શ્રીગુરુભ્યો નમઃ ।
હરિઃ ઓમ્ । ધ્યાનમ્
હંસાભ્યાં પરિવૃત્તપત્રકમલૈર્દિવ્યૈર્જગત્કારણં
વિશ્વોત્કીર્ણમનેકદેહનિલયં સ્વચ્છન્દમાનન્દકમ્ ।
આદ્યન્તૈકમખણ્ડચિદ્ઘનરસં પૂર્ણં હ્યનન્તં શુભં
પ્રત્યક્ષાક્ષરવિગ્રહં ગુરુપદં ધ્યાયેદ્વિભું શાશ્વતમ્ ॥
અથ પ્રથમોઽધ્યાયઃ ॥
અચિન્ત્યાવ્યક્તરૂપાય નિર્ગુણાય ગણાત્મને ।
સમસ્તજગદાધારમૂર્તયે બ્રહ્મણે નમઃ ॥ 1 ॥
વિશ્વોત્કીર્ણમનેકદેહનિલયં સ્વચ્છન્દમાનન્દકમ્ ।
આદ્યન્તૈકમખણ્ડચિદ્ઘનરસં પૂર્ણં હ્યનન્તં શુભં
પ્રત્યક્ષાક્ષરવિગ્રહં ગુરુપદં ધ્યાયેદ્વિભું શાશ્વતમ્ ॥
અથ પ્રથમોઽધ્યાયઃ ॥
અચિન્ત્યાવ્યક્તરૂપાય નિર્ગુણાય ગણાત્મને ।
સમસ્તજગદાધારમૂર્તયે બ્રહ્મણે નમઃ ॥ 1 ॥
ઋષય ઊચુઃ ।
સૂત સૂત મહાપ્રાજ્ઞ નિગમાગમપારગ ।
ગુરુસ્વરૂપમસ્માકં બ્રૂહિ સર્વમલાપહમ્ ॥ 2 ॥
સૂત સૂત મહાપ્રાજ્ઞ નિગમાગમપારગ ।
ગુરુસ્વરૂપમસ્માકં બ્રૂહિ સર્વમલાપહમ્ ॥ 2 ॥
યસ્ય શ્રવણમાત્રેણ દેહી દુઃખાદ્વિમુચ્યતે ।
યેન માર્ગેણ મુનયઃ સર્વજ્ઞત્વં પ્રપેદિરે ॥ 3 ॥
યેન માર્ગેણ મુનયઃ સર્વજ્ઞત્વં પ્રપેદિરે ॥ 3 ॥
યત્પ્રાપ્ય ન પુનર્યાતિ નરઃ સંસારબન્ધનમ્ ।
તથાવિધં પરં તત્ત્વં વક્તવ્યમધુના ત્વયા ॥ 4 ॥
તથાવિધં પરં તત્ત્વં વક્તવ્યમધુના ત્વયા ॥ 4 ॥
ગુહ્યાદ્ગુહ્યતમં સારં ગુરુગીતા વિશેષતઃ ।
ત્વત્પ્રસાદાચ્ચ શ્રોતવ્યા તત્સર્વં બ્રૂહિ સૂત નઃ ॥ 5 ॥
ત્વત્પ્રસાદાચ્ચ શ્રોતવ્યા તત્સર્વં બ્રૂહિ સૂત નઃ ॥ 5 ॥
ઇતિ સમ્પ્રાર્થિતઃ સૂતો મુનિસઙ્ઘૈર્મુહુર્મુહુઃ ॥
કુતૂહલેન મહતા પ્રોવાચ મધુરં વચઃ ॥ 6 ॥
કુતૂહલેન મહતા પ્રોવાચ મધુરં વચઃ ॥ 6 ॥
સૂત ઉવાચ।
શ્રુણુધ્વં મુનયઃ સર્વે શ્રદ્ધયા પરયા મુદા ।
વદામિ ભવરોગઘ્નીં ગીતાં માતૃસ્વરૂપિણીમ્ ॥ 7 ॥
શ્રુણુધ્વં મુનયઃ સર્વે શ્રદ્ધયા પરયા મુદા ।
વદામિ ભવરોગઘ્નીં ગીતાં માતૃસ્વરૂપિણીમ્ ॥ 7 ॥
પુરા કૈલાસશિખરે સિદ્ધગન્ધર્વસેવિતે ।
તત્ર કલ્પલતાપુષ્પમન્દિરેઽત્યન્તસુન્દરે ॥ 8 ॥
તત્ર કલ્પલતાપુષ્પમન્દિરેઽત્યન્તસુન્દરે ॥ 8 ॥
વ્યાઘ્રાજિને સમાસીનં શુકાદિમુનિવન્દિતમ્ ।
બોધયન્તં પરં તત્ત્વં મધ્યે મુનિગણે ક્વચિત્ ॥ 9 ॥
બોધયન્તં પરં તત્ત્વં મધ્યે મુનિગણે ક્વચિત્ ॥ 9 ॥
પ્રણમ્રવદના શશ્વન્નમસ્કુર્વન્તમાદરાત્ ।
દૃષ્ટ્વા વિસ્મયમાપન્ન પાર્વતી પરિપૃચ્છતિ ॥ 10 ॥
દૃષ્ટ્વા વિસ્મયમાપન્ન પાર્વતી પરિપૃચ્છતિ ॥ 10 ॥
પાર્વત્યુવાચ।
ૐ નમો દેવ દેવેશ પરાત્પર જગદ્ગુરો ।
ત્વાં નમસ્કુર્વતે ભક્ત્યા સુરાસુરનરાઃ સદા ॥ 11 ॥
ૐ નમો દેવ દેવેશ પરાત્પર જગદ્ગુરો ।
ત્વાં નમસ્કુર્વતે ભક્ત્યા સુરાસુરનરાઃ સદા ॥ 11 ॥
વિધિવિષ્ણુમહેન્દ્રાદ્યૈર્વન્દ્યઃ ખલુ સદા ભવાન્ ।
નમસ્કરોષિ કસ્મૈ ત્વં નમસ્કારાશ્રયઃ કિલ ॥ 12 ॥
નમસ્કરોષિ કસ્મૈ ત્વં નમસ્કારાશ્રયઃ કિલ ॥ 12 ॥
દૃષ્ટ્વૈતત્કર્મ વિપુલમાશ્ચર્ય પ્રતિભાતિ મે ।
કિમેતન્ન વિજાનેઽહં કૃપયા વદ મે પ્રભો ॥ 13 ॥
કિમેતન્ન વિજાનેઽહં કૃપયા વદ મે પ્રભો ॥ 13 ॥
ભગવન્ સર્વધર્મજ્ઞ વ્રતાનાં વ્રતનાયકમ્ ।
બ્રૂહિ મે કૃપયા શમ્ભો ગુરુમાહાત્મ્યમુત્તમમ્ ॥ 14 ॥
બ્રૂહિ મે કૃપયા શમ્ભો ગુરુમાહાત્મ્યમુત્તમમ્ ॥ 14 ॥
કેન માર્ગેણ ભો સ્વામિન્ દેહી બ્રહ્મમયો ભવેત્ ।
તત્કૃપાં કુરુ મે સ્વામિન્ નમામિ ચરણૌ તવ ॥ 15 ॥
તત્કૃપાં કુરુ મે સ્વામિન્ નમામિ ચરણૌ તવ ॥ 15 ॥
ઇતિ સમ્પ્રાર્થિતઃ શશ્વન્મહાદેવો મહેશ્વરઃ ।
આનન્દભરિતઃ સ્વાન્તે પાર્વતીમિદમબ્રવીત્ ॥ 16 ॥
આનન્દભરિતઃ સ્વાન્તે પાર્વતીમિદમબ્રવીત્ ॥ 16 ॥
શ્રી મહાદેવ ઉવાચ।
ન વક્તવ્યમિદં દેવિ રહસ્યાતિરહસ્યકમ્ ।
ન કસ્યાપિ પુરા પ્રોક્તં ત્વદ્ભક્ત્યર્થં વદામિ તત્ ॥ 17 ॥
ન વક્તવ્યમિદં દેવિ રહસ્યાતિરહસ્યકમ્ ।
ન કસ્યાપિ પુરા પ્રોક્તં ત્વદ્ભક્ત્યર્થં વદામિ તત્ ॥ 17 ॥
મમ રૂપાઽસિ દેવિ ત્વમતસ્તત્કથયામિ તે ।
લોકોપકારકઃ પ્રશ્નો ન કેનાપિ કૃતઃ પુરા ॥ 18 ॥
લોકોપકારકઃ પ્રશ્નો ન કેનાપિ કૃતઃ પુરા ॥ 18 ॥
યસ્ય દેવે પરા ભક્તિર્યથા દેવે તથા ગુરૌ ।
તસ્યૈતે કથિતા હ્યર્થાઃ પ્રકાશન્તે મહાત્મનઃ ॥ 19 ॥
તસ્યૈતે કથિતા હ્યર્થાઃ પ્રકાશન્તે મહાત્મનઃ ॥ 19 ॥
યો ગુરુઃ સ શિવઃ પ્રોક્તો યઃ શિવઃ સ ગુરુઃ સ્મૃતઃ ।
વિકલ્પં યસ્તુ કુર્વીત સ નરો ગુરુતલ્પગઃ ॥ 20 ॥
વિકલ્પં યસ્તુ કુર્વીત સ નરો ગુરુતલ્પગઃ ॥ 20 ॥
દુર્લભં ત્રિષુ લોકેષુ તચ્છૃણુષ્વ વદામ્યહમ્ ।
ગુરુબ્રહ્મ વિના નાન્યઃ સત્યં સત્યં વરાનને ॥ 21 ॥
ગુરુબ્રહ્મ વિના નાન્યઃ સત્યં સત્યં વરાનને ॥ 21 ॥
વેદશાસ્ત્રપુરાણાનિ ચેતિહાસાદિકાનિ ચ ।
મન્ત્રયન્ત્રાદિવિદ્યાનાં મોહનોચ્ચાટનાદિકમ્ ॥ 22 ॥
મન્ત્રયન્ત્રાદિવિદ્યાનાં મોહનોચ્ચાટનાદિકમ્ ॥ 22 ॥
શૈવશાક્તાગમાદીનિ હ્યન્યે ચ બહવો મતાઃ ।
અપભ્રંશાઃ સમસ્તાનાં જીવાનાં ભ્રાન્તચેતસામ્ ॥ 23 ॥
અપભ્રંશાઃ સમસ્તાનાં જીવાનાં ભ્રાન્તચેતસામ્ ॥ 23 ॥
જપસ્તપો વ્રતં તીર્થં યજ્ઞો દાનં તથૈવ ચ ।
ગુરુતત્ત્વમવિજ્ઞાય સર્વં વ્યર્થં ભવેત્પ્રિયે ॥ 24 ॥
ગુરુતત્ત્વમવિજ્ઞાય સર્વં વ્યર્થં ભવેત્પ્રિયે ॥ 24 ॥
ગુરુબુદ્ધ્યાત્મનો નાન્યત્ સત્યં સત્યં વરાનને ।
તલ્લાભાર્થં પ્રયત્નસ્તુ કર્તવ્યશ્ચ મનીષિભિઃ ॥ 25 ॥
તલ્લાભાર્થં પ્રયત્નસ્તુ કર્તવ્યશ્ચ મનીષિભિઃ ॥ 25 ॥
ગૂઢાવિદ્યા જગન્માયા દેહશ્ચાજ્ઞાનસમ્ભવઃ ।
વિજ્ઞાનં યત્પ્રસાદેન ગુરુશબ્દેન કથ્યતે ॥ 26 ॥
વિજ્ઞાનં યત્પ્રસાદેન ગુરુશબ્દેન કથ્યતે ॥ 26 ॥
યદઙ્ઘ્રિકમલદ્વન્દ્વં દ્વન્દ્વતાપનિવારકમ્ ।
તારકં ભવસિન્ધોશ્ચ તં ગુરું પ્રણમામ્યહમ્ ॥ 27 ॥
તારકં ભવસિન્ધોશ્ચ તં ગુરું પ્રણમામ્યહમ્ ॥ 27 ॥
દેહી બ્રહ્મ ભવેદ્યસ્માત્ ત્વત્કૃપાર્થં વદામિ તત્ ।
સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા શ્રીગુરોઃ પાદસેવનાત્ ॥ 28 ॥
સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા શ્રીગુરોઃ પાદસેવનાત્ ॥ 28 ॥
સર્વતીર્થાવગાહસ્ય સમ્પ્રાપ્નોતિ ફલં નરઃ ।
ગુરોઃ પાદોદકં પીત્વા શેષં શિરસિ ધારયન્ ॥ 29 ॥
ગુરોઃ પાદોદકં પીત્વા શેષં શિરસિ ધારયન્ ॥ 29 ॥
શોષણં પાપપઙ્કસ્ય દીપનં જ્ઞાનતેજસઃ ।
ગુરોઃ પાદોદકં સમ્યક્ સંસારાર્ણવતારકમ્ ॥ 30 ॥
ગુરોઃ પાદોદકં સમ્યક્ સંસારાર્ણવતારકમ્ ॥ 30 ॥
અજ્ઞાનમૂલહરણં જન્મકર્મનિવારકમ્ ।
જ્ઞાનવૈરાગ્યસિદ્ધ્યર્થં ગુરોઃ પાદોદકં પિબેત્ ॥ 31 ॥
જ્ઞાનવૈરાગ્યસિદ્ધ્યર્થં ગુરોઃ પાદોદકં પિબેત્ ॥ 31 ॥
ગુરુપાદોદકં પાનં ગુરોરુચ્છિષ્ટભોજનમ્ ।
ગુરુમૂર્તેઃ સદા ધ્યાનં ગુરોર્નામ સદા જપઃ ॥ 32 ॥
ગુરુમૂર્તેઃ સદા ધ્યાનં ગુરોર્નામ સદા જપઃ ॥ 32 ॥
સ્વદેશિકસ્યૈવ ચ નામકીર્તનં
ભવેદનન્તસ્ય શિવસ્ય કીર્તનમ્ ।
સ્વદેશિકસ્યૈવ ચ નામચિન્તનં
ભવેદનન્તસ્ય શિવસ્ય ચિન્તનમ્ ॥ 33 ॥
ભવેદનન્તસ્ય શિવસ્ય કીર્તનમ્ ।
સ્વદેશિકસ્યૈવ ચ નામચિન્તનં
ભવેદનન્તસ્ય શિવસ્ય ચિન્તનમ્ ॥ 33 ॥
યત્પાદામ્બુજરેણુર્વૈ કોઽપિ સંસારવારિધૌ ।
સેતુબન્ધાયતે નાથં દેશિકં તમુપાસ્મહે ॥ 34 ॥
સેતુબન્ધાયતે નાથં દેશિકં તમુપાસ્મહે ॥ 34 ॥
યદનુગ્રહમાત્રેણ શોકમોહૌ વિનશ્યતઃ ।
તસ્મૈ શ્રીદેશિકેન્દ્રાય નમોઽસ્તુ પરમાત્મને ॥ 35 ॥
તસ્મૈ શ્રીદેશિકેન્દ્રાય નમોઽસ્તુ પરમાત્મને ॥ 35 ॥
યસ્માદનુગ્રહં લબ્ધ્વા મહદજ્ઞાનમુત્સૃજેત્ ।
તસ્મૈ શ્રીદેશિકેન્દ્રાય નમશ્ચાભીષ્ટસિદ્ધયે ॥ 36 ॥
તસ્મૈ શ્રીદેશિકેન્દ્રાય નમશ્ચાભીષ્ટસિદ્ધયે ॥ 36 ॥
કાશીક્ષેત્રં નિવાસશ્ચ જાહ્નવી ચરણોદકમ્ ।
ગુરુર્વિશ્વેશ્વરઃ સાક્ષાત્ તારકં બ્રહ્મનિશ્ચયઃ ॥ 37 ॥
ગુરુર્વિશ્વેશ્વરઃ સાક્ષાત્ તારકં બ્રહ્મનિશ્ચયઃ ॥ 37 ॥
ગુરુસેવા ગયા પ્રોક્તા દેહઃ સ્યાદક્ષયો વટઃ ।
તત્પાદં વિષ્ણુપાદં સ્યાત્ તત્ર દત્તમનસ્તતમ્ ॥ 38 ॥
તત્પાદં વિષ્ણુપાદં સ્યાત્ તત્ર દત્તમનસ્તતમ્ ॥ 38 ॥
ગુરુમૂર્તિં સ્મરેન્નિત્યં ગુરોર્નામ સદા જપેત્ ।
ગુરોરાજ્ઞાં પ્રકુર્વીત ગુરોરન્યં ન ભાવયેત્ ॥ 39 ॥
ગુરોરાજ્ઞાં પ્રકુર્વીત ગુરોરન્યં ન ભાવયેત્ ॥ 39 ॥
ગુરુવક્ત્રે સ્થિતં બ્રહ્મ પ્રાપ્યતે તત્પ્રસાદતઃ ।
ગુરોર્ધ્યાનં સદા કુર્યાત્ કુલસ્ત્રી સ્વપતિં યથા ॥ 40 ॥
ગુરોર્ધ્યાનં સદા કુર્યાત્ કુલસ્ત્રી સ્વપતિં યથા ॥ 40 ॥
સ્વાશ્રમં ચ સ્વજાતિં ચ સ્વકીર્તિં પુષ્ટિવર્ધનમ્ ।
એતત્સર્વં પરિત્યજ્ય ગુરુમેવ સમાશ્રયેત્ ॥ 41 ॥
એતત્સર્વં પરિત્યજ્ય ગુરુમેવ સમાશ્રયેત્ ॥ 41 ॥
અનન્યાશ્ચિન્તયન્તો યે સુલભં પરમં સુખમ્ ।
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન ગુરોરારાધનં કુરુ ॥ 42 ॥
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન ગુરોરારાધનં કુરુ ॥ 42 ॥
ગુરુવક્ત્રે સ્થિતા વિદ્યા ગુરુભક્ત્યા ચ લભ્યતે ।
ત્રૈલોક્યે સ્ફુટવક્તારો દેવર્ષિપિતૃમાનવાઃ ॥ 43 ॥
ત્રૈલોક્યે સ્ફુટવક્તારો દેવર્ષિપિતૃમાનવાઃ ॥ 43 ॥
ગુકારશ્ચાન્ધકારો હિ રુકારસ્તેજ ઉચ્યતે ।
અજ્ઞાનગ્રાસકં બ્રહ્મ ગુરુરેવ ન સંશયઃ ॥ 44 ॥
અજ્ઞાનગ્રાસકં બ્રહ્મ ગુરુરેવ ન સંશયઃ ॥ 44 ॥
ગુકારશ્ચાન્ધકારસ્તુ રુકારસ્તન્નિરોધકૃત્ ।
અન્ધકારવિનાશિત્વાદ્ગુરુરિત્યભિધીયતે ॥
ગુકારો ભવરોગઃ સ્યાત્ રુકારસ્તન્નિરોધકૃત્ ।
ભવરોગહરત્વાચ્ચ ગુરુરિત્યભિધીયતે ॥ 45 ॥
અન્ધકારવિનાશિત્વાદ્ગુરુરિત્યભિધીયતે ॥
ગુકારો ભવરોગઃ સ્યાત્ રુકારસ્તન્નિરોધકૃત્ ।
ભવરોગહરત્વાચ્ચ ગુરુરિત્યભિધીયતે ॥ 45 ॥
ગુકારશ્ચ ગુણાતીતો રૂપાતીતો રુકારકઃ ।
ગુણરૂપવિહીનત્વાત્ ગુરુરિત્યભિધીયતે ॥ 46 ॥
ગુણરૂપવિહીનત્વાત્ ગુરુરિત્યભિધીયતે ॥ 46 ॥
ગુકારઃ પ્રથમો વર્ણો માયાદિગુણભાસકઃ ।
રુકારોઽસ્તિ પરં બ્રહ્મ માયાભ્રાન્તિવિમોચકમ્ ॥ 47 ॥
રુકારોઽસ્તિ પરં બ્રહ્મ માયાભ્રાન્તિવિમોચકમ્ ॥ 47 ॥
એવં ગુરુપદં શ્રેષ્ઠં દેવાનામપિ દુર્લભમ્ ।
હાહાહૂહૂગણૈશ્ચૈવ ગન્ધર્વાદ્યૈશ્ચ પૂજિતમ્ ॥ 48 ॥
હાહાહૂહૂગણૈશ્ચૈવ ગન્ધર્વાદ્યૈશ્ચ પૂજિતમ્ ॥ 48 ॥
ધ્રુવં તેષાં ચ સર્વેષાં નાસ્તિ તત્ત્વં ગુરોઃ પરમ્ ।
ગુરોરારાધનં કુર્યાત્ સ્વજીવત્વં નિવેદયેત્ ॥ 49 ॥
ગુરોરારાધનં કુર્યાત્ સ્વજીવત્વં નિવેદયેત્ ॥ 49 ॥
આસનં શયનં વસ્ત્રં વાહનં ભૂષણાદિકમ્ ।
સાધકેન પ્રદાતવ્યં ગુરુસન્તોષકારણમ્ ॥ 50 ॥
સાધકેન પ્રદાતવ્યં ગુરુસન્તોષકારણમ્ ॥ 50 ॥
કર્મણા મનસા વાચા સર્વદાઽઽરાધયેદ્ગુરુમ્ ।
દીર્ઘદણ્ડં નમસ્કૃત્ય નિર્લજ્જો ગુરુસન્નિધૌ ॥ 51 ॥
દીર્ઘદણ્ડં નમસ્કૃત્ય નિર્લજ્જો ગુરુસન્નિધૌ ॥ 51 ॥
શરીરમિન્દ્રિયં પ્રાણમર્થસ્વજનબાન્ધવાન્ ।
આત્મદારાદિકં સર્વં સદ્ગુરુભ્યો નિવેદયેત્ ॥ 52 ॥
આત્મદારાદિકં સર્વં સદ્ગુરુભ્યો નિવેદયેત્ ॥ 52 ॥
ગુરુરેકો જગત્સર્વં બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાત્મકમ્ ।
ગુરોઃ પરતરં નાસ્તિ તસ્માત્સમ્પૂજયેદ્ગુરુમ્ ॥ 53 ॥
ગુરોઃ પરતરં નાસ્તિ તસ્માત્સમ્પૂજયેદ્ગુરુમ્ ॥ 53 ॥
સર્વશ્રુતિશિરોરત્નવિરાજિતપદામ્બુજમ્ ।
વેદાન્તાર્થપ્રવક્તારં તસ્માત્ સમ્પૂજયેદ્ગુરુમ્ ॥ 54 ॥
વેદાન્તાર્થપ્રવક્તારં તસ્માત્ સમ્પૂજયેદ્ગુરુમ્ ॥ 54 ॥
યસ્ય સ્મરણમાત્રેણ જ્ઞાનમુત્પદ્યતે સ્વયમ્ ।
સ એવ સર્વસમ્પત્તિઃ તસ્માત્સમ્પૂજયેદ્ગુરુમ્ ॥ 55 ॥
સ એવ સર્વસમ્પત્તિઃ તસ્માત્સમ્પૂજયેદ્ગુરુમ્ ॥ 55 ॥
[પાઠભેદઃ -
કૃમિકોટિભિરાવિષ્ટં દુર્ગન્ધમલમૂત્રકમ્ ।
શ્લેષ્મરક્તત્વચામાંસૈર્નદ્ધં ચૈતદ્વરાનને ॥
]
કૃમિકોટિભિરાવિષ્ટં દુર્ગન્ધકુલદૂષિતમ્ ।
અનિત્યં દુઃખનિલયં દેહં વિદ્ધિ વરાનને ॥ 56 ॥
કૃમિકોટિભિરાવિષ્ટં દુર્ગન્ધમલમૂત્રકમ્ ।
શ્લેષ્મરક્તત્વચામાંસૈર્નદ્ધં ચૈતદ્વરાનને ॥
]
કૃમિકોટિભિરાવિષ્ટં દુર્ગન્ધકુલદૂષિતમ્ ।
અનિત્યં દુઃખનિલયં દેહં વિદ્ધિ વરાનને ॥ 56 ॥
સંસારવૃક્ષમારૂઢાઃ પતન્તિ નરકાર્ણવે ।
યસ્તાનુદ્ધરતે સર્વાન્ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 57 ॥
યસ્તાનુદ્ધરતે સર્વાન્ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 57 ॥
ગુરુર્બ્રહ્મા ગુરુર્વિષ્ણુર્ગુરુર્દેવો મહેશ્વરઃ ।
ગુરુસ્સાક્ષાત્ પરબ્રહ્મ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 58 ॥
ગુરુસ્સાક્ષાત્ પરબ્રહ્મ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 58 ॥
અજ્ઞાનતિમિરાન્ધસ્ય જ્ઞાનાઞ્જનશલાકયા ।
ચક્ષુરુન્મીલિતં યેન તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 59 ॥
ચક્ષુરુન્મીલિતં યેન તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 59 ॥
અખણ્ડમણ્ડલાકારં વ્યાપ્તં યેન ચરાચરમ્ ।
તત્પદં દર્શિતં યેન તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 60 ॥
તત્પદં દર્શિતં યેન તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 60 ॥
સ્થાવરં જઙ્ગમં વ્યાપ્તં યત્કિઞ્ચિત્સચરાચરમ્ ।
ત્વં પદં દર્શિતં યેન તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 61 ॥
ત્વં પદં દર્શિતં યેન તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 61 ॥
ચિન્મયવ્યાપિતં સર્વં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્ ।
અસિત્વં દર્શિતં યેન તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 62 ॥
અસિત્વં દર્શિતં યેન તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 62 ॥
નિમિષાન્નિમિષાર્ધાદ્વા યદ્વાક્યાદ્વૈ વિમુચ્યતે ।
સ્વાત્માનં શિવમાલોક્ય તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 63 ॥
સ્વાત્માનં શિવમાલોક્ય તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 63 ॥
ચૈતન્યં શાશ્વતં શાન્તં વ્યોમાતીતં નિરઞ્જનમ્ ।
નાદબિન્દુકલાતીતં તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 64 ॥
નાદબિન્દુકલાતીતં તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 64 ॥
નિર્ગુણં નિર્મલં શાન્તં જઙ્ગમં સ્થિરમેવ ચ ।
વ્યાપ્તં યેન જગત્સર્વં તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 65 ॥
વ્યાપ્તં યેન જગત્સર્વં તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 65 ॥
સ પિતા સ ચ મે માતા સ બન્ધુઃ સ ચ દેવતા ।
સંસારમોહનાશાય તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 66 ॥
સંસારમોહનાશાય તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 66 ॥
યત્સત્ત્વેન જગત્સત્ત્વં યત્પ્રકાશેન ભાતિ તત્ ।
યદાનન્દેન નન્દન્તિ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 67 ॥
યદાનન્દેન નન્દન્તિ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 67 ॥
યસ્મિન્ સ્થિતમિદં સર્વં ભાતિ યદ્ભાનરૂપતઃ ।
પ્રિયં પુત્રાદિ યત્પ્રીત્યા તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 68 ॥
પ્રિયં પુત્રાદિ યત્પ્રીત્યા તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 68 ॥
યેનેદં દર્શિતં તત્ત્વં ચિત્તચૈત્યાદિકં તથા ।
જાગ્રત્સ્વપ્નસુષુપ્ત્યાદિ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 69 ॥
જાગ્રત્સ્વપ્નસુષુપ્ત્યાદિ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 69 ॥
યસ્ય જ્ઞાનમિદં વિશ્વં ન દૃશ્યં ભિન્નભેદતઃ ।
સદૈકરૂપરૂપાય તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 70 ॥
સદૈકરૂપરૂપાય તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 70 ॥
યસ્ય જ્ઞાતં મતં તસ્ય મતં યસ્ય ન વેદ સઃ ।
અનન્યભાવભાવાય તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 71 ॥
અનન્યભાવભાવાય તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 71 ॥
યસ્મૈ કારણરૂપાય કાર્યરૂપેણ ભાતિ યત્ ।
કાર્યકારણરૂપાય તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 72 ॥
કાર્યકારણરૂપાય તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 72 ॥
નાનારૂપમિદં વિશ્વં ન કેનાપ્યસ્તિ ભિન્નતા ।
કાર્યકારણરૂપાય તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 73 ॥
કાર્યકારણરૂપાય તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 73 ॥
જ્ઞાનશક્તિસમારૂઢતત્ત્વમાલાવિભૂષિણે ।
ભુક્તિમુક્તિપ્રદાત્રે ચ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 74 ॥
ભુક્તિમુક્તિપ્રદાત્રે ચ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 74 ॥
અનેકજન્મસમ્પ્રાપ્તકર્મબન્ધવિદાહિને ।
જ્ઞાનાનલપ્રભાવેન તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 75 ॥
જ્ઞાનાનલપ્રભાવેન તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 75 ॥
શોષણં ભવસિન્ધોશ્ચ દીપનં ક્ષરસમ્પદામ્ ।
ગુરોઃ પાદોદકં યસ્ય તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 76 ॥
ગુરોઃ પાદોદકં યસ્ય તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 76 ॥
ન ગુરોરધિકં તત્ત્વં ન ગુરોરધિકં તપઃ ।
ન ગુરોરધિકં જ્ઞાનં તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 77 ॥
ન ગુરોરધિકં જ્ઞાનં તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 77 ॥
મન્નાથઃ શ્રીજગન્નાથો મદ્ગુરુઃ શ્રીજગદ્ગુરુઃ ।
મમાઽઽત્મા સર્વભૂતાત્મા તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 78 ॥
મમાઽઽત્મા સર્વભૂતાત્મા તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 78 ॥
ગુરુરાદિરનાદિશ્ચ ગુરુઃ પરમદૈવતમ્ ।
ગુરુમન્ત્રસમો નાસ્તિ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 79 ॥
ગુરુમન્ત્રસમો નાસ્તિ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 79 ॥
એક એવ પરો બન્ધુર્વિષમે સમુપસ્થિતે ।
ગુરુઃ સકલધર્માત્મા તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 80 ॥
ગુરુઃ સકલધર્માત્મા તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 80 ॥
ગુરુમધ્યે સ્થિતં વિશ્વં વિશ્વમધ્યે સ્થિતો ગુરુઃ ।
ગુરુર્વિશ્વં ન ચાન્યોઽસ્તિ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 81 ॥
ગુરુર્વિશ્વં ન ચાન્યોઽસ્તિ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 81 ॥
ભવારણ્યપ્રવિષ્ટસ્ય દિઙ્મોહભ્રાન્તચેતસઃ ।
યેન સન્દર્શિતઃ પન્થાઃ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 82 ॥
યેન સન્દર્શિતઃ પન્થાઃ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 82 ॥
તાપત્રયાગ્નિતપ્તાનામશાન્તપ્રાણિનાં મુદે ।
ગુરુરેવ પરા ગઙ્ગા તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 83 ॥
ગુરુરેવ પરા ગઙ્ગા તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 83 ॥
[પાઠભેદઃ -
અજ્ઞાનેનાહિના ગ્રસ્તાઃ પ્રાણિનસ્તાન્ ચિકિત્સકઃ ।
વિદ્યાસ્વરૂપો ભગવાંસ્તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥
]
અજ્ઞાનસર્પદષ્ટાનાં પ્રાણિનાં કશ્ચિકિત્સકઃ ।
સમ્યગ્જ્ઞાનમહામન્ત્રવેદિનં સદ્ગુરુ વિના ॥ 84 ॥
અજ્ઞાનેનાહિના ગ્રસ્તાઃ પ્રાણિનસ્તાન્ ચિકિત્સકઃ ।
વિદ્યાસ્વરૂપો ભગવાંસ્તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥
]
અજ્ઞાનસર્પદષ્ટાનાં પ્રાણિનાં કશ્ચિકિત્સકઃ ।
સમ્યગ્જ્ઞાનમહામન્ત્રવેદિનં સદ્ગુરુ વિના ॥ 84 ॥
હેતવે જગતામેવ સંસારાર્ણવસેતવે ।
પ્રભવે સર્વવિદ્યાનાં શમ્ભવે ગુરવે નમઃ ॥ 85 ॥
પ્રભવે સર્વવિદ્યાનાં શમ્ભવે ગુરવે નમઃ ॥ 85 ॥
ધ્યાનમૂલં ગુરોર્મૂર્તિઃ પૂજામૂલં ગુરોઃ પદમ્ ।
મન્ત્રમૂલં ગુરોર્વાક્યં મુક્તિમૂલં ગુરોઃ કૃપા ॥ 86 ॥
મન્ત્રમૂલં ગુરોર્વાક્યં મુક્તિમૂલં ગુરોઃ કૃપા ॥ 86 ॥
સપ્તસાગરપર્યન્તતીર્થસ્નાનફલં તુ યત્ ।
ગુરોઃ પાદોદબિન્દોશ્ચ સહસ્રાંશે ન તત્ફલમ્ ॥ 87 ॥
ગુરોઃ પાદોદબિન્દોશ્ચ સહસ્રાંશે ન તત્ફલમ્ ॥ 87 ॥
શિવે રુષ્ટે ગુરુસ્ત્રાતા ગુરૌ રુષ્ટે ન કશ્ચન ।
લબ્ધ્વા કુલગુરું સમ્યગ્ગુરુમેવ સમાશ્રયેત્ ॥ 88 ॥
લબ્ધ્વા કુલગુરું સમ્યગ્ગુરુમેવ સમાશ્રયેત્ ॥ 88 ॥
મધુલુબ્ધો યથા ભૃઙ્ગઃ પુષ્પાત્પુષ્પાન્તરં વ્રજેત્ ।
જ્ઞાનલુબ્ધસ્તથા શિષ્યો ગુરોર્ગુર્વન્તરં વ્રજેત્ ॥ 89 ॥
જ્ઞાનલુબ્ધસ્તથા શિષ્યો ગુરોર્ગુર્વન્તરં વ્રજેત્ ॥ 89 ॥
વન્દે ગુરુપદદ્વન્દ્વં વાઙ્મનાતીતગોચરમ્ ।
શ્વેતરક્તપ્રભાભિન્નં શિવશક્ત્યાત્મકં પરમ્ ॥ 90 ॥
શ્વેતરક્તપ્રભાભિન્નં શિવશક્ત્યાત્મકં પરમ્ ॥ 90 ॥
ગુકારં ચ ગુણાતીતં રૂકારં રૂપવર્જિતમ્ ।
ગુણાતીતમરૂપં ચ યો દદ્યાત્સ ગુરુઃ સ્મૃતઃ ॥ 91 ॥
ગુણાતીતમરૂપં ચ યો દદ્યાત્સ ગુરુઃ સ્મૃતઃ ॥ 91 ॥
અત્રિનેત્રઃ શિવઃ સાક્ષાત્ દ્વિબાહુશ્ચ હરિઃ સ્મૃતઃ ।
યોઽચતુર્વદનો બ્રહ્મા શ્રીગુરુઃ કથિતઃ પ્રિયે ॥ 92 ॥
યોઽચતુર્વદનો બ્રહ્મા શ્રીગુરુઃ કથિતઃ પ્રિયે ॥ 92 ॥
અયં મયાઞ્જલિર્બદ્ધો દયાસાગરસિદ્ધયે ।
યદનુગ્રહતો જન્તુશ્ચિત્રસંસારમુક્તિભાક્ ॥ 93 ॥
યદનુગ્રહતો જન્તુશ્ચિત્રસંસારમુક્તિભાક્ ॥ 93 ॥
શ્રીગુરોઃ પરમં રૂપં વિવેકચક્ષુરગ્રતઃ ।
મન્દભાગ્યા ન પશ્યન્તિ અન્ધાઃ સૂર્યોદયં યથા ॥ 94 ॥
મન્દભાગ્યા ન પશ્યન્તિ અન્ધાઃ સૂર્યોદયં યથા ॥ 94 ॥
કુલાનાં કુલકોટીનાં તારકસ્તત્ર તત્ક્ષણાત્ ।
અતસ્તં સદ્ગુરું જ્ઞાત્વા ત્રિકાલમભિવાદયેત્ ॥ 95 ॥
અતસ્તં સદ્ગુરું જ્ઞાત્વા ત્રિકાલમભિવાદયેત્ ॥ 95 ॥
શ્રીનાથચરણદ્વન્દ્વં યસ્યાં દિશિ વિરાજતે ।
તસ્યાં દિશિ નમસ્કુર્યાત્ ભક્ત્યા પ્રતિદિનં પ્રિયે ॥ 96 ॥
તસ્યાં દિશિ નમસ્કુર્યાત્ ભક્ત્યા પ્રતિદિનં પ્રિયે ॥ 96 ॥
સાષ્ટાઙ્ગપ્રણિપાતેન સ્તુવન્નિત્યં ગુરું ભજેત્ ।
ભજનાત્ સ્થૈર્યમાપ્નોતિ સ્વસ્વરૂપમયો ભવેત્ ॥ 97 ॥
ભજનાત્ સ્થૈર્યમાપ્નોતિ સ્વસ્વરૂપમયો ભવેત્ ॥ 97 ॥
દોર્ભ્યાં પદ્ભ્યાં ચ જાનુભ્યામુરસા શિરસા દૃશા ।
મનસા વચસા ચેતિ પ્રણામોઽષ્ટાઙ્ગ ઉચ્યતે ॥ 98 ॥
મનસા વચસા ચેતિ પ્રણામોઽષ્ટાઙ્ગ ઉચ્યતે ॥ 98 ॥
તસ્યૈ દિશે સતતમઞ્જલિરેષ નિત્યં
પ્રક્ષિપ્યતાં મુખરિતૈર્મધુરૈઃ પ્રસૂનૈઃ ।
જાગર્તિ યત્ર ભગવાન્ ગુરુચક્રવર્તી
વિશ્વસ્થિતિપ્રલયનાટકનિત્યસાક્ષી ॥ 99 ॥
પ્રક્ષિપ્યતાં મુખરિતૈર્મધુરૈઃ પ્રસૂનૈઃ ।
જાગર્તિ યત્ર ભગવાન્ ગુરુચક્રવર્તી
વિશ્વસ્થિતિપ્રલયનાટકનિત્યસાક્ષી ॥ 99 ॥
અભ્યસ્તૈઃ કિમુ દીર્ઘકાલવિમલૈર્વ્યાધિપ્રદૈર્દુષ્કરૈઃ
પ્રાણાયામશતૈરનેકકરણૈર્દુઃખાત્મકૈર્દુર્જયૈઃ ।
યસ્મિન્નભ્યુદિતે વિનશ્યતિ બલી વાયુઃ સ્વયં તત્ક્ષણાત્
પ્રાપ્તું તત્સહજસ્વભાવમનિશં સેવેત ચૈકં ગુરુમ્ ॥ 100 ॥
પ્રાણાયામશતૈરનેકકરણૈર્દુઃખાત્મકૈર્દુર્જયૈઃ ।
યસ્મિન્નભ્યુદિતે વિનશ્યતિ બલી વાયુઃ સ્વયં તત્ક્ષણાત્
પ્રાપ્તું તત્સહજસ્વભાવમનિશં સેવેત ચૈકં ગુરુમ્ ॥ 100 ॥
જ્ઞાનં વિના મુક્તિપદં લભ્યતે ગુરુભક્તિતઃ ।
ગુરોસ્સમાનતો નાન્યત્ સાધનં ગુરુમાર્ગિણામ્ ॥ 101 ॥
ગુરોસ્સમાનતો નાન્યત્ સાધનં ગુરુમાર્ગિણામ્ ॥ 101 ॥
યસ્માત્પરતરં નાસ્તિ નેતિ નેતીતિ વૈ શ્રુતિઃ ।
મનસા વચસા ચૈવ સત્યમારાધયેદ્ગુરુમ્ ॥ 102 ॥
મનસા વચસા ચૈવ સત્યમારાધયેદ્ગુરુમ્ ॥ 102 ॥
ગુરોઃ કૃપાપ્રસાદેન બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ ।
સામર્થ્યમભજન્ સર્વે સૃષ્ટિસ્થિત્યન્તકર્મણિ ॥ 103 ॥
સામર્થ્યમભજન્ સર્વે સૃષ્ટિસ્થિત્યન્તકર્મણિ ॥ 103 ॥
દેવકિન્નરગન્ધર્વાઃ પિતૃયક્ષાસ્તુ તુમ્બુરઃ ।
મુનયોઽપિ ન જાનન્તિ ગુરુશુશ્રૂષણે વિધિમ્ ॥ 104 ॥
મુનયોઽપિ ન જાનન્તિ ગુરુશુશ્રૂષણે વિધિમ્ ॥ 104 ॥
તાર્કિકાશ્છાન્દસાશ્ચૈવ દૈવજ્ઞાઃ કર્મઠાઃ પ્રિયે ।
લૌકિકાસ્તે ન જાનન્તિ ગુરુતત્ત્વં નિરાકુલમ્ ॥ 105 ॥
લૌકિકાસ્તે ન જાનન્તિ ગુરુતત્ત્વં નિરાકુલમ્ ॥ 105 ॥
મહાહઙ્કારગર્વેણ તતોવિદ્યાબલેન ચ ।
ભ્રમન્તિ ચાસ્મિન્ સંસારે ઘટીયન્ત્રં યથા પુનઃ ॥ 106 ॥
ભ્રમન્તિ ચાસ્મિન્ સંસારે ઘટીયન્ત્રં યથા પુનઃ ॥ 106 ॥
યજ્ઞિનોઽપિ ન મુક્તાઃ સ્યુઃ ન મુક્તા યોગિનસ્તથા ।
તાપસા અપિ નો મુક્તા ગુરુતત્ત્વાત્પરાઙ્મુખાઃ ॥ 107 ॥
તાપસા અપિ નો મુક્તા ગુરુતત્ત્વાત્પરાઙ્મુખાઃ ॥ 107 ॥
ન મુક્તાસ્તુ ચ ગન્ધર્વાઃ પિતૃયક્ષાસ્તુ ચારણાઃ ।
ઋષયઃ સિદ્ધદેવાદ્યા ગુરુસેવાપરાઙ્મુખાઃ ॥ 108 ॥
ઋષયઃ સિદ્ધદેવાદ્યા ગુરુસેવાપરાઙ્મુખાઃ ॥ 108 ॥
ઇતિ શ્રીસ્કન્દપુરાણે ઉત્તરખણ્ડે ઉમામહેશ્વર સંવાદે
શ્રી ગુરુગીતાયાં પ્રથમોઽધ્યાયઃ ॥

