Lord Dakshinamurti

śrī dakṣiṇāmūrti mānasika pūjā stotram

(Sri Dakshinamurthy Manasika Puja Stotram in English (IAST))

Vijnanendra

Also known as dakshinamurti manasa puja · mental worship of dakshinamurti · vijnanendra dakshinamurthy puja

A worship of Dakshinamurti carried out entirely in the mind, composed by Vijnanendra. The first verse fixes the image in the heart — the gesture of knowledge, the rosary, the vessel of nectar and the book in his hands, the tiger skin, the half moon and the lord of serpents, and the poet's own mind a bee at that lotus. The second sets him at the foot of the shining banyan, his body like a sheet of crystal, a tiger's hide bound across his broad arms, the third eye quick in his brow. The verses that follow offer the sixteen customary services one by one — seat, water, sandal, flowers, incense, lamp, food, betel and the rest — but every one of them is set down in the lotus of the heart rather than before an image, which is the whole point of the form.

|| dhyānam ||

mudrākṣamālā'mṛtapātravidyā vyāghrājinārdhenduphaṇīndrayuktam |
yogīndraparjanya manaḥ saroja-bhṛṅgaṃ bhaje'haṃ hṛdi dakṣiṇāsyam || 1 ||
sphuṭavaṭanikaṭasthaṃ stūyamānāvabhāsaṃ paṭubhujataṭabaddhavyāghracarmottarīyam |
caṭulaniṭalanetraṃ candracūḍaṃ munīśaṃ sphaṭikapaṭaladehaṃ bhāvaye dakṣiṇāsyam || 2 ||

|| āvāhanādi upacāra ||

āvāhaye sundaranāgabhūṣaṃ vijñānamudrāñcita pañcaśākham |
bhasmāṅgarāgeṇa virājamānaṃ śrīdakṣiṇāmūrti mahātmarūpam || 3 ||
suvarṇaratnāmalavajranīla-māṇikyamuktāmaṇiyuktapīṭhe |
sthiro bhava tvaṃ varado bhava tvaṃ saṃsthāpayāmīśvara dakṣiṇāsya || 4 ||
śrījāhnavīnirmalatoyamīśa cārghyārthamānīya samarpayiṣye |
prasannavaktrāmbujalokavandya kālatrayehaṃ tava dakṣiṇāsya || 5 ||
kastūrikāmiśramidaṃ gṛhāṇa rudrākṣamālābharaṇāṅkitāṅga |
kālatrayābādhyajagannivāsa pādyaṃ pradāsye hṛdi dakṣiṇāsya || 6 ||
mudāhamānanda surendravandya gaṅgānadītoyamidaṃ hi dāsye |
tavādhunā cācamanaṃ kuruṣva śrīdakṣiṇāmūrti gurusvarūpa || 7 ||

|| abhiṣeka evaṃ vastra ||

sarpiḥ payo dadhi madhu śarkarābhiḥ prasecaye |
pañcāmṛtamidaṃ snānaṃ dakṣiṇāsya kuru prabho || 8 ||
vedāntavedyākhilaśūlapāṇe brahmāmaropendrasurendravandya |
snānaṃ kuruṣvāmalagāṅgatoye suvāsitesmin kuru dakṣiṇāsya || 9 ||
kauśeyavastreṇa ca mārjayāmi deveśvarāṅgāni tavāmalāni |
prajñākhyalokatritayaprasanna śrīdakṣiṇāsyākhilalokapāla || 10 ||
suvarṇatantūdbhavamagryamīśa yajñopavītaṃ paridhatsvadeva |
viśālabāhūdarapañcavaktra śrīdakṣiṇāmūrti sukhasvarūpa || 11 ||

|| gandha-puṣpa-dhūpa-dīpa ||

kastūrikācandanakuṅkumādi-vimiśragandhaṃ maṇipātrasaṃstham |
samarpayiṣyāmi mudā mahātman gaurīmanovasthitadakṣiṇāsya || 12 ||
śubhrākṣataiḥ śubhratilaiḥ sumiśraiḥ sampūjayiṣye bhavataḥ parātman |
tadekaniṣṭhena samādhinātha sadāhamānanda sudakṣiṇāsya || 13 ||
suratnadāṅgeya kirīṭakuṇḍalaṃ hārāṅgulīkaṅkaṇamekhalāvṛtam |
khaṇḍenducūḍāmṛtapātrayuktaṃ śrīdakṣiṇāmūrtimahaṃ bhajāmi || 14 ||
muktāmaṇisthāpitakarburaprasūnaiḥ sadāhaṃ paripūjayiṣye |
kukṣiprapuṣṭākhilalokajāla śrīdakṣiṇāmūrti mahatsvarūpa || 15 ||
daśāṅgadhūpaṃ parikalpayāmi nānāsugandhānvitamājyayuktam |
medhākhya sarvajña budhendrapūjya digambara svīkuru dakṣiṇāsya || 16 ||
ājyena saṃmiśramimaṃ pradīpaṃ vartitrayeṇānvitamagniyayuktam |
gṛhāṇa yogīndra mayārpitaṃ bhoḥ śrīdakṣiṇāmūrtiguro prasīda || 17 ||

|| naivedya evaṃ tāmbūla ||

śālyodanaṃ nirmalasūpaśāka-bhakṣyājyasamyuktadadhiprasiktam |
kapittha sadrākṣaphalaiśca cūtaiḥ sāpośanaṃ bhakṣaya dakṣiṇāsya || 18 ||
guḍāmbu satsaindhavayuktatakraṃ karpūrapāṭīra lavaṅgayuktam |
yajñeśa kāmāntaka puṇyamūrte pibodakaṃ nirmala dakṣiṇāsya || 19 ||
khamārganiryajjalamāśu deva kurūttarāpośanamabhrakeśa |
prakṣālanaṃ pāṇiyugasya śarva gaṇḍūṣamāpādaya dakṣiṇāsya || 20 ||
samyagjalenācamanaṃ kuruṣva svastho bhava tvaṃ mama cāgrabhāge |
cidākṛte nirmalapūrṇakāma vinirmitaṃ pāvana dakṣiṇāsya || 21 ||
tāmbūlamadya pratisaṅgṛhāṇa karpūramuktāmaṇicūrṇayuktam |
suparṇaparṇānvitapūgakhaṇḍa-manekarūpākṛti dakṣiṇāsya || 22 ||

|| nīrājana evaṃ prārthanā ||

nīrājanaṃ nirmalapātrasaṃsthaṃ karpūrasandīpitamaccharūpam |
karomi vāmeśa tavoparīdaṃ vyomākṛte śaṅkara dakṣiṇāsya || 23 ||
tataḥ paraṃ darpaṇamīśa paśya svacchaṃ jagaddīpitacakrabhāsvat |
māṇikyamuktāmaṇihemanīla-vinirmitaṃ pāvana dakṣiṇāsya || 24 ||
mandārapaṅkeruhakundajātī-sugandhapuṣpāñjalimarpayāmi |
triśūla ḍhakkāñcita pāṇiyugma te dakṣiṇāmūrti virūpadhārin || 25 ||
pradakṣiṇaṃ samyagahaṃ kariṣye kālatraye tvāṃ karuṇābhirāmam |
śivāmanonātha mamāparādhaṃ kṣamasva yajñeśvara dakṣiṇāsya || 26 ||
namo namaḥ pāpavināśanāya namo namaḥ kañjabhavārcitāya |
namo namaḥ kṛṣṇahṛdisthitāya śrīdakṣiṇāmūrti maheśvarāya || 27 ||
|| iti śrīvijñānendra viracitaṃ śrī dakṣiṇāmūrti mānasika pūjā stotram sampūrṇam ||

Explore More