Lord Dakshinamurti

શ્રી દક્ષિણામૂર્તિ માનસિક પૂજા સ્તોત્રમ્

(Sri Dakshinamurthy Manasika Puja Stotram in Gujarati)

Vijnanendra

Also known as dakshinamurti manasa puja · mental worship of dakshinamurti · vijnanendra dakshinamurthy puja

A worship of Dakshinamurti carried out entirely in the mind, composed by Vijnanendra. The first verse fixes the image in the heart — the gesture of knowledge, the rosary, the vessel of nectar and the book in his hands, the tiger skin, the half moon and the lord of serpents, and the poet's own mind a bee at that lotus. The second sets him at the foot of the shining banyan, his body like a sheet of crystal, a tiger's hide bound across his broad arms, the third eye quick in his brow. The verses that follow offer the sixteen customary services one by one — seat, water, sandal, flowers, incense, lamp, food, betel and the rest — but every one of them is set down in the lotus of the heart rather than before an image, which is the whole point of the form.

॥ ધ્યાનમ્ ॥

મુદ્રાક્ષમાલાઽમૃતપાત્રવિદ્યા વ્યાઘ્રાજિનાર્ધેન્દુફણીન્દ્રયુક્તમ્ ।
યોગીન્દ્રપર્જન્ય મનઃ સરોજ-ભૃઙ્ગં ભજેઽહં હૃદિ દક્ષિણાસ્યમ્ ॥ ૧ ॥
સ્ફુટવટનિકટસ્થં સ્તૂયમાનાવભાસં પટુભુજતટબદ્ધવ્યાઘ્રચર્મોત્તરીયમ્ ।
ચટુલનિટલનેત્રં ચન્દ્રચૂડં મુનીશં સ્ફટિકપટલદેહં ભાવયે દક્ષિણાસ્યમ્ ॥ ૨ ॥

॥ આવાહનાદિ ઉપચાર ॥

આવાહયે સુન્દરનાગભૂષં વિજ્ઞાનમુદ્રાઞ્ચિત પઞ્ચશાખમ્ ।
ભસ્માઙ્ગરાગેણ વિરાજમાનં શ્રીદક્ષિણામૂર્તિ મહાત્મરૂપમ્ ॥ ૩ ॥
સુવર્ણરત્નામલવજ્રનીલ-માણિક્યમુક્તામણિયુક્તપીઠે ।
સ્થિરો ભવ ત્વં વરદો ભવ ત્વં સંસ્થાપયામીશ્વર દક્ષિણાસ્ય ॥ ૪ ॥
શ્રીજાહ્નવીનિર્મલતોયમીશ ચાર્ઘ્યાર્થમાનીય સમર્પયિષ્યે ।
પ્રસન્નવક્ત્રામ્બુજલોકવન્દ્ય કાલત્રયેહં તવ દક્ષિણાસ્ય ॥ ૫ ॥
કસ્તૂરિકામિશ્રમિદં ગૃહાણ રુદ્રાક્ષમાલાભરણાઙ્કિતાઙ્ગ ।
કાલત્રયાબાધ્યજગન્નિવાસ પાદ્યં પ્રદાસ્યે હૃદિ દક્ષિણાસ્ય ॥ ૬ ॥
મુદાહમાનન્દ સુરેન્દ્રવન્દ્ય ગઙ્ગાનદીતોયમિદં હિ દાસ્યે ।
તવાધુના ચાચમનં કુરુષ્વ શ્રીદક્ષિણામૂર્તિ ગુરુસ્વરૂપ ॥ ૭ ॥

॥ અભિષેક એવં વસ્ત્ર ॥

સર્પિઃ પયો દધિ મધુ શર્કરાભિઃ પ્રસેચયે ।
પઞ્ચામૃતમિદં સ્નાનં દક્ષિણાસ્ય કુરુ પ્રભો ॥ ૮ ॥
વેદાન્તવેદ્યાખિલશૂલપાણે બ્રહ્મામરોપેન્દ્રસુરેન્દ્રવન્દ્ય ।
સ્નાનં કુરુષ્વામલગાઙ્ગતોયે સુવાસિતેસ્મિન્ કુરુ દક્ષિણાસ્ય ॥ ૯ ॥
કૌશેયવસ્ત્રેણ ચ માર્જયામિ દેવેશ્વરાઙ્ગાનિ તવામલાનિ ।
પ્રજ્ઞાખ્યલોકત્રિતયપ્રસન્ન શ્રીદક્ષિણાસ્યાખિલલોકપાલ ॥ ૧૦ ॥
સુવર્ણતન્તૂદ્ભવમગ્ર્યમીશ યજ્ઞોપવીતં પરિધત્સ્વદેવ ।
વિશાલબાહૂદરપઞ્ચવક્ત્ર શ્રીદક્ષિણામૂર્તિ સુખસ્વરૂપ ॥ ૧૧ ॥

॥ ગન્ધ-પુષ્પ-ધૂપ-દીપ ॥

કસ્તૂરિકાચન્દનકુઙ્કુમાદિ-વિમિશ્રગન્ધં મણિપાત્રસંસ્થમ્ ।
સમર્પયિષ્યામિ મુદા મહાત્મન્ ગૌરીમનોવસ્થિતદક્ષિણાસ્ય ॥ ૧૨ ॥
શુભ્રાક્ષતૈઃ શુભ્રતિલૈઃ સુમિશ્રૈઃ સમ્પૂજયિષ્યે ભવતઃ પરાત્મન્ ।
તદેકનિષ્ઠેન સમાધિનાથ સદાહમાનન્દ સુદક્ષિણાસ્ય ॥ ૧૩ ॥
સુરત્નદાઙ્ગેય કિરીટકુણ્ડલં હારાઙ્ગુલીકઙ્કણમેખલાવૃતમ્ ।
ખણ્ડેન્દુચૂડામૃતપાત્રયુક્તં શ્રીદક્ષિણામૂર્તિમહં ભજામિ ॥ ૧૪ ॥
મુક્તામણિસ્થાપિતકર્બુરપ્રસૂનૈઃ સદાહં પરિપૂજયિષ્યે ।
કુક્ષિપ્રપુષ્ટાખિલલોકજાલ શ્રીદક્ષિણામૂર્તિ મહત્સ્વરૂપ ॥ ૧૫ ॥
દશાઙ્ગધૂપં પરિકલ્પયામિ નાનાસુગન્ધાન્વિતમાજ્યયુક્તમ્ ।
મેધાખ્ય સર્વજ્ઞ બુધેન્દ્રપૂજ્ય દિગમ્બર સ્વીકુરુ દક્ષિણાસ્ય ॥ ૧૬ ॥
આજ્યેન સંમિશ્રમિમં પ્રદીપં વર્તિત્રયેણાન્વિતમગ્નિયયુક્તમ્ ।
ગૃહાણ યોગીન્દ્ર મયાર્પિતં ભોઃ શ્રીદક્ષિણામૂર્તિગુરો પ્રસીદ ॥ ૧૭ ॥

॥ નૈવેદ્ય એવં તામ્બૂલ ॥

શાલ્યોદનં નિર્મલસૂપશાક-ભક્ષ્યાજ્યસમ્યુક્તદધિપ્રસિક્તમ્ ।
કપિત્થ સદ્રાક્ષફલૈશ્ચ ચૂતૈઃ સાપોશનં ભક્ષય દક્ષિણાસ્ય ॥ ૧૮ ॥
ગુડામ્બુ સત્સૈન્ધવયુક્તતક્રં કર્પૂરપાટીર લવઙ્ગયુક્તમ્ ।
યજ્ઞેશ કામાન્તક પુણ્યમૂર્તે પિબોદકં નિર્મલ દક્ષિણાસ્ય ॥ ૧૯ ॥
ખમાર્ગનિર્યજ્જલમાશુ દેવ કુરૂત્તરાપોશનમભ્રકેશ ।
પ્રક્ષાલનં પાણિયુગસ્ય શર્વ ગણ્ડૂષમાપાદય દક્ષિણાસ્ય ॥ ૨૦ ॥
સમ્યગ્જલેનાચમનં કુરુષ્વ સ્વસ્થો ભવ ત્વં મમ ચાગ્રભાગે ।
ચિદાકૃતે નિર્મલપૂર્ણકામ વિનિર્મિતં પાવન દક્ષિણાસ્ય ॥ ૨૧ ॥
તામ્બૂલમદ્ય પ્રતિસઙ્ગૃહાણ કર્પૂરમુક્તામણિચૂર્ણયુક્તમ્ ।
સુપર્ણપર્ણાન્વિતપૂગખણ્ડ-મનેકરૂપાકૃતિ દક્ષિણાસ્ય ॥ ૨૨ ॥

॥ નીરાજન એવં પ્રાર્થના ॥

નીરાજનં નિર્મલપાત્રસંસ્થં કર્પૂરસન્દીપિતમચ્છરૂપમ્ ।
કરોમિ વામેશ તવોપરીદં વ્યોમાકૃતે શઙ્કર દક્ષિણાસ્ય ॥ ૨૩ ॥
તતઃ પરં દર્પણમીશ પશ્ય સ્વચ્છં જગદ્દીપિતચક્રભાસ્વત્ ।
માણિક્યમુક્તામણિહેમનીલ-વિનિર્મિતં પાવન દક્ષિણાસ્ય ॥ ૨૪ ॥
મન્દારપઙ્કેરુહકુન્દજાતી-સુગન્ધપુષ્પાઞ્જલિમર્પયામિ ।
ત્રિશૂલ ઢક્કાઞ્ચિત પાણિયુગ્મ તે દક્ષિણામૂર્તિ વિરૂપધારિન્ ॥ ૨૫ ॥
પ્રદક્ષિણં સમ્યગહં કરિષ્યે કાલત્રયે ત્વાં કરુણાભિરામમ્ ।
શિવામનોનાથ મમાપરાધં ક્ષમસ્વ યજ્ઞેશ્વર દક્ષિણાસ્ય ॥ ૨૬ ॥
નમો નમઃ પાપવિનાશનાય નમો નમઃ કઞ્જભવાર્ચિતાય ।
નમો નમઃ કૃષ્ણહૃદિસ્થિતાય શ્રીદક્ષિણામૂર્તિ મહેશ્વરાય ॥ ૨૭ ॥
॥ ઇતિ શ્રીવિજ્ઞાનેન્દ્ર વિરચિતં શ્રી દક્ષિણામૂર્તિ માનસિક પૂજા સ્તોત્રમ્ સમ્પૂર્ણમ્ ॥

Explore More