિ આમુચા ગુરુરાયા ॥૫૨॥
કામધેનુ કુળદૈવત મ્હણતી । તૂંચિ આમુચા ગુરુરાયા ॥૫૨॥
તુઝેં અમૃતવચન આમ્હાં । ચિંતામણિપ્રકાર મહિમા ।
પૂર્ણ કેલેં આમુચ્યા કામા । શરણ આલોં તુજ આમ્હી ॥૫૩॥
પૂર્ણ કેલેં આમુચ્યા કામા । શરણ આલોં તુજ આમ્હી ॥૫૩॥
ભક્તવત્સલ બ્રીદખ્યાતિ । ઐસેં જગીં તુજ વાનિતી ।
આમ્હીં દેખિલેં દૃષ્ટાંતીં । મ્હણોનિ ચરણીં લાગલીં ॥૫૪॥
આમ્હીં દેખિલેં દૃષ્ટાંતીં । મ્હણોનિ ચરણીં લાગલીં ॥૫૪॥
નાના પ્રકારેં પૂજા આરતી । શૂદ્ર-સ્ત્રી કરીતસે ભક્તીં ।
શ્રીગુરુ બોલતી અતિપ્રીતીં । લક્ષ્મી અખંડ તુઝે ઘરીં ॥૫૫॥
શ્રીગુરુ બોલતી અતિપ્રીતીં । લક્ષ્મી અખંડ તુઝે ઘરીં ॥૫૫॥
નિરોપ ઘેઊનિ દોઘેંજણ । ગેલીં આપુલે આશ્રમીં જાણ ।
કરિતાં માસ કાળક્રમણ । પીક આલેં અપાર ॥૫૬॥
કરિતાં માસ કાળક્રમણ । પીક આલેં અપાર ॥૫૬॥
ગતસંવત્સરાહૂનિ દેખા । શતગુણી ઝાલેં ધાન્ય અધિકા ।
શૂદ્ર મ્હણતસે ઐકા । અધિકારિયાતેં બોલાવોનિ ॥૫૭॥
શૂદ્ર મ્હણતસે ઐકા । અધિકારિયાતેં બોલાવોનિ ॥૫૭॥
શૂદ્ર મ્હણે અધિકારિયાસી । પીક ગેલેં સર્વ ગાંવાસી ।
વોસ દિસે કોઠારાસી । આપણ દેઊં અર્ધા ભાગ ॥૫૮॥
વોસ દિસે કોઠારાસી । આપણ દેઊં અર્ધા ભાગ ॥૫૮॥
ગતવર્ષા દ્વિગુણ તુમ્હાંસી । અંગિકારિલેં મીં પરિયેસીં ।
ધાન્ય ઝાલેં બહુવસીં । શતગુણેં અધિક દેખા ॥૫૯॥
ધાન્ય ઝાલેં બહુવસીં । શતગુણેં અધિક દેખા ॥૫૯॥
પરી દેઈન અર્ધ સંતોષીં । સંદેહ ન ધરા હો માનસીં ।
અધિકારી મ્હણતી તયાસી । ધર્મહાનિ કેવી કરું ॥૬૦॥
અધિકારી મ્હણતી તયાસી । ધર્મહાનિ કેવી કરું ॥૬૦॥
ગુરુકૃપા હોતાં તુજવરી । પીક ઝાલેં બહુતાંપરી ।
નેઊનિયા આપુલે ઘરીં । રાજ્ય કરીં મ્હણતી તયા ॥૬૧॥
નેઊનિયા આપુલે ઘરીં । રાજ્ય કરીં મ્હણતી તયા ॥૬૧॥
સંતોષોનિ શૂદ્ર દેખા । વિપ્રાસી વાંટી ધાન્ય અનેકા ।
ઘેઊનિ ગેલા સકળિકા । રાજધાન્ય દેઊનિ ॥૬૨॥
ઘેઊનિ ગેલા સકળિકા । રાજધાન્ય દેઊનિ ॥૬૨॥
સિદ્ધ મ્હણે નામધારકાસી । શ્રીગુરુચરિત્ર-મહિમા પરિયેસીં ।
દૃઢ ભક્તિ અસે જ્યાસી । દૈન્ય કૈચેં તયા ઘરીં ॥૬૩॥
દૃઢ ભક્તિ અસે જ્યાસી । દૈન્ય કૈચેં તયા ઘરીં ॥૬૩॥
સકળાભીષ્ટેં ત્યાસી હોતી । લક્ષ્મી રાહે અખંડિતી ।
ગુરુ સેવા હો નિશ્ચિતી । મ્હણે સરસ્વતીગંગાધર ॥૬૪॥
ગુરુ સેવા હો નિશ્ચિતી । મ્હણે સરસ્વતીગંગાધર ॥૬૪॥
ઇતિ શ્રીગુરુચરિત્રામૃત । ગુરુશિષ્યસંવાદ વિખ્યાત ।
ભક્તા શૂદ્રા વર પ્રાપ્ત । અષ્ટચત્વારિંશોઽધ્યાય હા ॥૬૫॥
ભક્તા શૂદ્રા વર પ્રાપ્ત । અષ્ટચત્વારિંશોઽધ્યાય હા ॥૬૫॥
ઇતિ શ્રીગુરુચરિત્રપરમકથાકલ્પતરૌ શ્રીનૃસિંહસરસ્વત્યુપાખ્યાને
સિદ્ધનામધારકસંવાદે શૂદ્રવરપ્રદાનં નામ અષ્ટચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ ॥૪૮॥
સિદ્ધનામધારકસંવાદે શૂદ્રવરપ્રદાનં નામ અષ્ટચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ ॥૪૮॥
॥શ્રીગુરુદત્તાત્રેયાર્પિતમસ્તુ॥