ଶ୍ରୀ ରାମ ଚରିତ ମାନସ - ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡ

ଶ୍ରୀରାମଚରିତମାନସ
ଦ୍ଵିତୀଯ ସୋପାନ
ଅଯୋଧ୍ଯା-କାଣ୍ଡ

ଶ୍ଲୋକ
ଯସ୍ଯାଙ୍କେ ଚ ଵିଭାତି ଭୂଧରସୁତା ଦେଵାପଗା ମସ୍ତକେ
ଭାଲେ ବାଲଵିଧୁର୍ଗଲେ ଚ ଗରଲଂ ଯସ୍ଯୋରସି ଵ୍ଯାଲରାଟ୍।
ସୋଽଯଂ ଭୂତିଵିଭୂଷଣଃ ସୁରଵରଃ ସର୍ଵାଧିପଃ ସର୍ଵଦା
ଶର୍ଵଃ ସର୍ଵଗତଃ ଶିଵଃ ଶଶିନିଭଃ ଶ୍ରୀଶଙ୍କରଃ ପାତୁ ମାମ୍ ॥ ୧ ॥

ପ୍ରସନ୍ନତାଂ ଯା ନ ଗତାଭିଷେକତସ୍ତଥା ନ ମମ୍ଲେ ଵନଵାସଦୁଃଖତଃ।
ମୁଖାମ୍ବୁଜଶ୍ରୀ ରଘୁନନ୍ଦନସ୍ଯ ମେ ସଦାସ୍ତୁ ସା ମଞ୍ଜୁଲମଂଗଲପ୍ରଦା ॥ ୨ ॥

ନୀଲାମ୍ବୁଜଶ୍ଯାମଲକୋମଲାଙ୍ଗଂ ସୀତାସମାରୋପିତଵାମଭାଗମ୍।
ପାଣୌ ମହାସାଯକଚାରୁଚାପଂ ନମାମି ରାମଂ ରଘୁଵଂଶନାଥମ୍ ॥ ୩ ॥

ଦୋ. ଶ୍ରୀଗୁରୁ ଚରନ ସରୋଜ ରଜ ନିଜ ମନୁ ମୁକୁରୁ ସୁଧାରି।
ବରନଉଁ ରଘୁବର ବିମଲ ଜସୁ ଜୋ ଦାଯକୁ ଫଲ ଚାରି ॥
ଜବ ତେଂ ରାମୁ ବ୍ଯାହି ଘର ଆଏ। ନିତ ନଵ ମଂଗଲ ମୋଦ ବଧାଏ ॥
ଭୁଵନ ଚାରିଦସ ଭୂଧର ଭାରୀ। ସୁକୃତ ମେଘ ବରଷହି ସୁଖ ବାରୀ ॥

ରିଧି ସିଧି ସଂପତି ନଦୀଂ ସୁହାଈ। ଉମଗି ଅଵଧ ଅଂବୁଧି କହୁଁ ଆଈ ॥
ମନିଗନ ପୁର ନର ନାରି ସୁଜାତୀ। ସୁଚି ଅମୋଲ ସୁଂଦର ସବ ଭାଁତୀ ॥
କହି ନ ଜାଇ କଛୁ ନଗର ବିଭୂତୀ। ଜନୁ ଏତନିଅ ବିରଂଚି କରତୂତୀ ॥
ସବ ବିଧି ସବ ପୁର ଲୋଗ ସୁଖାରୀ। ରାମଚଂଦ ମୁଖ ଚଂଦୁ ନିହାରୀ ॥
ମୁଦିତ ମାତୁ ସବ ସଖୀଂ ସହେଲୀ। ଫଲିତ ବିଲୋକି ମନୋରଥ ବେଲୀ ॥
ରାମ ରୂପୁ ଗୁନସୀଲୁ ସୁଭାଊ। ପ୍ରମୁଦିତ ହୋଇ ଦେଖି ସୁନି ରାଊ ॥

ଦୋ. ସବ କେଂ ଉର ଅଭିଲାଷୁ ଅସ କହହିଂ ମନାଇ ମହେସୁ।
ଆପ ଅଛତ ଜୁବରାଜ ପଦ ରାମହି ଦେଉ ନରେସୁ ॥ ୧ ॥
ଏକ ସମଯ ସବ ସହିତ ସମାଜା। ରାଜସଭାଁ ରଘୁରାଜୁ ବିରାଜା ॥
ସକଲ ସୁକୃତ ମୂରତି ନରନାହୂ। ରାମ ସୁଜସୁ ସୁନି ଅତିହି ଉଛାହୂ ॥
ନୃପ ସବ ରହହିଂ କୃପା ଅଭିଲାଷେଂ। ଲୋକପ କରହିଂ ପ୍ରୀତି ରୁଖ ରାଖେଂ ॥
ତିଭୁଵନ ତୀନି କାଲ ଜଗ ମାହୀଂ। ଭୂରି ଭାଗ ଦସରଥ ସମ ନାହୀଂ ॥
ମଂଗଲମୂଲ ରାମୁ ସୁତ ଜାସୂ। ଜୋ କଛୁ କହିଜ ଥୋର ସବୁ ତାସୂ ॥
ରାଯଁ ସୁଭାଯଁ ମୁକୁରୁ କର ଲୀନ୍ହା। ବଦନୁ ବିଲୋକି ମୁକୁଟ ସମ କୀନ୍ହା ॥
ଶ୍ରଵନ ସମୀପ ଭଏ ସିତ କେସା। ମନହୁଁ ଜରଠପନୁ ଅସ ଉପଦେସା ॥
ନୃପ ଜୁବରାଜ ରାମ କହୁଁ ଦେହୂ। ଜୀଵନ ଜନମ ଲାହୁ କିନ ଲେହୂ ॥

ଦୋ. ଯହ ବିଚାରୁ ଉର ଆନି ନୃପ ସୁଦିନୁ ସୁଅଵସରୁ ପାଇ।
ପ୍ରେମ ପୁଲକି ତନ ମୁଦିତ ମନ ଗୁରହି ସୁନାଯଉ ଜାଇ ॥ ୨ ॥
କହଇ ଭୁଆଲୁ ସୁନିଅ ମୁନିନାଯକ। ଭଏ ରାମ ସବ ବିଧି ସବ ଲାଯକ ॥
ସେଵକ ସଚିଵ ସକଲ ପୁରବାସୀ। ଜେ ହମାରେ ଅରି ମିତ୍ର ଉଦାସୀ ॥
ସବହି ରାମୁ ପ୍ରିଯ ଜେହି ବିଧି ମୋହୀ। ପ୍ରଭୁ ଅସୀସ ଜନୁ ତନୁ ଧରି ସୋହୀ ॥
ବିପ୍ର ସହିତ ପରିଵାର ଗୋସାଈଂ। କରହିଂ ଛୋହୁ ସବ ରୌରିହି ନାଈ ॥
ଜେ ଗୁର ଚରନ ରେନୁ ସିର ଧରହୀଂ। ତେ ଜନୁ ସକଲ ବିଭଵ ବସ କରହୀଂ ॥
ମୋହି ସମ ଯହୁ ଅନୁଭଯଉ ନ ଦୂଜେଂ। ସବୁ ପାଯଉଁ ରଜ ପାଵନି ପୂଜେଂ ॥
ଅବ ଅଭିଲାଷୁ ଏକୁ ମନ ମୋରେଂ। ପୂଜହି ନାଥ ଅନୁଗ୍ରହ ତୋରେଂ ॥
ମୁନି ପ୍ରସନ୍ନ ଲଖି ସହଜ ସନେହୂ। କହେଉ ନରେସ ରଜାଯସୁ ଦେହୂ ॥

ଦୋ. ରାଜନ ରାଉର ନାମୁ ଜସୁ ସବ ଅଭିମତ ଦାତାର।
ଫଲ ଅନୁଗାମୀ ମହିପ ମନି ମନ ଅଭିଲାଷୁ ତୁମ୍ହାର ॥ ୩ ॥
ସବ ବିଧି ଗୁରୁ ପ୍ରସନ୍ନ ଜିଯଁ ଜାନୀ। ବୋଲେଉ ରାଉ ରହଁସି ମୃଦୁ ବାନୀ ॥
ନାଥ ରାମୁ କରିଅହିଂ ଜୁବରାଜୂ। କହିଅ କୃପା କରି କରିଅ ସମାଜୂ ॥
ମୋହି ଅଛତ ଯହୁ ହୋଇ ଉଛାହୂ। ଲହହିଂ ଲୋଗ ସବ ଲୋଚନ ଲାହୂ ॥
ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସାଦ ସିଵ ସବଇ ନିବାହୀଂ। ଯହ ଲାଲସା ଏକ ମନ ମାହୀଂ ॥
ପୁନି ନ ସୋଚ ତନୁ ରହଉ କି ଜାଊ। ଜେହିଂ ନ ହୋଇ ପାଛେଂ ପଛିତାଊ ॥
ସୁନି ମୁନି ଦସରଥ ବଚନ ସୁହାଏ। ମଂଗଲ ମୋଦ ମୂଲ ମନ ଭାଏ ॥
ସୁନୁ ନୃପ ଜାସୁ ବିମୁଖ ପଛିତାହୀଂ। ଜାସୁ ଭଜନ ବିନୁ ଜରନି ନ ଜାହୀଂ ॥
ଭଯଉ ତୁମ୍ହାର ତନଯ ସୋଇ ସ୍ଵାମୀ। ରାମୁ ପୁନୀତ ପ୍ରେମ ଅନୁଗାମୀ ॥

ଦୋ. ବେଗି ବିଲଂବୁ ନ କରିଅ ନୃପ ସାଜିଅ ସବୁଇ ସମାଜୁ।
ସୁଦିନ ସୁମଂଗଲୁ ତବହିଂ ଜବ ରାମୁ ହୋହିଂ ଜୁବରାଜୁ ॥ ୪ ॥
ମୁଦିତ ମହିପତି ମଂଦିର ଆଏ। ସେଵକ ସଚିଵ ସୁମଂତ୍ରୁ ବୋଲାଏ ॥
କହି ଜଯଜୀଵ ସୀସ ତିନ୍ହ ନାଏ। ଭୂପ ସୁମଂଗଲ ବଚନ ସୁନାଏ ॥
ଜୌଂ ପାଁଚହି ମତ ଲାଗୈ ନୀକା। କରହୁ ହରଷି ହିଯଁ ରାମହି ଟୀକା ॥
ମଂତ୍ରୀ ମୁଦିତ ସୁନତ ପ୍ରିଯ ବାନୀ। ଅଭିମତ ବିରଵଁ ପରେଉ ଜନୁ ପାନୀ ॥
ବିନତୀ ସଚିଵ କରହି କର ଜୋରୀ। ଜିଅହୁ ଜଗତପତି ବରିସ କରୋରୀ ॥
ଜଗ ମଂଗଲ ଭଲ କାଜୁ ବିଚାରା। ବେଗିଅ ନାଥ ନ ଲାଇଅ ବାରା ॥
ନୃପହି ମୋଦୁ ସୁନି ସଚିଵ ସୁଭାଷା। ବଢତ ବୌଂଡ ଜନୁ ଲହୀ ସୁସାଖା ॥

ଦୋ. କହେଉ ଭୂପ ମୁନିରାଜ କର ଜୋଇ ଜୋଇ ଆଯସୁ ହୋଇ।
ରାମ ରାଜ ଅଭିଷେକ ହିତ ବେଗି କରହୁ ସୋଇ ସୋଇ ॥ ୫ ॥
ହରଷି ମୁନୀସ କହେଉ ମୃଦୁ ବାନୀ। ଆନହୁ ସକଲ ସୁତୀରଥ ପାନୀ ॥
ଔଷଧ ମୂଲ ଫୂଲ ଫଲ ପାନା। କହେ ନାମ ଗନି ମଂଗଲ ନାନା ॥
ଚାମର ଚରମ ବସନ ବହୁ ଭାଁତୀ। ରୋମ ପାଟ ପଟ ଅଗନିତ ଜାତୀ ॥
ମନିଗନ ମଂଗଲ ବସ୍ତୁ ଅନେକା। ଜୋ ଜଗ ଜୋଗୁ ଭୂପ ଅଭିଷେକା ॥
ବେଦ ବିଦିତ କହି ସକଲ ବିଧାନା। କହେଉ ରଚହୁ ପୁର ବିବିଧ ବିତାନା ॥
ସଫଲ ରସାଲ ପୂଗଫଲ କେରା। ରୋପହୁ ବୀଥିନ୍ହ ପୁର ଚହୁଁ ଫେରା ॥
ରଚହୁ ମଂଜୁ ମନି ଚୌକେଂ ଚାରୂ। କହହୁ ବନାଵନ ବେଗି ବଜାରୂ ॥
ପୂଜହୁ ଗନପତି ଗୁର କୁଲଦେଵା। ସବ ବିଧି କରହୁ ଭୂମିସୁର ସେଵା ॥

ଦୋ. ଧ୍ଵଜ ପତାକ ତୋରନ କଲସ ସଜହୁ ତୁରଗ ରଥ ନାଗ।
ସିର ଧରି ମୁନିବର ବଚନ ସବୁ ନିଜ ନିଜ କାଜହିଂ ଲାଗ ॥ ୬ ॥
ଜୋ ମୁନୀସ ଜେହି ଆଯସୁ ଦୀନ୍ହା। ସୋ ତେହିଂ କାଜୁ ପ୍ରଥମ ଜନୁ କୀନ୍ହା ॥
ବିପ୍ର ସାଧୁ ସୁର ପୂଜତ ରାଜା। କରତ ରାମ ହିତ ମଂଗଲ କାଜା ॥
ସୁନତ ରାମ ଅଭିଷେକ ସୁହାଵା। ବାଜ ଗହାଗହ ଅଵଧ ବଧାଵା ॥
ରାମ ସୀଯ ତନ ସଗୁନ ଜନାଏ। ଫରକହିଂ ମଂଗଲ ଅଂଗ ସୁହାଏ ॥
ପୁଲକି ସପ୍ରେମ ପରସପର କହହୀଂ। ଭରତ ଆଗମନୁ ସୂଚକ ଅହହୀଂ ॥
ଭଏ ବହୁତ ଦିନ ଅତି ଅଵସେରୀ। ସଗୁନ ପ୍ରତୀତି ଭେଂଟ ପ୍ରିଯ କେରୀ ॥
ଭରତ ସରିସ ପ୍ରିଯ କୋ ଜଗ ମାହୀଂ। ଇହଇ ସଗୁନ ଫଲୁ ଦୂସର ନାହୀଂ ॥
ରାମହି ବଂଧୁ ସୋଚ ଦିନ ରାତୀ। ଅଂଡନ୍ହି କମଠ ହ୍ରଦଉ ଜେହି ଭାଁତୀ ॥

ଦୋ. ଏହି ଅଵସର ମଂଗଲୁ ପରମ ସୁନି ରହଁସେଉ ରନିଵାସୁ।
ସୋଭତ ଲଖି ବିଧୁ ବଢତ ଜନୁ ବାରିଧି ବୀଚି ବିଲାସୁ ॥ ୭ ॥
ପ୍ରଥମ ଜାଇ ଜିନ୍ହ ବଚନ ସୁନାଏ। ଭୂଷନ ବସନ ଭୂରି ତିନ୍ହ ପାଏ ॥
ପ୍ରେମ ପୁଲକି ତନ ମନ ଅନୁରାଗୀଂ। ମଂଗଲ କଲସ ସଜନ ସବ ଲାଗୀଂ ॥
ଚୌକେଂ ଚାରୁ ସୁମିତ୍ରାଁ ପୁରୀ। ମନିମଯ ବିବିଧ ଭାଁତି ଅତି ରୁରୀ ॥
ଆନଁଦ ମଗନ ରାମ ମହତାରୀ। ଦିଏ ଦାନ ବହୁ ବିପ୍ର ହଁକାରୀ ॥
ପୂଜୀଂ ଗ୍ରାମଦେବି ସୁର ନାଗା। କହେଉ ବହୋରି ଦେନ ବଲିଭାଗା ॥
ଜେହି ବିଧି ହୋଇ ରାମ କଲ୍ଯାନୂ। ଦେହୁ ଦଯା କରି ସୋ ବରଦାନୂ ॥
ଗାଵହିଂ ମଂଗଲ କୋକିଲବଯନୀଂ। ବିଧୁବଦନୀଂ ମୃଗସାଵକନଯନୀଂ ॥

ଦୋ. ରାମ ରାଜ ଅଭିଷେକୁ ସୁନି ହିଯଁ ହରଷେ ନର ନାରି।
ଲଗେ ସୁମଂଗଲ ସଜନ ସବ ବିଧି ଅନୁକୂଲ ବିଚାରି ॥ ୮ ॥
ତବ ନରନାହଁ ବସିଷ୍ଠୁ ବୋଲାଏ। ରାମଧାମ ସିଖ ଦେନ ପଠାଏ ॥
ଗୁର ଆଗମନୁ ସୁନତ ରଘୁନାଥା। ଦ୍ଵାର ଆଇ ପଦ ନାଯଉ ମାଥା ॥
ସାଦର ଅରଘ ଦେଇ ଘର ଆନେ। ସୋରହ ଭାଁତି ପୂଜି ସନମାନେ ॥
ଗହେ ଚରନ ସିଯ ସହିତ ବହୋରୀ। ବୋଲେ ରାମୁ କମଲ କର ଜୋରୀ ॥
ସେଵକ ସଦନ ସ୍ଵାମି ଆଗମନୂ। ମଂଗଲ ମୂଲ ଅମଂଗଲ ଦମନୂ ॥
ତଦପି ଉଚିତ ଜନୁ ବୋଲି ସପ୍ରୀତୀ। ପଠଇଅ କାଜ ନାଥ ଅସି ନୀତୀ ॥
ପ୍ରଭୁତା ତଜି ପ୍ରଭୁ କୀନ୍ହ ସନେହୂ। ଭଯଉ ପୁନୀତ ଆଜୁ ଯହୁ ଗେହୂ ॥
ଆଯସୁ ହୋଇ ସୋ କରୌଂ ଗୋସାଈ। ସେଵକ ଲହଇ ସ୍ଵାମି ସେଵକାଈ ॥

ଦୋ. ସୁନି ସନେହ ସାନେ ବଚନ ମୁନି ରଘୁବରହି ପ୍ରସଂସ।
ରାମ କସ ନ ତୁମ୍ହ କହହୁ ଅସ ହଂସ ବଂସ ଅଵତଂସ ॥ ୯ ॥
ବରନି ରାମ ଗୁନ ସୀଲୁ ସୁଭାଊ। ବୋଲେ ପ୍ରେମ ପୁଲକି ମୁନିରାଊ ॥
ଭୂପ ସଜେଉ ଅଭିଷେକ ସମାଜୂ। ଚାହତ ଦେନ ତୁମ୍ହହି ଜୁବରାଜୂ ॥
ରାମ କରହୁ ସବ ସଂଜମ ଆଜୂ। ଜୌଂ ବିଧି କୁସଲ ନିବାହୈ କାଜୂ ॥
ଗୁରୁ ସିଖ ଦେଇ ରାଯ ପହିଂ ଗଯଉ। ରାମ ହୃଦଯଁ ଅସ ବିସମଉ ଭଯଊ ॥
ଜନମେ ଏକ ସଂଗ ସବ ଭାଈ। ଭୋଜନ ସଯନ କେଲି ଲରିକାଈ ॥
କରନବେଧ ଉପବୀତ ବିଆହା। ସଂଗ ସଂଗ ସବ ଭଏ ଉଛାହା ॥
ବିମଲ ବଂସ ଯହୁ ଅନୁଚିତ ଏକୂ। ବଂଧୁ ବିହାଇ ବଡେହି ଅଭିଷେକୂ ॥
ପ୍ରଭୁ ସପ୍ରେମ ପଛିତାନି ସୁହାଈ। ହରଉ ଭଗତ ମନ କୈ କୁଟିଲାଈ ॥

ଦୋ. ତେହି ଅଵସର ଆଏ ଲଖନ ମଗନ ପ୍ରେମ ଆନଂଦ।
ସନମାନେ ପ୍ରିଯ ବଚନ କହି ରଘୁକୁଲ କୈରଵ ଚଂଦ ॥ ୧୦ ॥
ବାଜହିଂ ବାଜନେ ବିବିଧ ବିଧାନା। ପୁର ପ୍ରମୋଦୁ ନହିଂ ଜାଇ ବଖାନା ॥
ଭରତ ଆଗମନୁ ସକଲ ମନାଵହିଂ। ଆଵହୁଁ ବେଗି ନଯନ ଫଲୁ ପାଵହିଂ ॥
ହାଟ ବାଟ ଘର ଗଲୀଂ ଅଥାଈ। କହହିଂ ପରସପର ଲୋଗ ଲୋଗାଈ ॥
କାଲି ଲଗନ ଭଲି କେତିକ ବାରା। ପୂଜିହି ବିଧି ଅଭିଲାଷୁ ହମାରା ॥
କନକ ସିଂଘାସନ ସୀଯ ସମେତା। ବୈଠହିଂ ରାମୁ ହୋଇ ଚିତ ଚେତା ॥
ସକଲ କହହିଂ କବ ହୋଇହି କାଲୀ। ବିଘନ ମନାଵହିଂ ଦେଵ କୁଚାଲୀ ॥
ତିନ୍ହହି ସୋହାଇ ନ ଅଵଧ ବଧାଵା। ଚୋରହି ଚଂଦିନି ରାତି ନ ଭାଵା ॥
ସାରଦ ବୋଲି ବିନଯ ସୁର କରହୀଂ। ବାରହିଂ ବାର ପାଯ ଲୈ ପରହୀଂ ॥

ଦୋ. ବିପତି ହମାରି ବିଲୋକି ବଡି ମାତୁ କରିଅ ସୋଇ ଆଜୁ।
ରାମୁ ଜାହିଂ ବନ ରାଜୁ ତଜି ହୋଇ ସକଲ ସୁରକାଜୁ ॥ ୧୧ ॥
ସୁନି ସୁର ବିନଯ ଠାଢି ପଛିତାତୀ। ଭଇଉଁ ସରୋଜ ବିପିନ ହିମରାତୀ ॥
ଦେଖି ଦେଵ ପୁନି କହହିଂ ନିହୋରୀ। ମାତୁ ତୋହି ନହିଂ ଥୋରିଉ ଖୋରୀ ॥
ବିସମଯ ହରଷ ରହିତ ରଘୁରାଊ। ତୁମ୍ହ ଜାନହୁ ସବ ରାମ ପ୍ରଭାଊ ॥
ଜୀଵ କରମ ବସ ସୁଖ ଦୁଖ ଭାଗୀ। ଜାଇଅ ଅଵଧ ଦେଵ ହିତ ଲାଗୀ ॥
ବାର ବାର ଗହି ଚରନ ସଁକୋଚୌ। ଚଲୀ ବିଚାରି ବିବୁଧ ମତି ପୋଚୀ ॥
ଊଁଚ ନିଵାସୁ ନୀଚି କରତୂତୀ। ଦେଖି ନ ସକହିଂ ପରାଇ ବିଭୂତୀ ॥
ଆଗିଲ କାଜୁ ବିଚାରି ବହୋରୀ। କରହହିଂ ଚାହ କୁସଲ କବି ମୋରୀ ॥
ହରଷି ହୃଦଯଁ ଦସରଥ ପୁର ଆଈ। ଜନୁ ଗ୍ରହ ଦସା ଦୁସହ ଦୁଖଦାଈ ॥

ଦୋ. ନାମୁ ମଂଥରା ମଂଦମତି ଚେରୀ କୈକେଇ କେରି।
ଅଜସ ପେଟାରୀ ତାହି କରି ଗଈ ଗିରା ମତି ଫେରି ॥ ୧୨ ॥
ଦୀଖ ମଂଥରା ନଗରୁ ବନାଵା। ମଂଜୁଲ ମଂଗଲ ବାଜ ବଧାଵା ॥
ପୂଛେସି ଲୋଗନ୍ହ କାହ ଉଛାହୂ। ରାମ ତିଲକୁ ସୁନି ଭା ଉର ଦାହୂ ॥
କରଇ ବିଚାରୁ କୁବୁଦ୍ଧି କୁଜାତୀ। ହୋଇ ଅକାଜୁ କଵନି ବିଧି ରାତୀ ॥
ଦେଖି ଲାଗି ମଧୁ କୁଟିଲ କିରାତୀ। ଜିମି ଗଵଁ ତକଇ ଲେଉଁ କେହି ଭାଁତୀ ॥
ଭରତ ମାତୁ ପହିଂ ଗଇ ବିଲଖାନୀ। କା ଅନମନି ହସି କହ ହଁସି ରାନୀ ॥
ଊତରୁ ଦେଇ ନ ଲେଇ ଉସାସୂ। ନାରି ଚରିତ କରି ଢାରଇ ଆଁସୂ ॥
ହଁସି କହ ରାନି ଗାଲୁ ବଡ ତୋରେଂ। ଦୀନ୍ହ ଲଖନ ସିଖ ଅସ ମନ ମୋରେଂ ॥
ତବହୁଁ ନ ବୋଲ ଚେରି ବଡି ପାପିନି। ଛାଡଇ ସ୍ଵାସ କାରି ଜନୁ ସାଁପିନି ॥

ଦୋ. ସଭଯ ରାନି କହ କହସି କିନ କୁସଲ ରାମୁ ମହିପାଲୁ।
ଲଖନୁ ଭରତୁ ରିପୁଦମନୁ ସୁନି ଭା କୁବରୀ ଉର ସାଲୁ ॥ ୧୩ ॥
କତ ସିଖ ଦେଇ ହମହି କୋଉ ମାଈ। ଗାଲୁ କରବ କେହି କର ବଲୁ ପାଈ ॥
ରାମହି ଛାଡି କୁସଲ କେହି ଆଜୂ। ଜେହି ଜନେସୁ ଦେଇ ଜୁବରାଜୂ ॥
ଭଯଉ କୌସିଲହି ବିଧି ଅତି ଦାହିନ। ଦେଖତ ଗରବ ରହତ ଉର ନାହିନ ॥
ଦେଖେହୁ କସ ନ ଜାଇ ସବ ସୋଭା। ଜୋ ଅଵଲୋକି ମୋର ମନୁ ଛୋଭା ॥
ପୂତୁ ବିଦେସ ନ ସୋଚୁ ତୁମ୍ହାରେଂ। ଜାନତି ହହୁ ବସ ନାହୁ ହମାରେଂ ॥
ନୀଦ ବହୁତ ପ୍ରିଯ ସେଜ ତୁରାଈ। ଲଖହୁ ନ ଭୂପ କପଟ ଚତୁରାଈ ॥
ସୁନି ପ୍ରିଯ ବଚନ ମଲିନ ମନୁ ଜାନୀ। ଝୁକୀ ରାନି ଅବ ରହୁ ଅରଗାନୀ ॥
ପୁନି ଅସ କବହୁଁ କହସି ଘରଫୋରୀ। ତବ ଧରି ଜୀଭ କଢାଵଉଁ ତୋରୀ ॥

ଦୋ. କାନେ ଖୋରେ କୂବରେ କୁଟିଲ କୁଚାଲୀ ଜାନି।
ତିଯ ବିସେଷି ପୁନି ଚେରି କହି ଭରତମାତୁ ମୁସୁକାନି ॥ ୧୪ ॥
ପ୍ରିଯବାଦିନି ସିଖ ଦୀନ୍ହିଉଁ ତୋହୀ। ସପନେହୁଁ ତୋ ପର କୋପୁ ନ ମୋହୀ ॥
ସୁଦିନୁ ସୁମଂଗଲ ଦାଯକୁ ସୋଈ। ତୋର କହା ଫୁର ଜେହି ଦିନ ହୋଈ ॥
ଜେଠ ସ୍ଵାମି ସେଵକ ଲଘୁ ଭାଈ। ଯହ ଦିନକର କୁଲ ରୀତି ସୁହାଈ ॥
ରାମ ତିଲକୁ ଜୌଂ ସାଁଚେହୁଁ କାଲୀ। ଦେଉଁ ମାଗୁ ମନ ଭାଵତ ଆଲୀ ॥
କୌସଲ୍ଯା ସମ ସବ ମହତାରୀ। ରାମହି ସହଜ ସୁଭାଯଁ ପିଆରୀ ॥
ମୋ ପର କରହିଂ ସନେହୁ ବିସେଷୀ। ମୈଂ କରି ପ୍ରୀତି ପରୀଛା ଦେଖୀ ॥
ଜୌଂ ବିଧି ଜନମୁ ଦେଇ କରି ଛୋହୂ। ହୋହୁଁ ରାମ ସିଯ ପୂତ ପୁତୋହୂ ॥
ପ୍ରାନ ତେଂ ଅଧିକ ରାମୁ ପ୍ରିଯ ମୋରେଂ। ତିନ୍ହ କେଂ ତିଲକ ଛୋଭୁ କସ ତୋରେଂ ॥

ଦୋ. ଭରତ ସପଥ ତୋହି ସତ୍ଯ କହୁ ପରିହରି କପଟ ଦୁରାଉ।
ହରଷ ସମଯ ବିସମଉ କରସି କାରନ ମୋହି ସୁନାଉ ॥ ୧୫ ॥
ଏକହିଂ ବାର ଆସ ସବ ପୂଜୀ। ଅବ କଛୁ କହବ ଜୀଭ କରି ଦୂଜୀ ॥
ଫୋରୈ ଜୋଗୁ କପାରୁ ଅଭାଗା। ଭଲେଉ କହତ ଦୁଖ ରଉରେହି ଲାଗା ॥
କହହିଂ ଝୂଠି ଫୁରି ବାତ ବନାଈ। ତେ ପ୍ରିଯ ତୁମ୍ହହି କରୁଇ ମୈଂ ମାଈ ॥
ହମହୁଁ କହବି ଅବ ଠକୁରସୋହାତୀ। ନାହିଂ ତ ମୌନ ରହବ ଦିନୁ ରାତୀ ॥
କରି କୁରୂପ ବିଧି ପରବସ କୀନ୍ହା। ବଵା ସୋ ଲୁନିଅ ଲହିଅ ଜୋ ଦୀନ୍ହା ॥
କୋଉ ନୃପ ହୋଉ ହମହି କା ହାନୀ। ଚେରି ଛାଡି ଅବ ହୋବ କି ରାନୀ ॥
ଜାରୈ ଜୋଗୁ ସୁଭାଉ ହମାରା। ଅନଭଲ ଦେଖି ନ ଜାଇ ତୁମ୍ହାରା ॥
ତାତେଂ କଛୁକ ବାତ ଅନୁସାରୀ। ଛମିଅ ଦେବି ବଡି ଚୂକ ହମାରୀ ॥

ଦୋ. ଗୂଢ କପଟ ପ୍ରିଯ ବଚନ ସୁନି ତୀଯ ଅଧରବୁଧି ରାନି।
ସୁରମାଯା ବସ ବୈରିନିହି ସୁହ୍ଦ ଜାନି ପତିଆନି ॥ ୧୬ ॥
ସାଦର ପୁନି ପୁନି ପୂଁଛତି ଓହୀ। ସବରୀ ଗାନ ମୃଗୀ ଜନୁ ମୋହୀ ॥
ତସି ମତି ଫିରୀ ଅହଇ ଜସି ଭାବୀ। ରହସୀ ଚେରି ଘାତ ଜନୁ ଫାବୀ ॥
ତୁମ୍ହ ପୂଁଛହୁ ମୈଂ କହତ ଡେରାଊଁ। ଧରେଉ ମୋର ଘରଫୋରୀ ନାଊଁ ॥
ସଜି ପ୍ରତୀତି ବହୁବିଧି ଗଢି ଛୋଲୀ। ଅଵଧ ସାଢସାତୀ ତବ ବୋଲୀ ॥
ପ୍ରିଯ ସିଯ ରାମୁ କହା ତୁମ୍ହ ରାନୀ। ରାମହି ତୁମ୍ହ ପ୍ରିଯ ସୋ ଫୁରି ବାନୀ ॥
ରହା ପ୍ରଥମ ଅବ ତେ ଦିନ ବୀତେ। ସମଉ ଫିରେଂ ରିପୁ ହୋହିଂ ପିଂରୀତେ ॥
ଭାନୁ କମଲ କୁଲ ପୋଷନିହାରା। ବିନୁ ଜଲ ଜାରି କରଇ ସୋଇ ଛାରା ॥
ଜରି ତୁମ୍ହାରି ଚହ ସଵତି ଉଖାରୀ। ରୂଁଧହୁ କରି ଉପାଉ ବର ବାରୀ ॥

ଦୋ. ତୁମ୍ହହି ନ ସୋଚୁ ସୋହାଗ ବଲ ନିଜ ବସ ଜାନହୁ ରାଉ।
ମନ ମଲୀନ ମୁହ ମୀଠ ନୃପ ରାଉର ସରଲ ସୁଭାଉ ॥ ୧୭ ॥
ଚତୁର ଗଁଭୀର ରାମ ମହତାରୀ। ବୀଚୁ ପାଇ ନିଜ ବାତ ସଁଵାରୀ ॥
ପଠଏ ଭରତୁ ଭୂପ ନନିଅଉରେଂ। ରାମ ମାତୁ ମତ ଜାନଵ ରଉରେଂ ॥
ସେଵହିଂ ସକଲ ସଵତି ମୋହି ନୀକେଂ। ଗରବିତ ଭରତ ମାତୁ ବଲ ପୀ କେଂ ॥
ସାଲୁ ତୁମ୍ହାର କୌସିଲହି ମାଈ। କପଟ ଚତୁର ନହିଂ ହୋଇ ଜନାଈ ॥
ରାଜହି ତୁମ୍ହ ପର ପ୍ରେମୁ ବିସେଷୀ। ସଵତି ସୁଭାଉ ସକଇ ନହିଂ ଦେଖୀ ॥
ରଚୀ ପ୍ରଂପଚୁ ଭୂପହି ଅପନାଈ। ରାମ ତିଲକ ହିତ ଲଗନ ଧରାଈ ॥
ଯହ କୁଲ ଉଚିତ ରାମ କହୁଁ ଟୀକା। ସବହି ସୋହାଇ ମୋହି ସୁଠି ନୀକା ॥
ଆଗିଲି ବାତ ସମୁଝି ଡରୁ ମୋହୀ। ଦେଉ ଦୈଉ ଫିରି ସୋ ଫଲୁ ଓହୀ ॥

ଦୋ. ରଚି ପଚି କୋଟିକ କୁଟିଲପନ କୀନ୍ହେସି କପଟ ପ୍ରବୋଧୁ ॥
କହିସି କଥା ସତ ସଵତି କୈ ଜେହି ବିଧି ବାଢ ବିରୋଧୁ ॥ ୧୮ ॥
ଭାଵୀ ବସ ପ୍ରତୀତି ଉର ଆଈ। ପୂଁଛ ରାନି ପୁନି ସପଥ ଦେଵାଈ ॥
କା ପୂଛହୁଁ ତୁମ୍ହ ଅବହୁଁ ନ ଜାନା। ନିଜ ହିତ ଅନହିତ ପସୁ ପହିଚାନା ॥
ଭଯଉ ପାଖୁ ଦିନ ସଜତ ସମାଜୂ। ତୁମ୍ହ ପାଈ ସୁଧି ମୋହି ସନ ଆଜୂ ॥
ଖାଇଅ ପହିରିଅ ରାଜ ତୁମ୍ହାରେଂ। ସତ୍ଯ କହେଂ ନହିଂ ଦୋଷୁ ହମାରେଂ ॥
ଜୌଂ ଅସତ୍ଯ କଛୁ କହବ ବନାଈ। ତୌ ବିଧି ଦେଇହି ହମହି ସଜାଈ ॥
ରାମହି ତିଲକ କାଲି ଜୌଂ ଭଯଊ।þ ତୁମ୍ହ କହୁଁ ବିପତି ବୀଜୁ ବିଧି ବଯଊ ॥
ରେଖ ଖଁଚାଇ କହଉଁ ବଲୁ ଭାଷୀ। ଭାମିନି ଭଇହୁ ଦୂଧ କଇ ମାଖୀ ॥
ଜୌଂ ସୁତ ସହିତ କରହୁ ସେଵକାଈ। ତୌ ଘର ରହହୁ ନ ଆନ ଉପାଈ ॥

ଦୋ. କଦ୍ରୂଁ ବିନତହି ଦୀନ୍ହ ଦୁଖୁ ତୁମ୍ହହି କୌସିଲାଁ ଦେବ।
ଭରତୁ ବଂଦିଗୃହ ସେଇହହିଂ ଲଖନୁ ରାମ କେ ନେବ ॥ ୧୯ ॥
କୈକଯସୁତା ସୁନତ କଟୁ ବାନୀ। କହି ନ ସକଇ କଛୁ ସହମି ସୁଖାନୀ ॥
ତନ ପସେଉ କଦଲୀ ଜିମି କାଁପୀ। କୁବରୀଂ ଦସନ ଜୀଭ ତବ ଚାଁପୀ ॥
କହି କହି କୋଟିକ କପଟ କହାନୀ। ଧୀରଜୁ ଧରହୁ ପ୍ରବୋଧିସି ରାନୀ ॥
ଫିରା କରମୁ ପ୍ରିଯ ଲାଗି କୁଚାଲୀ। ବକିହି ସରାହଇ ମାନି ମରାଲୀ ॥
ସୁନୁ ମଂଥରା ବାତ ଫୁରି ତୋରୀ। ଦହିନି ଆଁଖି ନିତ ଫରକଇ ମୋରୀ ॥
ଦିନ ପ୍ରତି ଦେଖଉଁ ରାତି କୁସପନେ। କହଉଁ ନ ତୋହି ମୋହ ବସ ଅପନେ ॥
କାହ କରୌ ସଖି ସୂଧ ସୁଭାଊ। ଦାହିନ ବାମ ନ ଜାନଉଁ କାଊ ॥

ଦୋ. ଅପନେ ଚଲତ ନ ଆଜୁ ଲଗି ଅନଭଲ କାହୁକ କୀନ୍ହ।
କେହିଂ ଅଘ ଏକହି ବାର ମୋହି ଦୈଅଁ ଦୁସହ ଦୁଖୁ ଦୀନ୍ହ ॥ ୨୦ ॥
ନୈହର ଜନମୁ ଭରବ ବରୁ ଜାଇ। ଜିଅତ ନ କରବି ସଵତି ସେଵକାଈ ॥
ଅରି ବସ ଦୈଉ ଜିଆଵତ ଜାହୀ। ମରନୁ ନୀକ ତେହି ଜୀଵନ ଚାହୀ ॥
ଦୀନ ବଚନ କହ ବହୁବିଧି ରାନୀ। ସୁନି କୁବରୀଂ ତିଯମାଯା ଠାନୀ ॥
ଅସ କସ କହହୁ ମାନି ମନ ଊନା। ସୁଖୁ ସୋହାଗୁ ତୁମ୍ହ କହୁଁ ଦିନ ଦୂନା ॥
ଜେହିଂ ରାଉର ଅତି ଅନଭଲ ତାକା। ସୋଇ ପାଇହି ଯହୁ ଫଲୁ ପରିପାକା ॥
ଜବ ତେଂ କୁମତ ସୁନା ମୈଂ ସ୍ଵାମିନି। ଭୂଖ ନ ବାସର ନୀଂଦ ନ ଜାମିନି ॥
ପୂଁଛେଉ ଗୁନିନ୍ହ ରେଖ ତିନ୍ହ ଖାଁଚୀ। ଭରତ ଭୁଆଲ ହୋହିଂ ଯହ ସାଁଚୀ ॥
ଭାମିନି କରହୁ ତ କହୌଂ ଉପାଊ। ହୈ ତୁମ୍ହରୀଂ ସେଵା ବସ ରାଊ ॥

ଦୋ. ପରଉଁ କୂପ ତୁଅ ବଚନ ପର ସକଉଁ ପୂତ ପତି ତ୍ଯାଗି।
କହସି ମୋର ଦୁଖୁ ଦେଖି ବଡ କସ ନ କରବ ହିତ ଲାଗି ॥ ୨୧ ॥
କୁବରୀଂ କରି କବୁଲୀ କୈକେଈ। କପଟ ଛୁରୀ ଉର ପାହନ ଟେଈ ॥
ଲଖଇ ନ ରାନି ନିକଟ ଦୁଖୁ କୈଂସେ। ଚରଇ ହରିତ ତିନ ବଲିପସୁ ଜୈସେଂ ॥
ସୁନତ ବାତ ମୃଦୁ ଅଂତ କଠୋରୀ। ଦେତି ମନହୁଁ ମଧୁ ମାହୁର ଘୋରୀ ॥
କହଇ ଚେରି ସୁଧି ଅହଇ କି ନାହୀ। ସ୍ଵାମିନି କହିହୁ କଥା ମୋହି ପାହୀଂ ॥
ଦୁଇ ବରଦାନ ଭୂପ ସନ ଥାତୀ। ମାଗହୁ ଆଜୁ ଜୁଡାଵହୁ ଛାତୀ ॥
ସୁତହି ରାଜୁ ରାମହି ବନଵାସୂ। ଦେହୁ ଲେହୁ ସବ ସଵତି ହୁଲାସୁ ॥
ଭୂପତି ରାମ ସପଥ ଜବ କରଈ। ତବ ମାଗେହୁ ଜେହିଂ ବଚନୁ ନ ଟରଈ ॥
ହୋଇ ଅକାଜୁ ଆଜୁ ନିସି ବୀତେଂ। ବଚନୁ ମୋର ପ୍ରିଯ ମାନେହୁ ଜୀ ତେଂ ॥

ଦୋ. ବଡ କୁଘାତୁ କରି ପାତକିନି କହେସି କୋପଗୃହଁ ଜାହୁ।
କାଜୁ ସଁଵାରେହୁ ସଜଗ ସବୁ ସହସା ଜନି ପତିଆହୁ ॥ ୨୨ ॥
କୁବରିହି ରାନି ପ୍ରାନପ୍ରିଯ ଜାନୀ। ବାର ବାର ବଡି ବୁଦ୍ଧି ବଖାନୀ ॥
ତୋହି ସମ ହିତ ନ ମୋର ସଂସାରା। ବହେ ଜାତ କଇ ଭଇସି ଅଧାରା ॥
ଜୌଂ ବିଧି ପୁରବ ମନୋରଥୁ କାଲୀ। କରୌଂ ତୋହି ଚଖ ପୂତରି ଆଲୀ ॥
ବହୁବିଧି ଚେରିହି ଆଦରୁ ଦେଈ। କୋପଭଵନ ଗଵନି କୈକେଈ ॥
ବିପତି ବୀଜୁ ବରଷା ରିତୁ ଚେରୀ। ଭୁଇଁ ଭଇ କୁମତି କୈକେଈ କେରୀ ॥
ପାଇ କପଟ ଜଲୁ ଅଂକୁର ଜାମା। ବର ଦୋଉ ଦଲ ଦୁଖ ଫଲ ପରିନାମା ॥
କୋପ ସମାଜୁ ସାଜି ସବୁ ସୋଈ। ରାଜୁ କରତ ନିଜ କୁମତି ବିଗୋଈ ॥
ରାଉର ନଗର କୋଲାହଲୁ ହୋଈ। ଯହ କୁଚାଲି କଛୁ ଜାନ ନ କୋଈ ॥

ଦୋ. ପ୍ରମୁଦିତ ପୁର ନର ନାରି। ସବ ସଜହିଂ ସୁମଂଗଲଚାର।
ଏକ ପ୍ରବିସହିଂ ଏକ ନିର୍ଗମହିଂ ଭୀର ଭୂପ ଦରବାର ॥ ୨୩ ॥
ବାଲ ସଖା ସୁନ ହିଯଁ ହରଷାହୀଂ। ମିଲି ଦସ ପାଁଚ ରାମ ପହିଂ ଜାହୀଂ ॥
ପ୍ରଭୁ ଆଦରହିଂ ପ୍ରେମୁ ପହିଚାନୀ। ପୂଁଛହିଂ କୁସଲ ଖେମ ମୃଦୁ ବାନୀ ॥
ଫିରହିଂ ଭଵନ ପ୍ରିଯ ଆଯସୁ ପାଈ। କରତ ପରସପର ରାମ ବଡାଈ ॥
କୋ ରଘୁବୀର ସରିସ ସଂସାରା। ସୀଲୁ ସନେହ ନିବାହନିହାରା।
ଜେଂହି ଜେଂହି ଜୋନି କରମ ବସ ଭ୍ରମହୀଂ। ତହଁ ତହଁ ଈସୁ ଦେଉ ଯହ ହମହୀଂ ॥
ସେଵକ ହମ ସ୍ଵାମୀ ସିଯନାହୂ। ହୋଉ ନାତ ଯହ ଓର ନିବାହୂ ॥
ଅସ ଅଭିଲାଷୁ ନଗର ସବ କାହୂ। କୈକଯସୁତା ହ୍ଦଯଁ ଅତି ଦାହୂ ॥
କୋ ନ କୁସଂଗତି ପାଇ ନସାଈ। ରହଇ ନ ନୀଚ ମତେଂ ଚତୁରାଈ ॥

ଦୋ. ସାଁସ ସମଯ ସାନଂଦ ନୃପୁ ଗଯଉ କୈକେଈ ଗେହଁ।
ଗଵନୁ ନିଠୁରତା ନିକଟ କିଯ ଜନୁ ଧରି ଦେହ ସନେହଁ ॥ ୨୪ ॥
କୋପଭଵନ ସୁନି ସକୁଚେଉ ରାଉ। ଭଯ ବସ ଅଗହୁଡ ପରଇ ନ ପାଊ ॥
ସୁରପତି ବସଇ ବାହଁବଲ ଜାକେ। ନରପତି ସକଲ ରହହିଂ ରୁଖ ତାକେଂ ॥
ସୋ ସୁନି ତିଯ ରିସ ଗଯଉ ସୁଖାଈ। ଦେଖହୁ କାମ ପ୍ରତାପ ବଡାଈ ॥
ସୂଲ କୁଲିସ ଅସି ଅଁଗଵନିହାରେ। ତେ ରତିନାଥ ସୁମନ ସର ମାରେ ॥
ସଭଯ ନରେସୁ ପ୍ରିଯା ପହିଂ ଗଯଊ। ଦେଖି ଦସା ଦୁଖୁ ଦାରୁନ ଭଯଊ ॥
ଭୂମି ସଯନ ପଟୁ ମୋଟ ପୁରାନା। ଦିଏ ଡାରି ତନ ଭୂଷଣ ନାନା ॥
କୁମତିହି କସି କୁବେଷତା ଫାବୀ। ଅନ ଅହିଵାତୁ ସୂଚ ଜନୁ ଭାବୀ ॥
ଜାଇ ନିକଟ ନୃପୁ କହ ମୃଦୁ ବାନୀ। ପ୍ରାନପ୍ରିଯା କେହି ହେତୁ ରିସାନୀ ॥

ଛଂ. କେହି ହେତୁ ରାନି ରିସାନି ପରସତ ପାନି ପତିହି ନେଵାରଈ।
ମାନହୁଁ ସରୋଷ ଭୁଅଂଗ ଭାମିନି ବିଷମ ଭାଁତି ନିହାରଈ ॥
ଦୋଉ ବାସନା ରସନା ଦସନ ବର ମରମ ଠାହରୁ ଦେଖଈ।
ତୁଲସୀ ନୃପତି ଭଵତବ୍ଯତା ବସ କାମ କୌତୁକ ଲେଖଈ ॥

ସୋ. ବାର ବାର କହ ରାଉ ସୁମୁଖି ସୁଲୋଚିନି ପିକବଚନି।
କାରନ ମୋହି ସୁନାଉ ଗଜଗାମିନି ନିଜ କୋପ କର ॥ ୨୫ ॥
ଅନହିତ ତୋର ପ୍ରିଯା କେଇଁ କୀନ୍ହା। କେହି ଦୁଇ ସିର କେହି ଜମୁ ଚହ ଲୀନ୍ହା ॥
କହୁ କେହି ରଂକହି କରୌ ନରେସୂ। କହୁ କେହି ନୃପହି ନିକାସୌଂ ଦେସୂ ॥
ସକଉଁ ତୋର ଅରି ଅମରଉ ମାରୀ। କାହ କୀଟ ବପୁରେ ନର ନାରୀ ॥
ଜାନସି ମୋର ସୁଭାଉ ବରୋରୂ। ମନୁ ତଵ ଆନନ ଚଂଦ ଚକୋରୂ ॥
ପ୍ରିଯା ପ୍ରାନ ସୁତ ସରବସୁ ମୋରେଂ। ପରିଜନ ପ୍ରଜା ସକଲ ବସ ତୋରେଂ ॥
ଜୌଂ କଛୁ କହୌ କପଟୁ କରି ତୋହୀ। ଭାମିନି ରାମ ସପଥ ସତ ମୋହୀ ॥
ବିହସି ମାଗୁ ମନଭାଵତି ବାତା। ଭୂଷନ ସଜହି ମନୋହର ଗାତା ॥
ଘରୀ କୁଘରୀ ସମୁଝି ଜିଯଁ ଦେଖୂ। ବେଗି ପ୍ରିଯା ପରିହରହି କୁବେଷୂ ॥

ଦୋ. ଯହ ସୁନି ମନ ଗୁନି ସପଥ ବଡି ବିହସି ଉଠୀ ମତିମଂଦ।
ଭୂଷନ ସଜତି ବିଲୋକି ମୃଗୁ ମନହୁଁ କିରାତିନି ଫଂଦ ॥ ୨୬ ॥
ପୁନି କହ ରାଉ ସୁହ୍ରଦ ଜିଯଁ ଜାନୀ। ପ୍ରେମ ପୁଲକି ମୃଦୁ ମଂଜୁଲ ବାନୀ ॥
ଭାମିନି ଭଯଉ ତୋର ମନଭାଵା। ଘର ଘର ନଗର ଅନଂଦ ବଧାଵା ॥
ରାମହି ଦେଉଁ କାଲି ଜୁବରାଜୂ। ସଜହି ସୁଲୋଚନି ମଂଗଲ ସାଜୂ ॥
ଦଲକି ଉଠେଉ ସୁନି ହ୍ରଦଉ କଠୋରୂ। ଜନୁ ଛୁଇ ଗଯଉ ପାକ ବରତୋରୂ ॥
ଐସିଉ ପୀର ବିହସି ତେହି ଗୋଈ। ଚୋର ନାରି ଜିମି ପ୍ରଗଟି ନ ରୋଈ ॥
ଲଖହିଂ ନ ଭୂପ କପଟ ଚତୁରାଈ। କୋଟି କୁଟିଲ ମନି ଗୁରୂ ପଢାଈ ॥
ଜଦ୍ଯପି ନୀତି ନିପୁନ ନରନାହୂ। ନାରିଚରିତ ଜଲନିଧି ଅଵଗାହୂ ॥
କପଟ ସନେହୁ ବଢାଇ ବହୋରୀ। ବୋଲୀ ବିହସି ନଯନ ମୁହୁ ମୋରୀ ॥

ଦୋ. ମାଗୁ ମାଗୁ ପୈ କହହୁ ପିଯ କବହୁଁ ନ ଦେହୁ ନ ଲେହୁ।
ଦେନ କହେହୁ ବରଦାନ ଦୁଇ ତେଉ ପାଵତ ସଂଦେହୁ ॥ ୨୭ ॥
ଜାନେଉଁ ମରମୁ ରାଉ ହଁସି କହଈ। ତୁମ୍ହହି କୋହାବ ପରମ ପ୍ରିଯ ଅହଈ ॥
ଥାତି ରାଖି ନ ମାଗିହୁ କାଊ। ବିସରି ଗଯଉ ମୋହି ଭୋର ସୁଭାଊ ॥
ଝୂଠେହୁଁ ହମହି ଦୋଷୁ ଜନି ଦେହୂ। ଦୁଇ କୈ ଚାରି ମାଗି ମକୁ ଲେହୂ ॥
ରଘୁକୁଲ ରୀତି ସଦା ଚଲି ଆଈ। ପ୍ରାନ ଜାହୁଁ ବରୁ ବଚନୁ ନ ଜାଈ ॥
ନହିଂ ଅସତ୍ଯ ସମ ପାତକ ପୁଂଜା। ଗିରି ସମ ହୋହିଂ କି କୋଟିକ ଗୁଂଜା ॥
ସତ୍ଯମୂଲ ସବ ସୁକୃତ ସୁହାଏ। ବେଦ ପୁରାନ ବିଦିତ ମନୁ ଗାଏ ॥
ତେହି ପର ରାମ ସପଥ କରି ଆଈ। ସୁକୃତ ସନେହ ଅଵଧି ରଘୁରାଈ ॥
ବାତ ଦୃଢାଇ କୁମତି ହଁସି ବୋଲୀ। କୁମତ କୁବିହଗ କୁଲହ ଜନୁ ଖୋଲୀ ॥

ଦୋ. ଭୂପ ମନୋରଥ ସୁଭଗ ବନୁ ସୁଖ ସୁବିହଂଗ ସମାଜୁ।
ଭିଲ୍ଲନି ଜିମି ଛାଡନ ଚହତି ବଚନୁ ଭଯଂକରୁ ବାଜୁ ॥ ୨୮ ॥
ମାସପାରାଯଣ, ତେରହଵାଁ ଵିଶ୍ରାମ
ସୁନହୁ ପ୍ରାନପ୍ରିଯ ଭାଵତ ଜୀ କା। ଦେହୁ ଏକ ବର ଭରତହି ଟୀକା ॥
ମାଗଉଁ ଦୂସର ବର କର ଜୋରୀ। ପୁରଵହୁ ନାଥ ମନୋରଥ ମୋରୀ ॥
ତାପସ ବେଷ ବିସେଷି ଉଦାସୀ। ଚୌଦହ ବରିସ ରାମୁ ବନବାସୀ ॥
ସୁନି ମୃଦୁ ବଚନ ଭୂପ ହିଯଁ ସୋକୂ। ସସି କର ଛୁଅତ ବିକଲ ଜିମି କୋକୂ ॥
ଗଯଉ ସହମି ନହିଂ କଛୁ କହି ଆଵା। ଜନୁ ସଚାନ ବନ ଝପଟେଉ ଲାଵା ॥
ବିବରନ ଭଯଉ ନିପଟ ନରପାଲୂ। ଦାମିନି ହନେଉ ମନହୁଁ ତରୁ ତାଲୂ ॥
ମାଥେ ହାଥ ମୂଦି ଦୋଉ ଲୋଚନ। ତନୁ ଧରି ସୋଚୁ ଲାଗ ଜନୁ ସୋଚନ ॥
ମୋର ମନୋରଥୁ ସୁରତରୁ ଫୂଲା। ଫରତ କରିନି ଜିମି ହତେଉ ସମୂଲା ॥
ଅଵଧ ଉଜାରି କୀନ୍ହି କୈକେଈଂ। ଦୀନ୍ହସି ଅଚଲ ବିପତି କୈ ନେଈଂ ॥

ଦୋ. କଵନେଂ ଅଵସର କା ଭଯଉ ଗଯଉଁ ନାରି ବିସ୍ଵାସ।
ଜୋଗ ସିଦ୍ଧି ଫଲ ସମଯ ଜିମି ଜତିହି ଅବିଦ୍ଯା ନାସ ॥ ୨୯ ॥
ଏହି ବିଧି ରାଉ ମନହିଂ ମନ ଝାଁଖା। ଦେଖି କୁଭାଁତି କୁମତି ମନ ମାଖା ॥
ଭରତୁ କି ରାଉର ପୂତ ନ ହୋହୀଂ। ଆନେହୁ ମୋଲ ବେସାହି କି ମୋହୀ ॥
ଜୋ ସୁନି ସରୁ ଅସ ଲାଗ ତୁମ୍ହାରେଂ। କାହେ ନ ବୋଲହୁ ବଚନୁ ସଁଭାରେ ॥
ଦେହୁ ଉତରୁ ଅନୁ କରହୁ କି ନାହୀଂ। ସତ୍ଯସଂଧ ତୁମ୍ହ ରଘୁକୁଲ ମାହୀଂ ॥
ଦେନ କହେହୁ ଅବ ଜନି ବରୁ ଦେହୂ। ତଜହୁଁ ସତ୍ଯ ଜଗ ଅପଜସୁ ଲେହୂ ॥
ସତ୍ଯ ସରାହି କହେହୁ ବରୁ ଦେନା। ଜାନେହୁ ଲେଇହି ମାଗି ଚବେନା ॥
ସିବି ଦଧୀଚି ବଲି ଜୋ କଛୁ ଭାଷା। ତନୁ ଧନୁ ତଜେଉ ବଚନ ପନୁ ରାଖା ॥
ଅତି କଟୁ ବଚନ କହତି କୈକେଈ। ମାନହୁଁ ଲୋନ ଜରେ ପର ଦେଈ ॥

ଦୋ. ଧରମ ଧୁରଂଧର ଧୀର ଧରି ନଯନ ଉଘାରେ ରାଯଁ।
ସିରୁ ଧୁନି ଲୀନ୍ହି ଉସାସ ଅସି ମାରେସି ମୋହି କୁଠାଯଁ ॥ ୩୦ ॥
ଆଗେଂ ଦୀଖି ଜରତ ରିସ ଭାରୀ। ମନହୁଁ ରୋଷ ତରଵାରି ଉଘାରୀ ॥
ମୂଠି କୁବୁଦ୍ଧି ଧାର ନିଠୁରାଈ। ଧରୀ କୂବରୀଂ ସାନ ବନାଈ ॥
ଲଖୀ ମହୀପ କରାଲ କଠୋରା। ସତ୍ଯ କି ଜୀଵନୁ ଲେଇହି ମୋରା ॥
ବୋଲେ ରାଉ କଠିନ କରି ଛାତୀ। ବାନୀ ସବିନଯ ତାସୁ ସୋହାତୀ ॥
ପ୍ରିଯା ବଚନ କସ କହସି କୁଭାଁତୀ। ଭୀର ପ୍ରତୀତି ପ୍ରୀତି କରି ହାଁତୀ ॥
ମୋରେଂ ଭରତୁ ରାମୁ ଦୁଇ ଆଁଖୀ। ସତ୍ଯ କହଉଁ କରି ସଂକରୂ ସାଖୀ ॥
ଅଵସି ଦୂତୁ ମୈଂ ପଠଇବ ପ୍ରାତା। ଐହହିଂ ବେଗି ସୁନତ ଦୋଉ ଭ୍ରାତା ॥
ସୁଦିନ ସୋଧି ସବୁ ସାଜୁ ସଜାଈ। ଦେଉଁ ଭରତ କହୁଁ ରାଜୁ ବଜାଈ ॥

ଦୋ. ଲୋଭୁ ନ ରାମହି ରାଜୁ କର ବହୁତ ଭରତ ପର ପ୍ରୀତି।
ମୈଂ ବଡ ଛୋଟ ବିଚାରି ଜିଯଁ କରତ ରହେଉଁ ନୃପନୀତି ॥ ୩୧ ॥
ରାମ ସପଥ ସତ କହୂଁ ସୁଭାଊ। ରାମମାତୁ କଛୁ କହେଉ ନ କାଊ ॥
ମୈଂ ସବୁ କୀନ୍ହ ତୋହି ବିନୁ ପୂଁଛେଂ। ତେହି ତେଂ ପରେଉ ମନୋରଥୁ ଛୂଛେଂ ॥
ରିସ ପରିହରୂ ଅବ ମଂଗଲ ସାଜୂ। କଛୁ ଦିନ ଗଏଁ ଭରତ ଜୁବରାଜୂ ॥
ଏକହି ବାତ ମୋହି ଦୁଖୁ ଲାଗା। ବର ଦୂସର ଅସମଂଜସ ମାଗା ॥
ଅଜହୁଁ ହୃଦଯ ଜରତ ତେହି ଆଁଚା। ରିସ ପରିହାସ କି ସାଁଚେହୁଁ ସାଁଚା ॥
କହୁ ତଜି ରୋଷୁ ରାମ ଅପରାଧୂ। ସବୁ କୋଉ କହଇ ରାମୁ ସୁଠି ସାଧୂ ॥
ତୁହୂଁ ସରାହସି କରସି ସନେହୂ। ଅବ ସୁନି ମୋହି ଭଯଉ ସଂଦେହୂ ॥
ଜାସୁ ସୁଭାଉ ଅରିହି ଅନୁକୂଲା। ସୋ କିମି କରିହି ମାତୁ ପ୍ରତିକୂଲା ॥

ଦୋ. ପ୍ରିଯା ହାସ ରିସ ପରିହରହି ମାଗୁ ବିଚାରି ବିବେକୁ।
ଜେହିଂ ଦେଖାଁ ଅବ ନଯନ ଭରି ଭରତ ରାଜ ଅଭିଷେକୁ ॥ ୩୨ ॥
ଜିଐ ମୀନ ବରୂ ବାରି ବିହୀନା। ମନି ବିନୁ ଫନିକୁ ଜିଐ ଦୁଖ ଦୀନା ॥
କହଉଁ ସୁଭାଉ ନ ଛଲୁ ମନ ମାହୀଂ। ଜୀଵନୁ ମୋର ରାମ ବିନୁ ନାହୀଂ ॥
ସମୁଝି ଦେଖୁ ଜିଯଁ ପ୍ରିଯା ପ୍ରବୀନା। ଜୀଵନୁ ରାମ ଦରସ ଆଧୀନା ॥
ସୁନି ମ୍ରଦୁ ବଚନ କୁମତି ଅତି ଜରଈ। ମନହୁଁ ଅନଲ ଆହୁତି ଘୃତ ପରଈ ॥
କହଇ କରହୁ କିନ କୋଟି ଉପାଯା। ଇହାଁ ନ ଲାଗିହି ରାଉରି ମାଯା ॥
ଦେହୁ କି ଲେହୁ ଅଜସୁ କରି ନାହୀଂ। ମୋହି ନ ବହୁତ ପ୍ରପଂଚ ସୋହାହୀଂ।
ରାମୁ ସାଧୁ ତୁମ୍ହ ସାଧୁ ସଯାନେ। ରାମମାତୁ ଭଲି ସବ ପହିଚାନେ ॥
ଜସ କୌସିଲାଁ ମୋର ଭଲ ତାକା। ତସ ଫଲୁ ଉନ୍ହହି ଦେଉଁ କରି ସାକା ॥

ଦୋ. ହୋତ ପ୍ରାତ ମୁନିବେଷ ଧରି ଜୌଂ ନ ରାମୁ ବନ ଜାହିଂ।
ମୋର ମରନୁ ରାଉର ଅଜସ ନୃପ ସମୁଝିଅ ମନ ମାହିଂ ॥ ୩୩ ॥
ଅସ କହି କୁଟିଲ ଭଈ ଉଠି ଠାଢୀ। ମାନହୁଁ ରୋଷ ତରଂଗିନି ବାଢୀ ॥
ପାପ ପହାର ପ୍ରଗଟ ଭଇ ସୋଈ। ଭରୀ କ୍ରୋଧ ଜଲ ଜାଇ ନ ଜୋଈ ॥
ଦୋଉ ବର କୂଲ କଠିନ ହଠ ଧାରା। ଭଵଁର କୂବରୀ ବଚନ ପ୍ରଚାରା ॥
ଢାହତ ଭୂପରୂପ ତରୁ ମୂଲା। ଚଲୀ ବିପତି ବାରିଧି ଅନୁକୂଲା ॥
ଲଖୀ ନରେସ ବାତ ଫୁରି ସାଁଚୀ। ତିଯ ମିସ ମୀଚୁ ସୀସ ପର ନାଚୀ ॥
ଗହି ପଦ ବିନଯ କୀନ୍ହ ବୈଠାରୀ। ଜନି ଦିନକର କୁଲ ହୋସି କୁଠାରୀ ॥
ମାଗୁ ମାଥ ଅବହୀଂ ଦେଉଁ ତୋହୀ। ରାମ ବିରହଁ ଜନି ମାରସି ମୋହୀ ॥
ରାଖୁ ରାମ କହୁଁ ଜେହି ତେହି ଭାଁତୀ। ନାହିଂ ତ ଜରିହି ଜନମ ଭରି ଛାତୀ ॥

ଦୋ. ଦେଖୀ ବ୍ଯାଧି ଅସାଧ ନୃପୁ ପରେଉ ଧରନି ଧୁନି ମାଥ।
କହତ ପରମ ଆରତ ବଚନ ରାମ ରାମ ରଘୁନାଥ ॥ ୩୪ ॥
ବ୍ଯାକୁଲ ରାଉ ସିଥିଲ ସବ ଗାତା। କରିନି କଲପତରୁ ମନହୁଁ ନିପାତା ॥
କଂଠୁ ସୂଖ ମୁଖ ଆଵ ନ ବାନୀ। ଜନୁ ପାଠୀନୁ ଦୀନ ବିନୁ ପାନୀ ॥
ପୁନି କହ କଟୁ କଠୋର କୈକେଈ। ମନହୁଁ ଘାଯ ମହୁଁ ମାହୁର ଦେଈ ॥
ଜୌଂ ଅଂତହୁଁ ଅସ କରତବୁ ରହେଊ। ମାଗୁ ମାଗୁ ତୁମ୍ହ କେହିଂ ବଲ କହେଊ ॥
ଦୁଇ କି ହୋଇ ଏକ ସମଯ ଭୁଆଲା। ହଁସବ ଠଠାଇ ଫୁଲାଉବ ଗାଲା ॥
ଦାନି କହାଉବ ଅରୁ କୃପନାଈ। ହୋଇ କି ଖେମ କୁସଲ ରୌତାଈ ॥
ଛାଡହୁ ବଚନୁ କି ଧୀରଜୁ ଧରହୂ। ଜନି ଅବଲା ଜିମି କରୁନା କରହୂ ॥
ତନୁ ତିଯ ତନଯ ଧାମୁ ଧନୁ ଧରନୀ। ସତ୍ଯସଂଧ କହୁଁ ତୃନ ସମ ବରନୀ ॥

ଦୋ. ମରମ ବଚନ ସୁନି ରାଉ କହ କହୁ କଛୁ ଦୋଷୁ ନ ତୋର।
ଲାଗେଉ ତୋହି ପିସାଚ ଜିମି କାଲୁ କହାଵତ ମୋର ॥ ୩୫ ॥
û

ଚହତ ନ ଭରତ ଭୂପତହି ଭୋରେଂ। ବିଧି ବସ କୁମତି ବସୀ ଜିଯ ତୋରେଂ ॥
ସୋ ସବୁ ମୋର ପାପ ପରିନାମୂ। ଭଯଉ କୁଠାହର ଜେହିଂ ବିଧି ବାମୂ ॥
ସୁବସ ବସିହି ଫିରି ଅଵଧ ସୁହାଈ। ସବ ଗୁନ ଧାମ ରାମ ପ୍ରଭୁତାଈ ॥
କରିହହିଂ ଭାଇ ସକଲ ସେଵକାଈ। ହୋଇହି ତିହୁଁ ପୁର ରାମ ବଡାଈ ॥
ତୋର କଲଂକୁ ମୋର ପଛିତାଊ। ମୁଏହୁଁ ନ ମିଟହି ନ ଜାଇହି କାଊ ॥
ଅବ ତୋହି ନୀକ ଲାଗ କରୁ ସୋଈ। ଲୋଚନ ଓଟ ବୈଠୁ ମୁହୁ ଗୋଈ ॥
ଜବ ଲଗି ଜିଔଂ କହଉଁ କର ଜୋରୀ। ତବ ଲଗି ଜନି କଛୁ କହସି ବହୋରୀ ॥
ଫିରି ପଛିତୈହସି ଅଂତ ଅଭାଗୀ। ମାରସି ଗାଇ ନହାରୁ ଲାଗୀ ॥

ଦୋ. ପରେଉ ରାଉ କହି କୋଟି ବିଧି କାହେ କରସି ନିଦାନୁ।
କପଟ ସଯାନି ନ କହତି କଛୁ ଜାଗତି ମନହୁଁ ମସାନୁ ॥ ୩୬ ॥
ରାମ ରାମ ରଟ ବିକଲ ଭୁଆଲୂ। ଜନୁ ବିନୁ ପଂଖ ବିହଂଗ ବେହାଲୂ ॥
ହୃଦଯଁ ମନାଵ ଭୋରୁ ଜନି ହୋଈ। ରାମହି ଜାଇ କହୈ ଜନି କୋଈ ॥
ଉଦଉ କରହୁ ଜନି ରବି ରଘୁକୁଲ ଗୁର। ଅଵଧ ବିଲୋକି ସୂଲ ହୋଇହି ଉର ॥
ଭୂପ ପ୍ରୀତି କୈକଇ କଠିନାଈ। ଉଭଯ ଅଵଧି ବିଧି ରଚୀ ବନାଈ ॥
ବିଲପତ ନୃପହି ଭଯଉ ଭିନୁସାରା। ବୀନା ବେନୁ ସଂଖ ଧୁନି ଦ୍ଵାରା ॥
ପଢହିଂ ଭାଟ ଗୁନ ଗାଵହିଂ ଗାଯକ। ସୁନତ ନୃପହି ଜନୁ ଲାଗହିଂ ସାଯକ ॥
ମଂଗଲ ସକଲ ସୋହାହିଂ ନ କୈସେଂ। ସହଗାମିନିହି ବିଭୂଷନ ଜୈସେଂ ॥
ତେହିଂ ନିସି ନୀଦ ପରୀ ନହି କାହୂ। ରାମ ଦରସ ଲାଲସା ଉଛାହୂ ॥

ଦୋ. ଦ୍ଵାର ଭୀର ସେଵକ ସଚିଵ କହହିଂ ଉଦିତ ରବି ଦେଖି।
ଜାଗେଉ ଅଜହୁଁ ନ ଅଵଧପତି କାରନୁ କଵନୁ ବିସେଷି ॥ ୩୭ ॥
ପଛିଲେ ପହର ଭୂପୁ ନିତ ଜାଗା। ଆଜୁ ହମହି ବଡ ଅଚରଜୁ ଲାଗା ॥
ଜାହୁ ସୁମଂତ୍ର ଜଗାଵହୁ ଜାଈ। କୀଜିଅ କାଜୁ ରଜାଯସୁ ପାଈ ॥
ଗଏ ସୁମଂତ୍ରୁ ତବ ରାଉର ମାହୀ। ଦେଖି ଭଯାଵନ ଜାତ ଡେରାହୀଂ ॥
ଧାଇ ଖାଇ ଜନୁ ଜାଇ ନ ହେରା। ମାନହୁଁ ବିପତି ବିଷାଦ ବସେରା ॥
ପୂଛେଂ କୋଉ ନ ଊତରୁ ଦେଈ। ଗଏ ଜେଂହିଂ ଭଵନ ଭୂପ କୈକୈଈ ॥
କହି ଜଯଜୀଵ ବୈଠ ସିରୁ ନାଈ। ଦୈଖି ଭୂପ ଗତି ଗଯଉ ସୁଖାଈ ॥
ସୋଚ ବିକଲ ବିବରନ ମହି ପରେଊ। ମାନହୁଁ କମଲ ମୂଲୁ ପରିହରେଊ ॥
ସଚିଉ ସଭୀତ ସକଇ ନହିଂ ପୂଁଛୀ। ବୋଲୀ ଅସୁଭ ଭରୀ ସୁଭ ଛୂଛୀ ॥

ଦୋ. ପରୀ ନ ରାଜହି ନୀଦ ନିସି ହେତୁ ଜାନ ଜଗଦୀସୁ।
ରାମୁ ରାମୁ ରଟି ଭୋରୁ କିଯ କହଇ ନ ମରମୁ ମହୀସୁ ॥ ୩୮ ॥
ଆନହୁ ରାମହି ବେଗି ବୋଲାଈ। ସମାଚାର ତବ ପୂଁଛେହୁ ଆଈ ॥
ଚଲେଉ ସୁମଂତ୍ର ରାଯ ରୂଖ ଜାନୀ। ଲଖୀ କୁଚାଲି କୀନ୍ହି କଛୁ ରାନୀ ॥
ସୋଚ ବିକଲ ମଗ ପରଇ ନ ପାଊ। ରାମହି ବୋଲି କହିହି କା ରାଊ ॥
ଉର ଧରି ଧୀରଜୁ ଗଯଉ ଦୁଆରେଂ। ପୂଛଁହିଂ ସକଲ ଦେଖି ମନୁ ମାରେଂ ॥
ସମାଧାନୁ କରି ସୋ ସବହୀ କା। ଗଯଉ ଜହାଁ ଦିନକର କୁଲ ଟୀକା ॥
ରାମୁ ସୁମଂତ୍ରହି ଆଵତ ଦେଖା। ଆଦରୁ କୀନ୍ହ ପିତା ସମ ଲେଖା ॥
ନିରଖି ବଦନୁ କହି ଭୂପ ରଜାଈ। ରଘୁକୁଲଦୀପହି ଚଲେଉ ଲେଵାଈ ॥
ରାମୁ କୁଭାଁତି ସଚିଵ ସଁଗ ଜାହୀଂ। ଦେଖି ଲୋଗ ଜହଁ ତହଁ ବିଲଖାହୀଂ ॥

ଦୋ. ଜାଇ ଦୀଖ ରଘୁବଂସମନି ନରପତି ନିପଟ କୁସାଜୁ ॥
ସହମି ପରେଉ ଲଖି ସିଂଘିନିହି ମନହୁଁ ବୃଦ୍ଧ ଗଜରାଜୁ ॥ ୩୯ ॥
ସୂଖହିଂ ଅଧର ଜରଇ ସବୁ ଅଂଗୂ। ମନହୁଁ ଦୀନ ମନିହୀନ ଭୁଅଂଗୂ ॥
ସରୁଷ ସମୀପ ଦୀଖି କୈକେଈ। ମାନହୁଁ ମୀଚୁ ଘରୀ ଗନି ଲେଈ ॥
କରୁନାମଯ ମୃଦୁ ରାମ ସୁଭାଊ। ପ୍ରଥମ ଦୀଖ ଦୁଖୁ ସୁନା ନ କାଊ ॥
ତଦପି ଧୀର ଧରି ସମଉ ବିଚାରୀ। ପୂଁଛୀ ମଧୁର ବଚନ ମହତାରୀ ॥
ମୋହି କହୁ ମାତୁ ତାତ ଦୁଖ କାରନ। କରିଅ ଜତନ ଜେହିଂ ହୋଇ ନିଵାରନ ॥
ସୁନହୁ ରାମ ସବୁ କାରନ ଏହୂ। ରାଜହି ତୁମ ପର ବହୁତ ସନେହୂ ॥
ଦେନ କହେନ୍ହି ମୋହି ଦୁଇ ବରଦାନା। ମାଗେଉଁ ଜୋ କଛୁ ମୋହି ସୋହାନା।
ସୋ ସୁନି ଭଯଉ ଭୂପ ଉର ସୋଚୂ। ଛାଡି ନ ସକହିଂ ତୁମ୍ହାର ସଁକୋଚୂ ॥

ଦୋ. ସୁତ ସନେହ ଇତ ବଚନୁ ଉତ ସଂକଟ ପରେଉ ନରେସୁ।
ସକହୁ ନ ଆଯସୁ ଧରହୁ ସିର ମେଟହୁ କଠିନ କଲେସୁ ॥ ୪୦ ॥
ନିଧରକ ବୈଠି କହଇ କଟୁ ବାନୀ। ସୁନତ କଠିନତା ଅତି ଅକୁଲାନୀ ॥
ଜୀଭ କମାନ ବଚନ ସର ନାନା। ମନହୁଁ ମହିପ ମୃଦୁ ଲଚ୍ଛ ସମାନା ॥
ଜନୁ କଠୋରପନୁ ଧରେଂ ସରୀରୂ। ସିଖଇ ଧନୁଷବିଦ୍ଯା ବର ବୀରୂ ॥
ସବ ପ୍ରସଂଗୁ ରଘୁପତିହି ସୁନାଈ। ବୈଠି ମନହୁଁ ତନୁ ଧରି ନିଠୁରାଈ ॥
ମନ ମୁସକାଇ ଭାନୁକୁଲ ଭାନୁ। ରାମୁ ସହଜ ଆନଂଦ ନିଧାନୂ ॥
ବୋଲେ ବଚନ ବିଗତ ସବ ଦୂଷନ। ମୃଦୁ ମଂଜୁଲ ଜନୁ ବାଗ ବିଭୂଷନ ॥
ସୁନୁ ଜନନୀ ସୋଇ ସୁତୁ ବଡଭାଗୀ। ଜୋ ପିତୁ ମାତୁ ବଚନ ଅନୁରାଗୀ ॥
ତନଯ ମାତୁ ପିତୁ ତୋଷନିହାରା। ଦୁର୍ଲଭ ଜନନି ସକଲ ସଂସାରା ॥

ଦୋ. ମୁନିଗନ ମିଲନୁ ବିସେଷି ବନ ସବହି ଭାଁତି ହିତ ମୋର।
ତେହି ମହଁ ପିତୁ ଆଯସୁ ବହୁରି ସଂମତ ଜନନୀ ତୋର ॥ ୪୧ ॥
ଭରତ ପ୍ରାନପ୍ରିଯ ପାଵହିଂ ରାଜୂ। ବିଧି ସବ ବିଧି ମୋହି ସନମୁଖ ଆଜୁ।
ଜୋଂ ନ ଜାଉଁ ବନ ଐସେହୁ କାଜା। ପ୍ରଥମ ଗନିଅ ମୋହି ମୂଢ ସମାଜା ॥
ସେଵହିଂ ଅରଁଡୁ କଲପତରୁ ତ୍ଯାଗୀ। ପରିହରି ଅମୃତ ଲେହିଂ ବିଷୁ ମାଗୀ ॥
ତେଉ ନ ପାଇ ଅସ ସମଉ ଚୁକାହୀଂ। ଦେଖୁ ବିଚାରି ମାତୁ ମନ ମାହୀଂ ॥
ଅଂବ ଏକ ଦୁଖୁ ମୋହି ବିସେଷୀ। ନିପଟ ବିକଲ ନରନାଯକୁ ଦେଖୀ ॥
ଥୋରିହିଂ ବାତ ପିତହି ଦୁଖ ଭାରୀ। ହୋତି ପ୍ରତୀତି ନ ମୋହି ମହତାରୀ ॥
ରାଉ ଧୀର ଗୁନ ଉଦଧି ଅଗାଧୂ। ଭା ମୋହି ତେ କଛୁ ବଡ ଅପରାଧୂ ॥
ଜାତେଂ ମୋହି ନ କହତ କଛୁ ରାଊ। ମୋରି ସପଥ ତୋହି କହୁ ସତିଭାଊ ॥

ଦୋ. ସହଜ ସରଲ ରଘୁବର ବଚନ କୁମତି କୁଟିଲ କରି ଜାନ।
ଚଲଇ ଜୋଂକ ଜଲ ବକ୍ରଗତି ଜଦ୍ଯପି ସଲିଲୁ ସମାନ ॥ ୪୨ ॥
ରହସୀ ରାନି ରାମ ରୁଖ ପାଈ। ବୋଲୀ କପଟ ସନେହୁ ଜନାଈ ॥
ସପଥ ତୁମ୍ହାର ଭରତ କୈ ଆନା। ହେତୁ ନ ଦୂସର ମୈ କଛୁ ଜାନା ॥
ତୁମ୍ହ ଅପରାଧ ଜୋଗୁ ନହିଂ ତାତା। ଜନନୀ ଜନକ ବଂଧୁ ସୁଖଦାତା ॥
ରାମ ସତ୍ଯ ସବୁ ଜୋ କଛୁ କହହୂ। ତୁମ୍ହ ପିତୁ ମାତୁ ବଚନ ରତ ଅହହୂ ॥
ପିତହି ବୁଝାଇ କହହୁ ବଲି ସୋଈ। ଚୌଥେଂପନ ଜେହିଂ ଅଜସୁ ନ ହୋଈ ॥
ତୁମ୍ହ ସମ ସୁଅନ ସୁକୃତ ଜେହିଂ ଦୀନ୍ହେ। ଉଚିତ ନ ତାସୁ ନିରାଦରୁ କୀନ୍ହେ ॥
ଲାଗହିଂ କୁମୁଖ ବଚନ ସୁଭ କୈସେ। ମଗହଁ ଗଯାଦିକ ତୀରଥ ଜୈସେ ॥
ରାମହି ମାତୁ ବଚନ ସବ ଭାଏ। ଜିମି ସୁରସରି ଗତ ସଲିଲ ସୁହାଏ ॥

ଦୋ. ଗଇ ମୁରୁଛା ରାମହି ସୁମିରି ନୃପ ଫିରି କରଵଟ ଲୀନ୍ହ।
ସଚିଵ ରାମ ଆଗମନ କହି ବିନଯ ସମଯ ସମ କୀନ୍ହ ॥ ୪୩ ॥
ଅଵନିପ ଅକନି ରାମୁ ପଗୁ ଧାରେ। ଧରି ଧୀରଜୁ ତବ ନଯନ ଉଘାରେ ॥
ସଚିଵଁ ସଁଭାରି ରାଉ ବୈଠାରେ। ଚରନ ପରତ ନୃପ ରାମୁ ନିହାରେ ॥
ଲିଏ ସନେହ ବିକଲ ଉର ଲାଈ। ଗୈ ମନି ମନହୁଁ ଫନିକ ଫିରି ପାଈ ॥
ରାମହି ଚିତଇ ରହେଉ ନରନାହୂ। ଚଲା ବିଲୋଚନ ବାରି ପ୍ରବାହୂ ॥
ସୋକ ବିବସ କଛୁ କହୈ ନ ପାରା। ହୃଦଯଁ ଲଗାଵତ ବାରହିଂ ବାରା ॥
ବିଧିହି ମନାଵ ରାଉ ମନ ମାହୀଂ। ଜେହିଂ ରଘୁନାଥ ନ କାନନ ଜାହୀଂ ॥
ସୁମିରି ମହେସହି କହଇ ନିହୋରୀ। ବିନତୀ ସୁନହୁ ସଦାସିଵ ମୋରୀ ॥
ଆସୁତୋଷ ତୁମ୍ହ ଅଵଢର ଦାନୀ। ଆରତି ହରହୁ ଦୀନ ଜନୁ ଜାନୀ ॥

ଦୋ. ତୁମ୍ହ ପ୍ରେରକ ସବ କେ ହୃଦଯଁ ସୋ ମତି ରାମହି ଦେହୁ।
ବଚନୁ ମୋର ତଜି ରହହି ଘର ପରିହରି ସୀଲୁ ସନେହୁ ॥ ୪୪ ॥
ଅଜସୁ ହୋଉ ଜଗ ସୁଜସୁ ନସାଊ। ନରକ ପରୌ ବରୁ ସୁରପୁରୁ ଜାଊ ॥
ସବ ଦୁଖ ଦୁସହ ସହାଵହୁ ମୋହୀ। ଲୋଚନ ଓଟ ରାମୁ ଜନି ହୋଂହୀ ॥
ଅସ ମନ ଗୁନଇ ରାଉ ନହିଂ ବୋଲା। ପୀପର ପାତ ସରିସ ମନୁ ଡୋଲା ॥
ରଘୁପତି ପିତହି ପ୍ରେମବସ ଜାନୀ। ପୁନି କଛୁ କହିହି ମାତୁ ଅନୁମାନୀ ॥
ଦେସ କାଲ ଅଵସର ଅନୁସାରୀ। ବୋଲେ ବଚନ ବିନୀତ ବିଚାରୀ ॥
ତାତ କହଉଁ କଛୁ କରଉଁ ଢିଠାଈ। ଅନୁଚିତୁ ଛମବ ଜାନି ଲରିକାଈ ॥
ଅତି ଲଘୁ ବାତ ଲାଗି ଦୁଖୁ ପାଵା। କାହୁଁ ନ ମୋହି କହି ପ୍ରଥମ ଜନାଵା ॥
ଦେଖି ଗୋସାଇଁହି ପୂଁଛିଉଁ ମାତା। ସୁନି ପ୍ରସଂଗୁ ଭଏ ସୀତଲ ଗାତା ॥

ଦୋ. ମଂଗଲ ସମଯ ସନେହ ବସ ସୋଚ ପରିହରିଅ ତାତ।
ଆଯସୁ ଦେଇଅ ହରଷି ହିଯଁ କହି ପୁଲକେ ପ୍ରଭୁ ଗାତ ॥ ୪୫ ॥
ଧନ୍ଯ ଜନମୁ ଜଗତୀତଲ ତାସୂ। ପିତହି ପ୍ରମୋଦୁ ଚରିତ ସୁନି ଜାସୂ ॥
ଚାରି ପଦାରଥ କରତଲ ତାକେଂ। ପ୍ରିଯ ପିତୁ ମାତୁ ପ୍ରାନ ସମ ଜାକେଂ ॥
ଆଯସୁ ପାଲି ଜନମ ଫଲୁ ପାଈ। ଐହଉଁ ବେଗିହିଂ ହୋଉ ରଜାଈ ॥
ବିଦା ମାତୁ ସନ ଆଵଉଁ ମାଗୀ। ଚଲିହଉଁ ବନହି ବହୁରି ପଗ ଲାଗୀ ॥
ଅସ କହି ରାମ ଗଵନୁ ତବ କୀନ୍ହା। ଭୂପ ସୋକ ବସୁ ଉତରୁ ନ ଦୀନ୍ହା ॥
ନଗର ବ୍ଯାପି ଗଇ ବାତ ସୁତୀଛୀ। ଛୁଅତ ଚଢୀ ଜନୁ ସବ ତନ ବୀଛୀ ॥
ସୁନି ଭଏ ବିକଲ ସକଲ ନର ନାରୀ। ବେଲି ବିଟପ ଜିମି ଦେଖି ଦଵାରୀ ॥
ଜୋ ଜହଁ ସୁନଇ ଧୁନଇ ସିରୁ ସୋଈ। ବଡ ବିଷାଦୁ ନହିଂ ଧୀରଜୁ ହୋଈ ॥

ଦୋ. ମୁଖ ସୁଖାହିଂ ଲୋଚନ ସ୍ତ୍ରଵହି ସୋକୁ ନ ହୃଦଯଁ ସମାଇ।
ମନହୁଁ କରୁନ ରସ କଟକଈ ଉତରୀ ଅଵଧ ବଜାଇ ॥ ୪୬ ॥
ମିଲେହି ମାଝ ବିଧି ବାତ ବେଗାରୀ। ଜହଁ ତହଁ ଦେହିଂ କୈକେଇହି ଗାରୀ ॥
ଏହି ପାପିନିହି ବୂଝି କା ପରେଊ। ଛାଇ ଭଵନ ପର ପାଵକୁ ଧରେଊ ॥
ନିଜ କର ନଯନ କାଢି ଚହ ଦୀଖା। ଡାରି ସୁଧା ବିଷୁ ଚାହତ ଚୀଖା ॥
କୁଟିଲ କଠୋର କୁବୁଦ୍ଧି ଅଭାଗୀ। ଭଇ ରଘୁବଂସ ବେନୁ ବନ ଆଗୀ ॥
ପାଲଵ ବୈଠି ପେଡୁ ଏହିଂ କାଟା। ସୁଖ ମହୁଁ ସୋକ ଠାଟୁ ଧରି ଠାଟା ॥
ସଦା ରାମୁ ଏହି ପ୍ରାନ ସମାନା। କାରନ କଵନ କୁଟିଲପନୁ ଠାନା ॥
ସତ୍ଯ କହହିଂ କବି ନାରି ସୁଭାଊ। ସବ ବିଧି ଅଗହୁ ଅଗାଧ ଦୁରାଊ ॥
ନିଜ ପ୍ରତିବିଂବୁ ବରୁକୁ ଗହି ଜାଈ। ଜାନି ନ ଜାଇ ନାରି ଗତି ଭାଈ ॥

ଦୋ. କାହ ନ ପାଵକୁ ଜାରି ସକ କା ନ ସମୁଦ୍ର ସମାଇ।
କା ନ କରୈ ଅବଲା ପ୍ରବଲ କେହି ଜଗ କାଲୁ ନ ଖାଇ ॥ ୪୭ ॥
କା ସୁନାଇ ବିଧି କାହ ସୁନାଵା। କା ଦେଖାଇ ଚହ କାହ ଦେଖାଵା ॥
ଏକ କହହିଂ ଭଲ ଭୂପ ନ କୀନ୍ହା। ବରୁ ବିଚାରି ନହିଂ କୁମତିହି ଦୀନ୍ହା ॥
ଜୋ ହଠି ଭଯଉ ସକଲ ଦୁଖ ଭାଜନୁ। ଅବଲା ବିବସ ଗ୍ଯାନୁ ଗୁନୁ ଗା ଜନୁ ॥
ଏକ ଧରମ ପରମିତି ପହିଚାନେ। ନୃପହି ଦୋସୁ ନହିଂ ଦେହିଂ ସଯାନେ ॥
ସିବି ଦଧୀଚି ହରିଚଂଦ କହାନୀ। ଏକ ଏକ ସନ କହହିଂ ବଖାନୀ ॥
ଏକ ଭରତ କର ସଂମତ କହହୀଂ। ଏକ ଉଦାସ ଭାଯଁ ସୁନି ରହହୀଂ ॥
କାନ ମୂଦି କର ରଦ ଗହି ଜୀହା। ଏକ କହହିଂ ଯହ ବାତ ଅଲୀହା ॥
ସୁକୃତ ଜାହିଂ ଅସ କହତ ତୁମ୍ହାରେ। ରାମୁ ଭରତ କହୁଁ ପ୍ରାନପିଆରେ ॥

ଦୋ. ଚଂଦୁ ଚଵୈ ବରୁ ଅନଲ କନ ସୁଧା ହୋଇ ବିଷତୂଲ।
ସପନେହୁଁ କବହୁଁ ନ କରହିଂ କିଛୁ ଭରତୁ ରାମ ପ୍ରତିକୂଲ ॥ ୪୮ ॥
ଏକ ବିଧାତହିଂ ଦୂଷନୁ ଦେଂହୀଂ। ସୁଧା ଦେଖାଇ ଦୀନ୍ହ ବିଷୁ ଜେହୀଂ ॥
ଖରଭରୁ ନଗର ସୋଚୁ ସବ କାହୂ। ଦୁସହ ଦାହୁ ଉର ମିଟା ଉଛାହୂ ॥
ବିପ୍ରବଧୂ କୁଲମାନ୍ଯ ଜଠେରୀ। ଜେ ପ୍ରିଯ ପରମ କୈକେଈ କେରୀ ॥
ଲଗୀଂ ଦେନ ସିଖ ସୀଲୁ ସରାହୀ। ବଚନ ବାନସମ ଲାଗହିଂ ତାହୀ ॥
ଭରତୁ ନ ମୋହି ପ୍ରିଯ ରାମ ସମାନା। ସଦା କହହୁ ଯହୁ ସବୁ ଜଗୁ ଜାନା ॥
କରହୁ ରାମ ପର ସହଜ ସନେହୂ। କେହିଂ ଅପରାଧ ଆଜୁ ବନୁ ଦେହୂ ॥
କବହୁଁ ନ କିଯହୁ ସଵତି ଆରେସୂ। ପ୍ରୀତି ପ୍ରତୀତି ଜାନ ସବୁ ଦେସୂ ॥
କୌସଲ୍ଯାଁ ଅବ କାହ ବିଗାରା। ତୁମ୍ହ ଜେହି ଲାଗି ବଜ୍ର ପୁର ପାରା ॥

ଦୋ. ସୀଯ କି ପିଯ ସଁଗୁ ପରିହରିହି ଲଖନୁ କି ରହିହହିଂ ଧାମ।
ରାଜୁ କି ଭୂଁଜବ ଭରତ ପୁର ନୃପୁ କି ଜୀହି ବିନୁ ରାମ ॥ ୪୯ ॥
ଅସ ବିଚାରି ଉର ଛାଡହୁ କୋହୂ। ସୋକ କଲଂକ କୋଠି ଜନି ହୋହୂ ॥
ଭରତହି ଅଵସି ଦେହୁ ଜୁବରାଜୂ। କାନନ କାହ ରାମ କର କାଜୂ ॥
ନାହିନ ରାମୁ ରାଜ କେ ଭୂଖେ। ଧରମ ଧୁରୀନ ବିଷଯ ରସ ରୂଖେ ॥
ଗୁର ଗୃହ ବସହୁଁ ରାମୁ ତଜି ଗେହୂ। ନୃପ ସନ ଅସ ବରୁ ଦୂସର ଲେହୂ ॥
ଜୌଂ ନହିଂ ଲଗିହହୁ କହେଂ ହମାରେ। ନହିଂ ଲାଗିହି କଛୁ ହାଥ ତୁମ୍ହାରେ ॥
ଜୌଂ ପରିହାସ କୀନ୍ହି କଛୁ ହୋଈ। ତୌ କହି ପ୍ରଗଟ ଜନାଵହୁ ସୋଈ ॥
ରାମ ସରିସ ସୁତ କାନନ ଜୋଗୂ। କାହ କହିହି ସୁନି ତୁମ୍ହ କହୁଁ ଲୋଗୂ ॥
ଉଠହୁ ବେଗି ସୋଇ କରହୁ ଉପାଈ। ଜେହି ବିଧି ସୋକୁ କଲଂକୁ ନସାଈ ॥

ଛଂ. ଜେହି ଭାଁତି ସୋକୁ କଲଂକୁ ଜାଇ ଉପାଯ କରି କୁଲ ପାଲହୀ।
ହଠି ଫେରୁ ରାମହି ଜାତ ବନ ଜନି ବାତ ଦୂସରି ଚାଲହୀ ॥
ଜିମି ଭାନୁ ବିନୁ ଦିନୁ ପ୍ରାନ ବିନୁ ତନୁ ଚଂଦ ବିନୁ ଜିମି ଜାମିନୀ।
ତିମି ଅଵଧ ତୁଲସୀଦାସ ପ୍ରଭୁ ବିନୁ ସମୁଝି ଧୌଂ ଜିଯଁ ଭାମିନୀ ॥

ସୋ. ସଖିନ୍ହ ସିଖାଵନୁ ଦୀନ୍ହ ସୁନତ ମଧୁର ପରିନାମ ହିତ।
ତେଇଁ କଛୁ କାନ ନ କୀନ୍ହ କୁଟିଲ ପ୍ରବୋଧୀ କୂବରୀ ॥ ୫୦ ॥
ଉତରୁ ନ ଦେଇ ଦୁସହ ରିସ ରୂଖୀ। ମୃଗିନ୍ହ ଚିତଵ ଜନୁ ବାଘିନି ଭୂଖୀ ॥
ବ୍ଯାଧି ଅସାଧି ଜାନି ତିନ୍ହ ତ୍ଯାଗୀ। ଚଲୀଂ କହତ ମତିମଂଦ ଅଭାଗୀ ॥
ରାଜୁ କରତ ଯହ ଦୈଅଁ ବିଗୋଈ। କୀନ୍ହେସି ଅସ ଜସ କରଇ ନ କୋଈ ॥
ଏହି ବିଧି ବିଲପହିଂ ପୁର ନର ନାରୀଂ। ଦେହିଂ କୁଚାଲିହି କୋଟିକ ଗାରୀଂ ॥
ଜରହିଂ ବିଷମ ଜର ଲେହିଂ ଉସାସା। କଵନି ରାମ ବିନୁ ଜୀଵନ ଆସା ॥
ବିପୁଲ ବିଯୋଗ ପ୍ରଜା ଅକୁଲାନୀ। ଜନୁ ଜଲଚର ଗନ ସୂଖତ ପାନୀ ॥
ଅତି ବିଷାଦ ବସ ଲୋଗ ଲୋଗାଈ। ଗଏ ମାତୁ ପହିଂ ରାମୁ ଗୋସାଈ ॥
ମୁଖ ପ୍ରସନ୍ନ ଚିତ ଚୌଗୁନ ଚାଊ। ମିଟା ସୋଚୁ ଜନି ରାଖୈ ରାଊ ॥
ଦୋ. ନଵ ଗଯଂଦୁ ରଘୁବୀର ମନୁ ରାଜୁ ଅଲାନ ସମାନ।
ଛୂଟ ଜାନି ବନ ଗଵନୁ ସୁନି ଉର ଅନଂଦୁ ଅଧିକାନ ॥ ୫୧ ॥
ରଘୁକୁଲତିଲକ ଜୋରି ଦୋଉ ହାଥା। ମୁଦିତ ମାତୁ ପଦ ନାଯଉ ମାଥା ॥
ଦୀନ୍ହି ଅସୀସ ଲାଇ ଉର ଲୀନ୍ହେ। ଭୂଷନ ବସନ ନିଛାଵରି କୀନ୍ହେ ॥
ବାର ବାର ମୁଖ ଚୁଂବତି ମାତା। ନଯନ ନେହ ଜଲୁ ପୁଲକିତ ଗାତା ॥
ଗୋଦ ରାଖି ପୁନି ହୃଦଯଁ ଲଗାଏ। ସ୍ତ୍ରଵତ ପ୍ରେନରସ ପଯଦ ସୁହାଏ ॥
ପ୍ରେମୁ ପ୍ରମୋଦୁ ନ କଛୁ କହି ଜାଈ। ରଂକ ଧନଦ ପଦବୀ ଜନୁ ପାଈ ॥
ସାଦର ସୁଂଦର ବଦନୁ ନିହାରୀ। ବୋଲୀ ମଧୁର ବଚନ ମହତାରୀ ॥
କହହୁ ତାତ ଜନନୀ ବଲିହାରୀ। କବହିଂ ଲଗନ ମୁଦ ମଂଗଲକାରୀ ॥
ସୁକୃତ ସୀଲ ସୁଖ ସୀଵଁ ସୁହାଈ। ଜନମ ଲାଭ କଇ ଅଵଧି ଅଘାଈ ॥

ଦୋ. ଜେହି ଚାହତ ନର ନାରି ସବ ଅତି ଆରତ ଏହି ଭାଁତି।
ଜିମି ଚାତକ ଚାତକି ତୃଷିତ ବୃଷ୍ଟି ସରଦ ରିତୁ ସ୍ଵାତି ॥ ୫୨ ॥
ତାତ ଜାଉଁ ବଲି ବେଗି ନହାହୂ। ଜୋ ମନ ଭାଵ ମଧୁର କଛୁ ଖାହୂ ॥
ପିତୁ ସମୀପ ତବ ଜାଏହୁ ଭୈଆ। ଭଇ ବଡି ବାର ଜାଇ ବଲି ମୈଆ ॥
ମାତୁ ବଚନ ସୁନି ଅତି ଅନୁକୂଲା। ଜନୁ ସନେହ ସୁରତରୁ କେ ଫୂଲା ॥
ସୁଖ ମକରଂଦ ଭରେ ଶ୍ରିଯମୂଲା। ନିରଖି ରାମ ମନୁ ଭଵରୁଁ ନ ଭୂଲା ॥
ଧରମ ଧୁରୀନ ଧରମ ଗତି ଜାନୀ। କହେଉ ମାତୁ ସନ ଅତି ମୃଦୁ ବାନୀ ॥
ପିତାଁ ଦୀନ୍ହ ମୋହି କାନନ ରାଜୂ। ଜହଁ ସବ ଭାଁତି ମୋର ବଡ କାଜୂ ॥
ଆଯସୁ ଦେହି ମୁଦିତ ମନ ମାତା। ଜେହିଂ ମୁଦ ମଂଗଲ କାନନ ଜାତା ॥
ଜନି ସନେହ ବସ ଡରପସି ଭୋରେଂ। ଆନଁଦୁ ଅଂବ ଅନୁଗ୍ରହ ତୋରେଂ ॥

ଦୋ. ବରଷ ଚାରିଦସ ବିପିନ ବସି କରି ପିତୁ ବଚନ ପ୍ରମାନ।
ଆଇ ପାଯ ପୁନି ଦେଖିହଉଁ ମନୁ ଜନି କରସି ମଲାନ ॥ ୫୩ ॥
ବଚନ ବିନୀତ ମଧୁର ରଘୁବର କେ। ସର ସମ ଲଗେ ମାତୁ ଉର କରକେ ॥
ସହମି ସୂଖି ସୁନି ସୀତଲି ବାନୀ। ଜିମି ଜଵାସ ପରେଂ ପାଵସ ପାନୀ ॥
କହି ନ ଜାଇ କଛୁ ହୃଦଯ ବିଷାଦୂ। ମନହୁଁ ମୃଗୀ ସୁନି କେହରି ନାଦୂ ॥
ନଯନ ସଜଲ ତନ ଥର ଥର କାଁପୀ। ମାଜହି ଖାଇ ମୀନ ଜନୁ ମାପୀ ॥
ଧରି ଧୀରଜୁ ସୁତ ବଦନୁ ନିହାରୀ। ଗଦଗଦ ବଚନ କହତି ମହତାରୀ ॥
ତାତ ପିତହି ତୁମ୍ହ ପ୍ରାନପିଆରେ। ଦେଖି ମୁଦିତ ନିତ ଚରିତ ତୁମ୍ହାରେ ॥
ରାଜୁ ଦେନ କହୁଁ ସୁଭ ଦିନ ସାଧା। କହେଉ ଜାନ ବନ କେହିଂ ଅପରାଧା ॥
ତାତ ସୁନାଵହୁ ମୋହି ନିଦାନୂ। କୋ ଦିନକର କୁଲ ଭଯଉ କୃସାନୂ ॥

ଦୋ. ନିରଖି ରାମ ରୁଖ ସଚିଵସୁତ କାରନୁ କହେଉ ବୁଝାଇ।
ସୁନି ପ୍ରସଂଗୁ ରହି ମୂକ ଜିମି ଦସା ବରନି ନହିଂ ଜାଇ ॥ ୫୪ ॥
ରାଖି ନ ସକଇ ନ କହି ସକ ଜାହୂ। ଦୁହୂଁ ଭାଁତି ଉର ଦାରୁନ ଦାହୂ ॥
ଲିଖତ ସୁଧାକର ଗା ଲିଖି ରାହୂ। ବିଧି ଗତି ବାମ ସଦା ସବ କାହୂ ॥
ଧରମ ସନେହ ଉଭଯଁ ମତି ଘେରୀ। ଭଇ ଗତି ସାଁପ ଛୁଛୁଂଦରି କେରୀ ॥
ରାଖଉଁ ସୁତହି କରଉଁ ଅନୁରୋଧୂ। ଧରମୁ ଜାଇ ଅରୁ ବଂଧୁ ବିରୋଧୂ ॥
କହଉଁ ଜାନ ବନ ତୌ ବଡି ହାନୀ। ସଂକଟ ସୋଚ ବିବସ ଭଇ ରାନୀ ॥
ବହୁରି ସମୁଝି ତିଯ ଧରମୁ ସଯାନୀ। ରାମୁ ଭରତୁ ଦୋଉ ସୁତ ସମ ଜାନୀ ॥
ସରଲ ସୁଭାଉ ରାମ ମହତାରୀ। ବୋଲୀ ବଚନ ଧୀର ଧରି ଭାରୀ ॥
ତାତ ଜାଉଁ ବଲି କୀନ୍ହେହୁ ନୀକା। ପିତୁ ଆଯସୁ ସବ ଧରମକ ଟୀକା ॥

ଦୋ. ରାଜୁ ଦେନ କହି ଦୀନ୍ହ ବନୁ ମୋହି ନ ସୋ ଦୁଖ ଲେସୁ।
ତୁମ୍ହ ବିନୁ ଭରତହି ଭୂପତିହି ପ୍ରଜହି ପ୍ରଚଂଡ କଲେସୁ ॥ ୫୫ ॥
ଜୌଂ କେଵଲ ପିତୁ ଆଯସୁ ତାତା। ତୌ ଜନି ଜାହୁ ଜାନି ବଡି ମାତା ॥
ଜୌଂ ପିତୁ ମାତୁ କହେଉ ବନ ଜାନା। ତୌଂ କାନନ ସତ ଅଵଧ ସମାନା ॥
ପିତୁ ବନଦେଵ ମାତୁ ବନଦେଵୀ। ଖଗ ମୃଗ ଚରନ ସରୋରୁହ ସେଵୀ ॥
ଅଂତହୁଁ ଉଚିତ ନୃପହି ବନବାସୂ। ବଯ ବିଲୋକି ହିଯଁ ହୋଇ ହରାଁସୂ ॥
ବଡଭାଗୀ ବନୁ ଅଵଧ ଅଭାଗୀ। ଜୋ ରଘୁବଂସତିଲକ ତୁମ୍ହ ତ୍ଯାଗୀ ॥
ଜୌଂ ସୁତ କହୌ ସଂଗ ମୋହି ଲେହୂ। ତୁମ୍ହରେ ହୃଦଯଁ ହୋଇ ସଂଦେହୂ ॥
ପୂତ ପରମ ପ୍ରିଯ ତୁମ୍ହ ସବହୀ କେ। ପ୍ରାନ ପ୍ରାନ କେ ଜୀଵନ ଜୀ କେ ॥
ତେ ତୁମ୍ହ କହହୁ ମାତୁ ବନ ଜାଊଁ। ମୈଂ ସୁନି ବଚନ ବୈଠି ପଛିତାଊଁ ॥

ଦୋ. ଯହ ବିଚାରି ନହିଂ କରଉଁ ହଠ ଝୂଠ ସନେହୁ ବଢାଇ।
ମାନି ମାତୁ କର ନାତ ବଲି ସୁରତି ବିସରି ଜନି ଜାଇ ॥ ୫୬ ॥
ଦେଵ ପିତର ସବ ତୁନ୍ହହି ଗୋସାଈ। ରାଖହୁଁ ପଲକ ନଯନ କୀ ନାଈ ॥
ଅଵଧି ଅଂବୁ ପ୍ରିଯ ପରିଜନ ମୀନା। ତୁମ୍ହ କରୁନାକର ଧରମ ଧୁରୀନା ॥
ଅସ ବିଚାରି ସୋଇ କରହୁ ଉପାଈ। ସବହି ଜିଅତ ଜେହିଂ ଭେଂଟେହୁ ଆଈ ॥
ଜାହୁ ସୁଖେନ ବନହି ବଲି ଜାଊଁ। କରି ଅନାଥ ଜନ ପରିଜନ ଗାଊଁ ॥
ସବ କର ଆଜୁ ସୁକୃତ ଫଲ ବୀତା। ଭଯଉ କରାଲ କାଲୁ ବିପରୀତା ॥
ବହୁବିଧି ବିଲପି ଚରନ ଲପଟାନୀ। ପରମ ଅଭାଗିନି ଆପୁହି ଜାନୀ ॥
ଦାରୁନ ଦୁସହ ଦାହୁ ଉର ବ୍ଯାପା। ବରନି ନ ଜାହିଂ ବିଲାପ କଲାପା ॥
ରାମ ଉଠାଇ ମାତୁ ଉର ଲାଈ। କହି ମୃଦୁ ବଚନ ବହୁରି ସମୁଝାଈ ॥

ଦୋ. ସମାଚାର ତେହି ସମଯ ସୁନି ସୀଯ ଉଠୀ ଅକୁଲାଇ।
ଜାଇ ସାସୁ ପଦ କମଲ ଜୁଗ ବଂଦି ବୈଠି ସିରୁ ନାଇ ॥ ୫୭ ॥
ଦୀନ୍ହି ଅସୀସ ସାସୁ ମୃଦୁ ବାନୀ। ଅତି ସୁକୁମାରି ଦେଖି ଅକୁଲାନୀ ॥
ବୈଠି ନମିତମୁଖ ସୋଚତି ସୀତା। ରୂପ ରାସି ପତି ପ୍ରେମ ପୁନୀତା ॥
ଚଲନ ଚହତ ବନ ଜୀଵନନାଥୂ। କେହି ସୁକୃତୀ ସନ ହୋଇହି ସାଥୂ ॥
କୀ ତନୁ ପ୍ରାନ କି କେଵଲ ପ୍ରାନା। ବିଧି କରତବୁ କଛୁ ଜାଇ ନ ଜାନା ॥
ଚାରୁ ଚରନ ନଖ ଲେଖତି ଧରନୀ। ନୂପୁର ମୁଖର ମଧୁର କବି ବରନୀ ॥
ମନହୁଁ ପ୍ରେମ ବସ ବିନତୀ କରହୀଂ। ହମହି ସୀଯ ପଦ ଜନି ପରିହରହୀଂ ॥
ମଂଜୁ ବିଲୋଚନ ମୋଚତି ବାରୀ। ବୋଲୀ ଦେଖି ରାମ ମହତାରୀ ॥
ତାତ ସୁନହୁ ସିଯ ଅତି ସୁକୁମାରୀ। ସାସୁ ସସୁର ପରିଜନହି ପିଆରୀ ॥

ଦୋ. ପିତା ଜନକ ଭୂପାଲ ମନି ସସୁର ଭାନୁକୁଲ ଭାନୁ।
ପତି ରବିକୁଲ କୈରଵ ବିପିନ ବିଧୁ ଗୁନ ରୂପ ନିଧାନୁ ॥ ୫୮ ॥
ମୈଂ ପୁନି ପୁତ୍ରବଧୂ ପ୍ରିଯ ପାଈ। ରୂପ ରାସି ଗୁନ ସୀଲ ସୁହାଈ ॥
ନଯନ ପୁତରି କରି ପ୍ରୀତି ବଢାଈ। ରାଖେଉଁ ପ୍ରାନ ଜାନିକିହିଂ ଲାଈ ॥
କଲପବେଲି ଜିମି ବହୁବିଧି ଲାଲୀ। ସୀଂଚି ସନେହ ସଲିଲ ପ୍ରତିପାଲୀ ॥
ଫୂଲତ ଫଲତ ଭଯଉ ବିଧି ବାମା। ଜାନି ନ ଜାଇ କାହ ପରିନାମା ॥
ପଲଁଗ ପୀଠ ତଜି ଗୋଦ ହିଂଡୋରା। ସିଯଁ ନ ଦୀନ୍ହ ପଗୁ ଅଵନି କଠୋରା ॥
ଜିଅନମୂରି ଜିମି ଜୋଗଵତ ରହଊଁ। ଦୀପ ବାତି ନହିଂ ଟାରନ କହଊଁ ॥
ସୋଇ ସିଯ ଚଲନ ଚହତି ବନ ସାଥା। ଆଯସୁ କାହ ହୋଇ ରଘୁନାଥା।
ଚଂଦ କିରନ ରସ ରସିକ ଚକୋରୀ। ରବି ରୁଖ ନଯନ ସକଇ କିମି ଜୋରୀ ॥

ଦୋ. କରି କେହରି ନିସିଚର ଚରହିଂ ଦୁଷ୍ଟ ଜଂତୁ ବନ ଭୂରି।
ବିଷ ବାଟିକାଁ କି ସୋହ ସୁତ ସୁଭଗ ସଜୀଵନି ମୂରି ॥ ୫୯ ॥
ବନ ହିତ କୋଲ କିରାତ କିସୋରୀ। ରଚୀଂ ବିରଂଚି ବିଷଯ ସୁଖ ଭୋରୀ ॥
ପାଇନ କୃମି ଜିମି କଠିନ ସୁଭାଊ। ତିନ୍ହହି କଲେସୁ ନ କାନନ କାଊ ॥
କୈ ତାପସ ତିଯ କାନନ ଜୋଗୂ। ଜିନ୍ହ ତପ ହେତୁ ତଜା ସବ ଭୋଗୂ ॥
ସିଯ ବନ ବସିହି ତାତ କେହି ଭାଁତୀ। ଚିତ୍ରଲିଖିତ କପି ଦେଖି ଡେରାତୀ ॥
ସୁରସର ସୁଭଗ ବନଜ ବନ ଚାରୀ। ଡାବର ଜୋଗୁ କି ହଂସକୁମାରୀ ॥
ଅସ ବିଚାରି ଜସ ଆଯସୁ ହୋଈ। ମୈଂ ସିଖ ଦେଉଁ ଜାନକିହି ସୋଈ ॥
ଜୌଂ ସିଯ ଭଵନ ରହୈ କହ ଅଂବା। ମୋହି କହଁ ହୋଇ ବହୁତ ଅଵଲଂବା ॥
ସୁନି ରଘୁବୀର ମାତୁ ପ୍ରିଯ ବାନୀ। ସୀଲ ସନେହ ସୁଧାଁ ଜନୁ ସାନୀ ॥

ଦୋ. କହି ପ୍ରିଯ ବଚନ ବିବେକମଯ କୀନ୍ହି ମାତୁ ପରିତୋଷ।
ଲଗେ ପ୍ରବୋଧନ ଜାନକିହି ପ୍ରଗଟି ବିପିନ ଗୁନ ଦୋଷ ॥ ୬୦ ॥
ମାସପାରାଯଣ, ଚୌଦହଵାଁ ଵିଶ୍ରାମ
ମାତୁ ସମୀପ କହତ ସକୁଚାହୀଂ। ବୋଲେ ସମଉ ସମୁଝି ମନ ମାହୀଂ ॥
ରାଜକୁମାରି ସିଖାଵନ ସୁନହୂ। ଆନ ଭାଁତି ଜିଯଁ ଜନି କଛୁ ଗୁନହୂ ॥
ଆପନ ମୋର ନୀକ ଜୌଂ ଚହହୂ। ବଚନୁ ହମାର ମାନି ଗୃହ ରହହୂ ॥
ଆଯସୁ ମୋର ସାସୁ ସେଵକାଈ। ସବ ବିଧି ଭାମିନି ଭଵନ ଭଲାଈ ॥
ଏହି ତେ ଅଧିକ ଧରମୁ ନହିଂ ଦୂଜା। ସାଦର ସାସୁ ସସୁର ପଦ ପୂଜା ॥
ଜବ ଜବ ମାତୁ କରିହି ସୁଧି ମୋରୀ। ହୋଇହି ପ୍ରେମ ବିକଲ ମତି ଭୋରୀ ॥
ତବ ତବ ତୁମ୍ହ କହି କଥା ପୁରାନୀ। ସୁଂଦରି ସମୁଝାଏହୁ ମୃଦୁ ବାନୀ ॥
କହଉଁ ସୁଭାଯଁ ସପଥ ସତ ମୋହୀ। ସୁମୁଖି ମାତୁ ହିତ ରାଖଉଁ ତୋହୀ ॥

ଦୋ. ଗୁର ଶ୍ରୁତି ସଂମତ ଧରମ ଫଲୁ ପାଇଅ ବିନହିଂ କଲେସ।
ହଠ ବସ ସବ ସଂକଟ ସହେ ଗାଲଵ ନହୁଷ ନରେସ ॥ ୬୧ ॥
ମୈଂ ପୁନି କରି ପ୍ରଵାନ ପିତୁ ବାନୀ। ବେଗି ଫିରବ ସୁନୁ ସୁମୁଖି ସଯାନୀ ॥
ଦିଵସ ଜାତ ନହିଂ ଲାଗିହି ବାରା। ସୁଂଦରି ସିଖଵନୁ ସୁନହୁ ହମାରା ॥
ଜୌ ହଠ କରହୁ ପ୍ରେମ ବସ ବାମା। ତୌ ତୁମ୍ହ ଦୁଖୁ ପାଉବ ପରିନାମା ॥
କାନନୁ କଠିନ ଭଯଂକରୁ ଭାରୀ। ଘୋର ଘାମୁ ହିମ ବାରି ବଯାରୀ ॥
କୁସ କଂଟକ ମଗ କାଁକର ନାନା। ଚଲବ ପଯାଦେହିଂ ବିନୁ ପଦତ୍ରାନା ॥
ଚରନ କମଲ ମୁଦୁ ମଂଜୁ ତୁମ୍ହାରେ। ମାରଗ ଅଗମ ଭୂମିଧର ଭାରେ ॥
କଂଦର ଖୋହ ନଦୀଂ ନଦ ନାରେ। ଅଗମ ଅଗାଧ ନ ଜାହିଂ ନିହାରେ ॥
ଭାଲୁ ବାଘ ବୃକ କେହରି ନାଗା। କରହିଂ ନାଦ ସୁନି ଧୀରଜୁ ଭାଗା ॥

ଦୋ. ଭୂମି ସଯନ ବଲକଲ ବସନ ଅସନୁ କଂଦ ଫଲ ମୂଲ।
ତେ କି ସଦା ସବ ଦିନ ମିଲିହିଂ ସବୁଇ ସମଯ ଅନୁକୂଲ ॥ ୬୨ ॥
ନର ଅହାର ରଜନୀଚର ଚରହୀଂ। କପଟ ବେଷ ବିଧି କୋଟିକ କରହୀଂ ॥
ଲାଗଇ ଅତି ପହାର କର ପାନୀ। ବିପିନ ବିପତି ନହିଂ ଜାଇ ବଖାନୀ ॥
ବ୍ଯାଲ କରାଲ ବିହଗ ବନ ଘୋରା। ନିସିଚର ନିକର ନାରି ନର ଚୋରା ॥
ଡରପହିଂ ଧୀର ଗହନ ସୁଧି ଆଏଁ। ମୃଗଲୋଚନି ତୁମ୍ହ ଭୀରୁ ସୁଭାଏଁ ॥
ହଂସଗଵନି ତୁମ୍ହ ନହିଂ ବନ ଜୋଗୂ। ସୁନି ଅପଜସୁ ମୋହି ଦେଇହି ଲୋଗୂ ॥
ମାନସ ସଲିଲ ସୁଧାଁ ପ୍ରତିପାଲୀ। ଜିଅଇ କି ଲଵନ ପଯୋଧି ମରାଲୀ ॥
ନଵ ରସାଲ ବନ ବିହରନସୀଲା। ସୋହ କି କୋକିଲ ବିପିନ କରୀଲା ॥
ରହହୁ ଭଵନ ଅସ ହୃଦଯଁ ବିଚାରୀ। ଚଂଦବଦନି ଦୁଖୁ କାନନ ଭାରୀ ॥

ଦୋ. ସହଜ ସୁହ୍ଦ ଗୁର ସ୍ଵାମି ସିଖ ଜୋ ନ କରଇ ସିର ମାନି ॥
ସୋ ପଛିତାଇ ଅଘାଇ ଉର ଅଵସି ହୋଇ ହିତ ହାନି ॥ ୬୩ ॥
ସୁନି ମୃଦୁ ବଚନ ମନୋହର ପିଯ କେ। ଲୋଚନ ଲଲିତ ଭରେ ଜଲ ସିଯ କେ ॥
ସୀତଲ ସିଖ ଦାହକ ଭଇ କୈଂସେଂ। ଚକଇହି ସରଦ ଚଂଦ ନିସି ଜୈଂସେଂ ॥
ଉତରୁ ନ ଆଵ ବିକଲ ବୈଦେହୀ। ତଜନ ଚହତ ସୁଚି ସ୍ଵାମି ସନେହୀ ॥
ବରବସ ରୋକି ବିଲୋଚନ ବାରୀ। ଧରି ଧୀରଜୁ ଉର ଅଵନିକୁମାରୀ ॥
ଲାଗି ସାସୁ ପଗ କହ କର ଜୋରୀ। ଛମବି ଦେବି ବଡି ଅବିନଯ ମୋରୀ ॥
ଦୀନ୍ହି ପ୍ରାନପତି ମୋହି ସିଖ ସୋଈ। ଜେହି ବିଧି ମୋର ପରମ ହିତ ହୋଈ ॥
ମୈଂ ପୁନି ସମୁଝି ଦୀଖି ମନ ମାହୀଂ। ପିଯ ବିଯୋଗ ସମ ଦୁଖୁ ଜଗ ନାହୀଂ ॥

ଦୋ. ପ୍ରାନନାଥ କରୁନାଯତନ ସୁଂଦର ସୁଖଦ ସୁଜାନ।
ତୁମ୍ହ ବିନୁ ରଘୁକୁଲ କୁମୁଦ ବିଧୁ ସୁରପୁର ନରକ ସମାନ ॥ ୬୪ ॥
ମାତୁ ପିତା ଭଗିନୀ ପ୍ରିଯ ଭାଈ। ପ୍ରିଯ ପରିଵାରୁ ସୁହ୍ରଦ ସମୁଦାଈ ॥
ସାସୁ ସସୁର ଗୁର ସଜନ ସହାଈ। ସୁତ ସୁଂଦର ସୁସୀଲ ସୁଖଦାଈ ॥
ଜହଁ ଲଗି ନାଥ ନେହ ଅରୁ ନାତେ। ପିଯ ବିନୁ ତିଯହି ତରନିହୁ ତେ ତାତେ ॥
ତନୁ ଧନୁ ଧାମୁ ଧରନି ପୁର ରାଜୂ। ପତି ବିହୀନ ସବୁ ସୋକ ସମାଜୂ ॥
ଭୋଗ ରୋଗସମ ଭୂଷନ ଭାରୂ। ଜମ ଜାତନା ସରିସ ସଂସାରୂ ॥
ପ୍ରାନନାଥ ତୁମ୍ହ ବିନୁ ଜଗ ମାହୀଂ। ମୋ କହୁଁ ସୁଖଦ କତହୁଁ କଛୁ ନାହୀଂ ॥
ଜିଯ ବିନୁ ଦେହ ନଦୀ ବିନୁ ବାରୀ। ତୈସିଅ ନାଥ ପୁରୁଷ ବିନୁ ନାରୀ ॥
ନାଥ ସକଲ ସୁଖ ସାଥ ତୁମ୍ହାରେଂ। ସରଦ ବିମଲ ବିଧୁ ବଦନୁ ନିହାରେଂ ॥

ଦୋ. ଖଗ ମୃଗ ପରିଜନ ନଗରୁ ବନୁ ବଲକଲ ବିମଲ ଦୁକୂଲ।
ନାଥ ସାଥ ସୁରସଦନ ସମ ପରନସାଲ ସୁଖ ମୂଲ ॥ ୬୫ ॥
ବନଦେଵୀଂ ବନଦେଵ ଉଦାରା। କରିହହିଂ ସାସୁ ସସୁର ସମ ସାରା ॥
କୁସ କିସଲଯ ସାଥରୀ ସୁହାଈ। ପ୍ରଭୁ ସଁଗ ମଂଜୁ ମନୋଜ ତୁରାଈ ॥
କଂଦ ମୂଲ ଫଲ ଅମିଅ ଅହାରୂ। ଅଵଧ ସୌଧ ସତ ସରିସ ପହାରୂ ॥
ଛିନୁ ଛିନୁ ପ୍ରଭୁ ପଦ କମଲ ବିଲୋକି। ରହିହଉଁ ମୁଦିତ ଦିଵସ ଜିମି କୋକୀ ॥
ବନ ଦୁଖ ନାଥ କହେ ବହୁତେରେ। ଭଯ ବିଷାଦ ପରିତାପ ଘନେରେ ॥
ପ୍ରଭୁ ବିଯୋଗ ଲଵଲେସ ସମାନା। ସବ ମିଲି ହୋହିଂ ନ କୃପାନିଧାନା ॥
ଅସ ଜିଯଁ ଜାନି ସୁଜାନ ସିରୋମନି। ଲେଇଅ ସଂଗ ମୋହି ଛାଡିଅ ଜନି ॥
ବିନତୀ ବହୁତ କରୌଂ କା ସ୍ଵାମୀ। କରୁନାମଯ ଉର ଅଂତରଜାମୀ ॥

ଦୋ. ରାଖିଅ ଅଵଧ ଜୋ ଅଵଧି ଲଗି ରହତ ନ ଜନିଅହିଂ ପ୍ରାନ।
ଦୀନବଂଧୁ ସଂଦର ସୁଖଦ ସୀଲ ସନେହ ନିଧାନ ॥ ୬୬ ॥
ମୋହି ମଗ ଚଲତ ନ ହୋଇହି ହାରୀ। ଛିନୁ ଛିନୁ ଚରନ ସରୋଜ ନିହାରୀ ॥
ସବହି ଭାଁତି ପିଯ ସେଵା କରିହୌଂ। ମାରଗ ଜନିତ ସକଲ ଶ୍ରମ ହରିହୌଂ ॥
ପାଯ ପଖାରୀ ବୈଠି ତରୁ ଛାହୀଂ। କରିହଉଁ ବାଉ ମୁଦିତ ମନ ମାହୀଂ ॥
ଶ୍ରମ କନ ସହିତ ସ୍ଯାମ ତନୁ ଦେଖେଂ। କହଁ ଦୁଖ ସମଉ ପ୍ରାନପତି ପେଖେଂ ॥
ସମ ମହି ତୃନ ତରୁପଲ୍ଲଵ ଡାସୀ। ପାଗ ପଲୋଟିହି ସବ ନିସି ଦାସୀ ॥
ବାରବାର ମୃଦୁ ମୂରତି ଜୋହୀ। ଲାଗହି ତାତ ବଯାରି ନ ମୋହୀ।
କୋ ପ୍ରଭୁ ସଁଗ ମୋହି ଚିତଵନିହାରା। ସିଂଘବଧୁହି ଜିମି ସସକ ସିଆରା ॥
ମୈଂ ସୁକୁମାରି ନାଥ ବନ ଜୋଗୂ। ତୁମ୍ହହି ଉଚିତ ତପ ମୋ କହୁଁ ଭୋଗୂ ॥

ଦୋ. ଐସେଉ ବଚନ କଠୋର ସୁନି ଜୌଂ ନ ହ୍ରଦଉ ବିଲଗାନ।
ତୌ ପ୍ରଭୁ ବିଷମ ବିଯୋଗ ଦୁଖ ସହିହହିଂ ପାଵଁର ପ୍ରାନ ॥ ୬୭ ॥
ଅସ କହି ସୀଯ ବିକଲ ଭଇ ଭାରୀ। ବଚନ ବିଯୋଗୁ ନ ସକୀ ସଁଭାରୀ ॥
ଦେଖି ଦସା ରଘୁପତି ଜିଯଁ ଜାନା। ହଠି ରାଖେଂ ନହିଂ ରାଖିହି ପ୍ରାନା ॥
କହେଉ କୃପାଲ ଭାନୁକୁଲନାଥା। ପରିହରି ସୋଚୁ ଚଲହୁ ବନ ସାଥା ॥
ନହିଂ ବିଷାଦ କର ଅଵସରୁ ଆଜୂ। ବେଗି କରହୁ ବନ ଗଵନ ସମାଜୂ ॥
କହି ପ୍ରିଯ ବଚନ ପ୍ରିଯା ସମୁଝାଈ। ଲଗେ ମାତୁ ପଦ ଆସିଷ ପାଈ ॥
ବେଗି ପ୍ରଜା ଦୁଖ ମେଟବ ଆଈ। ଜନନୀ ନିଠୁର ବିସରି ଜନି ଜାଈ ॥
ଫିରହି ଦସା ବିଧି ବହୁରି କି ମୋରୀ। ଦେଖିହଉଁ ନଯନ ମନୋହର ଜୋରୀ ॥
ସୁଦିନ ସୁଘରୀ ତାତ କବ ହୋଇହି। ଜନନୀ ଜିଅତ ବଦନ ବିଧୁ ଜୋଇହି ॥

ଦୋ. ବହୁରି ବଚ୍ଛ କହି ଲାଲୁ କହି ରଘୁପତି ରଘୁବର ତାତ।
କବହିଂ ବୋଲାଇ ଲଗାଇ ହିଯଁ ହରଷି ନିରଖିହଉଁ ଗାତ ॥ ୬୮ ॥
ଲଖି ସନେହ କାତରି ମହତାରୀ। ବଚନୁ ନ ଆଵ ବିକଲ ଭଇ ଭାରୀ ॥
ରାମ ପ୍ରବୋଧୁ କୀନ୍ହ ବିଧି ନାନା। ସମଉ ସନେହୁ ନ ଜାଇ ବଖାନା ॥
ତବ ଜାନକୀ ସାସୁ ପଗ ଲାଗୀ। ସୁନିଅ ମାଯ ମୈଂ ପରମ ଅଭାଗୀ ॥
ସେଵା ସମଯ ଦୈଅଁ ବନୁ ଦୀନ୍ହା। ମୋର ମନୋରଥୁ ସଫଲ ନ କୀନ୍ହା ॥
ତଜବ ଛୋଭୁ ଜନି ଛାଡିଅ ଛୋହୂ। କରମୁ କଠିନ କଛୁ ଦୋସୁ ନ ମୋହୂ ॥
ସୁନି ସିଯ ବଚନ ସାସୁ ଅକୁଲାନୀ। ଦସା କଵନି ବିଧି କହୌଂ ବଖାନୀ ॥
ବାରହି ବାର ଲାଇ ଉର ଲୀନ୍ହୀ। ଧରି ଧୀରଜୁ ସିଖ ଆସିଷ ଦୀନ୍ହୀ ॥
ଅଚଲ ହୋଉ ଅହିଵାତୁ ତୁମ୍ହାରା। ଜବ ଲଗି ଗଂଗ ଜମୁନ ଜଲ ଧାରା ॥

ଦୋ. ସୀତହି ସାସୁ ଅସୀସ ସିଖ ଦୀନ୍ହି ଅନେକ ପ୍ରକାର।
ଚଲୀ ନାଇ ପଦ ପଦୁମ ସିରୁ ଅତି ହିତ ବାରହିଂ ବାର ॥ ୬୯ ॥
ସମାଚାର ଜବ ଲଛିମନ ପାଏ। ବ୍ଯାକୁଲ ବିଲଖ ବଦନ ଉଠି ଧାଏ ॥
କଂପ ପୁଲକ ତନ ନଯନ ସନୀରା। ଗହେ ଚରନ ଅତି ପ୍ରେମ ଅଧୀରା ॥
କହି ନ ସକତ କଛୁ ଚିତଵତ ଠାଢେ। ମୀନୁ ଦୀନ ଜନୁ ଜଲ ତେଂ କାଢେ ॥
ସୋଚୁ ହୃଦଯଁ ବିଧି କା ହୋନିହାରା। ସବୁ ସୁଖୁ ସୁକୃତ ସିରାନ ହମାରା ॥
ମୋ କହୁଁ କାହ କହବ ରଘୁନାଥା। ରଖିହହିଂ ଭଵନ କି ଲେହହିଂ ସାଥା ॥
ରାମ ବିଲୋକି ବଂଧୁ କର ଜୋରେଂ। ଦେହ ଗେହ ସବ ସନ ତୃନୁ ତୋରେଂ ॥
ବୋଲେ ବଚନୁ ରାମ ନଯ ନାଗର। ସୀଲ ସନେହ ସରଲ ସୁଖ ସାଗର ॥
ତାତ ପ୍ରେମ ବସ ଜନି କଦରାହୂ। ସମୁଝି ହୃଦଯଁ ପରିନାମ ଉଛାହୂ ॥

ଦୋ. ମାତୁ ପିତା ଗୁରୁ ସ୍ଵାମି ସିଖ ସିର ଧରି କରହି ସୁଭାଯଁ।
ଲହେଉ ଲାଭୁ ତିନ୍ହ ଜନମ କର ନତରୁ ଜନମୁ ଜଗ ଜାଯଁ ॥ ୭୦ ॥
ଅସ ଜିଯଁ ଜାନି ସୁନହୁ ସିଖ ଭାଈ। କରହୁ ମାତୁ ପିତୁ ପଦ ସେଵକାଈ ॥
ଭଵନ ଭରତୁ ରିପୁସୂଦନ ନାହୀଂ। ରାଉ ବୃଦ୍ଧ ମମ ଦୁଖୁ ମନ ମାହୀଂ ॥
ମୈଂ ବନ ଜାଉଁ ତୁମ୍ହହି ଲେଇ ସାଥା। ହୋଇ ସବହି ବିଧି ଅଵଧ ଅନାଥା ॥
ଗୁରୁ ପିତୁ ମାତୁ ପ୍ରଜା ପରିଵାରୂ। ସବ କହୁଁ ପରଇ ଦୁସହ ଦୁଖ ଭାରୂ ॥
ରହହୁ କରହୁ ସବ କର ପରିତୋଷୂ। ନତରୁ ତାତ ହୋଇହି ବଡ ଦୋଷୂ ॥
ଜାସୁ ରାଜ ପ୍ରିଯ ପ୍ରଜା ଦୁଖାରୀ। ସୋ ନୃପୁ ଅଵସି ନରକ ଅଧିକାରୀ ॥
ରହହୁ ତାତ ଅସି ନୀତି ବିଚାରୀ। ସୁନତ ଲଖନୁ ଭଏ ବ୍ଯାକୁଲ ଭାରୀ ॥
ସିଅରେଂ ବଚନ ସୂଖି ଗଏ କୈଂସେଂ। ପରସତ ତୁହିନ ତାମରସୁ ଜୈସେଂ ॥

ଦୋ. ଉତରୁ ନ ଆଵତ ପ୍ରେମ ବସ ଗହେ ଚରନ ଅକୁଲାଇ।
ନାଥ ଦାସୁ ମୈଂ ସ୍ଵାମି ତୁମ୍ହ ତଜହୁ ତ କାହ ବସାଇ ॥ ୭୧ ॥
ଦୀନ୍ହି ମୋହି ସିଖ ନୀକି ଗୋସାଈଂ। ଲାଗି ଅଗମ ଅପନୀ କଦରାଈଂ ॥
ନରବର ଧୀର ଧରମ ଧୁର ଧାରୀ। ନିଗମ ନୀତି କହୁଁ ତେ ଅଧିକାରୀ ॥
ମୈଂ ସିସୁ ପ୍ରଭୁ ସନେହଁ ପ୍ରତିପାଲା। ମଂଦରୁ ମେରୁ କି ଲେହିଂ ମରାଲା ॥
ଗୁର ପିତୁ ମାତୁ ନ ଜାନଉଁ କାହୂ। କହଉଁ ସୁଭାଉ ନାଥ ପତିଆହୂ ॥
ଜହଁ ଲଗି ଜଗତ ସନେହ ସଗାଈ। ପ୍ରୀତି ପ୍ରତୀତି ନିଗମ ନିଜୁ ଗାଈ ॥
ମୋରେଂ ସବଇ ଏକ ତୁମ୍ହ ସ୍ଵାମୀ। ଦୀନବଂଧୁ ଉର ଅଂତରଜାମୀ ॥
ଧରମ ନୀତି ଉପଦେସିଅ ତାହୀ। କୀରତି ଭୂତି ସୁଗତି ପ୍ରିଯ ଜାହୀ ॥
ମନ କ୍ରମ ବଚନ ଚରନ ରତ ହୋଈ। କୃପାସିଂଧୁ ପରିହରିଅ କି ସୋଈ ॥

ଦୋ. କରୁନାସିଂଧୁ ସୁବଂଧ କେ ସୁନି ମୃଦୁ ବଚନ ବିନୀତ।
ସମୁଝାଏ ଉର ଲାଇ ପ୍ରଭୁ ଜାନି ସନେହଁ ସଭୀତ ॥ ୭୨ ॥
ମାଗହୁ ବିଦା ମାତୁ ସନ ଜାଈ। ଆଵହୁ ବେଗି ଚଲହୁ ବନ ଭାଈ ॥
ମୁଦିତ ଭଏ ସୁନି ରଘୁବର ବାନୀ। ଭଯଉ ଲାଭ ବଡ ଗଇ ବଡି ହାନୀ ॥
ହରଷିତ ହ୍ଦଯଁ ମାତୁ ପହିଂ ଆଏ। ମନହୁଁ ଅଂଧ ଫିରି ଲୋଚନ ପାଏ।
ଜାଇ ଜନନି ପଗ ନାଯଉ ମାଥା। ମନୁ ରଘୁନଂଦନ ଜାନକି ସାଥା ॥
ପୂଁଛେ ମାତୁ ମଲିନ ମନ ଦେଖୀ। ଲଖନ କହୀ ସବ କଥା ବିସେଷୀ ॥
ଗଈ ସହମି ସୁନି ବଚନ କଠୋରା। ମୃଗୀ ଦେଖି ଦଵ ଜନୁ ଚହୁ ଓରା ॥
ଲଖନ ଲଖେଉ ଭା ଅନରଥ ଆଜୂ। ଏହିଂ ସନେହ ବସ କରବ ଅକାଜୂ ॥
ମାଗତ ବିଦା ସଭଯ ସକୁଚାହୀଂ। ଜାଇ ସଂଗ ବିଧି କହିହି କି ନାହୀ ॥

ଦୋ. ସମୁଝି ସୁମିତ୍ରାଁ ରାମ ସିଯ ରୂପ ସୁସୀଲୁ ସୁଭାଉ।
ନୃପ ସନେହୁ ଲଖି ଧୁନେଉ ସିରୁ ପାପିନି ଦୀନ୍ହ କୁଦାଉ ॥ ୭୩ ॥
ଧୀରଜୁ ଧରେଉ କୁଅଵସର ଜାନୀ। ସହଜ ସୁହ୍ଦ ବୋଲୀ ମୃଦୁ ବାନୀ ॥
ତାତ ତୁମ୍ହାରି ମାତୁ ବୈଦେହୀ। ପିତା ରାମୁ ସବ ଭାଁତି ସନେହୀ ॥
ଅଵଧ ତହାଁ ଜହଁ ରାମ ନିଵାସୂ। ତହଁଇଁ ଦିଵସୁ ଜହଁ ଭାନୁ ପ୍ରକାସୂ ॥
ଜୌ ପୈ ସୀଯ ରାମୁ ବନ ଜାହୀଂ। ଅଵଧ ତୁମ୍ହାର କାଜୁ କଛୁ ନାହିଂ ॥
ଗୁର ପିତୁ ମାତୁ ବଂଧୁ ସୁର ସାଈ। ସେଇଅହିଂ ସକଲ ପ୍ରାନ କୀ ନାଈଂ ॥
ରାମୁ ପ୍ରାନପ୍ରିଯ ଜୀଵନ ଜୀ କେ। ସ୍ଵାରଥ ରହିତ ସଖା ସବହୀ କୈ ॥
ପୂଜନୀଯ ପ୍ରିଯ ପରମ ଜହାଁ ତେଂ। ସବ ମାନିଅହିଂ ରାମ କେ ନାତେଂ ॥
ଅସ ଜିଯଁ ଜାନି ସଂଗ ବନ ଜାହୂ। ଲେହୁ ତାତ ଜଗ ଜୀଵନ ଲାହୂ ॥

ଦୋ. ଭୂରି ଭାଗ ଭାଜନୁ ଭଯହୁ ମୋହି ସମେତ ବଲି ଜାଉଁ।
ଜୌମ ତୁମ୍ହରେଂ ମନ ଛାଡି ଛଲୁ କୀନ୍ହ ରାମ ପଦ ଠାଉଁ ॥ ୭୪ ॥
ପୁତ୍ରଵତୀ ଜୁବତୀ ଜଗ ସୋଈ। ରଘୁପତି ଭଗତୁ ଜାସୁ ସୁତୁ ହୋଈ ॥
ନତରୁ ବାଁଝ ଭଲି ବାଦି ବିଆନୀ। ରାମ ବିମୁଖ ସୁତ ତେଂ ହିତ ଜାନୀ ॥
ତୁମ୍ହରେହିଂ ଭାଗ ରାମୁ ବନ ଜାହୀଂ। ଦୂସର ହେତୁ ତାତ କଛୁ ନାହୀଂ ॥
ସକଲ ସୁକୃତ କର ବଡ ଫଲୁ ଏହୂ। ରାମ ସୀଯ ପଦ ସହଜ ସନେହୂ ॥
ରାଗ ରୋଷୁ ଇରିଷା ମଦୁ ମୋହୂ। ଜନି ସପନେହୁଁ ଇନ୍ହ କେ ବସ ହୋହୂ ॥
ସକଲ ପ୍ରକାର ବିକାର ବିହାଈ। ମନ କ୍ରମ ବଚନ କରେହୁ ସେଵକାଈ ॥
ତୁମ୍ହ କହୁଁ ବନ ସବ ଭାଁତି ସୁପାସୂ। ସଁଗ ପିତୁ ମାତୁ ରାମୁ ସିଯ ଜାସୂ ॥
ଜେହିଂ ନ ରାମୁ ବନ ଲହହିଂ କଲେସୂ। ସୁତ ସୋଇ କରେହୁ ଇହଇ ଉପଦେସୂ ॥

ଛଂ. ଉପଦେସୁ ଯହୁ ଜେହିଂ ତାତ ତୁମ୍ହରେ ରାମ ସିଯ ସୁଖ ପାଵହୀଂ।
ପିତୁ ମାତୁ ପ୍ରିଯ ପରିଵାର ପୁର ସୁଖ ସୁରତି ବନ ବିସରାଵହୀଂ।
ତୁଲସୀ ପ୍ରଭୁହି ସିଖ ଦେଇ ଆଯସୁ ଦୀନ୍ହ ପୁନି ଆସିଷ ଦଈ।
ରତି ହୋଉ ଅବିରଲ ଅମଲ ସିଯ ରଘୁବୀର ପଦ ନିତ ନିତ ନଈ ॥

ସୋ. ମାତୁ ଚରନ ସିରୁ ନାଇ ଚଲେ ତୁରତ ସଂକିତ ହୃଦଯଁ।
ବାଗୁର ବିଷମ ତୋରାଇ ମନହୁଁ ଭାଗ ମୃଗୁ ଭାଗ ବସ ॥ ୭୫ ॥
ଗଏ ଲଖନୁ ଜହଁ ଜାନକିନାଥୂ। ଭେ ମନ ମୁଦିତ ପାଇ ପ୍ରିଯ ସାଥୂ ॥
ବଂଦି ରାମ ସିଯ ଚରନ ସୁହାଏ। ଚଲେ ସଂଗ ନୃପମଂଦିର ଆଏ ॥
କହହିଂ ପରସପର ପୁର ନର ନାରୀ। ଭଲି ବନାଇ ବିଧି ବାତ ବିଗାରୀ ॥
ତନ କୃସ ଦୁଖୁ ବଦନ ମଲୀନେ। ବିକଲ ମନହୁଁ ମାଖୀ ମଧୁ ଛୀନେ ॥
କର ମୀଜହିଂ ସିରୁ ଧୁନି ପଛିତାହୀଂ। ଜନୁ ବିନ ପଂଖ ବିହଗ ଅକୁଲାହୀଂ ॥
ଭଇ ବଡି ଭୀର ଭୂପ ଦରବାରା। ବରନି ନ ଜାଇ ବିଷାଦୁ ଅପାରା ॥
ସଚିଵଁ ଉଠାଇ ରାଉ ବୈଠାରେ। କହି ପ୍ରିଯ ବଚନ ରାମୁ ପଗୁ ଧାରେ ॥
ସିଯ ସମେତ ଦୋଉ ତନଯ ନିହାରୀ। ବ୍ଯାକୁଲ ଭଯଉ ଭୂମିପତି ଭାରୀ ॥

ଦୋ. ସୀଯ ସହିତ ସୁତ ସୁଭଗ ଦୋଉ ଦେଖି ଦେଖି ଅକୁଲାଇ।
ବାରହିଂ ବାର ସନେହ ବସ ରାଉ ଲେଇ ଉର ଲାଇ ॥ ୭୬ ॥
ସକଇ ନ ବୋଲି ବିକଲ ନରନାହୂ। ସୋକ ଜନିତ ଉର ଦାରୁନ ଦାହୂ ॥
ନାଇ ସୀସୁ ପଦ ଅତି ଅନୁରାଗା। ଉଠି ରଘୁବୀର ବିଦା ତବ ମାଗା ॥
ପିତୁ ଅସୀସ ଆଯସୁ ମୋହି ଦୀଜୈ। ହରଷ ସମଯ ବିସମଉ କତ କୀଜୈ ॥
ତାତ କିଏଁ ପ୍ରିଯ ପ୍ରେମ ପ୍ରମାଦୂ। ଜସୁ ଜଗ ଜାଇ ହୋଇ ଅପବାଦୂ ॥
ସୁନି ସନେହ ବସ ଉଠି ନରନାହାଁ। ବୈଠାରେ ରଘୁପତି ଗହି ବାହାଁ ॥
ସୁନହୁ ତାତ ତୁମ୍ହ କହୁଁ ମୁନି କହହୀଂ। ରାମୁ ଚରାଚର ନାଯକ ଅହହୀଂ ॥
ସୁଭ ଅରୁ ଅସୁଭ କରମ ଅନୁହାରୀ। ଈସ ଦେଇ ଫଲୁ ହ୍ଦଯଁ ବିଚାରୀ ॥
କରଇ ଜୋ କରମ ପାଵ ଫଲ ସୋଈ। ନିଗମ ନୀତି ଅସି କହ ସବୁ କୋଈ ॥

ଦୋ. -ଔରୁ କରୈ ଅପରାଧୁ କୋଉ ଔର ପାଵ ଫଲ ଭୋଗୁ।
ଅତି ବିଚିତ୍ର ଭଗଵଂତ ଗତି କୋ ଜଗ ଜାନୈ ଜୋଗୁ ॥ ୭୭ ॥
ରାଯଁ ରାମ ରାଖନ ହିତ ଲାଗୀ। ବହୁତ ଉପାଯ କିଏ ଛଲୁ ତ୍ଯାଗୀ ॥
ଲଖୀ ରାମ ରୁଖ ରହତ ନ ଜାନେ। ଧରମ ଧୁରଂଧର ଧୀର ସଯାନେ ॥
ତବ ନୃପ ସୀଯ ଲାଇ ଉର ଲୀନ୍ହୀ। ଅତି ହିତ ବହୁତ ଭାଁତି ସିଖ ଦୀନ୍ହୀ ॥
କହି ବନ କେ ଦୁଖ ଦୁସହ ସୁନାଏ। ସାସୁ ସସୁର ପିତୁ ସୁଖ ସମୁଝାଏ ॥
ସିଯ ମନୁ ରାମ ଚରନ ଅନୁରାଗା। ଘରୁ ନ ସୁଗମୁ ବନୁ ବିଷମୁ ନ ଲାଗା ॥
ଔରଉ ସବହିଂ ସୀଯ ସମୁଝାଈ। କହି କହି ବିପିନ ବିପତି ଅଧିକାଈ ॥
ସଚିଵ ନାରି ଗୁର ନାରି ସଯାନୀ। ସହିତ ସନେହ କହହିଂ ମୃଦୁ ବାନୀ ॥
ତୁମ୍ହ କହୁଁ ତୌ ନ ଦୀନ୍ହ ବନବାସୂ। କରହୁ ଜୋ କହହିଂ ସସୁର ଗୁର ସାସୂ ॥

ଦୋ. -ସିଖ ସୀତଲି ହିତ ମଧୁର ମୃଦୁ ସୁନି ସୀତହି ନ ସୋହାନି।
ସରଦ ଚଂଦ ଚଂଦନି ଲଗତ ଜନୁ ଚକଈ ଅକୁଲାନି ॥ ୭୮ ॥
ସୀଯ ସକୁଚ ବସ ଉତରୁ ନ ଦେଈ। ସୋ ସୁନି ତମକି ଉଠୀ କୈକେଈ ॥
ମୁନି ପଟ ଭୂଷନ ଭାଜନ ଆନୀ। ଆଗେଂ ଧରି ବୋଲୀ ମୃଦୁ ବାନୀ ॥
ନୃପହି ପ୍ରାନ ପ୍ରିଯ ତୁମ୍ହ ରଘୁବୀରା। ସୀଲ ସନେହ ନ ଛାଡିହି ଭୀରା ॥
ସୁକୃତ ସୁଜସୁ ପରଲୋକୁ ନସାଊ। ତୁମ୍ହହି ଜାନ ବନ କହିହି ନ କାଊ ॥
ଅସ ବିଚାରି ସୋଇ କରହୁ ଜୋ ଭାଵା। ରାମ ଜନନି ସିଖ ସୁନି ସୁଖୁ ପାଵା ॥
ଭୂପହି ବଚନ ବାନସମ ଲାଗେ। କରହିଂ ନ ପ୍ରାନ ପଯାନ ଅଭାଗେ ॥
ଲୋଗ ବିକଲ ମୁରୁଛିତ ନରନାହୂ। କାହ କରିଅ କଛୁ ସୂଝ ନ କାହୂ ॥
ରାମୁ ତୁରତ ମୁନି ବେଷୁ ବନାଈ। ଚଲେ ଜନକ ଜନନିହି ସିରୁ ନାଈ ॥

ଦୋ. ସଜି ବନ ସାଜୁ ସମାଜୁ ସବୁ ବନିତା ବଂଧୁ ସମେତ।
ବଂଦି ବିପ୍ର ଗୁର ଚରନ ପ୍ରଭୁ ଚଲେ କରି ସବହି ଅଚେତ ॥ ୭୯ ॥
ନିକସି ବସିଷ୍ଠ ଦ୍ଵାର ଭଏ ଠାଢେ। ଦେଖେ ଲୋଗ ବିରହ ଦଵ ଦାଢେ ॥
କହି ପ୍ରିଯ ବଚନ ସକଲ ସମୁଝାଏ। ବିପ୍ର ବୃଂଦ ରଘୁବୀର ବୋଲାଏ ॥
ଗୁର ସନ କହି ବରଷାସନ ଦୀନ୍ହେ। ଆଦର ଦାନ ବିନଯ ବସ କୀନ୍ହେ ॥
ଜାଚକ ଦାନ ମାନ ସଂତୋଷେ। ମୀତ ପୁନୀତ ପ୍ରେମ ପରିତୋଷେ ॥
ଦାସୀଂ ଦାସ ବୋଲାଇ ବହୋରୀ। ଗୁରହି ସୌଂପି ବୋଲେ କର ଜୋରୀ ॥
ସବ କୈ ସାର ସଁଭାର ଗୋସାଈଂ। କରବି ଜନକ ଜନନୀ କୀ ନାଈ ॥
ବାରହିଂ ବାର ଜୋରି ଜୁଗ ପାନୀ। କହତ ରାମୁ ସବ ସନ ମୃଦୁ ବାନୀ ॥
ସୋଇ ସବ ଭାଁତି ମୋର ହିତକାରୀ। ଜେହି ତେଂ ରହୈ ଭୁଆଲ ସୁଖାରୀ ॥

ଦୋ. ମାତୁ ସକଲ ମୋରେ ବିରହଁ ଜେହିଂ ନ ହୋହିଂ ଦୁଖ ଦୀନ।
ସୋଇ ଉପାଉ ତୁମ୍ହ କରେହୁ ସବ ପୁର ଜନ ପରମ ପ୍ରବୀନ ॥ ୮୦ ॥
ଏହି ବିଧି ରାମ ସବହି ସମୁଝାଵା। ଗୁର ପଦ ପଦୁମ ହରଷି ସିରୁ ନାଵା।
ଗନପତୀ ଗୌରି ଗିରୀସୁ ମନାଈ। ଚଲେ ଅସୀସ ପାଇ ରଘୁରାଈ ॥
ରାମ ଚଲତ ଅତି ଭଯଉ ବିଷାଦୂ। ସୁନି ନ ଜାଇ ପୁର ଆରତ ନାଦୂ ॥
କୁସଗୁନ ଲଂକ ଅଵଧ ଅତି ସୋକୂ। ହହରଷ ବିଷାଦ ବିବସ ସୁରଲୋକୂ ॥
ଗଇ ମୁରୁଛା ତବ ଭୂପତି ଜାଗେ। ବୋଲି ସୁମଂତ୍ରୁ କହନ ଅସ ଲାଗେ ॥
ରାମୁ ଚଲେ ବନ ପ୍ରାନ ନ ଜାହୀଂ। କେହି ସୁଖ ଲାଗି ରହତ ତନ ମାହୀଂ।
ଏହି ତେଂ କଵନ ବ୍ଯଥା ବଲଵାନା। ଜୋ ଦୁଖୁ ପାଇ ତଜହିଂ ତନୁ ପ୍ରାନା ॥
ପୁନି ଧରି ଧୀର କହଇ ନରନାହୂ। ଲୈ ରଥୁ ସଂଗ ସଖା ତୁମ୍ହ ଜାହୂ ॥

ଦୋ. -ସୁଠି ସୁକୁମାର କୁମାର ଦୋଉ ଜନକସୁତା ସୁକୁମାରି।
ରଥ ଚଢାଇ ଦେଖରାଇ ବନୁ ଫିରେହୁ ଗଏଁ ଦିନ ଚାରି ॥ ୮୧ ॥
ଜୌ ନହିଂ ଫିରହିଂ ଧୀର ଦୋଉ ଭାଈ। ସତ୍ଯସଂଧ ଦୃଢବ୍ରତ ରଘୁରାଈ ॥
ତୌ ତୁମ୍ହ ବିନଯ କରେହୁ କର ଜୋରୀ। ଫେରିଅ ପ୍ରଭୁ ମିଥିଲେସକିସୋରୀ ॥
ଜବ ସିଯ କାନନ ଦେଖି ଡେରାଈ। କହେହୁ ମୋରି ସିଖ ଅଵସରୁ ପାଈ ॥
ସାସୁ ସସୁର ଅସ କହେଉ ସଁଦେସୂ। ପୁତ୍ରି ଫିରିଅ ବନ ବହୁତ କଲେସୂ ॥
ପିତୃଗୃହ କବହୁଁ କବହୁଁ ସସୁରାରୀ। ରହେହୁ ଜହାଁ ରୁଚି ହୋଇ ତୁମ୍ହାରୀ ॥
ଏହି ବିଧି କରେହୁ ଉପାଯ କଦଂବା। ଫିରଇ ତ ହୋଇ ପ୍ରାନ ଅଵଲଂବା ॥
ନାହିଂ ତ ମୋର ମରନୁ ପରିନାମା। କଛୁ ନ ବସାଇ ଭଏଁ ବିଧି ବାମା ॥
ଅସ କହି ମୁରୁଛି ପରା ମହି ରାଊ। ରାମୁ ଲଖନୁ ସିଯ ଆନି ଦେଖାଊ ॥

ଦୋ. -ପାଇ ରଜାଯସୁ ନାଇ ସିରୁ ରଥୁ ଅତି ବେଗ ବନାଇ।
ଗଯଉ ଜହାଁ ବାହେର ନଗର ସୀଯ ସହିତ ଦୋଉ ଭାଇ ॥ ୮୨ ॥
ତବ ସୁମଂତ୍ର ନୃପ ବଚନ ସୁନାଏ। କରି ବିନତୀ ରଥ ରାମୁ ଚଢାଏ ॥
ଚଢି ରଥ ସୀଯ ସହିତ ଦୋଉ ଭାଈ। ଚଲେ ହୃଦଯଁ ଅଵଧହି ସିରୁ ନାଈ ॥
ଚଲତ ରାମୁ ଲଖି ଅଵଧ ଅନାଥା। ବିକଲ ଲୋଗ ସବ ଲାଗେ ସାଥା ॥
କୃପାସିଂଧୁ ବହୁବିଧି ସମୁଝାଵହିଂ। ଫିରହିଂ ପ୍ରେମ ବସ ପୁନି ଫିରି ଆଵହିଂ ॥
ଲାଗତି ଅଵଧ ଭଯାଵନି ଭାରୀ। ମାନହୁଁ କାଲରାତି ଅଁଧିଆରୀ ॥
ଘୋର ଜଂତୁ ସମ ପୁର ନର ନାରୀ। ଡରପହିଂ ଏକହି ଏକ ନିହାରୀ ॥
ଘର ମସାନ ପରିଜନ ଜନୁ ଭୂତା। ସୁତ ହିତ ମୀତ ମନହୁଁ ଜମଦୂତା ॥
ବାଗନ୍ହ ବିଟପ ବେଲି କୁମ୍ହିଲାହୀଂ। ସରିତ ସରୋଵର ଦେଖି ନ ଜାହୀଂ ॥

ଦୋ. ହଯ ଗଯ କୋଟିନ୍ହ କେଲିମୃଗ ପୁରପସୁ ଚାତକ ମୋର।
ପିକ ରଥାଂଗ ସୁକ ସାରିକା ସାରସ ହଂସ ଚକୋର ॥ ୮୩ ॥
ରାମ ବିଯୋଗ ବିକଲ ସବ ଠାଢେ। ଜହଁ ତହଁ ମନହୁଁ ଚିତ୍ର ଲିଖି କାଢେ ॥
ନଗରୁ ସଫଲ ବନୁ ଗହବର ଭାରୀ। ଖଗ ମୃଗ ବିପୁଲ ସକଲ ନର ନାରୀ ॥
ବିଧି କୈକେଈ କିରାତିନି କୀନ୍ହୀ। ଜେଂହି ଦଵ ଦୁସହ ଦସହୁଁ ଦିସି ଦୀନ୍ହୀ ॥
ସହି ନ ସକେ ରଘୁବର ବିରହାଗୀ। ଚଲେ ଲୋଗ ସବ ବ୍ଯାକୁଲ ଭାଗୀ ॥
ସବହିଂ ବିଚାର କୀନ୍ହ ମନ ମାହୀଂ। ରାମ ଲଖନ ସିଯ ବିନୁ ସୁଖୁ ନାହୀଂ ॥
ଜହାଁ ରାମୁ ତହଁ ସବୁଇ ସମାଜୂ। ବିନୁ ରଘୁବୀର ଅଵଧ ନହିଂ କାଜୂ ॥
ଚଲେ ସାଥ ଅସ ମଂତ୍ରୁ ଦୃଢାଈ। ସୁର ଦୁର୍ଲଭ ସୁଖ ସଦନ ବିହାଈ ॥
ରାମ ଚରନ ପଂକଜ ପ୍ରିଯ ଜିନ୍ହହୀ। ବିଷଯ ଭୋଗ ବସ କରହିଂ କି ତିନ୍ହହୀ ॥

ଦୋ. ବାଲକ ବୃଦ୍ଧ ବିହାଇ ଗୃଁହ ଲଗେ ଲୋଗ ସବ ସାଥ।
ତମସା ତୀର ନିଵାସୁ କିଯ ପ୍ରଥମ ଦିଵସ ରଘୁନାଥ ॥ ୮୪ ॥
ରଘୁପତି ପ୍ରଜା ପ୍ରେମବସ ଦେଖୀ। ସଦଯ ହୃଦଯଁ ଦୁଖୁ ଭଯଉ ବିସେଷୀ ॥
କରୁନାମଯ ରଘୁନାଥ ଗୋସାଁଈ। ବେଗି ପାଇଅହିଂ ପୀର ପରାଈ ॥
କହି ସପ୍ରେମ ମୃଦୁ ବଚନ ସୁହାଏ। ବହୁବିଧି ରାମ ଲୋଗ ସମୁଝାଏ ॥
କିଏ ଧରମ ଉପଦେସ ଘନେରେ। ଲୋଗ ପ୍ରେମ ବସ ଫିରହିଂ ନ ଫେରେ ॥
ସୀଲୁ ସନେହୁ ଛାଡି ନହିଂ ଜାଈ। ଅସମଂଜସ ବସ ଭେ ରଘୁରାଈ ॥
ଲୋଗ ସୋଗ ଶ୍ରମ ବସ ଗଏ ସୋଈ। କଛୁକ ଦେଵମାଯାଁ ମତି ମୋଈ ॥
ଜବହିଂ ଜାମ ଜୁଗ ଜାମିନି ବୀତୀ। ରାମ ସଚିଵ ସନ କହେଉ ସପ୍ରୀତୀ ॥
ଖୋଜ ମାରି ରଥୁ ହାଁକହୁ ତାତା। ଆନ ଉପାଯଁ ବନିହି ନହିଂ ବାତା ॥

ଦୋ. ରାମ ଲଖନ ସୁଯ ଜାନ ଚଢି ସଂଭୁ ଚରନ ସିରୁ ନାଇ ॥
ସଚିଵଁ ଚଲାଯଉ ତୁରତ ରଥୁ ଇତ ଉତ ଖୋଜ ଦୁରାଇ ॥ ୮୫ ॥
ଜାଗେ ସକଲ ଲୋଗ ଭଏଁ ଭୋରୂ। ଗେ ରଘୁନାଥ ଭଯଉ ଅତି ସୋରୂ ॥
ରଥ କର ଖୋଜ କତହହୁଁ ନହିଂ ପାଵହିଂ। ରାମ ରାମ କହି ଚହୁ ଦିସି ଧାଵହିଂ ॥
ମନହୁଁ ବାରିନିଧି ବୂଡ ଜହାଜୂ। ଭଯଉ ବିକଲ ବଡ ବନିକ ସମାଜୂ ॥
ଏକହି ଏକ ଦେଂହିଂ ଉପଦେସୂ। ତଜେ ରାମ ହମ ଜାନି କଲେସୂ ॥
ନିଂଦହିଂ ଆପୁ ସରାହହିଂ ମୀନା। ଧିଗ ଜୀଵନୁ ରଘୁବୀର ବିହୀନା ॥
ଜୌଂ ପୈ ପ୍ରିଯ ବିଯୋଗୁ ବିଧି କୀନ୍ହା। ତୌ କସ ମରନୁ ନ ମାଗେଂ ଦୀନ୍ହା ॥
ଏହି ବିଧି କରତ ପ୍ରଲାପ କଲାପା। ଆଏ ଅଵଧ ଭରେ ପରିତାପା ॥
ବିଷମ ବିଯୋଗୁ ନ ଜାଇ ବଖାନା। ଅଵଧି ଆସ ସବ ରାଖହିଂ ପ୍ରାନା ॥

ଦୋ. ରାମ ଦରସ ହିତ ନେମ ବ୍ରତ ଲଗେ କରନ ନର ନାରି।
ମନହୁଁ କୋକ କୋକୀ କମଲ ଦୀନ ବିହୀନ ତମାରି ॥ ୮୬ ॥
ସୀତା ସଚିଵ ସହିତ ଦୋଉ ଭାଈ। ସୃଂଗବେରପୁର ପହୁଁଚେ ଜାଈ ॥
ଉତରେ ରାମ ଦେଵସରି ଦେଖୀ। କୀନ୍ହ ଦଂଡଵତ ହରଷୁ ବିସେଷୀ ॥
ଲଖନ ସଚିଵଁ ସିଯଁ କିଏ ପ୍ରନାମା। ସବହି ସହିତ ସୁଖୁ ପାଯଉ ରାମା ॥
ଗଂଗ ସକଲ ମୁଦ ମଂଗଲ ମୂଲା। ସବ ସୁଖ କରନି ହରନି ସବ ସୂଲା ॥
କହି କହି କୋଟିକ କଥା ପ୍ରସଂଗା। ରାମୁ ବିଲୋକହିଂ ଗଂଗ ତରଂଗା ॥
ସଚିଵହି ଅନୁଜହି ପ୍ରିଯହି ସୁନାଈ। ବିବୁଧ ନଦୀ ମହିମା ଅଧିକାଈ ॥
ମଜ୍ଜନୁ କୀନ୍ହ ପଂଥ ଶ୍ରମ ଗଯଊ। ସୁଚି ଜଲୁ ପିଅତ ମୁଦିତ ମନ ଭଯଊ ॥
ସୁମିରତ ଜାହି ମିଟଇ ଶ୍ରମ ଭାରୂ। ତେହି ଶ୍ରମ ଯହ ଲୌକିକ ବ୍ଯଵହାରୂ ॥

ଦୋ. ସୁଧ୍ଦ ସଚିଦାନଂଦମଯ କଂଦ ଭାନୁକୁଲ କେତୁ।
ଚରିତ କରତ ନର ଅନୁହରତ ସଂସୃତି ସାଗର ସେତୁ ॥ ୮୭ ॥
ଯହ ସୁଧି ଗୁହଁ ନିଷାଦ ଜବ ପାଈ। ମୁଦିତ ଲିଏ ପ୍ରିଯ ବଂଧୁ ବୋଲାଈ ॥
ଲିଏ ଫଲ ମୂଲ ଭେଂଟ ଭରି ଭାରା। ମିଲନ ଚଲେଉ ହିଁଯଁ ହରଷୁ ଅପାରା ॥
କରି ଦଂଡଵତ ଭେଂଟ ଧରି ଆଗେଂ। ପ୍ରଭୁହି ବିଲୋକତ ଅତି ଅନୁରାଗେଂ ॥
ସହଜ ସନେହ ବିବସ ରଘୁରାଈ। ପୂଁଛୀ କୁସଲ ନିକଟ ବୈଠାଈ ॥
ନାଥ କୁସଲ ପଦ ପଂକଜ ଦେଖେଂ। ଭଯଉଁ ଭାଗଭାଜନ ଜନ ଲେଖେଂ ॥
ଦେଵ ଧରନି ଧନୁ ଧାମୁ ତୁମ୍ହାରା। ମୈଂ ଜନୁ ନୀଚୁ ସହିତ ପରିଵାରା ॥
କୃପା କରିଅ ପୁର ଧାରିଅ ପାଊ। ଥାପିଯ ଜନୁ ସବୁ ଲୋଗୁ ସିହାଊ ॥
କହେହୁ ସତ୍ଯ ସବୁ ସଖା ସୁଜାନା। ମୋହି ଦୀନ୍ହ ପିତୁ ଆଯସୁ ଆନା ॥

ଦୋ. ବରଷ ଚାରିଦସ ବାସୁ ବନ ମୁନି ବ୍ରତ ବେଷୁ ଅହାରୁ।
ଗ୍ରାମ ବାସୁ ନହିଂ ଉଚିତ ସୁନି ଗୁହହି ଭଯଉ ଦୁଖୁ ଭାରୁ ॥ ୮୮ ॥
ରାମ ଲଖନ ସିଯ ରୂପ ନିହାରୀ। କହହିଂ ସପ୍ରେମ ଗ୍ରାମ ନର ନାରୀ ॥
ତେ ପିତୁ ମାତୁ କହହୁ ସଖି କୈସେ। ଜିନ୍ହ ପଠଏ ବନ ବାଲକ ଐସେ ॥
ଏକ କହହିଂ ଭଲ ଭୂପତି କୀନ୍ହା। ଲୋଯନ ଲାହୁ ହମହି ବିଧି ଦୀନ୍ହା ॥
ତବ ନିଷାଦପତି ଉର ଅନୁମାନା। ତରୁ ସିଂସୁପା ମନୋହର ଜାନା ॥
ଲୈ ରଘୁନାଥହି ଠାଉଁ ଦେଖାଵା। କହେଉ ରାମ ସବ ଭାଁତି ସୁହାଵା ॥
ପୁରଜନ କରି ଜୋହାରୁ ଘର ଆଏ। ରଘୁବର ସଂଧ୍ଯା କରନ ସିଧାଏ ॥
ଗୁହଁ ସଁଵାରି ସାଁଥରୀ ଡସାଈ। କୁସ କିସଲଯମଯ ମୃଦୁଲ ସୁହାଈ ॥
ସୁଚି ଫଲ ମୂଲ ମଧୁର ମୃଦୁ ଜାନୀ। ଦୋନା ଭରି ଭରି ରାଖେସି ପାନୀ ॥

ଦୋ. ସିଯ ସୁମଂତ୍ର ଭ୍ରାତା ସହିତ କଂଦ ମୂଲ ଫଲ ଖାଇ।
ସଯନ କୀନ୍ହ ରଘୁବଂସମନି ପାଯ ପଲୋଟତ ଭାଇ ॥ ୮୯ ॥
ଉଠେ ଲଖନୁ ପ୍ରଭୁ ସୋଵତ ଜାନୀ। କହି ସଚିଵହି ସୋଵନ ମୃଦୁ ବାନୀ ॥
କଛୁକ ଦୂର ସଜି ବାନ ସରାସନ। ଜାଗନ ଲଗେ ବୈଠି ବୀରାସନ ॥
ଗୁଁହ ବୋଲାଇ ପାହରୂ ପ୍ରତୀତୀ। ଠାଵଁ ଠାଁଵ ରାଖେ ଅତି ପ୍ରୀତୀ ॥
ଆପୁ ଲଖନ ପହିଂ ବୈଠେଉ ଜାଈ। କଟି ଭାଥୀ ସର ଚାପ ଚଢାଈ ॥
ସୋଵତ ପ୍ରଭୁହି ନିହାରି ନିଷାଦୂ। ଭଯଉ ପ୍ରେମ ବସ ହ୍ଦଯଁ ବିଷାଦୂ ॥
ତନୁ ପୁଲକିତ ଜଲୁ ଲୋଚନ ବହଈ। ବଚନ ସପ୍ରେମ ଲଖନ ସନ କହଈ ॥
ଭୂପତି ଭଵନ ସୁଭାଯଁ ସୁହାଵା। ସୁରପତି ସଦନୁ ନ ପଟତର ପାଵା ॥
ମନିମଯ ରଚିତ ଚାରୁ ଚୌବାରେ। ଜନୁ ରତିପତି ନିଜ ହାଥ ସଁଵାରେ ॥

ଦୋ. ସୁଚି ସୁବିଚିତ୍ର ସୁଭୋଗମଯ ସୁମନ ସୁଗଂଧ ସୁବାସ।
ପଲଁଗ ମଂଜୁ ମନିଦୀପ ଜହଁ ସବ ବିଧି ସକଲ ସୁପାସ ॥ ୯୦ ॥
ବିବିଧ ବସନ ଉପଧାନ ତୁରାଈ। ଛୀର ଫେନ ମୃଦୁ ବିସଦ ସୁହାଈ ॥
ତହଁ ସିଯ ରାମୁ ସଯନ ନିସି କରହୀଂ। ନିଜ ଛବି ରତି ମନୋଜ ମଦୁ ହରହୀଂ ॥
ତେ ସିଯ ରାମୁ ସାଥରୀଂ ସୋଏ। ଶ୍ରମିତ ବସନ ବିନୁ ଜାହିଂ ନ ଜୋଏ ॥
ମାତୁ ପିତା ପରିଜନ ପୁରବାସୀ। ସଖା ସୁସୀଲ ଦାସ ଅରୁ ଦାସୀ ॥
ଜୋଗଵହିଂ ଜିନ୍ହହି ପ୍ରାନ କୀ ନାଈ। ମହି ସୋଵତ ତେଇ ରାମ ଗୋସାଈଂ ॥
ପିତା ଜନକ ଜଗ ବିଦିତ ପ୍ରଭାଊ। ସସୁର ସୁରେସ ସଖା ରଘୁରାଊ ॥
ରାମଚଂଦୁ ପତି ସୋ ବୈଦେହୀ। ସୋଵତ ମହି ବିଧି ବାମ ନ କେହୀ ॥
ସିଯ ରଘୁବୀର କି କାନନ ଜୋଗୂ। କରମ ପ୍ରଧାନ ସତ୍ଯ କହ ଲୋଗୂ ॥

ଦୋ. କୈକଯନଂଦିନି ମଂଦମତି କଠିନ କୁଟିଲପନୁ କୀନ୍ହ।
ଜେହୀଂ ରଘୁନଂଦନ ଜାନକିହି ସୁଖ ଅଵସର ଦୁଖୁ ଦୀନ୍ହ ॥ ୯୧ ॥
ଭଇ ଦିନକର କୁଲ ବିଟପ କୁଠାରୀ। କୁମତି କୀନ୍ହ ସବ ବିସ୍ଵ ଦୁଖାରୀ ॥
ଭଯଉ ବିଷାଦୁ ନିଷାଦହି ଭାରୀ। ରାମ ସୀଯ ମହି ସଯନ ନିହାରୀ ॥
ବୋଲେ ଲଖନ ମଧୁର ମୃଦୁ ବାନୀ। ଗ୍ଯାନ ବିରାଗ ଭଗତି ରସ ସାନୀ ॥
କାହୁ ନ କୋଉ ସୁଖ ଦୁଖ କର ଦାତା। ନିଜ କୃତ କରମ ଭୋଗ ସବୁ ଭ୍ରାତା ॥
ଜୋଗ ବିଯୋଗ ଭୋଗ ଭଲ ମଂଦା। ହିତ ଅନହିତ ମଧ୍ଯମ ଭ୍ରମ ଫଂଦା ॥
ଜନମୁ ମରନୁ ଜହଁ ଲଗି ଜଗ ଜାଲୂ। ସଂପତୀ ବିପତି କରମୁ ଅରୁ କାଲୂ ॥
ଧରନି ଧାମୁ ଧନୁ ପୁର ପରିଵାରୂ। ସରଗୁ ନରକୁ ଜହଁ ଲଗି ବ୍ଯଵହାରୂ ॥
ଦେଖିଅ ସୁନିଅ ଗୁନିଅ ମନ ମାହୀଂ। ମୋହ ମୂଲ ପରମାରଥୁ ନାହୀଂ ॥

ଦୋ. ସପନେଂ ହୋଇ ଭିଖାରି ନୃପ ରଂକୁ ନାକପତି ହୋଇ।
ଜାଗେଂ ଲାଭୁ ନ ହାନି କଛୁ ତିମି ପ୍ରପଂଚ ଜିଯଁ ଜୋଇ ॥ ୯୨ ॥
ଅସ ବିଚାରି ନହିଂ କୀଜା ରୋସୂ। କାହୁହି ବାଦି ନ ଦେଇଅ ଦୋସୂ ॥
ମୋହ ନିସାଁ ସବୁ ସୋଵନିହାରା। ଦେଖିଅ ସପନ ଅନେକ ପ୍ରକାରା ॥
ଏହିଂ ଜଗ ଜାମିନି ଜାଗହିଂ ଜୋଗୀ। ପରମାରଥୀ ପ୍ରପଂଚ ବିଯୋଗୀ ॥
ଜାନିଅ ତବହିଂ ଜୀଵ ଜଗ ଜାଗା। ଜବ ଜବ ବିଷଯ ବିଲାସ ବିରାଗା ॥
ହୋଇ ବିବେକୁ ମୋହ ଭ୍ରମ ଭାଗା। ତବ ରଘୁନାଥ ଚରନ ଅନୁରାଗା ॥
ସଖା ପରମ ପରମାରଥୁ ଏହୂ। ମନ କ୍ରମ ବଚନ ରାମ ପଦ ନେହୂ ॥
ରାମ ବ୍ରହ୍ମ ପରମାରଥ ରୂପା। ଅବିଗତ ଅଲଖ ଅନାଦି ଅନୂପା ॥
ସକଲ ବିକାର ରହିତ ଗତଭେଦା। କହି ନିତ ନେତି ନିରୂପହିଂ ବେଦା।

ଦୋ. ଭଗତ ଭୂମି ଭୂସୁର ସୁରଭି ସୁର ହିତ ଲାଗି କୃପାଲ।
କରତ ଚରିତ ଧରି ମନୁଜ ତନୁ ସୁନତ ମିଟହି ଜଗ ଜାଲ ॥ ୯୩ ॥
ମାସପାରାଯଣ, ପଂଦ୍ରହଵା ଵିଶ୍ରାମ
ସଖା ସମୁଝି ଅସ ପରିହରି ମୋହୁ। ସିଯ ରଘୁବୀର ଚରନ ରତ ହୋହୂ ॥
କହତ ରାମ ଗୁନ ଭା ଭିନୁସାରା। ଜାଗେ ଜଗ ମଂଗଲ ସୁଖଦାରା ॥
ସକଲ ସୋଚ କରି ରାମ ନହାଵା। ସୁଚି ସୁଜାନ ବଟ ଛୀର ମଗାଵା ॥
ଅନୁଜ ସହିତ ସିର ଜଟା ବନାଏ। ଦେଖି ସୁମଂତ୍ର ନଯନ ଜଲ ଛାଏ ॥
ହୃଦଯଁ ଦାହୁ ଅତି ବଦନ ମଲୀନା। କହ କର ଜୋରି ବଚନ ଅତି ଦୀନା ॥
ନାଥ କହେଉ ଅସ କୋସଲନାଥା। ଲୈ ରଥୁ ଜାହୁ ରାମ କେଂ ସାଥା ॥
ବନୁ ଦେଖାଇ ସୁରସରି ଅନ୍ହଵାଈ। ଆନେହୁ ଫେରି ବେଗି ଦୋଉ ଭାଈ ॥
ଲଖନୁ ରାମୁ ସିଯ ଆନେହୁ ଫେରୀ। ସଂସଯ ସକଲ ସଁକୋଚ ନିବେରୀ ॥

ଦୋ. ନୃପ ଅସ କହେଉ ଗୋସାଈଁ ଜସ କହଇ କରୌଂ ବଲି ସୋଇ।
କରି ବିନତୀ ପାଯନ୍ହ ପରେଉ ଦୀନ୍ହ ବାଲ ଜିମି ରୋଇ ॥ ୯୪ ॥
ତାତ କୃପା କରି କୀଜିଅ ସୋଈ। ଜାତେଂ ଅଵଧ ଅନାଥ ନ ହୋଈ ॥
ମଂତ୍ରହି ରାମ ଉଠାଇ ପ୍ରବୋଧା। ତାତ ଧରମ ମତୁ ତୁମ୍ହ ସବୁ ସୋଧା ॥
ସିବି ଦଧୀଚି ହରିଚଂଦ ନରେସା। ସହେ ଧରମ ହିତ କୋଟି କଲେସା ॥
ରଂତିଦେଵ ବଲି ଭୂପ ସୁଜାନା। ଧରମୁ ଧରେଉ ସହି ସଂକଟ ନାନା ॥
ଧରମୁ ନ ଦୂସର ସତ୍ଯ ସମାନା। ଆଗମ ନିଗମ ପୁରାନ ବଖାନା ॥
ମୈଂ ସୋଇ ଧରମୁ ସୁଲଭ କରି ପାଵା। ତଜେଂ ତିହୂଁ ପୁର ଅପଜସୁ ଛାଵା ॥
ସଂଭାଵିତ କହୁଁ ଅପଜସ ଲାହୂ। ମରନ କୋଟି ସମ ଦାରୁନ ଦାହୂ ॥
ତୁମ୍ହ ସନ ତାତ ବହୁତ କା କହଊଁ। ଦିଏଁ ଉତରୁ ଫିରି ପାତକୁ ଲହଊଁ ॥

ଦୋ. ପିତୁ ପଦ ଗହି କହି କୋଟି ନତି ବିନଯ କରବ କର ଜୋରି।
ଚିଂତା କଵନିହୁ ବାତ କୈ ତାତ କରିଅ ଜନି ମୋରି ॥ ୯୫ ॥
ତୁମ୍ହ ପୁନି ପିତୁ ସମ ଅତି ହିତ ମୋରେଂ। ବିନତୀ କରଉଁ ତାତ କର ଜୋରେଂ ॥
ସବ ବିଧି ସୋଇ କରତବ୍ଯ ତୁମ୍ହାରେଂ। ଦୁଖ ନ ପାଵ ପିତୁ ସୋଚ ହମାରେଂ ॥
ସୁନି ରଘୁନାଥ ସଚିଵ ସଂବାଦୂ। ଭଯଉ ସପରିଜନ ବିକଲ ନିଷାଦୂ ॥
ପୁନି କଛୁ ଲଖନ କହୀ କଟୁ ବାନୀ। ପ୍ରଭୁ ବରଜେ ବଡ ଅନୁଚିତ ଜାନୀ ॥
ସକୁଚି ରାମ ନିଜ ସପଥ ଦେଵାଈ। ଲଖନ ସଁଦେସୁ କହିଅ ଜନି ଜାଈ ॥
କହ ସୁମଂତ୍ରୁ ପୁନି ଭୂପ ସଁଦେସୂ। ସହି ନ ସକିହି ସିଯ ବିପିନ କଲେସୂ ॥
ଜେହି ବିଧି ଅଵଧ ଆଵ ଫିରି ସୀଯା। ସୋଇ ରଘୁବରହି ତୁମ୍ହହି କରନୀଯା ॥
ନତରୁ ନିପଟ ଅଵଲଂବ ବିହୀନା। ମୈଂ ନ ଜିଅବ ଜିମି ଜଲ ବିନୁ ମୀନା ॥

ଦୋ. ମଇକେଂ ସସରେଂ ସକଲ ସୁଖ ଜବହିଂ ଜହାଁ ମନୁ ମାନ ॥
ତଁହ ତବ ରହିହି ସୁଖେନ ସିଯ ଜବ ଲଗି ବିପତି ବିହାନ ॥ ୯୬ ॥
ବିନତୀ ଭୂପ କୀନ୍ହ ଜେହି ଭାଁତୀ। ଆରତି ପ୍ରୀତି ନ ସୋ କହି ଜାତୀ ॥
ପିତୁ ସଁଦେସୁ ସୁନି କୃପାନିଧାନା। ସିଯହି ଦୀନ୍ହ ସିଖ କୋଟି ବିଧାନା ॥
ସାସୁ ସସୁର ଗୁର ପ୍ରିଯ ପରିଵାରୂ। ଫିରତୁ ତ ସବ କର ମିଟୈ ଖଭାରୂ ॥
ସୁନି ପତି ବଚନ କହତି ବୈଦେହୀ। ସୁନହୁ ପ୍ରାନପତି ପରମ ସନେହୀ ॥
ପ୍ରଭୁ କରୁନାମଯ ପରମ ବିବେକୀ। ତନୁ ତଜି ରହତି ଛାଁହ କିମି ଛେଂକୀ ॥
ପ୍ରଭା ଜାଇ କହଁ ଭାନୁ ବିହାଈ। କହଁ ଚଂଦ୍ରିକା ଚଂଦୁ ତଜି ଜାଈ ॥
ପତିହି ପ୍ରେମମଯ ବିନଯ ସୁନାଈ। କହତି ସଚିଵ ସନ ଗିରା ସୁହାଈ ॥
ତୁମ୍ହ ପିତୁ ସସୁର ସରିସ ହିତକାରୀ। ଉତରୁ ଦେଉଁ ଫିରି ଅନୁଚିତ ଭାରୀ ॥

ଦୋ. ଆରତି ବସ ସନମୁଖ ଭଇଉଁ ବିଲଗୁ ନ ମାନବ ତାତ।
ଆରଜସୁତ ପଦ କମଲ ବିନୁ ବାଦି ଜହାଁ ଲଗି ନାତ ॥ ୯୭ ॥
ପିତୁ ବୈଭଵ ବିଲାସ ମୈଂ ଡୀଠା। ନୃପ ମନି ମୁକୁଟ ମିଲିତ ପଦ ପୀଠା ॥
ସୁଖନିଧାନ ଅସ ପିତୁ ଗୃହ ମୋରେଂ। ପିଯ ବିହୀନ ମନ ଭାଵ ନ ଭୋରେଂ ॥
ସସୁର ଚକ୍କଵଇ କୋସଲରାଊ। ଭୁଵନ ଚାରିଦସ ପ୍ରଗଟ ପ୍ରଭାଊ ॥
ଆଗେଂ ହୋଇ ଜେହି ସୁରପତି ଲେଈ। ଅରଧ ସିଂଘାସନ ଆସନୁ ଦେଈ ॥
ସସୁରୁ ଏତାଦୃସ ଅଵଧ ନିଵାସୂ। ପ୍ରିଯ ପରିଵାରୁ ମାତୁ ସମ ସାସୂ ॥
ବିନୁ ରଘୁପତି ପଦ ପଦୁମ ପରାଗା। ମୋହି କେଉ ସପନେହୁଁ ସୁଖଦ ନ ଲାଗା ॥
ଅଗମ ପଂଥ ବନଭୂମି ପହାରା। କରି କେହରି ସର ସରିତ ଅପାରା ॥
କୋଲ କିରାତ କୁରଂଗ ବିହଂଗା। ମୋହି ସବ ସୁଖଦ ପ୍ରାନପତି ସଂଗା ॥

ଦୋ. ସାସୁ ସସୁର ସନ ମୋରି ହୁଁତି ବିନଯ କରବି ପରି ପାଯଁ ॥
ମୋର ସୋଚୁ ଜନି କରିଅ କଛୁ ମୈଂ ବନ ସୁଖୀ ସୁଭାଯଁ ॥ ୯୮ ॥
ପ୍ରାନନାଥ ପ୍ରିଯ ଦେଵର ସାଥା। ବୀର ଧୁରୀନ ଧରେଂ ଧନୁ ଭାଥା ॥
ନହିଂ ମଗ ଶ୍ରମୁ ଭ୍ରମୁ ଦୁଖ ମନ ମୋରେଂ। ମୋହି ଲଗି ସୋଚୁ କରିଅ ଜନି ଭୋରେଂ ॥
ସୁନି ସୁମଂତ୍ରୁ ସିଯ ସୀତଲି ବାନୀ। ଭଯଉ ବିକଲ ଜନୁ ଫନି ମନି ହାନୀ ॥
ନଯନ ସୂଝ ନହିଂ ସୁନଇ ନ କାନା। କହି ନ ସକଇ କଛୁ ଅତି ଅକୁଲାନା ॥
ରାମ ପ୍ରବୋଧୁ କୀନ୍ହ ବହୁ ଭାଁତି। ତଦପି ହୋତି ନହିଂ ସୀତଲି ଛାତୀ ॥
ଜତନ ଅନେକ ସାଥ ହିତ କୀନ୍ହେ। ଉଚିତ ଉତର ରଘୁନଂଦନ ଦୀନ୍ହେ ॥
ମେଟି ଜାଇ ନହିଂ ରାମ ରଜାଈ। କଠିନ କରମ ଗତି କଛୁ ନ ବସାଈ ॥
ରାମ ଲଖନ ସିଯ ପଦ ସିରୁ ନାଈ। ଫିରେଉ ବନିକ ଜିମି ମୂର ଗଵାଁଈ ॥

ଦୋ. -ରଥ ହାଁକେଉ ହଯ ରାମ ତନ ହେରି ହେରି ହିହିନାହିଂ।
ଦେଖି ନିଷାଦ ବିଷାଦବସ ଧୁନହିଂ ସୀସ ପଛିତାହିଂ ॥ ୯୯ ॥
ଜାସୁ ବିଯୋଗ ବିକଲ ପସୁ ଐସେ। ପ୍ରଜା ମାତୁ ପିତୁ ଜୀହହିଂ କୈସେଂ ॥
ବରବସ ରାମ ସୁମଂତ୍ରୁ ପଠାଏ। ସୁରସରି ତୀର ଆପୁ ତବ ଆଏ ॥
ମାଗୀ ନାଵ ନ କେଵଟୁ ଆନା। କହଇ ତୁମ୍ହାର ମରମୁ ମୈଂ ଜାନା ॥
ଚରନ କମଲ ରଜ କହୁଁ ସବୁ କହଈ। ମାନୁଷ କରନି ମୂରି କଛୁ ଅହଈ ॥
ଛୁଅତ ସିଲା ଭଇ ନାରି ସୁହାଈ। ପାହନ ତେଂ ନ କାଠ କଠିନାଈ ॥
ତରନିଉ ମୁନି ଘରିନି ହୋଇ ଜାଈ। ବାଟ ପରଇ ମୋରି ନାଵ ଉଡାଈ ॥
ଏହିଂ ପ୍ରତିପାଲଉଁ ସବୁ ପରିଵାରୂ। ନହିଂ ଜାନଉଁ କଛୁ ଅଉର କବାରୂ ॥
ଜୌ ପ୍ରଭୁ ପାର ଅଵସି ଗା ଚହହୂ। ମୋହି ପଦ ପଦୁମ ପଖାରନ କହହୂ ॥

ଛଂ. ପଦ କମଲ ଧୋଇ ଚଢାଇ ନାଵ ନ ନାଥ ଉତରାଈ ଚହୌଂ।
ମୋହି ରାମ ରାଉରି ଆନ ଦସରଥ ସପଥ ସବ ସାଚୀ କହୌଂ ॥
ବରୁ ତୀର ମାରହୁଁ ଲଖନୁ ପୈ ଜବ ଲଗି ନ ପାଯ ପଖାରିହୌଂ।
ତବ ଲଗି ନ ତୁଲସୀଦାସ ନାଥ କୃପାଲ ପାରୁ ଉତାରିହୌଂ ॥

ସୋ. ସୁନି କେବଟ କେ ବୈନ ପ୍ରେମ ଲପେଟେ ଅଟପଟେ।
ବିହସେ କରୁନାଐନ ଚିତଇ ଜାନକୀ ଲଖନ ତନ ॥ ୧୦୦ ॥
କୃପାସିଂଧୁ ବୋଲେ ମୁସୁକାଈ। ସୋଇ କରୁ ଜେଂହି ତଵ ନାଵ ନ ଜାଈ ॥
ଵେଗି ଆନୁ ଜଲ ପାଯ ପଖାରୂ। ହୋତ ବିଲଂବୁ ଉତାରହି ପାରୂ ॥
ଜାସୁ ନାମ ସୁମରତ ଏକ ବାରା। ଉତରହିଂ ନର ଭଵସିଂଧୁ ଅପାରା ॥
ସୋଇ କୃପାଲୁ କେଵଟହି ନିହୋରା। ଜେହିଂ ଜଗୁ କିଯ ତିହୁ ପଗହୁ ତେ ଥୋରା ॥
ପଦ ନଖ ନିରଖି ଦେଵସରି ହରଷୀ। ସୁନି ପ୍ରଭୁ ବଚନ ମୋହଁ ମତି କରଷୀ ॥
କେଵଟ ରାମ ରଜାଯସୁ ପାଵା। ପାନି କଠଵତା ଭରି ଲେଇ ଆଵା ॥
ଅତି ଆନଂଦ ଉମଗି ଅନୁରାଗା। ଚରନ ସରୋଜ ପଖାରନ ଲାଗା ॥
ବରଷି ସୁମନ ସୁର ସକଲ ସିହାହୀଂ। ଏହି ସମ ପୁନ୍ଯପୁଂଜ କୋଉ ନାହୀଂ ॥

ଦୋ. ପଦ ପଖାରି ଜଲୁ ପାନ କରି ଆପୁ ସହିତ ପରିଵାର।
ପିତର ପାରୁ କରି ପ୍ରଭୁହି ପୁନି ମୁଦିତ ଗଯଉ ଲେଇ ପାର ॥ ୧୦୧ ॥
ଉତରି ଠାଡ ଭଏ ସୁରସରି ରେତା। ସୀଯରାମ ଗୁହ ଲଖନ ସମେତା ॥
କେଵଟ ଉତରି ଦଂଡଵତ କୀନ୍ହା। ପ୍ରଭୁହି ସକୁଚ ଏହି ନହିଂ କଛୁ ଦୀନ୍ହା ॥
ପିଯ ହିଯ କୀ ସିଯ ଜାନନିହାରୀ। ମନି ମୁଦରୀ ମନ ମୁଦିତ ଉତାରୀ ॥
କହେଉ କୃପାଲ ଲେହି ଉତରାଈ। କେଵଟ ଚରନ ଗହେ ଅକୁଲାଈ ॥
ନାଥ ଆଜୁ ମୈଂ କାହ ନ ପାଵା। ମିଟେ ଦୋଷ ଦୁଖ ଦାରିଦ ଦାଵା ॥
ବହୁତ କାଲ ମୈଂ କୀନ୍ହି ମଜୂରୀ। ଆଜୁ ଦୀନ୍ହ ବିଧି ବନି ଭଲି ଭୂରୀ ॥
ଅବ କଛୁ ନାଥ ନ ଚାହିଅ ମୋରେଂ। ଦୀନଦଯାଲ ଅନୁଗ୍ରହ ତୋରେଂ ॥
ଫିରତୀ ବାର ମୋହି ଜେ ଦେବା। ସୋ ପ୍ରସାଦୁ ମୈଂ ସିର ଧରି ଲେବା ॥

ଦୋ. ବହୁତ କୀନ୍ହ ପ୍ରଭୁ ଲଖନ ସିଯଁ ନହିଂ କଛୁ କେଵଟୁ ଲେଇ।
ବିଦା କୀନ୍ହ କରୁନାଯତନ ଭଗତି ବିମଲ ବରୁ ଦେଇ ॥ ୧୦୨ ॥
ତବ ମଜ୍ଜନୁ କରି ରଘୁକୁଲନାଥା। ପୂଜି ପାରଥିଵ ନାଯଉ ମାଥା ॥
ସିଯଁ ସୁରସରିହି କହେଉ କର ଜୋରୀ। ମାତୁ ମନୋରଥ ପୁରଉବି ମୋରୀ ॥
ପତି ଦେଵର ସଂଗ କୁସଲ ବହୋରୀ। ଆଇ କରୌଂ ଜେହିଂ ପୂଜା ତୋରୀ ॥
ସୁନି ସିଯ ବିନଯ ପ୍ରେମ ରସ ସାନୀ। ଭଇ ତବ ବିମଲ ବାରି ବର ବାନୀ ॥
ସୁନୁ ରଘୁବୀର ପ୍ରିଯା ବୈଦେହୀ। ତଵ ପ୍ରଭାଉ ଜଗ ବିଦିତ ନ କେହୀ ॥
ଲୋକପ ହୋହିଂ ବିଲୋକତ ତୋରେଂ। ତୋହି ସେଵହିଂ ସବ ସିଧି କର ଜୋରେଂ ॥
ତୁମ୍ହ ଜୋ ହମହି ବଡି ବିନଯ ସୁନାଈ। କୃପା କୀନ୍ହି ମୋହି ଦୀନ୍ହି ବଡାଈ ॥
ତଦପି ଦେବି ମୈଂ ଦେବି ଅସୀସା। ସଫଲ ହୋପନ ହିତ ନିଜ ବାଗୀସା ॥

ଦୋ. ପ୍ରାନନାଥ ଦେଵର ସହିତ କୁସଲ କୋସଲା ଆଇ।
ପୂଜହି ସବ ମନକାମନା ସୁଜସୁ ରହିହି ଜଗ ଛାଇ ॥ ୧୦୩ ॥
ଗଂଗ ବଚନ ସୁନି ମଂଗଲ ମୂଲା। ମୁଦିତ ସୀଯ ସୁରସରି ଅନୁକୁଲା ॥
ତବ ପ୍ରଭୁ ଗୁହହି କହେଉ ଘର ଜାହୂ। ସୁନତ ସୂଖ ମୁଖୁ ଭା ଉର ଦାହୂ ॥
ଦୀନ ବଚନ ଗୁହ କହ କର ଜୋରୀ। ବିନଯ ସୁନହୁ ରଘୁକୁଲମନି ମୋରୀ ॥
ନାଥ ସାଥ ରହି ପଂଥୁ ଦେଖାଈ। କରି ଦିନ ଚାରି ଚରନ ସେଵକାଈ ॥
ଜେହିଂ ବନ ଜାଇ ରହବ ରଘୁରାଈ। ପରନକୁଟୀ ମୈଂ କରବି ସୁହାଈ ॥
ତବ ମୋହି କହଁ ଜସି ଦେବ ରଜାଈ। ସୋଇ କରିହଉଁ ରଘୁବୀର ଦୋହାଈ ॥
ସହଜ ସନେହ ରାମ ଲଖି ତାସୁ। ସଂଗ ଲୀନ୍ହ ଗୁହ ହୃଦଯ ହୁଲାସୂ ॥
ପୁନି ଗୁହଁ ଗ୍ଯାତି ବୋଲି ସବ ଲୀନ୍ହେ। କରି ପରିତୋଷୁ ବିଦା ତବ କୀନ୍ହେ ॥

ଦୋ. ତବ ଗନପତି ସିଵ ସୁମିରି ପ୍ରଭୁ ନାଇ ସୁରସରିହି ମାଥ। ì
ସଖା ଅନୁଜ ସିଯା ସହିତ ବନ ଗଵନୁ କୀନ୍ହ ରଧୁନାଥ ॥ ୧୦୪ ॥
ତେହି ଦିନ ଭଯଉ ବିଟପ ତର ବାସୂ। ଲଖନ ସଖାଁ ସବ କୀନ୍ହ ସୁପାସୂ ॥
ପ୍ରାତ ପ୍ରାତକୃତ କରି ରଧୁସାଈ। ତୀରଥରାଜୁ ଦୀଖ ପ୍ରଭୁ ଜାଈ ॥
ସଚିଵ ସତ୍ଯ ଶ୍ରଧ୍ଦା ପ୍ରିଯ ନାରୀ। ମାଧଵ ସରିସ ମୀତୁ ହିତକାରୀ ॥
ଚାରି ପଦାରଥ ଭରା ଭଁଡାରୁ। ପୁନ୍ଯ ପ୍ରଦେସ ଦେସ ଅତି ଚାରୁ ॥
ଛେତ୍ର ଅଗମ ଗଢୁ ଗାଢ ସୁହାଵା। ସପନେହୁଁ ନହିଂ ପ୍ରତିପଚ୍ଛିନ୍ହ ପାଵା ॥
ସେନ ସକଲ ତୀରଥ ବର ବୀରା। କଲୁଷ ଅନୀକ ଦଲନ ରନଧୀରା ॥
ସଂଗମୁ ସିଂହାସନୁ ସୁଠି ସୋହା। ଛତ୍ରୁ ଅଖଯବଟୁ ମୁନି ମନୁ ମୋହା ॥
ଚଵଁର ଜମୁନ ଅରୁ ଗଂଗ ତରଂଗା। ଦେଖି ହୋହିଂ ଦୁଖ ଦାରିଦ ଭଂଗା ॥

ଦୋ. ସେଵହିଂ ସୁକୃତି ସାଧୁ ସୁଚି ପାଵହିଂ ସବ ମନକାମ।
ବଂଦୀ ବେଦ ପୁରାନ ଗନ କହହିଂ ବିମଲ ଗୁନ ଗ୍ରାମ ॥ ୧୦୫ ॥
କୋ କହି ସକଇ ପ୍ରଯାଗ ପ୍ରଭାଊ। କଲୁଷ ପୁଂଜ କୁଂଜର ମୃଗରାଊ ॥
ଅସ ତୀରଥପତି ଦେଖି ସୁହାଵା। ସୁଖ ସାଗର ରଘୁବର ସୁଖୁ ପାଵା ॥
କହି ସିଯ ଲଖନହି ସଖହି ସୁନାଈ। ଶ୍ରୀମୁଖ ତୀରଥରାଜ ବଡାଈ ॥
କରି ପ୍ରନାମୁ ଦେଖତ ବନ ବାଗା। କହତ ମହାତମ ଅତି ଅନୁରାଗା ॥
ଏହି ବିଧି ଆଇ ବିଲୋକୀ ବେନୀ। ସୁମିରତ ସକଲ ସୁମଂଗଲ ଦେନୀ ॥
ମୁଦିତ ନହାଇ କୀନ୍ହି ସିଵ ସେଵା। ପୁଜି ଜଥାବିଧି ତୀରଥ ଦେଵା ॥
ତବ ପ୍ରଭୁ ଭରଦ୍ଵାଜ ପହିଂ ଆଏ। କରତ ଦଂଡଵତ ମୁନି ଉର ଲାଏ ॥
ମୁନି ମନ ମୋଦ ନ କଛୁ କହି ଜାଇ। ବ୍ରହ୍ମାନଂଦ ରାସି ଜନୁ ପାଈ ॥

ଦୋ. ଦୀନ୍ହି ଅସୀସ ମୁନୀସ ଉର ଅତି ଅନଂଦୁ ଅସ ଜାନି।
ଲୋଚନ ଗୋଚର ସୁକୃତ ଫଲ ମନହୁଁ କିଏ ବିଧି ଆନି ॥ ୧୦୬ ॥
କୁସଲ ପ୍ରସ୍ନ କରି ଆସନ ଦୀନ୍ହେ। ପୂଜି ପ୍ରେମ ପରିପୂରନ କୀନ୍ହେ ॥
କଂଦ ମୂଲ ଫଲ ଅଂକୁର ନୀକେ। ଦିଏ ଆନି ମୁନି ମନହୁଁ ଅମୀ କେ ॥
ସୀଯ ଲଖନ ଜନ ସହିତ ସୁହାଏ। ଅତି ରୁଚି ରାମ ମୂଲ ଫଲ ଖାଏ ॥
ଭଏ ବିଗତଶ୍ରମ ରାମୁ ସୁଖାରେ। ଭରଵ୍ଦାଜ ମୃଦୁ ବଚନ ଉଚାରେ ॥
ଆଜୁ ସୁଫଲ ତପୁ ତୀରଥ ତ୍ଯାଗୂ। ଆଜୁ ସୁଫଲ ଜପ ଜୋଗ ବିରାଗୂ ॥
ସଫଲ ସକଲ ସୁଭ ସାଧନ ସାଜୂ। ରାମ ତୁମ୍ହହି ଅଵଲୋକତ ଆଜୂ ॥
ଲାଭ ଅଵଧି ସୁଖ ଅଵଧି ନ ଦୂଜୀ। ତୁମ୍ହାରେଂ ଦରସ ଆସ ସବ ପୂଜୀ ॥
ଅବ କରି କୃପା ଦେହୁ ବର ଏହୂ। ନିଜ ପଦ ସରସିଜ ସହଜ ସନେହୂ ॥

ଦୋ. କରମ ବଚନ ମନ ଛାଡି ଛଲୁ ଜବ ଲଗି ଜନୁ ନ ତୁମ୍ହାର।
ତବ ଲଗି ସୁଖୁ ସପନେହୁଁ ନହୀଂ କିଏଁ କୋଟି ଉପଚାର ॥
ସୁନି ମୁନି ବଚନ ରାମୁ ସକୁଚାନେ। ଭାଵ ଭଗତି ଆନଂଦ ଅଘାନେ ॥
ତବ ରଘୁବର ମୁନି ସୁଜସୁ ସୁହାଵା। କୋଟି ଭାଁତି କହି ସବହି ସୁନାଵା ॥
ସୋ ବଡ ସୋ ସବ ଗୁନ ଗନ ଗେହୂ। ଜେହି ମୁନୀସ ତୁମ୍ହ ଆଦର ଦେହୂ ॥
ମୁନି ରଘୁବୀର ପରସପର ନଵହୀଂ। ବଚନ ଅଗୋଚର ସୁଖୁ ଅନୁଭଵହୀଂ ॥
ଯହ ସୁଧି ପାଇ ପ୍ରଯାଗ ନିଵାସୀ। ବଟୁ ତାପସ ମୁନି ସିଦ୍ଧ ଉଦାସୀ ॥
ଭରଦ୍ଵାଜ ଆଶ୍ରମ ସବ ଆଏ। ଦେଖନ ଦସରଥ ସୁଅନ ସୁହାଏ ॥
ରାମ ପ୍ରନାମ କୀନ୍ହ ସବ କାହୂ। ମୁଦିତ ଭଏ ଲହି ଲୋଯନ ଲାହୂ ॥
ଦେହିଂ ଅସୀସ ପରମ ସୁଖୁ ପାଈ। ଫିରେ ସରାହତ ସୁଂଦରତାଈ ॥

ଦୋ. ରାମ କୀନ୍ହ ବିଶ୍ରାମ ନିସି ପ୍ରାତ ପ୍ରଯାଗ ନହାଇ।
ଚଲେ ସହିତ ସିଯ ଲଖନ ଜନ ମୁଦଦିତ ମୁନିହି ସିରୁ ନାଇ ॥ ୧୦୮ ॥
ରାମ ସପ୍ରେମ କହେଉ ମୁନି ପାହୀଂ। ନାଥ କହିଅ ହମ କେହି ମଗ ଜାହୀଂ ॥
ମୁନି ମନ ବିହସି ରାମ ସନ କହହୀଂ। ସୁଗମ ସକଲ ମଗ ତୁମ୍ହ କହୁଁ ଅହହୀଂ ॥
ସାଥ ଲାଗି ମୁନି ସିଷ୍ଯ ବୋଲାଏ। ସୁନି ମନ ମୁଦିତ ପଚାସକ ଆଏ ॥
ସବନ୍ହି ରାମ ପର ପ୍ରେମ ଅପାରା। ସକଲ କହହି ମଗୁ ଦୀଖ ହମାରା ॥
ମୁନି ବଟୁ ଚାରି ସଂଗ ତବ ଦୀନ୍ହେ। ଜିନ୍ହ ବହୁ ଜନମ ସୁକୃତ ସବ କୀନ୍ହେ ॥
କରି ପ୍ରନାମୁ ରିଷି ଆଯସୁ ପାଈ। ପ୍ରମୁଦିତ ହୃଦଯଁ ଚଲେ ରଘୁରାଈ ॥
ଗ୍ରାମ ନିକଟ ଜବ ନିକସହି ଜାଈ। ଦେଖହି ଦରସୁ ନାରି ନର ଧାଈ ॥
ହୋହି ସନାଥ ଜନମ ଫଲୁ ପାଈ। ଫିରହି ଦୁଖିତ ମନୁ ସଂଗ ପଠାଈ ॥

ଦୋ. ବିଦା କିଏ ବଟୁ ବିନଯ କରି ଫିରେ ପାଇ ମନ କାମ।
ଉତରି ନହାଏ ଜମୁନ ଜଲ ଜୋ ସରୀର ସମ ସ୍ଯାମ ॥ ୧୦୯ ॥
ସୁନତ ତୀରଵାସୀ ନର ନାରୀ। ଧାଏ ନିଜ ନିଜ କାଜ ବିସାରୀ ॥
ଲଖନ ରାମ ସିଯ ସୁନ୍ଦରତାଈ। ଦେଖି କରହିଂ ନିଜ ଭାଗ୍ଯ ବଡାଈ ॥
ଅତି ଲାଲସା ବସହିଂ ମନ ମାହୀଂ। ନାଉଁ ଗାଉଁ ବୂଝତ ସକୁଚାହୀଂ ॥
ଜେ ତିନ୍ହ ମହୁଁ ବଯବିରିଧ ସଯାନେ। ତିନ୍ହ କରି ଜୁଗୁତି ରାମୁ ପହିଚାନେ ॥
ସକଲ କଥା ତିନ୍ହ ସବହି ସୁନାଈ। ବନହି ଚଲେ ପିତୁ ଆଯସୁ ପାଈ ॥
ସୁନି ସବିଷାଦ ସକଲ ପଛିତାହୀଂ। ରାନୀ ରାଯଁ କୀନ୍ହ ଭଲ ନାହୀଂ ॥
ତେହି ଅଵସର ଏକ ତାପସୁ ଆଵା। ତେଜପୁଂଜ ଲଘୁବଯସ ସୁହାଵା ॥
କଵି ଅଲଖିତ ଗତି ବେଷୁ ବିରାଗୀ। ମନ କ୍ରମ ବଚନ ରାମ ଅନୁରାଗୀ ॥

ଦୋ. ସଜଲ ନଯନ ତନ ପୁଲକି ନିଜ ଇଷ୍ଟଦେଉ ପହିଚାନି।
ପରେଉ ଦଂଡ ଜିମି ଧରନିତଲ ଦସା ନ ଜାଇ ବଖାନି ॥ ୧୧୦ ॥
ରାମ ସପ୍ରେମ ପୁଲକି ଉର ଲାଵା। ପରମ ରଂକ ଜନୁ ପାରସୁ ପାଵା ॥
ମନହୁଁ ପ୍ରେମୁ ପରମାରଥୁ ଦୋଊ। ମିଲତ ଧରେ ତନ କହ ସବୁ କୋଊ ॥
ବହୁରି ଲଖନ ପାଯନ୍ହ ସୋଇ ଲାଗା। ଲୀନ୍ହ ଉଠାଇ ଉମଗି ଅନୁରାଗା ॥
ପୁନି ସିଯ ଚରନ ଧୂରି ଧରି ସୀସା। ଜନନି ଜାନି ସିସୁ ଦୀନ୍ହି ଅସୀସା ॥
କୀନ୍ହ ନିଷାଦ ଦଂଡଵତ ତେହୀ। ମିଲେଉ ମୁଦିତ ଲଖି ରାମ ସନେହୀ ॥
ପିଅତ ନଯନ ପୁଟ ରୂପୁ ପିଯୂଷା। ମୁଦିତ ସୁଅସନୁ ପାଇ ଜିମି ଭୂଖା ॥
ତେ ପିତୁ ମାତୁ କହହୁ ସଖି କୈସେ। ଜିନ୍ହ ପଠଏ ବନ ବାଲକ ଐସେ ॥
ରାମ ଲଖନ ସିଯ ରୂପୁ ନିହାରୀ। ହୋହିଂ ସନେହ ବିକଲ ନର ନାରୀ ॥

ଦୋ. ତବ ରଘୁବୀର ଅନେକ ବିଧି ସଖହି ସିଖାଵନୁ ଦୀନ୍ହ।
ରାମ ରଜାଯସୁ ସୀସ ଧରି ଭଵନ ଗଵନୁ ତେଁଇଁ କୀନ୍ହ ॥ ୧୧୧ ॥
ପୁନି ସିଯଁ ରାମ ଲଖନ କର ଜୋରୀ। ଜମୁନହି କୀନ୍ହ ପ୍ରନାମୁ ବହୋରୀ ॥
ଚଲେ ସସୀଯ ମୁଦିତ ଦୋଉ ଭାଈ। ରବିତନୁଜା କଇ କରତ ବଡାଈ ॥
ପଥିକ ଅନେକ ମିଲହିଂ ମଗ ଜାତା। କହହିଂ ସପ୍ରେମ ଦେଖି ଦୋଉ ଭ୍ରାତା ॥
ରାଜ ଲଖନ ସବ ଅଂଗ ତୁମ୍ହାରେଂ। ଦେଖି ସୋଚୁ ଅତି ହୃଦଯ ହମାରେଂ ॥
ମାରଗ ଚଲହୁ ପଯାଦେହି ପାଏଁ। ଜ୍ଯୋତିଷୁ ଝୂଠ ହମାରେଂ ଭାଏଁ ॥
ଅଗମୁ ପଂଥ ଗିରି କାନନ ଭାରୀ। ତେହି ମହଁ ସାଥ ନାରି ସୁକୁମାରୀ ॥
କରି କେହରି ବନ ଜାଇ ନ ଜୋଈ। ହମ ସଁଗ ଚଲହି ଜୋ ଆଯସୁ ହୋଈ ॥
ଜାବ ଜହାଁ ଲଗି ତହଁ ପହୁଁଚାଈ। ଫିରବ ବହୋରି ତୁମ୍ହହି ସିରୁ ନାଈ ॥

ଦୋ. ଏହି ବିଧି ପୂଁଛହିଂ ପ୍ରେମ ବସ ପୁଲକ ଗାତ ଜଲୁ ନୈନ।
କୃପାସିଂଧୁ ଫେରହି ତିନ୍ହହି କହି ବିନୀତ ମୃଦୁ ବୈନ ॥ ୧୧୨ ॥
ଜେ ପୁର ଗାଁଵ ବସହିଂ ମଗ ମାହୀଂ। ତିନ୍ହହି ନାଗ ସୁର ନଗର ସିହାହୀଂ ॥
କେହି ସୁକୃତୀଂ କେହି ଘରୀଂ ବସାଏ। ଧନ୍ଯ ପୁନ୍ଯମଯ ପରମ ସୁହାଏ ॥
ଜହଁ ଜହଁ ରାମ ଚରନ ଚଲି ଜାହୀଂ। ତିନ୍ହ ସମାନ ଅମରାଵତି ନାହୀଂ ॥
ପୁନ୍ଯପୁଂଜ ମଗ ନିକଟ ନିଵାସୀ। ତିନ୍ହହି ସରାହହିଂ ସୁରପୁରବାସୀ ॥
ଜେ ଭରି ନଯନ ବିଲୋକହିଂ ରାମହି। ସୀତା ଲଖନ ସହିତ ଘନସ୍ଯାମହି ॥
ଜେ ସର ସରିତ ରାମ ଅଵଗାହହିଂ। ତିନ୍ହହି ଦେଵ ସର ସରିତ ସରାହହିଂ ॥
ଜେହି ତରୁ ତର ପ୍ରଭୁ ବୈଠହିଂ ଜାଈ। କରହିଂ କଲପତରୁ ତାସୁ ବଡାଈ ॥
ପରସି ରାମ ପଦ ପଦୁମ ପରାଗା। ମାନତି ଭୂମି ଭୂରି ନିଜ ଭାଗା ॥

ଦୋ. ଛାଁହ କରହି ଘନ ବିବୁଧଗନ ବରଷହି ସୁମନ ସିହାହିଂ।
ଦେଖତ ଗିରି ବନ ବିହଗ ମୃଗ ରାମୁ ଚଲେ ମଗ ଜାହିଂ ॥ ୧୧୩ ॥
ସୀତା ଲଖନ ସହିତ ରଘୁରାଈ। ଗାଁଵ ନିକଟ ଜବ ନିକସହିଂ ଜାଈ ॥
ସୁନି ସବ ବାଲ ବୃଦ୍ଧ ନର ନାରୀ। ଚଲହିଂ ତୁରତ ଗୃହକାଜୁ ବିସାରୀ ॥
ରାମ ଲଖନ ସିଯ ରୂପ ନିହାରୀ। ପାଇ ନଯନଫଲୁ ହୋହିଂ ସୁଖାରୀ ॥
ସଜଲ ବିଲୋଚନ ପୁଲକ ସରୀରା। ସବ ଭଏ ମଗନ ଦେଖି ଦୋଉ ବୀରା ॥
ବରନି ନ ଜାଇ ଦସା ତିନ୍ହ କେରୀ। ଲହି ଜନୁ ରଂକନ୍ହ ସୁରମନି ଢେରୀ ॥
ଏକନ୍ହ ଏକ ବୋଲି ସିଖ ଦେହୀଂ। ଲୋଚନ ଲାହୁ ଲେହୁ ଛନ ଏହୀଂ ॥
ରାମହି ଦେଖି ଏକ ଅନୁରାଗେ। ଚିତଵତ ଚଲେ ଜାହିଂ ସଁଗ ଲାଗେ ॥
ଏକ ନଯନ ମଗ ଛବି ଉର ଆନୀ। ହୋହିଂ ସିଥିଲ ତନ ମନ ବର ବାନୀ ॥

ଦୋ. ଏକ ଦେଖିଂ ବଟ ଛାଁହ ଭଲି ଡାସି ମୃଦୁଲ ତୃନ ପାତ।
କହହିଂ ଗଵାଁଇଅ ଛିନୁକୁ ଶ୍ରମୁ ଗଵନବ ଅବହିଂ କି ପ୍ରାତ ॥ ୧୧୪ ॥
ଏକ କଲସ ଭରି ଆନହିଂ ପାନୀ। ଅଁଚଇଅ ନାଥ କହହିଂ ମୃଦୁ ବାନୀ ॥
ସୁନି ପ୍ରିଯ ବଚନ ପ୍ରୀତି ଅତି ଦେଖୀ। ରାମ କୃପାଲ ସୁସୀଲ ବିସେଷୀ ॥
ଜାନୀ ଶ୍ରମିତ ସୀଯ ମନ ମାହୀଂ। ଘରିକ ବିଲଂବୁ କୀନ୍ହ ବଟ ଛାହୀଂ ॥
ମୁଦିତ ନାରି ନର ଦେଖହିଂ ସୋଭା। ରୂପ ଅନୂପ ନଯନ ମନୁ ଲୋଭା ॥
ଏକଟକ ସବ ସୋହହିଂ ଚହୁଁ ଓରା। ରାମଚଂଦ୍ର ମୁଖ ଚଂଦ ଚକୋରା ॥
ତରୁନ ତମାଲ ବରନ ତନୁ ସୋହା। ଦେଖତ କୋଟି ମଦନ ମନୁ ମୋହା ॥
ଦାମିନି ବରନ ଲଖନ ସୁଠି ନୀକେ। ନଖ ସିଖ ସୁଭଗ ଭାଵତେ ଜୀ କେ ॥
ମୁନିପଟ କଟିନ୍ହ କସେଂ ତୂନୀରା। ସୋହହିଂ କର କମଲିନି ଧନୁ ତୀରା ॥

ଦୋ. ଜଟା ମୁକୁଟ ସୀସନି ସୁଭଗ ଉର ଭୁଜ ନଯନ ବିସାଲ।
ସରଦ ପରବ ବିଧୁ ବଦନ ବର ଲସତ ସ୍ଵେଦ କନ ଜାଲ ॥ ୧୧୫ ॥
ବରନି ନ ଜାଇ ମନୋହର ଜୋରୀ। ସୋଭା ବହୁତ ଥୋରି ମତି ମୋରୀ ॥
ରାମ ଲଖନ ସିଯ ସୁଂଦରତାଈ। ସବ ଚିତଵହିଂ ଚିତ ମନ ମତି ଲାଈ ॥
ଥକେ ନାରି ନର ପ୍ରେମ ପିଆସେ। ମନହୁଁ ମୃଗୀ ମୃଗ ଦେଖି ଦିଆ ସେ ॥
ସୀଯ ସମୀପ ଗ୍ରାମତିଯ ଜାହୀଂ। ପୂଁଛତ ଅତି ସନେହଁ ସକୁଚାହୀଂ ॥
ବାର ବାର ସବ ଲାଗହିଂ ପାଏଁ। କହହିଂ ବଚନ ମୃଦୁ ସରଲ ସୁଭାଏଁ ॥
ରାଜକୁମାରି ବିନଯ ହମ କରହୀଂ। ତିଯ ସୁଭାଯଁ କଛୁ ପୂଁଛତ ଡରହୀଂ।
ସ୍ଵାମିନି ଅବିନଯ ଛମବି ହମାରୀ। ବିଲଗୁ ନ ମାନବ ଜାନି ଗଵାଁରୀ ॥
ରାଜକୁଅଁର ଦୋଉ ସହଜ ସଲୋନେ। ଇନ୍ହ ତେଂ ଲହୀ ଦୁତି ମରକତ ସୋନେ ॥

ଦୋ. ସ୍ଯାମଲ ଗୌର କିସୋର ବର ସୁଂଦର ସୁଷମା ଐନ।
ସରଦ ସର୍ବରୀନାଥ ମୁଖୁ ସରଦ ସରୋରୁହ ନୈନ ॥ ୧୧୬ ॥
ମାସପାରାଯଣ, ସୋଲହଵାଁ ଵିଶ୍ରାମ
ନଵାନ୍ହପାରାଯଣ, ଚୌଥା ଵିଶ୍ରାମ
କୋଟି ମନୋଜ ଲଜାଵନିହାରେ। ସୁମୁଖି କହହୁ କୋ ଆହିଂ ତୁମ୍ହାରେ ॥
ସୁନି ସନେହମଯ ମଂଜୁଲ ବାନୀ। ସକୁଚୀ ସିଯ ମନ ମହୁଁ ମୁସୁକାନୀ ॥
ତିନ୍ହହି ବିଲୋକି ବିଲୋକତି ଧରନୀ। ଦୁହୁଁ ସକୋଚ ସକୁଚିତ ବରବରନୀ ॥
ସକୁଚି ସପ୍ରେମ ବାଲ ମୃଗ ନଯନୀ। ବୋଲୀ ମଧୁର ବଚନ ପିକବଯନୀ ॥
ସହଜ ସୁଭାଯ ସୁଭଗ ତନ ଗୋରେ। ନାମୁ ଲଖନୁ ଲଘୁ ଦେଵର ମୋରେ ॥
ବହୁରି ବଦନୁ ବିଧୁ ଅଂଚଲ ଢାଁକୀ। ପିଯ ତନ ଚିତଇ ଭୌଂହ କରି ବାଁକୀ ॥
ଖଂଜନ ମଂଜୁ ତିରୀଛେ ନଯନନି। ନିଜ ପତି କହେଉ ତିନ୍ହହି ସିଯଁ ସଯନନି ॥
ଭଇ ମୁଦିତ ସବ ଗ୍ରାମବଧୂଟୀଂ। ରଂକନ୍ହ ରାଯ ରାସି ଜନୁ ଲୂଟୀଂ ॥

ଦୋ. ଅତି ସପ୍ରେମ ସିଯ ପାଯଁ ପରି ବହୁବିଧି ଦେହିଂ ଅସୀସ।
ସଦା ସୋହାଗିନି ହୋହୁ ତୁମ୍ହ ଜବ ଲଗି ମହି ଅହି ସୀସ ॥ ୧୧୭ ॥
ପାରବତୀ ସମ ପତିପ୍ରିଯ ହୋହୂ। ଦେବି ନ ହମ ପର ଛାଡବ ଛୋହୂ ॥
ପୁନି ପୁନି ବିନଯ କରିଅ କର ଜୋରୀ। ଜୌଂ ଏହି ମାରଗ ଫିରିଅ ବହୋରୀ ॥
ଦରସନୁ ଦେବ ଜାନି ନିଜ ଦାସୀ। ଲଖୀଂ ସୀଯଁ ସବ ପ୍ରେମ ପିଆସୀ ॥
ମଧୁର ବଚନ କହି କହି ପରିତୋଷୀଂ। ଜନୁ କୁମୁଦିନୀଂ କୌମୁଦୀଂ ପୋଷୀଂ ॥
ତବହିଂ ଲଖନ ରଘୁବର ରୁଖ ଜାନୀ। ପୂଁଛେଉ ମଗୁ ଲୋଗନ୍ହି ମୃଦୁ ବାନୀ ॥
ସୁନତ ନାରି ନର ଭଏ ଦୁଖାରୀ। ପୁଲକିତ ଗାତ ବିଲୋଚନ ବାରୀ ॥
ମିଟା ମୋଦୁ ମନ ଭଏ ମଲୀନେ। ବିଧି ନିଧି ଦୀନ୍ହ ଲେତ ଜନୁ ଛୀନେ ॥
ସମୁଝି କରମ ଗତି ଧୀରଜୁ କୀନ୍ହା। ସୋଧି ସୁଗମ ମଗୁ ତିନ୍ହ କହି ଦୀନ୍ହା ॥

ଦୋ. ଲଖନ ଜାନକୀ ସହିତ ତବ ଗଵନୁ କୀନ୍ହ ରଘୁନାଥ।
ଫେରେ ସବ ପ୍ରିଯ ବଚନ କହି ଲିଏ ଲାଇ ମନ ସାଥ ॥ ୧୧୮ ॥
ý

ଫିରତ ନାରି ନର ଅତି ପଛିତାହୀଂ। ଦେଅହି ଦୋଷୁ ଦେହିଂ ମନ ମାହୀଂ ॥
ସହିତ ବିଷାଦ ପରସପର କହହୀଂ। ବିଧି କରତବ ଉଲଟେ ସବ ଅହହୀଂ ॥
ନିପଟ ନିରଂକୁସ ନିଠୁର ନିସଂକୂ। ଜେହିଂ ସସି କୀନ୍ହ ସରୁଜ ସକଲଂକୂ ॥
ରୂଖ କଲପତରୁ ସାଗରୁ ଖାରା। ତେହିଂ ପଠଏ ବନ ରାଜକୁମାରା ॥
ଜୌଂ ପେ ଇନ୍ହହି ଦୀନ୍ହ ବନବାସୂ। କୀନ୍ହ ବାଦି ବିଧି ଭୋଗ ବିଲାସୂ ॥
ଏ ବିଚରହିଂ ମଗ ବିନୁ ପଦତ୍ରାନା। ରଚେ ବାଦି ବିଧି ବାହନ ନାନା ॥
ଏ ମହି ପରହିଂ ଡାସି କୁସ ପାତା। ସୁଭଗ ସେଜ କତ ସୃଜତ ବିଧାତା ॥
ତରୁବର ବାସ ଇନ୍ହହି ବିଧି ଦୀନ୍ହା। ଧଵଲ ଧାମ ରଚି ରଚି ଶ୍ରମୁ କୀନ୍ହା ॥

ଦୋ. ଜୌଂ ଏ ମୁନି ପଟ ଧର ଜଟିଲ ସୁଂଦର ସୁଠି ସୁକୁମାର।
ବିବିଧ ଭାଁତି ଭୂଷନ ବସନ ବାଦି କିଏ କରତାର ॥ ୧୧୯ ॥
ଜୌଂ ଏ କଂଦ ମୂଲ ଫଲ ଖାହୀଂ। ବାଦି ସୁଧାଦି ଅସନ ଜଗ ମାହୀଂ ॥
ଏକ କହହିଂ ଏ ସହଜ ସୁହାଏ। ଆପୁ ପ୍ରଗଟ ଭଏ ବିଧି ନ ବନାଏ ॥
ଜହଁ ଲଗି ବେଦ କହୀ ବିଧି କରନୀ। ଶ୍ରଵନ ନଯନ ମନ ଗୋଚର ବରନୀ ॥
ଦେଖହୁ ଖୋଜି ଭୁଅନ ଦସ ଚାରୀ। କହଁ ଅସ ପୁରୁଷ କହାଁ ଅସି ନାରୀ ॥
ଇନ୍ହହି ଦେଖି ବିଧି ମନୁ ଅନୁରାଗା। ପଟତର ଜୋଗ ବନାଵୈ ଲାଗା ॥
କୀନ୍ହ ବହୁତ ଶ୍ରମ ଐକ ନ ଆଏ। ତେହିଂ ଇରିଷା ବନ ଆନି ଦୁରାଏ ॥
ଏକ କହହିଂ ହମ ବହୁତ ନ ଜାନହିଂ। ଆପୁହି ପରମ ଧନ୍ଯ କରି ମାନହିଂ ॥
ତେ ପୁନି ପୁନ୍ଯପୁଂଜ ହମ ଲେଖେ। ଜେ ଦେଖହିଂ ଦେଖିହହିଂ ଜିନ୍ହ ଦେଖେ ॥

ଦୋ. ଏହି ବିଧି କହି କହି ବଚନ ପ୍ରିଯ ଲେହିଂ ନଯନ ଭରି ନୀର।
କିମି ଚଲିହହି ମାରଗ ଅଗମ ସୁଠି ସୁକୁମାର ସରୀର ॥ ୧୨୦ ॥
ନାରି ସନେହ ବିକଲ ବସ ହୋହୀଂ। ଚକଈ ସାଁଝ ସମଯ ଜନୁ ସୋହୀଂ ॥
ମୃଦୁ ପଦ କମଲ କଠିନ ମଗୁ ଜାନୀ। ଗହବରି ହୃଦଯଁ କହହିଂ ବର ବାନୀ ॥
ପରସତ ମୃଦୁଲ ଚରନ ଅରୁନାରେ। ସକୁଚତି ମହି ଜିମି ହୃଦଯ ହମାରେ ॥
ଜୌଂ ଜଗଦୀସ ଇନ୍ହହି ବନୁ ଦୀନ୍ହା। କସ ନ ସୁମନମଯ ମାରଗୁ କୀନ୍ହା ॥
ଜୌଂ ମାଗା ପାଇଅ ବିଧି ପାହୀଂ। ଏ ରଖିଅହିଂ ସଖି ଆଁଖିନ୍ହ ମାହୀଂ ॥
ଜେ ନର ନାରି ନ ଅଵସର ଆଏ। ତିନ୍ହ ସିଯ ରାମୁ ନ ଦେଖନ ପାଏ ॥
ସୁନି ସୁରୁପ ବୂଝହିଂ ଅକୁଲାଈ। ଅବ ଲଗି ଗଏ କହାଁ ଲଗି ଭାଈ ॥
ସମରଥ ଧାଇ ବିଲୋକହିଂ ଜାଈ। ପ୍ରମୁଦିତ ଫିରହିଂ ଜନମଫଲୁ ପାଈ ॥

ଦୋ. ଅବଲା ବାଲକ ବୃଦ୍ଧ ଜନ କର ମୀଜହିଂ ପଛିତାହିଂ ॥
ହୋହିଂ ପ୍ରେମବସ ଲୋଗ ଇମି ରାମୁ ଜହାଁ ଜହଁ ଜାହିଂ ॥ ୧୨୧ ॥
ଗାଁଵ ଗାଁଵ ଅସ ହୋଇ ଅନଂଦୂ। ଦେଖି ଭାନୁକୁଲ କୈରଵ ଚଂଦୂ ॥
ଜେ କଛୁ ସମାଚାର ସୁନି ପାଵହିଂ। ତେ ନୃପ ରାନିହି ଦୋସୁ ଲଗାଵହିଂ ॥
କହହିଂ ଏକ ଅତି ଭଲ ନରନାହୂ। ଦୀନ୍ହ ହମହି ଜୋଇ ଲୋଚନ ଲାହୂ ॥
କହହିଂ ପରସ୍ପର ଲୋଗ ଲୋଗାଈଂ। ବାତେଂ ସରଲ ସନେହ ସୁହାଈଂ ॥
ତେ ପିତୁ ମାତୁ ଧନ୍ଯ ଜିନ୍ହ ଜାଏ। ଧନ୍ଯ ସୋ ନଗରୁ ଜହାଁ ତେଂ ଆଏ ॥
ଧନ୍ଯ ସୋ ଦେସୁ ସୈଲୁ ବନ ଗାଊଁ। ଜହଁ ଜହଁ ଜାହିଂ ଧନ୍ଯ ସୋଇ ଠାଊଁ ॥
ସୁଖ ପାଯଉ ବିରଂଚି ରଚି ତେହୀ। ଏ ଜେହି କେ ସବ ଭାଁତି ସନେହୀ ॥
ରାମ ଲଖନ ପଥି କଥା ସୁହାଈ। ରହୀ ସକଲ ମଗ କାନନ ଛାଈ ॥

ଦୋ. ଏହି ବିଧି ରଘୁକୁଲ କମଲ ରବି ମଗ ଲୋଗନ୍ହ ସୁଖ ଦେତ।
ଜାହିଂ ଚଲେ ଦେଖତ ବିପିନ ସିଯ ସୌମିତ୍ରି ସମେତ ॥ ୧୨୨ ॥
ଆଗେ ରାମୁ ଲଖନୁ ବନେ ପାଛେଂ। ତାପସ ବେଷ ବିରାଜତ କାଛେଂ ॥
ଉଭଯ ବୀଚ ସିଯ ସୋହତି କୈସେ। ବ୍ରହ୍ମ ଜୀଵ ବିଚ ମାଯା ଜୈସେ ॥
ବହୁରି କହଉଁ ଛବି ଜସି ମନ ବସଈ। ଜନୁ ମଧୁ ମଦନ ମଧ୍ଯ ରତି ଲସଈ ॥
ଉପମା ବହୁରି କହଉଁ ଜିଯଁ ଜୋହୀ। ଜନୁ ବୁଧ ବିଧୁ ବିଚ ରୋହିନି ସୋହୀ ॥
ପ୍ରଭୁ ପଦ ରେଖ ବୀଚ ବିଚ ସୀତା। ଧରତି ଚରନ ମଗ ଚଲତି ସଭୀତା ॥
ସୀଯ ରାମ ପଦ ଅଂକ ବରାଏଁ। ଲଖନ ଚଲହିଂ ମଗୁ ଦାହିନ ଲାଏଁ ॥
ରାମ ଲଖନ ସିଯ ପ୍ରୀତି ସୁହାଈ। ବଚନ ଅଗୋଚର କିମି କହି ଜାଈ ॥
ଖଗ ମୃଗ ମଗନ ଦେଖି ଛବି ହୋହୀଂ। ଲିଏ ଚୋରି ଚିତ ରାମ ବଟୋହୀଂ ॥

ଦୋ. ଜିନ୍ହ ଜିନ୍ହ ଦେଖେ ପଥିକ ପ୍ରିଯ ସିଯ ସମେତ ଦୋଉ ଭାଇ।
ଭଵ ମଗୁ ଅଗମୁ ଅନଂଦୁ ତେଇ ବିନୁ ଶ୍ରମ ରହେ ସିରାଇ ॥ ୧୨୩ ॥
ଅଜହୁଁ ଜାସୁ ଉର ସପନେହୁଁ କାଊ। ବସହୁଁ ଲଖନୁ ସିଯ ରାମୁ ବଟାଊ ॥
ରାମ ଧାମ ପଥ ପାଇହି ସୋଈ। ଜୋ ପଥ ପାଵ କବହୁଁ ମୁନି କୋଈ ॥
ତବ ରଘୁବୀର ଶ୍ରମିତ ସିଯ ଜାନୀ। ଦେଖି ନିକଟ ବଟୁ ସୀତଲ ପାନୀ ॥
ତହଁ ବସି କଂଦ ମୂଲ ଫଲ ଖାଈ। ପ୍ରାତ ନହାଇ ଚଲେ ରଘୁରାଈ ॥
ଦେଖତ ବନ ସର ସୈଲ ସୁହାଏ। ବାଲମୀକି ଆଶ୍ରମ ପ୍ରଭୁ ଆଏ ॥
ରାମ ଦୀଖ ମୁନି ବାସୁ ସୁହାଵନ। ସୁଂଦର ଗିରି କାନନୁ ଜଲୁ ପାଵନ ॥
ସରନି ସରୋଜ ବିଟପ ବନ ଫୂଲେ। ଗୁଂଜତ ମଂଜୁ ମଧୁପ ରସ ଭୂଲେ ॥
ଖଗ ମୃଗ ବିପୁଲ କୋଲାହଲ କରହୀଂ। ବିରହିତ ବୈର ମୁଦିତ ମନ ଚରହୀଂ ॥

ଦୋ. ସୁଚି ସୁଂଦର ଆଶ୍ରମୁ ନିରଖି ହରଷେ ରାଜିଵନେନ।
ସୁନି ରଘୁବର ଆଗମନୁ ମୁନି ଆଗେଂ ଆଯଉ ଲେନ ॥ ୧୨୪ ॥
ମୁନି କହୁଁ ରାମ ଦଂଡଵତ କୀନ୍ହା। ଆସିରବାଦୁ ବିପ୍ରବର ଦୀନ୍ହା ॥
ଦେଖି ରାମ ଛବି ନଯନ ଜୁଡାନେ। କରି ସନମାନୁ ଆଶ୍ରମହିଂ ଆନେ ॥
ମୁନିବର ଅତିଥି ପ୍ରାନପ୍ରିଯ ପାଏ। କଂଦ ମୂଲ ଫଲ ମଧୁର ମଗାଏ ॥
ସିଯ ସୌମିତ୍ରି ରାମ ଫଲ ଖାଏ। ତବ ମୁନି ଆଶ୍ରମ ଦିଏ ସୁହାଏ ॥
ବାଲମୀକି ମନ ଆନଁଦୁ ଭାରୀ। ମଂଗଲ ମୂରତି ନଯନ ନିହାରୀ ॥
ତବ କର କମଲ ଜୋରି ରଘୁରାଈ। ବୋଲେ ବଚନ ଶ୍ରଵନ ସୁଖଦାଈ ॥
ତୁମ୍ହ ତ୍ରିକାଲ ଦରସୀ ମୁନିନାଥା। ବିସ୍ଵ ବଦର ଜିମି ତୁମ୍ହରେଂ ହାଥା ॥
ଅସ କହି ପ୍ରଭୁ ସବ କଥା ବଖାନୀ। ଜେହି ଜେହି ଭାଁତି ଦୀନ୍ହ ବନୁ ରାନୀ ॥

ଦୋ. ତାତ ବଚନ ପୁନି ମାତୁ ହିତ ଭାଇ ଭରତ ଅସ ରାଉ।
ମୋ କହୁଁ ଦରସ ତୁମ୍ହାର ପ୍ରଭୁ ସବୁ ମମ ପୁନ୍ଯ ପ୍ରଭାଉ ॥ ୧୨୫ ॥
ଦେଖି ପାଯ ମୁନିରାଯ ତୁମ୍ହାରେ। ଭଏ ସୁକୃତ ସବ ସୁଫଲ ହମାରେ ॥
ଅବ ଜହଁ ରାଉର ଆଯସୁ ହୋଈ। ମୁନି ଉଦବେଗୁ ନ ପାଵୈ କୋଈ ॥
ମୁନି ତାପସ ଜିନ୍ହ ତେଂ ଦୁଖୁ ଲହହୀଂ। ତେ ନରେସ ବିନୁ ପାଵକ ଦହହୀଂ ॥
ମଂଗଲ ମୂଲ ବିପ୍ର ପରିତୋଷୂ। ଦହଇ କୋଟି କୁଲ ଭୂସୁର ରୋଷୂ ॥
ଅସ ଜିଯଁ ଜାନି କହିଅ ସୋଇ ଠାଊଁ। ସିଯ ସୌମିତ୍ରି ସହିତ ଜହଁ ଜାଊଁ ॥
ତହଁ ରଚି ରୁଚିର ପରନ ତୃନ ସାଲା। ବାସୁ କରୌ କଛୁ କାଲ କୃପାଲା ॥
ସହଜ ସରଲ ସୁନି ରଘୁବର ବାନୀ। ସାଧୁ ସାଧୁ ବୋଲେ ମୁନି ଗ୍ଯାନୀ ॥
କସ ନ କହହୁ ଅସ ରଘୁକୁଲକେତୂ। ତୁମ୍ହ ପାଲକ ସଂତତ ଶ୍ରୁତି ସେତୂ ॥

ଛଂ. ଶ୍ରୁତି ସେତୁ ପାଲକ ରାମ ତୁମ୍ହ ଜଗଦୀସ ମାଯା ଜାନକୀ।
ଜୋ ସୃଜତି ଜଗୁ ପାଲତି ହରତି ରୂଖ ପାଇ କୃପାନିଧାନ କୀ ॥
ଜୋ ସହସସୀସୁ ଅହୀସୁ ମହିଧରୁ ଲଖନୁ ସଚରାଚର ଧନୀ।
ସୁର କାଜ ଧରି ନରରାଜ ତନୁ ଚଲେ ଦଲନ ଖଲ ନିସିଚର ଅନୀ ॥

ସୋ. ରାମ ସରୁପ ତୁମ୍ହାର ବଚନ ଅଗୋଚର ବୁଦ୍ଧିପର।
ଅବିଗତ ଅକଥ ଅପାର ନେତି ନିତ ନିଗମ କହ ॥ ୧୨୬ ॥
ଜଗୁ ପେଖନ ତୁମ୍ହ ଦେଖନିହାରେ। ବିଧି ହରି ସଂଭୁ ନଚାଵନିହାରେ ॥
ତେଉ ନ ଜାନହିଂ ମରମୁ ତୁମ୍ହାରା। ଔରୁ ତୁମ୍ହହି କୋ ଜାନନିହାରା ॥
ସୋଇ ଜାନଇ ଜେହି ଦେହୁ ଜନାଈ। ଜାନତ ତୁମ୍ହହି ତୁମ୍ହଇ ହୋଇ ଜାଈ ॥
ତୁମ୍ହରିହି କୃପାଁ ତୁମ୍ହହି ରଘୁନଂଦନ। ଜାନହିଂ ଭଗତ ଭଗତ ଉର ଚଂଦନ ॥
ଚିଦାନଂଦମଯ ଦେହ ତୁମ୍ହାରୀ। ବିଗତ ବିକାର ଜାନ ଅଧିକାରୀ ॥
ନର ତନୁ ଧରେହୁ ସଂତ ସୁର କାଜା। କହହୁ କରହୁ ଜସ ପ୍ରାକୃତ ରାଜା ॥
ରାମ ଦେଖି ସୁନି ଚରିତ ତୁମ୍ହାରେ। ଜଡ ମୋହହିଂ ବୁଧ ହୋହିଂ ସୁଖାରେ ॥
ତୁମ୍ହ ଜୋ କହହୁ କରହୁ ସବୁ ସାଁଚା। ଜସ କାଛିଅ ତସ ଚାହିଅ ନାଚା ॥

ଦୋ. ପୂଁଛେହୁ ମୋହି କି ରହୌଂ କହଁ ମୈଂ ପୂଁଛତ ସକୁଚାଉଁ।
ଜହଁ ନ ହୋହୁ ତହଁ ଦେହୁ କହି ତୁମ୍ହହି ଦେଖାଵୌଂ ଠାଉଁ ॥ ୧୨୭ ॥
ସୁନି ମୁନି ବଚନ ପ୍ରେମ ରସ ସାନେ। ସକୁଚି ରାମ ମନ ମହୁଁ ମୁସୁକାନେ ॥
ବାଲମୀକି ହଁସି କହହିଂ ବହୋରୀ। ବାନୀ ମଧୁର ଅମିଅ ରସ ବୋରୀ ॥
ସୁନହୁ ରାମ ଅବ କହଉଁ ନିକେତା। ଜହାଁ ବସହୁ ସିଯ ଲଖନ ସମେତା ॥
ଜିନ୍ହ କେ ଶ୍ରଵନ ସମୁଦ୍ର ସମାନା। କଥା ତୁମ୍ହାରି ସୁଭଗ ସରି ନାନା ॥
ଭରହିଂ ନିରଂତର ହୋହିଂ ନ ପୂରେ। ତିନ୍ହ କେ ହିଯ ତୁମ୍ହ କହୁଁ ଗୃହ ରୂରେ ॥
ଲୋଚନ ଚାତକ ଜିନ୍ହ କରି ରାଖେ। ରହହିଂ ଦରସ ଜଲଧର ଅଭିଲାଷେ ॥
ନିଦରହିଂ ସରିତ ସିଂଧୁ ସର ଭାରୀ। ରୂପ ବିଂଦୁ ଜଲ ହୋହିଂ ସୁଖାରୀ ॥
ତିନ୍ହ କେ ହୃଦଯ ସଦନ ସୁଖଦାଯକ। ବସହୁ ବଂଧୁ ସିଯ ସହ ରଘୁନାଯକ ॥

ଦୋ. ଜସୁ ତୁମ୍ହାର ମାନସ ବିମଲ ହଂସିନି ଜୀହା ଜାସୁ।
ମୁକୁତାହଲ ଗୁନ ଗନ ଚୁନଇ ରାମ ବସହୁ ହିଯଁ ତାସୁ ॥ ୧୨୮ ॥
ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସାଦ ସୁଚି ସୁଭଗ ସୁବାସା। ସାଦର ଜାସୁ ଲହଇ ନିତ ନାସା ॥
ତୁମ୍ହହି ନିବେଦିତ ଭୋଜନ କରହୀଂ। ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସାଦ ପଟ ଭୂଷନ ଧରହୀଂ ॥
ସୀସ ନଵହିଂ ସୁର ଗୁରୁ ଦ୍ଵିଜ ଦେଖୀ। ପ୍ରୀତି ସହିତ କରି ବିନଯ ବିସେଷୀ ॥
କର ନିତ କରହିଂ ରାମ ପଦ ପୂଜା। ରାମ ଭରୋସ ହୃଦଯଁ ନହି ଦୂଜା ॥
ଚରନ ରାମ ତୀରଥ ଚଲି ଜାହୀଂ। ରାମ ବସହୁ ତିନ୍ହ କେ ମନ ମାହୀଂ ॥
ମଂତ୍ରରାଜୁ ନିତ ଜପହିଂ ତୁମ୍ହାରା। ପୂଜହିଂ ତୁମ୍ହହି ସହିତ ପରିଵାରା ॥
ତରପନ ହୋମ କରହିଂ ବିଧି ନାନା। ବିପ୍ର ଜେଵାଁଇ ଦେହିଂ ବହୁ ଦାନା ॥
ତୁମ୍ହ ତେଂ ଅଧିକ ଗୁରହି ଜିଯଁ ଜାନୀ। ସକଲ ଭାଯଁ ସେଵହିଂ ସନମାନୀ ॥

ଦୋ. ସବୁ କରି ମାଗହିଂ ଏକ ଫଲୁ ରାମ ଚରନ ରତି ହୋଉ।
ତିନ୍ହ କେଂ ମନ ମଂଦିର ବସହୁ ସିଯ ରଘୁନଂଦନ ଦୋଉ ॥ ୧୨୯ ॥
କାମ କୋହ ମଦ ମାନ ନ ମୋହା। ଲୋଭ ନ ଛୋଭ ନ ରାଗ ନ ଦ୍ରୋହା ॥
ଜିନ୍ହ କେଂ କପଟ ଦଂଭ ନହିଂ ମାଯା। ତିନ୍ହ କେଂ ହୃଦଯ ବସହୁ ରଘୁରାଯା ॥
ସବ କେ ପ୍ରିଯ ସବ କେ ହିତକାରୀ। ଦୁଖ ସୁଖ ସରିସ ପ୍ରସଂସା ଗାରୀ ॥
କହହିଂ ସତ୍ଯ ପ୍ରିଯ ବଚନ ବିଚାରୀ। ଜାଗତ ସୋଵତ ସରନ ତୁମ୍ହାରୀ ॥
ତୁମ୍ହହି ଛାଡି ଗତି ଦୂସରି ନାହୀଂ। ରାମ ବସହୁ ତିନ୍ହ କେ ମନ ମାହୀଂ ॥
ଜନନୀ ସମ ଜାନହିଂ ପରନାରୀ। ଧନୁ ପରାଵ ବିଷ ତେଂ ବିଷ ଭାରୀ ॥
ଜେ ହରଷହିଂ ପର ସଂପତି ଦେଖୀ। ଦୁଖିତ ହୋହିଂ ପର ବିପତି ବିସେଷୀ ॥
ଜିନ୍ହହି ରାମ ତୁମ୍ହ ପ୍ରାନପିଆରେ। ତିନ୍ହ କେ ମନ ସୁଭ ସଦନ ତୁମ୍ହାରେ ॥

ଦୋ. ସ୍ଵାମି ସଖା ପିତୁ ମାତୁ ଗୁର ଜିନ୍ହ କେ ସବ ତୁମ୍ହ ତାତ।
ମନ ମଂଦିର ତିନ୍ହ କେଂ ବସହୁ ସୀଯ ସହିତ ଦୋଉ ଭ୍ରାତ ॥ ୧୩୦ ॥
ଅଵଗୁନ ତଜି ସବ କେ ଗୁନ ଗହହୀଂ। ବିପ୍ର ଧେନୁ ହିତ ସଂକଟ ସହହୀଂ ॥
ନୀତି ନିପୁନ ଜିନ୍ହ କଇ ଜଗ ଲୀକା। ଘର ତୁମ୍ହାର ତିନ୍ହ କର ମନୁ ନୀକା ॥
ଗୁନ ତୁମ୍ହାର ସମୁଝଇ ନିଜ ଦୋସା। ଜେହି ସବ ଭାଁତି ତୁମ୍ହାର ଭରୋସା ॥
ରାମ ଭଗତ ପ୍ରିଯ ଲାଗହିଂ ଜେହୀ। ତେହି ଉର ବସହୁ ସହିତ ବୈଦେହୀ ॥
ଜାତି ପାଁତି ଧନୁ ଧରମ ବଡାଈ। ପ୍ରିଯ ପରିଵାର ସଦନ ସୁଖଦାଈ ॥
ସବ ତଜି ତୁମ୍ହହି ରହଇ ଉର ଲାଈ। ତେହି କେ ହୃଦଯଁ ରହହୁ ରଘୁରାଈ ॥
ସରଗୁ ନରକୁ ଅପବରଗୁ ସମାନା। ଜହଁ ତହଁ ଦେଖ ଧରେଂ ଧନୁ ବାନା ॥
କରମ ବଚନ ମନ ରାଉର ଚେରା। ରାମ କରହୁ ତେହି କେଂ ଉର ଡେରା ॥

ଦୋ. ଜାହି ନ ଚାହିଅ କବହୁଁ କଛୁ ତୁମ୍ହ ସନ ସହଜ ସନେହୁ।
ବସହୁ ନିରଂତର ତାସୁ ମନ ସୋ ରାଉର ନିଜ ଗେହୁ ॥ ୧୩୧ ॥
ଏହି ବିଧି ମୁନିବର ଭଵନ ଦେଖାଏ। ବଚନ ସପ୍ରେମ ରାମ ମନ ଭାଏ ॥
କହ ମୁନି ସୁନହୁ ଭାନୁକୁଲନାଯକ। ଆଶ୍ରମ କହଉଁ ସମଯ ସୁଖଦାଯକ ॥
ଚିତ୍ରକୂଟ ଗିରି କରହୁ ନିଵାସୂ। ତହଁ ତୁମ୍ହାର ସବ ଭାଁତି ସୁପାସୂ ॥
ସୈଲୁ ସୁହାଵନ କାନନ ଚାରୂ। କରି କେହରି ମୃଗ ବିହଗ ବିହାରୂ ॥
ନଦୀ ପୁନୀତ ପୁରାନ ବଖାନୀ। ଅତ୍ରିପ୍ରିଯା ନିଜ ତପବଲ ଆନୀ ॥
ସୁରସରି ଧାର ନାଉଁ ମଂଦାକିନି। ଜୋ ସବ ପାତକ ପୋତକ ଡାକିନି ॥
ଅତ୍ରି ଆଦି ମୁନିବର ବହୁ ବସହୀଂ। କରହିଂ ଜୋଗ ଜପ ତପ ତନ କସହୀଂ ॥
ଚଲହୁ ସଫଲ ଶ୍ରମ ସବ କର କରହୂ। ରାମ ଦେହୁ ଗୌରଵ ଗିରିବରହୂ ॥

ଦୋ. ଚିତ୍ରକୂଟ ମହିମା ଅମିତ କହୀଂ ମହାମୁନି ଗାଇ।
ଆଏ ନହାଏ ସରିତ ବର ସିଯ ସମେତ ଦୋଉ ଭାଇ ॥ ୧୩୨ ॥
ରଘୁବର କହେଉ ଲଖନ ଭଲ ଘାଟୂ। କରହୁ କତହୁଁ ଅବ ଠାହର ଠାଟୂ ॥
ଲଖନ ଦୀଖ ପଯ ଉତର କରାରା। ଚହୁଁ ଦିସି ଫିରେଉ ଧନୁଷ ଜିମି ନାରା ॥
ନଦୀ ପନଚ ସର ସମ ଦମ ଦାନା। ସକଲ କଲୁଷ କଲି ସାଉଜ ନାନା ॥
ଚିତ୍ରକୂଟ ଜନୁ ଅଚଲ ଅହେରୀ। ଚୁକଇ ନ ଘାତ ମାର ମୁଠଭେରୀ ॥
ଅସ କହି ଲଖନ ଠାଉଁ ଦେଖରାଵା। ଥଲୁ ବିଲୋକି ରଘୁବର ସୁଖୁ ପାଵା ॥
ରମେଉ ରାମ ମନୁ ଦେଵନ୍ହ ଜାନା। ଚଲେ ସହିତ ସୁର ଥପତି ପ୍ରଧାନା ॥
କୋଲ କିରାତ ବେଷ ସବ ଆଏ। ରଚେ ପରନ ତୃନ ସଦନ ସୁହାଏ ॥
ବରନି ନ ଜାହି ମଂଜୁ ଦୁଇ ସାଲା। ଏକ ଲଲିତ ଲଘୁ ଏକ ବିସାଲା ॥

ଦୋ. ଲଖନ ଜାନକୀ ସହିତ ପ୍ରଭୁ ରାଜତ ରୁଚିର ନିକେତ।
ସୋହ ମଦନୁ ମୁନି ବେଷ ଜନୁ ରତି ରିତୁରାଜ ସମେତ ॥ ୧୩୩ ॥
ମାସପାରାଯଣ, ସତ୍ରହଁଵା ଵିଶ୍ରାମ
ଅମର ନାଗ କିଂନର ଦିସିପାଲା। ଚିତ୍ରକୂଟ ଆଏ ତେହି କାଲା ॥
ରାମ ପ୍ରନାମୁ କୀନ୍ହ ସବ କାହୂ। ମୁଦିତ ଦେଵ ଲହି ଲୋଚନ ଲାହୂ ॥
ବରଷି ସୁମନ କହ ଦେଵ ସମାଜୂ। ନାଥ ସନାଥ ଭଏ ହମ ଆଜୂ ॥
କରି ବିନତୀ ଦୁଖ ଦୁସହ ସୁନାଏ। ହରଷିତ ନିଜ ନିଜ ସଦନ ସିଧାଏ ॥
ଚିତ୍ରକୂଟ ରଘୁନଂଦନୁ ଛାଏ। ସମାଚାର ସୁନି ସୁନି ମୁନି ଆଏ ॥
ଆଵତ ଦେଖି ମୁଦିତ ମୁନିବୃଂଦା। କୀନ୍ହ ଦଂଡଵତ ରଘୁକୁଲ ଚଂଦା ॥
ମୁନି ରଘୁବରହି ଲାଇ ଉର ଲେହୀଂ। ସୁଫଲ ହୋନ ହିତ ଆସିଷ ଦେହୀଂ ॥
ସିଯ ସୌମିତ୍ର ରାମ ଛବି ଦେଖହିଂ। ସାଧନ ସକଲ ସଫଲ କରି ଲେଖହିଂ ॥

ଦୋ. ଜଥାଜୋଗ ସନମାନି ପ୍ରଭୁ ବିଦା କିଏ ମୁନିବୃଂଦ।
କରହି ଜୋଗ ଜପ ଜାଗ ତପ ନିଜ ଆଶ୍ରମନ୍ହି ସୁଛଂଦ ॥ ୧୩୪ ॥
ଯହ ସୁଧି କୋଲ କିରାତନ୍ହ ପାଈ। ହରଷେ ଜନୁ ନଵ ନିଧି ଘର ଆଈ ॥
କଂଦ ମୂଲ ଫଲ ଭରି ଭରି ଦୋନା। ଚଲେ ରଂକ ଜନୁ ଲୂଟନ ସୋନା ॥
ତିନ୍ହ ମହଁ ଜିନ୍ହ ଦେଖେ ଦୋଉ ଭ୍ରାତା। ଅପର ତିନ୍ହହି ପୂଁଛହି ମଗୁ ଜାତା ॥
କହତ ସୁନତ ରଘୁବୀର ନିକାଈ। ଆଇ ସବନ୍ହି ଦେଖେ ରଘୁରାଈ ॥
କରହିଂ ଜୋହାରୁ ଭେଂଟ ଧରି ଆଗେ। ପ୍ରଭୁହି ବିଲୋକହିଂ ଅତି ଅନୁରାଗେ ॥
ଚିତ୍ର ଲିଖେ ଜନୁ ଜହଁ ତହଁ ଠାଢେ। ପୁଲକ ସରୀର ନଯନ ଜଲ ବାଢେ ॥
ରାମ ସନେହ ମଗନ ସବ ଜାନେ। କହି ପ୍ରିଯ ବଚନ ସକଲ ସନମାନେ ॥
ପ୍ରଭୁହି ଜୋହାରି ବହୋରି ବହୋରୀ। ବଚନ ବିନୀତ କହହିଂ କର ଜୋରୀ ॥

ଦୋ. ଅବ ହମ ନାଥ ସନାଥ ସବ ଭଏ ଦେଖି ପ୍ରଭୁ ପାଯ।
ଭାଗ ହମାରେ ଆଗମନୁ ରାଉର କୋସଲରାଯ ॥ ୧୩୫ ॥
ଧନ୍ଯ ଭୂମି ବନ ପଂଥ ପହାରା। ଜହଁ ଜହଁ ନାଥ ପାଉ ତୁମ୍ହ ଧାରା ॥
ଧନ୍ଯ ବିହଗ ମୃଗ କାନନଚାରୀ। ସଫଲ ଜନମ ଭଏ ତୁମ୍ହହି ନିହାରୀ ॥
ହମ ସବ ଧନ୍ଯ ସହିତ ପରିଵାରା। ଦୀଖ ଦରସୁ ଭରି ନଯନ ତୁମ୍ହାରା ॥
କୀନ୍ହ ବାସୁ ଭଲ ଠାଉଁ ବିଚାରୀ। ଇହାଁ ସକଲ ରିତୁ ରହବ ସୁଖାରୀ ॥
ହମ ସବ ଭାଁତି କରବ ସେଵକାଈ। କରି କେହରି ଅହି ବାଘ ବରାଈ ॥
ବନ ବେହଡ ଗିରି କଂଦର ଖୋହା। ସବ ହମାର ପ୍ରଭୁ ପଗ ପଗ ଜୋହା ॥
ତହଁ ତହଁ ତୁମ୍ହହି ଅହେର ଖେଲାଉବ। ସର ନିରଝର ଜଲଠାଉଁ ଦେଖାଉବ ॥
ହମ ସେଵକ ପରିଵାର ସମେତା। ନାଥ ନ ସକୁଚବ ଆଯସୁ ଦେତା ॥

ଦୋ. ବେଦ ବଚନ ମୁନି ମନ ଅଗମ ତେ ପ୍ରଭୁ କରୁନା ଐନ।
ବଚନ କିରାତନ୍ହ କେ ସୁନତ ଜିମି ପିତୁ ବାଲକ ବୈନ ॥ ୧୩୬ ॥
ରାମହି କେଵଲ ପ୍ରେମୁ ପିଆରା। ଜାନି ଲେଉ ଜୋ ଜାନନିହାରା ॥
ରାମ ସକଲ ବନଚର ତବ ତୋଷେ। କହି ମୃଦୁ ବଚନ ପ୍ରେମ ପରିପୋଷେ ॥
ବିଦା କିଏ ସିର ନାଇ ସିଧାଏ। ପ୍ରଭୁ ଗୁନ କହତ ସୁନତ ଘର ଆଏ ॥
ଏହି ବିଧି ସିଯ ସମେତ ଦୋଉ ଭାଈ। ବସହିଂ ବିପିନ ସୁର ମୁନି ସୁଖଦାଈ ॥
ଜବ ତେ ଆଇ ରହେ ରଘୁନାଯକୁ। ତବ ତେଂ ଭଯଉ ବନୁ ମଂଗଲଦାଯକୁ ॥
ଫୂଲହିଂ ଫଲହିଂ ବିଟପ ବିଧି ନାନା ॥ ମଂଜୁ ବଲିତ ବର ବେଲି ବିତାନା ॥
ସୁରତରୁ ସରିସ ସୁଭାଯଁ ସୁହାଏ। ମନହୁଁ ବିବୁଧ ବନ ପରିହରି ଆଏ ॥
ଗଂଜ ମଂଜୁତର ମଧୁକର ଶ୍ରେନୀ। ତ୍ରିବିଧ ବଯାରି ବହଇ ସୁଖ ଦେନୀ ॥

ଦୋ. ନୀଲକଂଠ କଲକଂଠ ସୁକ ଚାତକ ଚକ୍କ ଚକୋର।
ଭାଁତି ଭାଁତି ବୋଲହିଂ ବିହଗ ଶ୍ରଵନ ସୁଖଦ ଚିତ ଚୋର ॥ ୧୩୭ ॥
କେରି କେହରି କପି କୋଲ କୁରଂଗା। ବିଗତବୈର ବିଚରହିଂ ସବ ସଂଗା ॥
ଫିରତ ଅହେର ରାମ ଛବି ଦେଖୀ। ହୋହିଂ ମୁଦିତ ମୃଗବଂଦ ବିସେଷୀ ॥
ବିବୁଧ ବିପିନ ଜହଁ ଲଗି ଜଗ ମାହୀଂ। ଦେଖି ରାମ ବନୁ ସକଲ ସିହାହୀଂ ॥
ସୁରସରି ସରସଇ ଦିନକର କନ୍ଯା। ମେକଲସୁତା ଗୋଦାଵରି ଧନ୍ଯା ॥
ସବ ସର ସିଂଧୁ ନଦୀ ନଦ ନାନା। ମଂଦାକିନି କର କରହିଂ ବଖାନା ॥
ଉଦଯ ଅସ୍ତ ଗିରି ଅରୁ କୈଲାସୂ। ମଂଦର ମେରୁ ସକଲ ସୁରବାସୂ ॥
ସୈଲ ହିମାଚଲ ଆଦିକ ଜେତେ। ଚିତ୍ରକୂଟ ଜସୁ ଗାଵହିଂ ତେତେ ॥
ବିଂଧି ମୁଦିତ ମନ ସୁଖୁ ନ ସମାଈ। ଶ୍ରମ ବିନୁ ବିପୁଲ ବଡାଈ ପାଈ ॥

ଦୋ. ଚିତ୍ରକୂଟ କେ ବିହଗ ମୃଗ ବେଲି ବିଟପ ତୃନ ଜାତି।
ପୁନ୍ଯ ପୁଂଜ ସବ ଧନ୍ଯ ଅସ କହହିଂ ଦେଵ ଦିନ ରାତି ॥ ୧୩୮ ॥
ନଯନଵଂତ ରଘୁବରହି ବିଲୋକୀ। ପାଇ ଜନମ ଫଲ ହୋହିଂ ବିସୋକୀ ॥
ପରସି ଚରନ ରଜ ଅଚର ସୁଖାରୀ। ଭଏ ପରମ ପଦ କେ ଅଧିକାରୀ ॥
ସୋ ବନୁ ସୈଲୁ ସୁଭାଯଁ ସୁହାଵନ। ମଂଗଲମଯ ଅତି ପାଵନ ପାଵନ ॥
ମହିମା କହିଅ କଵନି ବିଧି ତାସୂ। ସୁଖସାଗର ଜହଁ କୀନ୍ହ ନିଵାସୂ ॥
ପଯ ପଯୋଧି ତଜି ଅଵଧ ବିହାଈ। ଜହଁ ସିଯ ଲଖନୁ ରାମୁ ରହେ ଆଈ ॥
କହି ନ ସକହିଂ ସୁଷମା ଜସି କାନନ। ଜୌଂ ସତ ସହସ ହୋଂହିଂ ସହସାନନ ॥
ସୋ ମୈଂ ବରନି କହୌଂ ବିଧି କେହୀଂ। ଡାବର କମଠ କି ମଂଦର ଲେହୀଂ ॥
ସେଵହିଂ ଲଖନୁ କରମ ମନ ବାନୀ। ଜାଇ ନ ସୀଲୁ ସନେହୁ ବଖାନୀ ॥

ଦୋ. -ଛିନୁ ଛିନୁ ଲଖି ସିଯ ରାମ ପଦ ଜାନି ଆପୁ ପର ନେହୁ।
କରତ ନ ସପନେହୁଁ ଲଖନୁ ଚିତୁ ବଂଧୁ ମାତୁ ପିତୁ ଗେହୁ ॥ ୧୩୯ ॥
ରାମ ସଂଗ ସିଯ ରହତି ସୁଖାରୀ। ପୁର ପରିଜନ ଗୃହ ସୁରତି ବିସାରୀ ॥
ଛିନୁ ଛିନୁ ପିଯ ବିଧୁ ବଦନୁ ନିହାରୀ। ପ୍ରମୁଦିତ ମନହୁଁ ଚକୋରକୁମାରୀ ॥
ନାହ ନେହୁ ନିତ ବଢତ ବିଲୋକୀ। ହରଷିତ ରହତି ଦିଵସ ଜିମି କୋକୀ ॥
ସିଯ ମନୁ ରାମ ଚରନ ଅନୁରାଗା। ଅଵଧ ସହସ ସମ ବନୁ ପ୍ରିଯ ଲାଗା ॥
ପରନକୁଟୀ ପ୍ରିଯ ପ୍ରିଯତମ ସଂଗା। ପ୍ରିଯ ପରିଵାରୁ କୁରଂଗ ବିହଂଗା ॥
ସାସୁ ସସୁର ସମ ମୁନିତିଯ ମୁନିବର। ଅସନୁ ଅମିଅ ସମ କଂଦ ମୂଲ ଫର ॥
ନାଥ ସାଥ ସାଁଥରୀ ସୁହାଈ। ମଯନ ସଯନ ସଯ ସମ ସୁଖଦାଈ ॥
ଲୋକପ ହୋହିଂ ବିଲୋକତ ଜାସୂ। ତେହି କି ମୋହି ସକ ବିଷଯ ବିଲାସୂ ॥

ଦୋ. -ସୁମିରତ ରାମହି ତଜହିଂ ଜନ ତୃନ ସମ ବିଷଯ ବିଲାସୁ।
ରାମପ୍ରିଯା ଜଗ ଜନନି ସିଯ କଛୁ ନ ଆଚରଜୁ ତାସୁ ॥ ୧୪୦ ॥
ସୀଯ ଲଖନ ଜେହି ବିଧି ସୁଖୁ ଲହହୀଂ। ସୋଇ ରଘୁନାଥ କରହି ସୋଇ କହହୀଂ ॥
କହହିଂ ପୁରାତନ କଥା କହାନୀ। ସୁନହିଂ ଲଖନୁ ସିଯ ଅତି ସୁଖୁ ମାନୀ।
ଜବ ଜବ ରାମୁ ଅଵଧ ସୁଧି କରହୀଂ। ତବ ତବ ବାରି ବିଲୋଚନ ଭରହୀଂ ॥
ସୁମିରି ମାତୁ ପିତୁ ପରିଜନ ଭାଈ। ଭରତ ସନେହୁ ସୀଲୁ ସେଵକାଈ ॥
କୃପାସିଂଧୁ ପ୍ରଭୁ ହୋହିଂ ଦୁଖାରୀ। ଧୀରଜୁ ଧରହିଂ କୁସମଉ ବିଚାରୀ ॥
ଲଖି ସିଯ ଲଖନୁ ବିକଲ ହୋଇ ଜାହୀଂ। ଜିମି ପୁରୁଷହି ଅନୁସର ପରିଛାହୀଂ ॥
ପ୍ରିଯା ବଂଧୁ ଗତି ଲଖି ରଘୁନଂଦନୁ। ଧୀର କୃପାଲ ଭଗତ ଉର ଚଂଦନୁ ॥
ଲଗେ କହନ କଛୁ କଥା ପୁନୀତା। ସୁନି ସୁଖୁ ଲହହିଂ ଲଖନୁ ଅରୁ ସୀତା ॥

ଦୋ. ରାମୁ ଲଖନ ସୀତା ସହିତ ସୋହତ ପରନ ନିକେତ।
ଜିମି ବାସଵ ବସ ଅମରପୁର ସଚୀ ଜଯଂତ ସମେତ ॥ ୧୪୧ ॥
ଜୋଗଵହିଂ ପ୍ରଭୁ ସିଯ ଲଖନହିଂ କୈସେଂ। ପଲକ ବିଲୋଚନ ଗୋଲକ ଜୈସେଂ ॥
ସେଵହିଂ ଲଖନୁ ସୀଯ ରଘୁବୀରହି। ଜିମି ଅବିବେକୀ ପୁରୁଷ ସରୀରହି ॥
ଏହି ବିଧି ପ୍ରଭୁ ବନ ବସହିଂ ସୁଖାରୀ। ଖଗ ମୃଗ ସୁର ତାପସ ହିତକାରୀ ॥
କହେଉଁ ରାମ ବନ ଗଵନୁ ସୁହାଵା। ସୁନହୁ ସୁମଂତ୍ର ଅଵଧ ଜିମି ଆଵା ॥
ଫିରେଉ ନିଷାଦୁ ପ୍ରଭୁହି ପହୁଁଚାଈ। ସଚିଵ ସହିତ ରଥ ଦେଖେସି ଆଈ ॥
ମଂତ୍ରୀ ବିକଲ ବିଲୋକି ନିଷାଦୂ। କହି ନ ଜାଇ ଜସ ଭଯଉ ବିଷାଦୂ ॥
ରାମ ରାମ ସିଯ ଲଖନ ପୁକାରୀ। ପରେଉ ଧରନିତଲ ବ୍ଯାକୁଲ ଭାରୀ ॥
ଦେଖି ଦଖିନ ଦିସି ହଯ ହିହିନାହୀଂ। ଜନୁ ବିନୁ ପଂଖ ବିହଗ ଅକୁଲାହୀଂ ॥

ଦୋ. ନହିଂ ତୃନ ଚରହିଂ ପିଅହିଂ ଜଲୁ ମୋଚହିଂ ଲୋଚନ ବାରି।
ବ୍ଯାକୁଲ ଭଏ ନିଷାଦ ସବ ରଘୁବର ବାଜି ନିହାରି ॥ ୧୪୨ ॥
ଧରି ଧୀରଜ ତବ କହଇ ନିଷାଦୂ। ଅବ ସୁମଂତ୍ର ପରିହରହୁ ବିଷାଦୂ ॥
ତୁମ୍ହ ପଂଡିତ ପରମାରଥ ଗ୍ଯାତା। ଧରହୁ ଧୀର ଲଖି ବିମୁଖ ବିଧାତା
ବିବିଧ କଥା କହି କହି ମୃଦୁ ବାନୀ। ରଥ ବୈଠାରେଉ ବରବସ ଆନୀ ॥
ସୋକ ସିଥିଲ ରଥ ସକଇ ନ ହାଁକୀ। ରଘୁବର ବିରହ ପୀର ଉର ବାଁକୀ ॥
ଚରଫରାହିଁ ମଗ ଚଲହିଂ ନ ଘୋରେ। ବନ ମୃଗ ମନହୁଁ ଆନି ରଥ ଜୋରେ ॥
ଅଢୁକି ପରହିଂ ଫିରି ହେରହିଂ ପୀଛେଂ। ରାମ ବିଯୋଗି ବିକଲ ଦୁଖ ତୀଛେଂ ॥
ଜୋ କହ ରାମୁ ଲଖନୁ ବୈଦେହୀ। ହିଂକରି ହିଂକରି ହିତ ହେରହିଂ ତେହୀ ॥
ବାଜି ବିରହ ଗତି କହି କିମି ଜାତୀ। ବିନୁ ମନି ଫନିକ ବିକଲ ଜେହି ଭାଁତୀ ॥

ଦୋ. ଭଯଉ ନିଷାଦ ବିଷାଦବସ ଦେଖତ ସଚିଵ ତୁରଂଗ।
ବୋଲି ସୁସେଵକ ଚାରି ତବ ଦିଏ ସାରଥୀ ସଂଗ ॥ ୧୪୩ ॥
ଗୁହ ସାରଥିହି ଫିରେଉ ପହୁଁଚାଈ। ବିରହୁ ବିଷାଦୁ ବରନି ନହିଂ ଜାଈ ॥
ଚଲେ ଅଵଧ ଲେଇ ରଥହି ନିଷାଦା। ହୋହି ଛନହିଂ ଛନ ମଗନ ବିଷାଦା ॥
ସୋଚ ସୁମଂତ୍ର ବିକଲ ଦୁଖ ଦୀନା। ଧିଗ ଜୀଵନ ରଘୁବୀର ବିହୀନା ॥
ରହିହି ନ ଅଂତହୁଁ ଅଧମ ସରୀରୂ। ଜସୁ ନ ଲହେଉ ବିଛୁରତ ରଘୁବୀରୂ ॥
ଭଏ ଅଜସ ଅଘ ଭାଜନ ପ୍ରାନା। କଵନ ହେତୁ ନହିଂ କରତ ପଯାନା ॥
ଅହହ ମଂଦ ମନୁ ଅଵସର ଚୂକା। ଅଜହୁଁ ନ ହୃଦଯ ହୋତ ଦୁଇ ଟୂକା ॥
ମୀଜି ହାଥ ସିରୁ ଧୁନି ପଛିତାଈ। ମନହଁ କୃପନ ଧନ ରାସି ଗଵାଁଈ ॥
ବିରିଦ ବାଁଧି ବର ବୀରୁ କହାଈ। ଚଲେଉ ସମର ଜନୁ ସୁଭଟ ପରାଈ ॥

ଦୋ. ବିପ୍ର ବିବେକୀ ବେଦବିଦ ସଂମତ ସାଧୁ ସୁଜାତି।
ଜିମି ଧୋଖେଂ ମଦପାନ କର ସଚିଵ ସୋଚ ତେହି ଭାଁତି ॥ ୧୪୪ ॥
ଜିମି କୁଲୀନ ତିଯ ସାଧୁ ସଯାନୀ। ପତିଦେଵତା କରମ ମନ ବାନୀ ॥
ରହୈ କରମ ବସ ପରିହରି ନାହୂ। ସଚିଵ ହୃଦଯଁ ତିମି ଦାରୁନ ଦାହୁ ॥
ଲୋଚନ ସଜଲ ଡୀଠି ଭଇ ଥୋରୀ। ସୁନଇ ନ ଶ୍ରଵନ ବିକଲ ମତି ଭୋରୀ ॥
ସୂଖହିଂ ଅଧର ଲାଗି ମୁହଁ ଲାଟୀ। ଜିଉ ନ ଜାଇ ଉର ଅଵଧି କପାଟୀ ॥
ବିବରନ ଭଯଉ ନ ଜାଇ ନିହାରୀ। ମାରେସି ମନହୁଁ ପିତା ମହତାରୀ ॥
ହାନି ଗଲାନି ବିପୁଲ ମନ ବ୍ଯାପୀ। ଜମପୁର ପଂଥ ସୋଚ ଜିମି ପାପୀ ॥
ବଚନୁ ନ ଆଵ ହୃଦଯଁ ପଛିତାଈ। ଅଵଧ କାହ ମୈଂ ଦେଖବ ଜାଈ ॥
ରାମ ରହିତ ରଥ ଦେଖିହି ଜୋଈ। ସକୁଚିହି ମୋହି ବିଲୋକତ ସୋଈ ॥

ଦୋ. -ଧାଇ ପୂଁଛିହହିଂ ମୋହି ଜବ ବିକଲ ନଗର ନର ନାରି।
ଉତରୁ ଦେବ ମୈଂ ସବହି ତବ ହୃଦଯଁ ବଜ୍ରୁ ବୈଠାରି ॥ ୧୪୫ ॥
ପୁଛିହହିଂ ଦୀନ ଦୁଖିତ ସବ ମାତା। କହବ କାହ ମୈଂ ତିନ୍ହହି ବିଧାତା ॥
ପୂଛିହି ଜବହିଂ ଲଖନ ମହତାରୀ। କହିହଉଁ କଵନ ସଁଦେସ ସୁଖାରୀ ॥
ରାମ ଜନନି ଜବ ଆଇହି ଧାଈ। ସୁମିରି ବଚ୍ଛୁ ଜିମି ଧେନୁ ଲଵାଈ ॥
ପୂଁଛତ ଉତରୁ ଦେବ ମୈଂ ତେହୀ। ଗେ ବନୁ ରାମ ଲଖନୁ ବୈଦେହୀ ॥
ଜୋଇ ପୂଁଛିହି ତେହି ଊତରୁ ଦେବା।ଜାଇ ଅଵଧ ଅବ ଯହୁ ସୁଖୁ ଲେବା ॥
ପୂଁଛିହି ଜବହିଂ ରାଉ ଦୁଖ ଦୀନା। ଜିଵନୁ ଜାସୁ ରଘୁନାଥ ଅଧୀନା ॥
ଦେହଉଁ ଉତରୁ କୌନୁ ମୁହୁ ଲାଈ। ଆଯଉଁ କୁସଲ କୁଅଁର ପହୁଁଚାଈ ॥
ସୁନତ ଲଖନ ସିଯ ରାମ ସଁଦେସୂ। ତୃନ ଜିମି ତନୁ ପରିହରିହି ନରେସୂ ॥

ଦୋ. -ହ୍ରଦଉ ନ ବିଦରେଉ ପଂକ ଜିମି ବିଛୁରତ ପ୍ରୀତମୁ ନୀରୁ ॥
ଜାନତ ହୌଂ ମୋହି ଦୀନ୍ହ ବିଧି ଯହୁ ଜାତନା ସରୀରୁ ॥ ୧୪୬ ॥
ଏହି ବିଧି କରତ ପଂଥ ପଛିତାଵା। ତମସା ତୀର ତୁରତ ରଥୁ ଆଵା ॥
ବିଦା କିଏ କରି ବିନଯ ନିଷାଦା। ଫିରେ ପାଯଁ ପରି ବିକଲ ବିଷାଦା ॥
ପୈଠତ ନଗର ସଚିଵ ସକୁଚାଈ। ଜନୁ ମାରେସି ଗୁର ବାଁଭନ ଗାଈ ॥
ବୈଠି ବିଟପ ତର ଦିଵସୁ ଗଵାଁଵା। ସାଁଝ ସମଯ ତବ ଅଵସରୁ ପାଵା ॥
ଅଵଧ ପ୍ରବେସୁ କୀନ୍ହ ଅଁଧିଆରେଂ। ପୈଠ ଭଵନ ରଥୁ ରାଖି ଦୁଆରେଂ ॥
ଜିନ୍ହ ଜିନ୍ହ ସମାଚାର ସୁନି ପାଏ। ଭୂପ ଦ୍ଵାର ରଥୁ ଦେଖନ ଆଏ ॥
ରଥୁ ପହିଚାନି ବିକଲ ଲଖି ଘୋରେ। ଗରହିଂ ଗାତ ଜିମି ଆତପ ଓରେ ॥
ନଗର ନାରି ନର ବ୍ଯାକୁଲ କୈଂସେଂ। ନିଘଟତ ନୀର ମୀନଗନ ଜୈଂସେଂ ॥

ଦୋ. -ସଚିଵ ଆଗମନୁ ସୁନତ ସବୁ ବିକଲ ଭଯଉ ରନିଵାସୁ।
ଭଵନ ଭଯଂକରୁ ଲାଗ ତେହି ମାନହୁଁ ପ୍ରେତ ନିଵାସୁ ॥ ୧୪୭ ॥
ଅତି ଆରତି ସବ ପୂଁଛହିଂ ରାନୀ। ଉତରୁ ନ ଆଵ ବିକଲ ଭଇ ବାନୀ ॥
ସୁନଇ ନ ଶ୍ରଵନ ନଯନ ନହିଂ ସୂଝା। କହହୁ କହାଁ ନୃପ ତେହି ତେହି ବୂଝା ॥
ଦାସିନ୍ହ ଦୀଖ ସଚିଵ ବିକଲାଈ। କୌସଲ୍ଯା ଗୃହଁ ଗଈଂ ଲଵାଈ ॥
ଜାଇ ସୁମଂତ୍ର ଦୀଖ କସ ରାଜା। ଅମିଅ ରହିତ ଜନୁ ଚଂଦୁ ବିରାଜା ॥
ଆସନ ସଯନ ବିଭୂଷନ ହୀନା। ପରେଉ ଭୂମିତଲ ନିପଟ ମଲୀନା ॥
ଲେଇ ଉସାସୁ ସୋଚ ଏହି ଭାଁତୀ। ସୁରପୁର ତେଂ ଜନୁ ଖଁସେଉ ଜଜାତୀ ॥
ଲେତ ସୋଚ ଭରି ଛିନୁ ଛିନୁ ଛାତୀ। ଜନୁ ଜରି ପଂଖ ପରେଉ ସଂପାତୀ ॥
ରାମ ରାମ କହ ରାମ ସନେହୀ। ପୁନି କହ ରାମ ଲଖନ ବୈଦେହୀ ॥

ଦୋ. ଦେଖି ସଚିଵଁ ଜଯ ଜୀଵ କହି କୀନ୍ହେଉ ଦଂଡ ପ୍ରନାମୁ।
ସୁନତ ଉଠେଉ ବ୍ଯାକୁଲ ନୃପତି କହୁ ସୁମଂତ୍ର କହଁ ରାମୁ ॥ ୧୪୮ ॥
ଭୂପ ସୁମଂତ୍ରୁ ଲୀନ୍ହ ଉର ଲାଈ। ବୂଡତ କଛୁ ଅଧାର ଜନୁ ପାଈ ॥
ସହିତ ସନେହ ନିକଟ ବୈଠାରୀ। ପୂଁଛତ ରାଉ ନଯନ ଭରି ବାରୀ ॥
ରାମ କୁସଲ କହୁ ସଖା ସନେହୀ। କହଁ ରଘୁନାଥୁ ଲଖନୁ ବୈଦେହୀ ॥
ଆନେ ଫେରି କି ବନହି ସିଧାଏ। ସୁନତ ସଚିଵ ଲୋଚନ ଜଲ ଛାଏ ॥
ସୋକ ବିକଲ ପୁନି ପୂଁଛ ନରେସୂ। କହୁ ସିଯ ରାମ ଲଖନ ସଂଦେସୂ ॥
ରାମ ରୂପ ଗୁନ ସୀଲ ସୁଭାଊ। ସୁମିରି ସୁମିରି ଉର ସୋଚତ ରାଊ ॥
ରାଉ ସୁନାଇ ଦୀନ୍ହ ବନବାସୂ। ସୁନି ମନ ଭଯଉ ନ ହରଷୁ ହରାଁସୂ ॥
ସୋ ସୁତ ବିଛୁରତ ଗଏ ନ ପ୍ରାନା। କୋ ପାପୀ ବଡ ମୋହି ସମାନା ॥

ଦୋ. ସଖା ରାମୁ ସିଯ ଲଖନୁ ଜହଁ ତହାଁ ମୋହି ପହୁଁଚାଉ।
ନାହିଂ ତ ଚାହତ ଚଲନ ଅବ ପ୍ରାନ କହଉଁ ସତିଭାଉ ॥ ୧୪୯ ॥
ପୁନି ପୁନି ପୂଁଛତ ମଂତ୍ରହି ରାଊ। ପ୍ରିଯତମ ସୁଅନ ସଁଦେସ ସୁନାଊ ॥
କରହି ସଖା ସୋଇ ବେଗି ଉପାଊ। ରାମୁ ଲଖନୁ ସିଯ ନଯନ ଦେଖାଊ ॥
ସଚିଵ ଧୀର ଧରି କହ ମୁଦୁ ବାନୀ। ମହାରାଜ ତୁମ୍ହ ପଂଡିତ ଗ୍ଯାନୀ ॥
ବୀର ସୁଧୀର ଧୁରଂଧର ଦେଵା। ସାଧୁ ସମାଜୁ ସଦା ତୁମ୍ହ ସେଵା ॥
ଜନମ ମରନ ସବ ଦୁଖ ଭୋଗା। ହାନି ଲାଭ ପ୍ରିଯ ମିଲନ ବିଯୋଗା ॥
କାଲ କରମ ବସ ହୌହିଂ ଗୋସାଈଂ। ବରବସ ରାତି ଦିଵସ କୀ ନାଈଂ ॥
ସୁଖ ହରଷହିଂ ଜଡ ଦୁଖ ବିଲଖାହୀଂ। ଦୋଉ ସମ ଧୀର ଧରହିଂ ମନ ମାହୀଂ ॥
ଧୀରଜ ଧରହୁ ବିବେକୁ ବିଚାରୀ। ଛାଡିଅ ସୋଚ ସକଲ ହିତକାରୀ ॥

ଦୋ. ପ୍ରଥମ ବାସୁ ତମସା ଭଯଉ ଦୂସର ସୁରସରି ତୀର।
ନ୍ହାଈ ରହେ ଜଲପାନୁ କରି ସିଯ ସମେତ ଦୋଉ ବୀର ॥ ୧୫୦ ॥
କେଵଟ କୀନ୍ହି ବହୁତ ସେଵକାଈ। ସୋ ଜାମିନି ସିଂଗରୌର ଗଵାଁଈ ॥
ହୋତ ପ୍ରାତ ବଟ ଛୀରୁ ମଗାଵା। ଜଟା ମୁକୁଟ ନିଜ ସୀସ ବନାଵା ॥
ରାମ ସଖାଁ ତବ ନାଵ ମଗାଈ। ପ୍ରିଯା ଚଢାଇ ଚଢେ ରଘୁରାଈ ॥
ଲଖନ ବାନ ଧନୁ ଧରେ ବନାଈ। ଆପୁ ଚଢେ ପ୍ରଭୁ ଆଯସୁ ପାଈ ॥
ବିକଲ ବିଲୋକି ମୋହି ରଘୁବୀରା। ବୋଲେ ମଧୁର ବଚନ ଧରି ଧୀରା ॥
ତାତ ପ୍ରନାମୁ ତାତ ସନ କହେହୁ। ବାର ବାର ପଦ ପଂକଜ ଗହେହୂ ॥
କରବି ପାଯଁ ପରି ବିନଯ ବହୋରୀ। ତାତ କରିଅ ଜନି ଚିଂତା ମୋରୀ ॥
ବନ ମଗ ମଂଗଲ କୁସଲ ହମାରେଂ। କୃପା ଅନୁଗ୍ରହ ପୁନ୍ଯ ତୁମ୍ହାରେଂ ॥

ଛଂ. ତୁମ୍ହରେ ଅନୁଗ୍ରହ ତାତ କାନନ ଜାତ ସବ ସୁଖୁ ପାଇହୌଂ।
ପ୍ରତିପାଲି ଆଯସୁ କୁସଲ ଦେଖନ ପାଯ ପୁନି ଫିରି ଆଇହୌଂ ॥
ଜନନୀଂ ସକଲ ପରିତୋଷି ପରି ପରି ପାଯଁ କରି ବିନତୀ ଘନୀ।
ତୁଲସୀ କରେହୁ ସୋଇ ଜତନୁ ଜେହିଂ କୁସଲୀ ରହହିଂ କୋସଲ ଧନୀ ॥

ସୋ. ଗୁର ସନ କହବ ସଁଦେସୁ ବାର ବାର ପଦ ପଦୁମ ଗହି।
କରବ ସୋଇ ଉପଦେସୁ ଜେହିଂ ନ ସୋଚ ମୋହି ଅଵଧପତି ॥ ୧୫୧ ॥
ପୁରଜନ ପରିଜନ ସକଲ ନିହୋରୀ। ତାତ ସୁନାଏହୁ ବିନତୀ ମୋରୀ ॥
ସୋଇ ସବ ଭାଁତି ମୋର ହିତକାରୀ। ଜାତେଂ ରହ ନରନାହୁ ସୁଖାରୀ ॥
କହବ ସଁଦେସୁ ଭରତ କେ ଆଏଁ। ନୀତି ନ ତଜିଅ ରାଜପଦୁ ପାଏଁ ॥
ପାଲେହୁ ପ୍ରଜହି କରମ ମନ ବାନୀ। ସୀହୁ ମାତୁ ସକଲ ସମ ଜାନୀ ॥
ଓର ନିବାହେହୁ ଭାଯପ ଭାଈ। କରି ପିତୁ ମାତୁ ସୁଜନ ସେଵକାଈ ॥
ତାତ ଭାଁତି ତେହି ରାଖବ ରାଊ। ସୋଚ ମୋର ଜେହିଂ କରୈ ନ କାଊ ॥
ଲଖନ କହେ କଛୁ ବଚନ କଠୋରା। ବରଜି ରାମ ପୁନି ମୋହି ନିହୋରା ॥
ବାର ବାର ନିଜ ସପଥ ଦେଵାଈ। କହବି ନ ତାତ ଲଖନ ଲରିକାଈ ॥

ଦୋ. କହି ପ୍ରନାମ କଛୁ କହନ ଲିଯ ସିଯ ଭଇ ସିଥିଲ ସନେହ।
ଥକିତ ବଚନ ଲୋଚନ ସଜଲ ପୁଲକ ପଲ୍ଲଵିତ ଦେହ ॥ ୧୫୨ ॥
ତେହି ଅଵସର ରଘୁବର ରୂଖ ପାଈ। କେଵଟ ପାରହି ନାଵ ଚଲାଈ ॥
ରଘୁକୁଲତିଲକ ଚଲେ ଏହି ଭାଁତୀ। ଦେଖଉଁ ଠାଢ କୁଲିସ ଧରି ଛାତୀ ॥
ମୈଂ ଆପନ କିମି କହୌଂ କଲେସୂ। ଜିଅତ ଫିରେଉଁ ଲେଇ ରାମ ସଁଦେସୂ ॥
ଅସ କହି ସଚିଵ ବଚନ ରହି ଗଯଊ। ହାନି ଗଲାନି ସୋଚ ବସ ଭଯଊ ॥
ସୁତ ବଚନ ସୁନତହିଂ ନରନାହୂ। ପରେଉ ଧରନି ଉର ଦାରୁନ ଦାହୂ ॥
ତଲଫତ ବିଷମ ମୋହ ମନ ମାପା। ମାଜା ମନହୁଁ ମୀନ କହୁଁ ବ୍ଯାପା ॥
କରି ବିଲାପ ସବ ରୋଵହିଂ ରାନୀ। ମହା ବିପତି କିମି ଜାଇ ବଖାନୀ ॥
ସୁନି ବିଲାପ ଦୁଖହୂ ଦୁଖୁ ଲାଗା। ଧୀରଜହୂ କର ଧୀରଜୁ ଭାଗା ॥

ଦୋ. ଭଯଉ କୋଲାହଲୁ ଅଵଧ ଅତି ସୁନି ନୃପ ରାଉର ସୋରୁ।
ବିପୁଲ ବିହଗ ବନ ପରେଉ ନିସି ମାନହୁଁ କୁଲିସ କଠୋରୁ ॥ ୧୫୩ ॥
ପ୍ରାନ କଂଠଗତ ଭଯଉ ଭୁଆଲୂ। ମନି ବିହୀନ ଜନୁ ବ୍ଯାକୁଲ ବ୍ଯାଲୂ ॥
ଇଦ୍ରୀଂ ସକଲ ବିକଲ ଭଇଁ ଭାରୀ। ଜନୁ ସର ସରସିଜ ବନୁ ବିନୁ ବାରୀ ॥
କୌସଲ୍ଯାଁ ନୃପୁ ଦୀଖ ମଲାନା। ରବିକୁଲ ରବି ଅଁଥଯଉ ଜିଯଁ ଜାନା।
ଉର ଧରି ଧୀର ରାମ ମହତାରୀ। ବୋଲୀ ବଚନ ସମଯ ଅନୁସାରୀ ॥
ନାଥ ସମୁଝି ମନ କରିଅ ବିଚାରୂ। ରାମ ବିଯୋଗ ପଯୋଧି ଅପାରୂ ॥
କରନଧାର ତୁମ୍ହ ଅଵଧ ଜହାଜୂ। ଚଢେଉ ସକଲ ପ୍ରିଯ ପଥିକ ସମାଜୂ ॥
ଧୀରଜୁ ଧରିଅ ତ ପାଇଅ ପାରୂ। ନାହିଂ ତ ବୂଡିହି ସବୁ ପରିଵାରୂ ॥
ଜୌଂ ଜିଯଁ ଧରିଅ ବିନଯ ପିଯ ମୋରୀ। ରାମୁ ଲଖନୁ ସିଯ ମିଲହିଂ ବହୋରୀ ॥

ଦୋ. -ପ୍ରିଯା ବଚନ ମୃଦୁ ସୁନତ ନୃପୁ ଚିତଯଉ ଆଁଖି ଉଘାରି।
ତଲଫତ ମୀନ ମଲୀନ ଜନୁ ସୀଂଚତ ସୀତଲ ବାରି ॥ ୧୫୪ ॥
ଧରି ଧୀରଜୁ ଉଠୀ ବୈଠ ଭୁଆଲୂ। କହୁ ସୁମଂତ୍ର କହଁ ରାମ କୃପାଲୂ ॥
କହାଁ ଲଖନୁ କହଁ ରାମୁ ସନେହୀ। କହଁ ପ୍ରିଯ ପୁତ୍ରବଧୂ ବୈଦେହୀ ॥
ବିଲପତ ରାଉ ବିକଲ ବହୁ ଭାଁତୀ। ଭଇ ଜୁଗ ସରିସ ସିରାତି ନ ରାତୀ ॥
ତାପସ ଅଂଧ ସାପ ସୁଧି ଆଈ। କୌସଲ୍ଯହି ସବ କଥା ସୁନାଈ ॥
ଭଯଉ ବିକଲ ବରନତ ଇତିହାସା। ରାମ ରହିତ ଧିଗ ଜୀଵନ ଆସା ॥
ସୋ ତନୁ ରାଖି କରବ ମୈଂ କାହା। ଜେଂହି ନ ପ୍ରେମ ପନୁ ମୋର ନିବାହା ॥
ହା ରଘୁନଂଦନ ପ୍ରାନ ପିରୀତେ। ତୁମ୍ହ ବିନୁ ଜିଅତ ବହୁତ ଦିନ ବୀତେ ॥
ହା ଜାନକୀ ଲଖନ ହା ରଘୁବର। ହା ପିତୁ ହିତ ଚିତ ଚାତକ ଜଲଧର।

ଦୋ. ରାମ ରାମ କହି ରାମ କହି ରାମ ରାମ କହି ରାମ।
ତନୁ ପରିହରି ରଘୁବର ବିରହଁ ରାଉ ଗଯଉ ସୁରଧାମ ॥ ୧୫୫ ॥
ଜିଅନ ମରନ ଫଲୁ ଦସରଥ ପାଵା। ଅଂଡ ଅନେକ ଅମଲ ଜସୁ ଛାଵା ॥
ଜିଅତ ରାମ ବିଧୁ ବଦନୁ ନିହାରା। ରାମ ବିରହ କରି ମରନୁ ସଁଵାରା ॥
ସୋକ ବିକଲ ସବ ରୋଵହିଂ ରାନୀ। ରୂପୁ ସୀଲ ବଲୁ ତେଜୁ ବଖାନୀ ॥
କରହିଂ ବିଲାପ ଅନେକ ପ୍ରକାରା। ପରହୀଂ ଭୂମିତଲ ବାରହିଂ ବାରା ॥
ବିଲପହିଂ ବିକଲ ଦାସ ଅରୁ ଦାସୀ। ଘର ଘର ରୁଦନୁ କରହିଂ ପୁରବାସୀ ॥
ଅଁଥଯଉ ଆଜୁ ଭାନୁକୁଲ ଭାନୂ। ଧରମ ଅଵଧି ଗୁନ ରୂପ ନିଧାନୂ ॥
ଗାରୀଂ ସକଲ କୈକଇହି ଦେହୀଂ। ନଯନ ବିହୀନ କୀନ୍ହ ଜଗ ଜେହୀଂ ॥
ଏହି ବିଧି ବିଲପତ ରୈନି ବିହାନୀ। ଆଏ ସକଲ ମହାମୁନି ଗ୍ଯାନୀ ॥

ଦୋ. ତବ ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ସମଯ ସମ କହି ଅନେକ ଇତିହାସ।
ସୋକ ନେଵାରେଉ ସବହି କର ନିଜ ବିଗ୍ଯାନ ପ୍ରକାସ ॥ ୧୫୬ ॥
ତେଲ ନାଁଵ ଭରି ନୃପ ତନୁ ରାଖା। ଦୂତ ବୋଲାଇ ବହୁରି ଅସ ଭାଷା ॥
ଧାଵହୁ ବେଗି ଭରତ ପହିଂ ଜାହୂ। ନୃପ ସୁଧି କତହୁଁ କହହୁ ଜନି କାହୂ ॥
ଏତନେଇ କହେହୁ ଭରତ ସନ ଜାଈ। ଗୁର ବୋଲାଈ ପଠଯଉ ଦୋଉ ଭାଈ ॥
ସୁନି ମୁନି ଆଯସୁ ଧାଵନ ଧାଏ। ଚଲେ ବେଗ ବର ବାଜି ଲଜାଏ ॥
ଅନରଥୁ ଅଵଧ ଅରଂଭେଉ ଜବ ତେଂ। କୁସଗୁନ ହୋହିଂ ଭରତ କହୁଁ ତବ ତେଂ ॥
ଦେଖହିଂ ରାତି ଭଯାନକ ସପନା। ଜାଗି କରହିଂ କଟୁ କୋଟି କଲପନା ॥
ବିପ୍ର ଜେଵାଁଇ ଦେହିଂ ଦିନ ଦାନା। ସିଵ ଅଭିଷେକ କରହିଂ ବିଧି ନାନା ॥
ମାଗହିଂ ହୃଦଯଁ ମହେସ ମନାଈ। କୁସଲ ମାତୁ ପିତୁ ପରିଜନ ଭାଈ ॥

ଦୋ. ଏହି ବିଧି ସୋଚତ ଭରତ ମନ ଧାଵନ ପହୁଁଚେ ଆଇ।
ଗୁର ଅନୁସାସନ ଶ୍ରଵନ ସୁନି ଚଲେ ଗନେସୁ ମନାଇ ॥ ୧୫୭ ॥
ଚଲେ ସମୀର ବେଗ ହଯ ହାଁକେ। ନାଘତ ସରିତ ସୈଲ ବନ ବାଁକେ ॥
ହୃଦଯଁ ସୋଚୁ ବଡ କଛୁ ନ ସୋହାଈ। ଅସ ଜାନହିଂ ଜିଯଁ ଜାଉଁ ଉଡାଈ ॥
ଏକ ନିମେଷ ବରସ ସମ ଜାଈ। ଏହି ବିଧି ଭରତ ନଗର ନିଅରାଈ ॥
ଅସଗୁନ ହୋହିଂ ନଗର ପୈଠାରା। ରଟହିଂ କୁଭାଁତି କୁଖେତ କରାରା ॥
ଖର ସିଆର ବୋଲହିଂ ପ୍ରତିକୂଲା। ସୁନି ସୁନି ହୋଇ ଭରତ ମନ ସୂଲା ॥
ଶ୍ରୀହତ ସର ସରିତା ବନ ବାଗା। ନଗରୁ ବିସେଷି ଭଯାଵନୁ ଲାଗା ॥
ଖଗ ମୃଗ ହଯ ଗଯ ଜାହିଂ ନ ଜୋଏ। ରାମ ବିଯୋଗ କୁରୋଗ ବିଗୋଏ ॥
ନଗର ନାରି ନର ନିପଟ ଦୁଖାରୀ। ମନହୁଁ ସବନ୍ହି ସବ ସଂପତି ହାରୀ ॥

ଦୋ. ପୁରଜନ ମିଲିହିଂ ନ କହହିଂ କଛୁ ଗଵଁହିଂ ଜୋହାରହିଂ ଜାହିଂ।
ଭରତ କୁସଲ ପୂଁଛି ନ ସକହିଂ ଭଯ ବିଷାଦ ମନ ମାହିଂ ॥ ୧୫୮ ॥
ହାଟ ବାଟ ନହିଂ ଜାଇ ନିହାରୀ। ଜନୁ ପୁର ଦହଁ ଦିସି ଲାଗି ଦଵାରୀ ॥
ଆଵତ ସୁତ ସୁନି କୈକଯନଂଦିନି। ହରଷୀ ରବିକୁଲ ଜଲରୁହ ଚଂଦିନି ॥
ସଜି ଆରତୀ ମୁଦିତ ଉଠି ଧାଈ। ଦ୍ଵାରେହିଂ ଭେଂଟି ଭଵନ ଲେଇ ଆଈ ॥
ଭରତ ଦୁଖିତ ପରିଵାରୁ ନିହାରା। ମାନହୁଁ ତୁହିନ ବନଜ ବନୁ ମାରା ॥
କୈକେଈ ହରଷିତ ଏହି ଭାଁତି। ମନହୁଁ ମୁଦିତ ଦଵ ଲାଇ କିରାତୀ ॥
ସୁତହି ସସୋଚ ଦେଖି ମନୁ ମାରେଂ। ପୂଁଛତି ନୈହର କୁସଲ ହମାରେଂ ॥
ସକଲ କୁସଲ କହି ଭରତ ସୁନାଈ। ପୂଁଛୀ ନିଜ କୁଲ କୁସଲ ଭଲାଈ ॥
କହୁ କହଁ ତାତ କହାଁ ସବ ମାତା। କହଁ ସିଯ ରାମ ଲଖନ ପ୍ରିଯ ଭ୍ରାତା ॥

ଦୋ. ସୁନି ସୁତ ବଚନ ସନେହମଯ କପଟ ନୀର ଭରି ନୈନ।
ଭରତ ଶ୍ରଵନ ମନ ସୂଲ ସମ ପାପିନି ବୋଲୀ ବୈନ ॥ ୧୫୯ ॥
ତାତ ବାତ ମୈଂ ସକଲ ସଁଵାରୀ। ଭୈ ମଂଥରା ସହାଯ ବିଚାରୀ ॥
କଛୁକ କାଜ ବିଧି ବୀଚ ବିଗାରେଉ। ଭୂପତି ସୁରପତି ପୁର ପଗୁ ଧାରେଉ ॥
ସୁନତ ଭରତୁ ଭଏ ବିବସ ବିଷାଦା। ଜନୁ ସହମେଉ କରି କେହରି ନାଦା ॥
ତାତ ତାତ ହା ତାତ ପୁକାରୀ। ପରେ ଭୂମିତଲ ବ୍ଯାକୁଲ ଭାରୀ ॥
ଚଲତ ନ ଦେଖନ ପାଯଉଁ ତୋହୀ। ତାତ ନ ରାମହି ସୌଂପେହୁ ମୋହୀ ॥
ବହୁରି ଧୀର ଧରି ଉଠେ ସଁଭାରୀ। କହୁ ପିତୁ ମରନ ହେତୁ ମହତାରୀ ॥
ସୁନି ସୁତ ବଚନ କହତି କୈକେଈ। ମରମୁ ପାଁଛି ଜନୁ ମାହୁର ଦେଈ ॥
ଆଦିହୁ ତେଂ ସବ ଆପନି କରନୀ। କୁଟିଲ କଠୋର ମୁଦିତ ମନ ବରନୀ ॥

ଦୋ. ଭରତହି ବିସରେଉ ପିତୁ ମରନ ସୁନତ ରାମ ବନ ଗୌନୁ।
ହେତୁ ଅପନପଉ ଜାନି ଜିଯଁ ଥକିତ ରହେ ଧରି ମୌନୁ ॥ ୧୬୦ ॥
ବିକଲ ବିଲୋକି ସୁତହି ସମୁଝାଵତି। ମନହୁଁ ଜରେ ପର ଲୋନୁ ଲଗାଵତି ॥
ତାତ ରାଉ ନହିଂ ସୋଚେ ଜୋଗୂ। ବିଢଇ ସୁକୃତ ଜସୁ କୀନ୍ହେଉ ଭୋଗୂ ॥
ଜୀଵତ ସକଲ ଜନମ ଫଲ ପାଏ। ଅଂତ ଅମରପତି ସଦନ ସିଧାଏ ॥
ଅସ ଅନୁମାନି ସୋଚ ପରିହରହୂ। ସହିତ ସମାଜ ରାଜ ପୁର କରହୂ ॥
ସୁନି ସୁଠି ସହମେଉ ରାଜକୁମାରୂ। ପାକେଂ ଛତ ଜନୁ ଲାଗ ଅଁଗାରୂ ॥
ଧୀରଜ ଧରି ଭରି ଲେହିଂ ଉସାସା। ପାପନି ସବହି ଭାଁତି କୁଲ ନାସା ॥
ଜୌଂ ପୈ କୁରୁଚି ରହୀ ଅତି ତୋହୀ। ଜନମତ କାହେ ନ ମାରେ ମୋହୀ ॥
ପେଡ କାଟି ତୈଂ ପାଲଉ ସୀଂଚା। ମୀନ ଜିଅନ ନିତି ବାରି ଉଲୀଚା ॥

ଦୋ. ହଂସବଂସୁ ଦସରଥୁ ଜନକୁ ରାମ ଲଖନ ସେ ଭାଇ।
ଜନନୀ ତୂଁ ଜନନୀ ଭଈ ବିଧି ସନ କଛୁ ନ ବସାଇ ॥ ୧୬୧ ॥
ଜବ ତୈଂ କୁମତି କୁମତ ଜିଯଁ ଠଯଊ। ଖଂଡ ଖଂଡ ହୋଇ ହ୍ରଦଉ ନ ଗଯଊ ॥
ବର ମାଗତ ମନ ଭଇ ନହିଂ ପୀରା। ଗରି ନ ଜୀହ ମୁହଁ ପରେଉ ନ କୀରା ॥
ଭୂପଁ ପ୍ରତୀତ ତୋରି କିମି କୀନ୍ହୀ। ମରନ କାଲ ବିଧି ମତି ହରି ଲୀନ୍ହୀ ॥
ବିଧିହୁଁ ନ ନାରି ହୃଦଯ ଗତି ଜାନୀ। ସକଲ କପଟ ଅଘ ଅଵଗୁନ ଖାନୀ ॥
ସରଲ ସୁସୀଲ ଧରମ ରତ ରାଊ। ସୋ କିମି ଜାନୈ ତୀଯ ସୁଭାଊ ॥
ଅସ କୋ ଜୀଵ ଜଂତୁ ଜଗ ମାହୀଂ। ଜେହି ରଘୁନାଥ ପ୍ରାନପ୍ରିଯ ନାହୀଂ ॥
ଭେ ଅତି ଅହିତ ରାମୁ ତେଉ ତୋହୀ। କୋ ତୂ ଅହସି ସତ୍ଯ କହୁ ମୋହୀ ॥
ଜୋ ହସି ସୋ ହସି ମୁହଁ ମସି ଲାଈ। ଆଁଖି ଓଟ ଉଠି ବୈଠହିଂ ଜାଈ ॥

ଦୋ. ରାମ ବିରୋଧୀ ହୃଦଯ ତେଂ ପ୍ରଗଟ କୀନ୍ହ ବିଧି ମୋହି।
ମୋ ସମାନ କୋ ପାତକୀ ବାଦି କହଉଁ କଛୁ ତୋହି ॥ ୧୬୨ ॥
ସୁନି ସତ୍ରୁଘୁନ ମାତୁ କୁଟିଲାଈ। ଜରହିଂ ଗାତ ରିସ କଛୁ ନ ବସାଈ ॥
ତେହି ଅଵସର କୁବରୀ ତହଁ ଆଈ। ବସନ ବିଭୂଷନ ବିବିଧ ବନାଈ ॥
ଲଖି ରିସ ଭରେଉ ଲଖନ ଲଘୁ ଭାଈ। ବରତ ଅନଲ ଘୃତ ଆହୁତି ପାଈ ॥
ହୁମଗି ଲାତ ତକି କୂବର ମାରା। ପରି ମୁହ ଭର ମହି କରତ ପୁକାରା ॥
କୂବର ଟୂଟେଉ ଫୂଟ କପାରୂ। ଦଲିତ ଦସନ ମୁଖ ରୁଧିର ପ୍ରଚାରୂ ॥
ଆହ ଦଇଅ ମୈଂ କାହ ନସାଵା। କରତ ନୀକ ଫଲୁ ଅନଇସ ପାଵା ॥
ସୁନି ରିପୁହନ ଲଖି ନଖ ସିଖ ଖୋଟୀ। ଲଗେ ଘସୀଟନ ଧରି ଧରି ଝୋଂଟୀ ॥
ଭରତ ଦଯାନିଧି ଦୀନ୍ହି ଛଡାଈ। କୌସଲ୍ଯା ପହିଂ ଗେ ଦୋଉ ଭାଈ ॥

ଦୋ. ମଲିନ ବସନ ବିବରନ ବିକଲ କୃସ ସରୀର ଦୁଖ ଭାର।
କନକ କଲପ ବର ବେଲି ବନ ମାନହୁଁ ହନୀ ତୁସାର ॥ ୧୬୩ ॥
ଭରତହି ଦେଖି ମାତୁ ଉଠି ଧାଈ। ମୁରୁଛିତ ଅଵନି ପରୀ ଝଇଁ ଆଈ ॥
ଦେଖତ ଭରତୁ ବିକଲ ଭଏ ଭାରୀ। ପରେ ଚରନ ତନ ଦସା ବିସାରୀ ॥
ମାତୁ ତାତ କହଁ ଦେହି ଦେଖାଈ। କହଁ ସିଯ ରାମୁ ଲଖନୁ ଦୋଉ ଭାଈ ॥
କୈକଇ କତ ଜନମୀ ଜଗ ମାଝା। ଜୌଂ ଜନମି ତ ଭଇ କାହେ ନ ବାଁଝା ॥
କୁଲ କଲଂକୁ ଜେହିଂ ଜନମେଉ ମୋହୀ। ଅପଜସ ଭାଜନ ପ୍ରିଯଜନ ଦ୍ରୋହୀ ॥
କୋ ତିଭୁଵନ ମୋହି ସରିସ ଅଭାଗୀ। ଗତି ଅସି ତୋରି ମାତୁ ଜେହି ଲାଗୀ ॥
ପିତୁ ସୁରପୁର ବନ ରଘୁବର କେତୂ। ମୈଂ କେଵଲ ସବ ଅନରଥ ହେତୁ ॥
ଧିଗ ମୋହି ଭଯଉଁ ବେନୁ ବନ ଆଗୀ। ଦୁସହ ଦାହ ଦୁଖ ଦୂଷନ ଭାଗୀ ॥

ଦୋ. ମାତୁ ଭରତ କେ ବଚନ ମୃଦୁ ସୁନି ସୁନି ଉଠୀ ସଁଭାରି ॥
ଲିଏ ଉଠାଇ ଲଗାଇ ଉର ଲୋଚନ ମୋଚତି ବାରି ॥ ୧୬୪ ॥
ସରଲ ସୁଭାଯ ମାଯଁ ହିଯଁ ଲାଏ। ଅତି ହିତ ମନହୁଁ ରାମ ଫିରି ଆଏ ॥
ଭେଂଟେଉ ବହୁରି ଲଖନ ଲଘୁ ଭାଈ। ସୋକୁ ସନେହୁ ନ ହୃଦଯଁ ସମାଈ ॥
ଦେଖି ସୁଭାଉ କହତ ସବୁ କୋଈ। ରାମ ମାତୁ ଅସ କାହେ ନ ହୋଈ ॥
ମାତାଁ ଭରତୁ ଗୋଦ ବୈଠାରେ। ଆଁସୁ ପୌଂଛି ମୃଦୁ ବଚନ ଉଚାରେ ॥
ଅଜହୁଁ ବଚ୍ଛ ବଲି ଧୀରଜ ଧରହୂ। କୁସମଉ ସମୁଝି ସୋକ ପରିହରହୂ ॥
ଜନି ମାନହୁ ହିଯଁ ହାନି ଗଲାନୀ। କାଲ କରମ ଗତି ଅଘଟିତ ଜାନି ॥
କାହୁହି ଦୋସୁ ଦେହୁ ଜନି ତାତା। ଭା ମୋହି ସବ ବିଧି ବାମ ବିଧାତା ॥
ଜୋ ଏତେହୁଁ ଦୁଖ ମୋହି ଜିଆଵା। ଅଜହୁଁ କୋ ଜାନଇ କା ତେହି ଭାଵା ॥

ଦୋ. ପିତୁ ଆଯସ ଭୂଷନ ବସନ ତାତ ତଜେ ରଘୁବୀର।
ବିସମଉ ହରଷୁ ନ ହୃଦଯଁ କଛୁ ପହିରେ ବଲକଲ ଚୀର। ୧୬୫ ॥

ମୁଖ ପ୍ରସନ୍ନ ମନ ରଂଗ ନ ରୋଷୂ। ସବ କର ସବ ବିଧି କରି ପରିତୋଷୂ ॥
ଚଲେ ବିପିନ ସୁନି ସିଯ ସଁଗ ଲାଗୀ। ରହଇ ନ ରାମ ଚରନ ଅନୁରାଗୀ ॥
ସୁନତହିଂ ଲଖନୁ ଚଲେ ଉଠି ସାଥା। ରହହିଂ ନ ଜତନ କିଏ ରଘୁନାଥା ॥
ତବ ରଘୁପତି ସବହୀ ସିରୁ ନାଈ। ଚଲେ ସଂଗ ସିଯ ଅରୁ ଲଘୁ ଭାଈ ॥
ରାମୁ ଲଖନୁ ସିଯ ବନହି ସିଧାଏ। ଗଇଉଁ ନ ସଂଗ ନ ପ୍ରାନ ପଠାଏ ॥
ଯହୁ ସବୁ ଭା ଇନ୍ହ ଆଁଖିନ୍ହ ଆଗେଂ। ତଉ ନ ତଜା ତନୁ ଜୀଵ ଅଭାଗେଂ ॥
ମୋହି ନ ଲାଜ ନିଜ ନେହୁ ନିହାରୀ। ରାମ ସରିସ ସୁତ ମୈଂ ମହତାରୀ ॥
ଜିଐ ମରୈ ଭଲ ଭୂପତି ଜାନା। ମୋର ହୃଦଯ ସତ କୁଲିସ ସମାନା ॥

ଦୋ. କୌସଲ୍ଯା କେ ବଚନ ସୁନି ଭରତ ସହିତ ରନିଵାସ।
ବ୍ଯାକୁଲ ବିଲପତ ରାଜଗୃହ ମାନହୁଁ ସୋକ ନେଵାସୁ ॥ ୧୬୬ ॥
ବିଲପହିଂ ବିକଲ ଭରତ ଦୋଉ ଭାଈ। କୌସଲ୍ଯାଁ ଲିଏ ହୃଦଯଁ ଲଗାଈ ॥
ଭାଁତି ଅନେକ ଭରତୁ ସମୁଝାଏ। କହି ବିବେକମଯ ବଚନ ସୁନାଏ ॥
ଭରତହୁଁ ମାତୁ ସକଲ ସମୁଝାଈଂ। କହି ପୁରାନ ଶ୍ରୁତି କଥା ସୁହାଈଂ ॥
ଛଲ ବିହୀନ ସୁଚି ସରଲ ସୁବାନୀ। ବୋଲେ ଭରତ ଜୋରି ଜୁଗ ପାନୀ ॥
ଜେ ଅଘ ମାତୁ ପିତା ସୁତ ମାରେଂ। ଗାଇ ଗୋଠ ମହିସୁର ପୁର ଜାରେଂ ॥
ଜେ ଅଘ ତିଯ ବାଲକ ବଧ କୀନ୍ହେଂ। ମୀତ ମହୀପତି ମାହୁର ଦୀନ୍ହେଂ ॥
ଜେ ପାତକ ଉପପାତକ ଅହହୀଂ। କରମ ବଚନ ମନ ଭଵ କବି କହହୀଂ ॥
ତେ ପାତକ ମୋହି ହୋହୁଁ ବିଧାତା। ଜୌଂ ଯହୁ ହୋଇ ମୋର ମତ ମାତା ॥

ଦୋ. ଜେ ପରିହରି ହରି ହର ଚରନ ଭଜହିଂ ଭୂତଗନ ଘୋର।
ତେହି କଇ ଗତି ମୋହି ଦେଉ ବିଧି ଜୌଂ ଜନନୀ ମତ ମୋର ॥ ୧୬୭ ॥
ବେଚହିଂ ବେଦୁ ଧରମୁ ଦୁହି ଲେହୀଂ। ପିସୁନ ପରାଯ ପାପ କହି ଦେହୀଂ ॥
କପଟୀ କୁଟିଲ କଲହପ୍ରିଯ କ୍ରୋଧୀ। ବେଦ ବିଦୂଷକ ବିସ୍ଵ ବିରୋଧୀ ॥
ଲୋଭୀ ଲଂପଟ ଲୋଲୁପଚାରା। ଜେ ତାକହିଂ ପରଧନୁ ପରଦାରା ॥
ପାଵୌଂ ମୈଂ ତିନ୍ହ କେ ଗତି ଘୋରା। ଜୌଂ ଜନନୀ ଯହୁ ସଂମତ ମୋରା ॥
ଜେ ନହିଂ ସାଧୁସଂଗ ଅନୁରାଗେ। ପରମାରଥ ପଥ ବିମୁଖ ଅଭାଗେ ॥
ଜେ ନ ଭଜହିଂ ହରି ନରତନୁ ପାଈ। ଜିନ୍ହହି ନ ହରି ହର ସୁଜସୁ ସୋହାଈ ॥
ତଜି ଶ୍ରୁତିପଂଥୁ ବାମ ପଥ ଚଲହୀଂ। ବଂଚକ ବିରଚି ବେଷ ଜଗୁ ଛଲହୀଂ ॥
ତିନ୍ହ କୈ ଗତି ମୋହି ସଂକର ଦେଊ। ଜନନୀ ଜୌଂ ଯହୁ ଜାନୌଂ ଭେଊ ॥

ଦୋ. ମାତୁ ଭରତ କେ ବଚନ ସୁନି ସାଁଚେ ସରଲ ସୁଭାଯଁ।
କହତି ରାମ ପ୍ରିଯ ତାତ ତୁମ୍ହ ସଦା ବଚନ ମନ କାଯଁ ॥ ୧୬୮ ॥
ରାମ ପ୍ରାନହୁ ତେଂ ପ୍ରାନ ତୁମ୍ହାରେ। ତୁମ୍ହ ରଘୁପତିହି ପ୍ରାନହୁ ତେଂ ପ୍ଯାରେ ॥
ବିଧୁ ବିଷ ଚଵୈ ସ୍ତ୍ରଵୈ ହିମୁ ଆଗୀ। ହୋଇ ବାରିଚର ବାରି ବିରାଗୀ ॥
ଭଏଁ ଗ୍ଯାନୁ ବରୁ ମିଟୈ ନ ମୋହୂ। ତୁମ୍ହ ରାମହି ପ୍ରତିକୂଲ ନ ହୋହୂ ॥
ମତ ତୁମ୍ହାର ଯହୁ ଜୋ ଜଗ କହହୀଂ। ସୋ ସପନେହୁଁ ସୁଖ ସୁଗତି ନ ଲହହୀଂ ॥
ଅସ କହି ମାତୁ ଭରତୁ ହିଯଁ ଲାଏ। ଥନ ପଯ ସ୍ତ୍ରଵହିଂ ନଯନ ଜଲ ଛାଏ ॥
କରତ ବିଲାପ ବହୁତ ଯହି ଭାଁତୀ। ବୈଠେହିଂ ବୀତି ଗଇ ସବ ରାତୀ ॥
ବାମଦେଉ ବସିଷ୍ଠ ତବ ଆଏ। ସଚିଵ ମହାଜନ ସକଲ ବୋଲାଏ ॥
ମୁନି ବହୁ ଭାଁତି ଭରତ ଉପଦେସେ। କହି ପରମାରଥ ବଚନ ସୁଦେସେ ॥

ଦୋ. ତାତ ହୃଦଯଁ ଧୀରଜୁ ଧରହୁ କରହୁ ଜୋ ଅଵସର ଆଜୁ।
ଉଠେ ଭରତ ଗୁର ବଚନ ସୁନି କରନ କହେଉ ସବୁ ସାଜୁ ॥ ୧୬୯ ॥
ନୃପତନୁ ବେଦ ବିଦିତ ଅନ୍ହଵାଵା। ପରମ ବିଚିତ୍ର ବିମାନୁ ବନାଵା ॥
ଗହି ପଦ ଭରତ ମାତୁ ସବ ରାଖୀ। ରହୀଂ ରାନି ଦରସନ ଅଭିଲାଷୀ ॥
ଚଂଦନ ଅଗର ଭାର ବହୁ ଆଏ। ଅମିତ ଅନେକ ସୁଗଂଧ ସୁହାଏ ॥
ସରଜୁ ତୀର ରଚି ଚିତା ବନାଈ। ଜନୁ ସୁରପୁର ସୋପାନ ସୁହାଈ ॥
ଏହି ବିଧି ଦାହ କ୍ରିଯା ସବ କୀନ୍ହୀ। ବିଧିଵତ ନ୍ହାଇ ତିଲାଂଜୁଲି ଦୀନ୍ହୀ ॥
ସୋଧି ସୁମୃତି ସବ ବେଦ ପୁରାନା। କୀନ୍ହ ଭରତ ଦସଗାତ ବିଧାନା ॥
ଜହଁ ଜସ ମୁନିବର ଆଯସୁ ଦୀନ୍ହା। ତହଁ ତସ ସହସ ଭାଁତି ସବୁ କୀନ୍ହା ॥
ଭଏ ବିସୁଦ୍ଧ ଦିଏ ସବ ଦାନା। ଧେନୁ ବାଜି ଗଜ ବାହନ ନାନା ॥

ଦୋ. ସିଂଘାସନ ଭୂଷନ ବସନ ଅନ୍ନ ଧରନି ଧନ ଧାମ।
ଦିଏ ଭରତ ଲହି ଭୂମିସୁର ଭେ ପରିପୂରନ କାମ ॥ ୧୭୦ ॥
ପିତୁ ହିତ ଭରତ କୀନ୍ହି ଜସି କରନୀ। ସୋ ମୁଖ ଲାଖ ଜାଇ ନହିଂ ବରନୀ ॥
ସୁଦିନୁ ସୋଧି ମୁନିବର ତବ ଆଏ। ସଚିଵ ମହାଜନ ସକଲ ବୋଲାଏ ॥
ବୈଠେ ରାଜସଭାଁ ସବ ଜାଈ। ପଠଏ ବୋଲି ଭରତ ଦୋଉ ଭାଈ ॥
ଭରତୁ ବସିଷ୍ଠ ନିକଟ ବୈଠାରେ। ନୀତି ଧରମମଯ ବଚନ ଉଚାରେ ॥
ପ୍ରଥମ କଥା ସବ ମୁନିବର ବରନୀ। କୈକଇ କୁଟିଲ କୀନ୍ହି ଜସି କରନୀ ॥
ଭୂପ ଧରମବ୍ରତୁ ସତ୍ଯ ସରାହା। ଜେହିଂ ତନୁ ପରିହରି ପ୍ରେମୁ ନିବାହା ॥
କହତ ରାମ ଗୁନ ସୀଲ ସୁଭାଊ। ସଜଲ ନଯନ ପୁଲକେଉ ମୁନିରାଊ ॥
ବହୁରି ଲଖନ ସିଯ ପ୍ରୀତି ବଖାନୀ। ସୋକ ସନେହ ମଗନ ମୁନି ଗ୍ଯାନୀ ॥

ଦୋ. ସୁନହୁ ଭରତ ଭାଵୀ ପ୍ରବଲ ବିଲଖି କହେଉ ମୁନିନାଥ।
ହାନି ଲାଭୁ ଜୀଵନ ମରନୁ ଜସୁ ଅପଜସୁ ବିଧି ହାଥ ॥ ୧୭୧ ॥
ଅସ ବିଚାରି କେହି ଦେଇଅ ଦୋସୂ। ବ୍ଯରଥ କାହି ପର କୀଜିଅ ରୋସୂ ॥
ତାତ ବିଚାରୁ କେହି କରହୁ ମନ ମାହୀଂ। ସୋଚ ଜୋଗୁ ଦସରଥୁ ନୃପୁ ନାହୀଂ ॥
ସୋଚିଅ ବିପ୍ର ଜୋ ବେଦ ବିହୀନା। ତଜି ନିଜ ଧରମୁ ବିଷଯ ଲଯଲୀନା ॥
ସୋଚିଅ ନୃପତି ଜୋ ନୀତି ନ ଜାନା। ଜେହି ନ ପ୍ରଜା ପ୍ରିଯ ପ୍ରାନ ସମାନା ॥
ସୋଚିଅ ବଯସୁ କୃପନ ଧନଵାନୂ। ଜୋ ନ ଅତିଥି ସିଵ ଭଗତି ସୁଜାନୂ ॥
ସୋଚିଅ ସୂଦ୍ରୁ ବିପ୍ର ଅଵମାନୀ। ମୁଖର ମାନପ୍ରିଯ ଗ୍ଯାନ ଗୁମାନୀ ॥
ସୋଚିଅ ପୁନି ପତି ବଂଚକ ନାରୀ। କୁଟିଲ କଲହପ୍ରିଯ ଇଚ୍ଛାଚାରୀ ॥
ସୋଚିଅ ବଟୁ ନିଜ ବ୍ରତୁ ପରିହରଈ। ଜୋ ନହିଂ ଗୁର ଆଯସୁ ଅନୁସରଈ ॥

ଦୋ. ସୋଚିଅ ଗୃହୀ ଜୋ ମୋହ ବସ କରଇ କରମ ପଥ ତ୍ଯାଗ।
ସୋଚିଅ ଜତି ପ୍ରଂପଚ ରତ ବିଗତ ବିବେକ ବିରାଗ ॥ ୧୭୨ ॥
ବୈଖାନସ ସୋଇ ସୋଚୈ ଜୋଗୁ। ତପୁ ବିହାଇ ଜେହି ଭାଵଇ ଭୋଗୂ ॥
ସୋଚିଅ ପିସୁନ ଅକାରନ କ୍ରୋଧୀ। ଜନନି ଜନକ ଗୁର ବଂଧୁ ବିରୋଧୀ ॥
ସବ ବିଧି ସୋଚିଅ ପର ଅପକାରୀ। ନିଜ ତନୁ ପୋଷକ ନିରଦଯ ଭାରୀ ॥
ସୋଚନୀଯ ସବହି ବିଧି ସୋଈ। ଜୋ ନ ଛାଡି ଛଲୁ ହରି ଜନ ହୋଈ ॥
ସୋଚନୀଯ ନହିଂ କୋସଲରାଊ। ଭୁଵନ ଚାରିଦସ ପ୍ରଗଟ ପ୍ରଭାଊ ॥
ଭଯଉ ନ ଅହଇ ନ ଅବ ହୋନିହାରା। ଭୂପ ଭରତ ଜସ ପିତା ତୁମ୍ହାରା ॥
ବିଧି ହରି ହରୁ ସୁରପତି ଦିସିନାଥା। ବରନହିଂ ସବ ଦସରଥ ଗୁନ ଗାଥା ॥

ଦୋ. କହହୁ ତାତ କେହି ଭାଁତି କୋଉ କରିହି ବଡାଈ ତାସୁ।
ରାମ ଲଖନ ତୁମ୍ହ ସତ୍ରୁହନ ସରିସ ସୁଅନ ସୁଚି ଜାସୁ ॥ ୧୭୩ ॥
ସବ ପ୍ରକାର ଭୂପତି ବଡଭାଗୀ। ବାଦି ବିଷାଦୁ କରିଅ ତେହି ଲାଗୀ ॥
ଯହୁ ସୁନି ସମୁଝି ସୋଚୁ ପରିହରହୂ। ସିର ଧରି ରାଜ ରଜାଯସୁ କରହୂ ॥
ରାଁଯ ରାଜପଦୁ ତୁମ୍ହ କହୁଁ ଦୀନ୍ହା। ପିତା ବଚନୁ ଫୁର ଚାହିଅ କୀନ୍ହା ॥
ତଜେ ରାମୁ ଜେହିଂ ବଚନହି ଲାଗୀ। ତନୁ ପରିହରେଉ ରାମ ବିରହାଗୀ ॥
ନୃପହି ବଚନ ପ୍ରିଯ ନହିଂ ପ୍ରିଯ ପ୍ରାନା। କରହୁ ତାତ ପିତୁ ବଚନ ପ୍ରଵାନା ॥
କରହୁ ସୀସ ଧରି ଭୂପ ରଜାଈ। ହଇ ତୁମ୍ହ କହଁ ସବ ଭାଁତି ଭଲାଈ ॥
ପରସୁରାମ ପିତୁ ଅଗ୍ଯା ରାଖୀ। ମାରୀ ମାତୁ ଲୋକ ସବ ସାଖୀ ॥
ତନଯ ଜଜାତିହି ଜୌବନୁ ଦଯଊ। ପିତୁ ଅଗ୍ଯାଁ ଅଘ ଅଜସୁ ନ ଭଯଊ ॥

ଦୋ. ଅନୁଚିତ ଉଚିତ ବିଚାରୁ ତଜି ଜେ ପାଲହିଂ ପିତୁ ବୈନ।
ତେ ଭାଜନ ସୁଖ ସୁଜସ କେ ବସହିଂ ଅମରପତି ଐନ ॥ ୧୭୪ ॥
ଅଵସି ନରେସ ବଚନ ଫୁର କରହୂ। ପାଲହୁ ପ୍ରଜା ସୋକୁ ପରିହରହୂ ॥
ସୁରପୁର ନୃପ ପାଇହି ପରିତୋଷୂ। ତୁମ୍ହ କହୁଁ ସୁକୃତ ସୁଜସୁ ନହିଂ ଦୋଷୂ ॥
ବେଦ ବିଦିତ ସଂମତ ସବହୀ କା। ଜେହି ପିତୁ ଦେଇ ସୋ ପାଵଇ ଟୀକା ॥
କରହୁ ରାଜୁ ପରିହରହୁ ଗଲାନୀ। ମାନହୁ ମୋର ବଚନ ହିତ ଜାନୀ ॥
ସୁନି ସୁଖୁ ଲହବ ରାମ ବୈଦେହୀଂ। ଅନୁଚିତ କହବ ନ ପଂଡିତ କେହୀଂ ॥
କୌସଲ୍ଯାଦି ସକଲ ମହତାରୀଂ। ତେଉ ପ୍ରଜା ସୁଖ ହୋହିଂ ସୁଖାରୀଂ ॥
ପରମ ତୁମ୍ହାର ରାମ କର ଜାନିହି। ସୋ ସବ ବିଧି ତୁମ୍ହ ସନ ଭଲ ମାନିହି ॥
ସୌଂପେହୁ ରାଜୁ ରାମ କୈ ଆଏଁ। ସେଵା କରେହୁ ସନେହ ସୁହାଏଁ ॥

ଦୋ. କୀଜିଅ ଗୁର ଆଯସୁ ଅଵସି କହହିଂ ସଚିଵ କର ଜୋରି।
ରଘୁପତି ଆଏଁ ଉଚିତ ଜସ ତସ ତବ କରବ ବହୋରି ॥ ୧୭୫ ॥
କୌସଲ୍ଯା ଧରି ଧୀରଜୁ କହଈ। ପୂତ ପଥ୍ଯ ଗୁର ଆଯସୁ ଅହଈ ॥
ସୋ ଆଦରିଅ କରିଅ ହିତ ମାନୀ। ତଜିଅ ବିଷାଦୁ କାଲ ଗତି ଜାନୀ ॥
ବନ ରଘୁପତି ସୁରପତି ନରନାହୂ। ତୁମ୍ହ ଏହି ଭାଁତି ତାତ କଦରାହୂ ॥
ପରିଜନ ପ୍ରଜା ସଚିଵ ସବ ଅଂବା। ତୁମ୍ହହୀ ସୁତ ସବ କହଁ ଅଵଲଂବା ॥
ଲଖି ବିଧି ବାମ କାଲୁ କଠିନାଈ। ଧୀରଜୁ ଧରହୁ ମାତୁ ବଲି ଜାଈ ॥
ସିର ଧରି ଗୁର ଆଯସୁ ଅନୁସରହୂ। ପ୍ରଜା ପାଲି ପରିଜନ ଦୁଖୁ ହରହୂ ॥
ଗୁର କେ ବଚନ ସଚିଵ ଅଭିନଂଦନୁ। ସୁନେ ଭରତ ହିଯ ହିତ ଜନୁ ଚଂଦନୁ ॥
ସୁନୀ ବହୋରି ମାତୁ ମୃଦୁ ବାନୀ। ସୀଲ ସନେହ ସରଲ ରସ ସାନୀ ॥

ଛଂ. ସାନୀ ସରଲ ରସ ମାତୁ ବାନୀ ସୁନି ଭରତ ବ୍ଯାକୁଲ ଭଏ।
ଲୋଚନ ସରୋରୁହ ସ୍ତ୍ରଵତ ସୀଂଚତ ବିରହ ଉର ଅଂକୁର ନଏ ॥
ସୋ ଦସା ଦେଖତ ସମଯ ତେହି ବିସରୀ ସବହି ସୁଧି ଦେହ କୀ।
ତୁଲସୀ ସରାହତ ସକଲ ସାଦର ସୀଵଁ ସହଜ ସନେହ କୀ ॥

ସୋ. ଭରତୁ କମଲ କର ଜୋରି ଧୀର ଧୁରଂଧର ଧୀର ଧରି।
ବଚନ ଅମିଅଁ ଜନୁ ବୋରି ଦେତ ଉଚିତ ଉତ୍ତର ସବହି ॥ ୧୭୬ ॥
ମାସପାରାଯଣ, ଅଠାରହଵାଁ ଵିଶ୍ରାମ
ମୋହି ଉପଦେସୁ ଦୀନ୍ହ ଗୁର ନୀକା। ପ୍ରଜା ସଚିଵ ସଂମତ ସବହୀ କା ॥
ମାତୁ ଉଚିତ ଧରି ଆଯସୁ ଦୀନ୍ହା। ଅଵସି ସୀସ ଧରି ଚାହଉଁ କୀନ୍ହା ॥
ଗୁର ପିତୁ ମାତୁ ସ୍ଵାମି ହିତ ବାନୀ। ସୁନି ମନ ମୁଦିତ କରିଅ ଭଲି ଜାନୀ ॥
ଉଚିତ କି ଅନୁଚିତ କିଏଁ ବିଚାରୂ। ଧରମୁ ଜାଇ ସିର ପାତକ ଭାରୂ ॥
ତୁମ୍ହ ତୌ ଦେହୁ ସରଲ ସିଖ ସୋଈ। ଜୋ ଆଚରତ ମୋର ଭଲ ହୋଈ ॥
ଜଦ୍ଯପି ଯହ ସମୁଝତ ହଉଁ ନୀକେଂ। ତଦପି ହୋତ ପରିତୋଷୁ ନ ଜୀ କେଂ ॥
ଅବ ତୁମ୍ହ ବିନଯ ମୋରି ସୁନି ଲେହୂ। ମୋହି ଅନୁହରତ ସିଖାଵନୁ ଦେହୂ ॥
ଊତରୁ ଦେଉଁ ଛମବ ଅପରାଧୂ। ଦୁଖିତ ଦୋଷ ଗୁନ ଗନହିଂ ନ ସାଧୂ ॥

ଦୋ. ପିତୁ ସୁରପୁର ସିଯ ରାମୁ ବନ କରନ କହହୁ ମୋହି ରାଜୁ।
ଏହି ତେଂ ଜାନହୁ ମୋର ହିତ କୈ ଆପନ ବଡ କାଜୁ ॥ ୧୭୭ ॥
ହିତ ହମାର ସିଯପତି ସେଵକାଈ। ସୋ ହରି ଲୀନ୍ହ ମାତୁ କୁଟିଲାଈ ॥
ମୈଂ ଅନୁମାନି ଦୀଖ ମନ ମାହୀଂ। ଆନ ଉପାଯଁ ମୋର ହିତ ନାହୀଂ ॥
ସୋକ ସମାଜୁ ରାଜୁ କେହି ଲେଖେଂ। ଲଖନ ରାମ ସିଯ ବିନୁ ପଦ ଦେଖେଂ ॥
ବାଦି ବସନ ବିନୁ ଭୂଷନ ଭାରୂ। ବାଦି ବିରତି ବିନୁ ବ୍ରହ୍ମ ବିଚାରୂ ॥
ସରୁଜ ସରୀର ବାଦି ବହୁ ଭୋଗା। ବିନୁ ହରିଭଗତି ଜାଯଁ ଜପ ଜୋଗା ॥
ଜାଯଁ ଜୀଵ ବିନୁ ଦେହ ସୁହାଈ। ବାଦି ମୋର ସବୁ ବିନୁ ରଘୁରାଈ ॥
ଜାଉଁ ରାମ ପହିଂ ଆଯସୁ ଦେହୂ। ଏକହିଂ ଆଁକ ମୋର ହିତ ଏହୂ ॥
ମୋହି ନୃପ କରି ଭଲ ଆପନ ଚହହୂ। ସୋଉ ସନେହ ଜଡତା ବସ କହହୂ ॥

ଦୋ. କୈକେଈ ସୁଅ କୁଟିଲମତି ରାମ ବିମୁଖ ଗତଲାଜ।
ତୁମ୍ହ ଚାହତ ସୁଖୁ ମୋହବସ ମୋହି ସେ ଅଧମ କେଂ ରାଜ ॥ ୧୭୮ ॥
କହଉଁ ସାଁଚୁ ସବ ସୁନି ପତିଆହୂ। ଚାହିଅ ଧରମସୀଲ ନରନାହୂ ॥
ମୋହି ରାଜୁ ହଠି ଦେଇହହୁ ଜବହୀଂ। ରସା ରସାତଲ ଜାଇହି ତବହୀଂ ॥
ମୋହି ସମାନ କୋ ପାପ ନିଵାସୂ। ଜେହି ଲଗି ସୀଯ ରାମ ବନବାସୂ ॥
ରାଯଁ ରାମ କହୁଁ କାନନୁ ଦୀନ୍ହା। ବିଛୁରତ ଗମନୁ ଅମରପୁର କୀନ୍ହା ॥
ମୈଂ ସଠୁ ସବ ଅନରଥ କର ହେତୂ। ବୈଠ ବାତ ସବ ସୁନଉଁ ସଚେତୂ ॥
ବିନୁ ରଘୁବୀର ବିଲୋକି ଅବାସୂ। ରହେ ପ୍ରାନ ସହି ଜଗ ଉପହାସୂ ॥
ରାମ ପୁନୀତ ବିଷଯ ରସ ରୂଖେ। ଲୋଲୁପ ଭୂମି ଭୋଗ କେ ଭୂଖେ ॥
କହଁ ଲଗି କହୌଂ ହୃଦଯ କଠିନାଈ। ନିଦରି କୁଲିସୁ ଜେହିଂ ଲହୀ ବଡାଈ ॥

ଦୋ. କାରନ ତେଂ କାରଜୁ କଠିନ ହୋଇ ଦୋସୁ ନହି ମୋର।
କୁଲିସ ଅସ୍ଥି ତେଂ ଉପଲ ତେଂ ଲୋହ କରାଲ କଠୋର ॥ ୧୭୯ ॥
କୈକେଈ ଭଵ ତନୁ ଅନୁରାଗେ। ପାଁଵର ପ୍ରାନ ଅଘାଇ ଅଭାଗେ ॥
ଜୌଂ ପ୍ରିଯ ବିରହଁ ପ୍ରାନ ପ୍ରିଯ ଲାଗେ। ଦେଖବ ସୁନବ ବହୁତ ଅବ ଆଗେ ॥
ଲଖନ ରାମ ସିଯ କହୁଁ ବନୁ ଦୀନ୍ହା। ପଠଇ ଅମରପୁର ପତି ହିତ କୀନ୍ହା ॥
ଲୀନ୍ହ ବିଧଵପନ ଅପଜସୁ ଆପୂ। ଦୀନ୍ହେଉ ପ୍ରଜହି ସୋକୁ ସଂତାପୂ ॥
ମୋହି ଦୀନ୍ହ ସୁଖୁ ସୁଜସୁ ସୁରାଜୂ। କୀନ୍ହ କୈକେଈଂ ସବ କର କାଜୂ ॥
ଏହି ତେଂ ମୋର କାହ ଅବ ନୀକା। ତେହି ପର ଦେନ କହହୁ ତୁମ୍ହ ଟୀକା ॥
କୈକଈ ଜଠର ଜନମି ଜଗ ମାହୀଂ। ଯହ ମୋହି କହଁ କଛୁ ଅନୁଚିତ ନାହୀଂ ॥
ମୋରି ବାତ ସବ ବିଧିହିଂ ବନାଈ। ପ୍ରଜା ପାଁଚ କତ କରହୁ ସହାଈ ॥

ଦୋ. ଗ୍ରହ ଗ୍ରହୀତ ପୁନି ବାତ ବସ ତେହି ପୁନି ବୀଛୀ ମାର।
ତେହି ପିଆଇଅ ବାରୁନୀ କହହୁ କାହ ଉପଚାର ॥ ୧୮୦ ॥
କୈକଇ ସୁଅନ ଜୋଗୁ ଜଗ ଜୋଈ। ଚତୁର ବିରଂଚି ଦୀନ୍ହ ମୋହି ସୋଈ ॥
ଦସରଥ ତନଯ ରାମ ଲଘୁ ଭାଈ। ଦୀନ୍ହି ମୋହି ବିଧି ବାଦି ବଡାଈ ॥
ତୁମ୍ହ ସବ କହହୁ କଢାଵନ ଟୀକା। ରାଯ ରଜାଯସୁ ସବ କହଁ ନୀକା ॥
ଉତରୁ ଦେଉଁ କେହି ବିଧି କେହି କେହୀ। କହହୁ ସୁଖେନ ଜଥା ରୁଚି ଜେହୀ ॥
ମୋହି କୁମାତୁ ସମେତ ବିହାଈ। କହହୁ କହିହି କେ କୀନ୍ହ ଭଲାଈ ॥
ମୋ ବିନୁ କୋ ସଚରାଚର ମାହୀଂ। ଜେହି ସିଯ ରାମୁ ପ୍ରାନପ୍ରିଯ ନାହୀଂ ॥
ପରମ ହାନି ସବ କହଁ ବଡ ଲାହୂ। ଅଦିନୁ ମୋର ନହି ଦୂଷନ କାହୂ ॥
ସଂସଯ ସୀଲ ପ୍ରେମ ବସ ଅହହୂ। ସବୁଇ ଉଚିତ ସବ ଜୋ କଛୁ କହହୂ ॥

ଦୋ. ରାମ ମାତୁ ସୁଠି ସରଲଚିତ ମୋ ପର ପ୍ରେମୁ ବିସେଷି।
କହଇ ସୁଭାଯ ସନେହ ବସ ମୋରି ଦୀନତା ଦେଖି ॥ ୧୮୧।

ଗୁର ବିବେକ ସାଗର ଜଗୁ ଜାନା। ଜିନ୍ହହି ବିସ୍ଵ କର ବଦର ସମାନା ॥
ମୋ କହଁ ତିଲକ ସାଜ ସଜ ସୋଊ। ଭଏଁ ବିଧି ବିମୁଖ ବିମୁଖ ସବୁ କୋଊ ॥
ପରିହରି ରାମୁ ସୀଯ ଜଗ ମାହୀଂ। କୋଉ ନ କହିହି ମୋର ମତ ନାହୀଂ ॥
ସୋ ମୈଂ ସୁନବ ସହବ ସୁଖୁ ମାନୀ। ଅଂତହୁଁ କୀଚ ତହାଁ ଜହଁ ପାନୀ ॥
ଡରୁ ନ ମୋହି ଜଗ କହିହି କି ପୋଚୂ। ପରଲୋକହୁ କର ନାହିନ ସୋଚୂ ॥
ଏକଇ ଉର ବସ ଦୁସହ ଦଵାରୀ। ମୋହି ଲଗି ଭେ ସିଯ ରାମୁ ଦୁଖାରୀ ॥
ଜୀଵନ ଲାହୁ ଲଖନ ଭଲ ପାଵା। ସବୁ ତଜି ରାମ ଚରନ ମନୁ ଲାଵା ॥
ମୋର ଜନମ ରଘୁବର ବନ ଲାଗୀ। ଝୂଠ କାହ ପଛିତାଉଁ ଅଭାଗୀ ॥

ଦୋ. ଆପନି ଦାରୁନ ଦୀନତା କହଉଁ ସବହି ସିରୁ ନାଇ।
ଦେଖେଂ ବିନୁ ରଘୁନାଥ ପଦ ଜିଯ କୈ ଜରନି ନ ଜାଇ ॥ ୧୮୨ ॥
ଆନ ଉପାଉ ମୋହି ନହି ସୂଝା। କୋ ଜିଯ କୈ ରଘୁବର ବିନୁ ବୂଝା ॥
ଏକହିଂ ଆଁକ ଇହଇ ମନ ମାହୀଂ। ପ୍ରାତକାଲ ଚଲିହଉଁ ପ୍ରଭୁ ପାହୀଂ ॥
ଜଦ୍ଯପି ମୈଂ ଅନଭଲ ଅପରାଧୀ। ଭୈ ମୋହି କାରନ ସକଲ ଉପାଧୀ ॥
ତଦପି ସରନ ସନମୁଖ ମୋହି ଦେଖୀ। ଛମି ସବ କରିହହିଂ କୃପା ବିସେଷୀ ॥
ସୀଲ ସକୁଚ ସୁଠି ସରଲ ସୁଭାଊ। କୃପା ସନେହ ସଦନ ରଘୁରାଊ ॥
ଅରିହୁକ ଅନଭଲ କୀନ୍ହ ନ ରାମା। ମୈଂ ସିସୁ ସେଵକ ଜଦ୍ଯପି ବାମା ॥
ତୁମ୍ହ ପୈ ପାଁଚ ମୋର ଭଲ ମାନୀ। ଆଯସୁ ଆସିଷ ଦେହୁ ସୁବାନୀ ॥
ଜେହିଂ ସୁନି ବିନଯ ମୋହି ଜନୁ ଜାନୀ। ଆଵହିଂ ବହୁରି ରାମୁ ରଜଧାନୀ ॥

ଦୋ. ଜଦ୍ଯପି ଜନମୁ କୁମାତୁ ତେଂ ମୈଂ ସଠୁ ସଦା ସଦୋସ।
ଆପନ ଜାନି ନ ତ୍ଯାଗିହହିଂ ମୋହି ରଘୁବୀର ଭରୋସ ॥ ୧୮୩ ॥
ଭରତ ବଚନ ସବ କହଁ ପ୍ରିଯ ଲାଗେ। ରାମ ସନେହ ସୁଧାଁ ଜନୁ ପାଗେ ॥
ଲୋଗ ବିଯୋଗ ବିଷମ ବିଷ ଦାଗେ। ମଂତ୍ର ସବୀଜ ସୁନତ ଜନୁ ଜାଗେ ॥
ମାତୁ ସଚିଵ ଗୁର ପୁର ନର ନାରୀ। ସକଲ ସନେହଁ ବିକଲ ଭଏ ଭାରୀ ॥
ଭରତହି କହହି ସରାହି ସରାହୀ। ରାମ ପ୍ରେମ ମୂରତି ତନୁ ଆହୀ ॥
ତାତ ଭରତ ଅସ କାହେ ନ କହହୂ। ପ୍ରାନ ସମାନ ରାମ ପ୍ରିଯ ଅହହୂ ॥
ଜୋ ପାଵଁରୁ ଅପନୀ ଜଡତାଈ। ତୁମ୍ହହି ସୁଗାଇ ମାତୁ କୁଟିଲାଈ ॥
ସୋ ସଠୁ କୋଟିକ ପୁରୁଷ ସମେତା। ବସିହି କଲପ ସତ ନରକ ନିକେତା ॥
ଅହି ଅଘ ଅଵଗୁନ ନହି ମନି ଗହଈ। ହରଇ ଗରଲ ଦୁଖ ଦାରିଦ ଦହଈ ॥

ଦୋ. ଅଵସି ଚଲିଅ ବନ ରାମୁ ଜହଁ ଭରତ ମଂତ୍ରୁ ଭଲ କୀନ୍ହ।
ସୋକ ସିଂଧୁ ବୂଡତ ସବହି ତୁମ୍ହ ଅଵଲଂବନୁ ଦୀନ୍ହ ॥ ୧୮୪ ॥
ଭା ସବ କେଂ ମନ ମୋଦୁ ନ ଥୋରା। ଜନୁ ଘନ ଧୁନି ସୁନି ଚାତକ ମୋରା ॥
ଚଲତ ପ୍ରାତ ଲଖି ନିରନଉ ନୀକେ। ଭରତୁ ପ୍ରାନପ୍ରିଯ ଭେ ସବହୀ କେ ॥
ମୁନିହି ବଂଦି ଭରତହି ସିରୁ ନାଈ। ଚଲେ ସକଲ ଘର ବିଦା କରାଈ ॥
ଧନ୍ଯ ଭରତ ଜୀଵନୁ ଜଗ ମାହୀଂ। ସୀଲୁ ସନେହୁ ସରାହତ ଜାହୀଂ ॥
କହହି ପରସପର ଭା ବଡ କାଜୂ। ସକଲ ଚଲୈ କର ସାଜହିଂ ସାଜୂ ॥
ଜେହି ରାଖହିଂ ରହୁ ଘର ରଖଵାରୀ। ସୋ ଜାନଇ ଜନୁ ଗରଦନି ମାରୀ ॥
କୋଉ କହ ରହନ କହିଅ ନହିଂ କାହୂ। କୋ ନ ଚହଇ ଜଗ ଜୀଵନ ଲାହୂ ॥

ଦୋ. ଜରଉ ସୋ ସଂପତି ସଦନ ସୁଖୁ ସୁହଦ ମାତୁ ପିତୁ ଭାଇ।
ସନମୁଖ ହୋତ ଜୋ ରାମ ପଦ କରୈ ନ ସହସ ସହାଇ ॥ ୧୮୫ ॥
ଘର ଘର ସାଜହିଂ ବାହନ ନାନା। ହରଷୁ ହୃଦଯଁ ପରଭାତ ପଯାନା ॥
ଭରତ ଜାଇ ଘର କୀନ୍ହ ବିଚାରୂ। ନଗରୁ ବାଜି ଗଜ ଭଵନ ଭଁଡାରୂ ॥
ସଂପତି ସବ ରଘୁପତି କୈ ଆହୀ। ଜୌ ବିନୁ ଜତନ ଚଲୌଂ ତଜି ତାହୀ ॥
ତୌ ପରିନାମ ନ ମୋରି ଭଲାଈ। ପାପ ସିରୋମନି ସାଇଁ ଦୋହାଈ ॥
କରଇ ସ୍ଵାମି ହିତ ସେଵକୁ ସୋଈ। ଦୂଷନ କୋଟି ଦେଇ କିନ କୋଈ ॥
ଅସ ବିଚାରି ସୁଚି ସେଵକ ବୋଲେ। ଜେ ସପନେହୁଁ ନିଜ ଧରମ ନ ଡୋଲେ ॥
କହି ସବୁ ମରମୁ ଧରମୁ ଭଲ ଭାଷା। ଜୋ ଜେହି ଲାଯକ ସୋ ତେହିଂ ରାଖା ॥
କରି ସବୁ ଜତନୁ ରାଖି ରଖଵାରେ। ରାମ ମାତୁ ପହିଂ ଭରତୁ ସିଧାରେ ॥

ଦୋ. ଆରତ ଜନନୀ ଜାନି ସବ ଭରତ ସନେହ ସୁଜାନ।
କହେଉ ବନାଵନ ପାଲକୀଂ ସଜନ ସୁଖାସନ ଜାନ ॥ ୧୮୬ ॥
ଚକ୍କ ଚକ୍କି ଜିମି ପୁର ନର ନାରୀ। ଚହତ ପ୍ରାତ ଉର ଆରତ ଭାରୀ ॥
ଜାଗତ ସବ ନିସି ଭଯଉ ବିହାନା। ଭରତ ବୋଲାଏ ସଚିଵ ସୁଜାନା ॥
କହେଉ ଲେହୁ ସବୁ ତିଲକ ସମାଜୂ। ବନହିଂ ଦେବ ମୁନି ରାମହିଂ ରାଜୂ ॥
ବେଗି ଚଲହୁ ସୁନି ସଚିଵ ଜୋହାରେ। ତୁରତ ତୁରଗ ରଥ ନାଗ ସଁଵାରେ ॥
ଅରୁଂଧତୀ ଅରୁ ଅଗିନି ସମାଊ। ରଥ ଚଢି ଚଲେ ପ୍ରଥମ ମୁନିରାଊ ॥
ବିପ୍ର ବୃଂଦ ଚଢି ବାହନ ନାନା। ଚଲେ ସକଲ ତପ ତେଜ ନିଧାନା ॥
ନଗର ଲୋଗ ସବ ସଜି ସଜି ଜାନା। ଚିତ୍ରକୂଟ କହଁ କୀନ୍ହ ପଯାନା ॥
ସିବିକା ସୁଭଗ ନ ଜାହିଂ ବଖାନୀ। ଚଢି ଚଢି ଚଲତ ଭଈ ସବ ରାନୀ ॥

ଦୋ. ସୌଂପି ନଗର ସୁଚି ସେଵକନି ସାଦର ସକଲ ଚଲାଇ।
ସୁମିରି ରାମ ସିଯ ଚରନ ତବ ଚଲେ ଭରତ ଦୋଉ ଭାଇ ॥ ୧୮୭ ॥
ରାମ ଦରସ ବସ ସବ ନର ନାରୀ। ଜନୁ କରି କରିନି ଚଲେ ତକି ବାରୀ ॥
ବନ ସିଯ ରାମୁ ସମୁଝି ମନ ମାହୀଂ। ସାନୁଜ ଭରତ ପଯାଦେହିଂ ଜାହୀଂ ॥
ଦେଖି ସନେହୁ ଲୋଗ ଅନୁରାଗେ। ଉତରି ଚଲେ ହଯ ଗଯ ରଥ ତ୍ଯାଗେ ॥
ଜାଇ ସମୀପ ରାଖି ନିଜ ଡୋଲୀ। ରାମ ମାତୁ ମୃଦୁ ବାନୀ ବୋଲୀ ॥
ତାତ ଚଢହୁ ରଥ ବଲି ମହତାରୀ। ହୋଇହି ପ୍ରିଯ ପରିଵାରୁ ଦୁଖାରୀ ॥
ତୁମ୍ହରେଂ ଚଲତ ଚଲିହି ସବୁ ଲୋଗୂ। ସକଲ ସୋକ କୃସ ନହିଂ ମଗ ଜୋଗୂ ॥
ସିର ଧରି ବଚନ ଚରନ ସିରୁ ନାଈ। ରଥ ଚଢି ଚଲତ ଭଏ ଦୋଉ ଭାଈ ॥
ତମସା ପ୍ରଥମ ଦିଵସ କରି ବାସୂ। ଦୂସର ଗୋମତି ତୀର ନିଵାସୂ ॥

ଦୋ. ପଯ ଅହାର ଫଲ ଅସନ ଏକ ନିସି ଭୋଜନ ଏକ ଲୋଗ।
କରତ ରାମ ହିତ ନେମ ବ୍ରତ ପରିହରି ଭୂଷନ ଭୋଗ ॥ ୧୮୮ ॥
ସଈ ତୀର ବସି ଚଲେ ବିହାନେ। ସୃଂଗବେରପୁର ସବ ନିଅରାନେ ॥
ସମାଚାର ସବ ସୁନେ ନିଷାଦା। ହୃଦଯଁ ବିଚାର କରଇ ସବିଷାଦା ॥
କାରନ କଵନ ଭରତୁ ବନ ଜାହୀଂ। ହୈ କଛୁ କପଟ ଭାଉ ମନ ମାହୀଂ ॥
ଜୌଂ ପୈ ଜିଯଁ ନ ହୋତି କୁଟିଲାଈ। ତୌ କତ ଲୀନ୍ହ ସଂଗ କଟକାଈ ॥
ଜାନହିଂ ସାନୁଜ ରାମହି ମାରୀ। କରଉଁ ଅକଂଟକ ରାଜୁ ସୁଖାରୀ ॥
ଭରତ ନ ରାଜନୀତି ଉର ଆନୀ। ତବ କଲଂକୁ ଅବ ଜୀଵନ ହାନୀ ॥
ସକଲ ସୁରାସୁର ଜୁରହିଂ ଜୁଝାରା। ରାମହି ସମର ନ ଜୀତନିହାରା ॥
କା ଆଚରଜୁ ଭରତୁ ଅସ କରହୀଂ। ନହିଂ ବିଷ ବେଲି ଅମିଅ ଫଲ ଫରହୀଂ ॥

ଦୋ. ଅସ ବିଚାରି ଗୁହଁ ଗ୍ଯାତି ସନ କହେଉ ସଜଗ ସବ ହୋହୁ।
ହଥଵାଁସହୁ ବୋରହୁ ତରନି କୀଜିଅ ଘାଟାରୋହୁ ॥ ୧୮୯ ॥
ହୋହୁ ସଁଜୋଇଲ ରୋକହୁ ଘାଟା। ଠାଟହୁ ସକଲ ମରୈ କେ ଠାଟା ॥
ସନମୁଖ ଲୋହ ଭରତ ସନ ଲେଊଁ। ଜିଅତ ନ ସୁରସରି ଉତରନ ଦେଊଁ ॥
ସମର ମରନୁ ପୁନି ସୁରସରି ତୀରା। ରାମ କାଜୁ ଛନଭଂଗୁ ସରୀରା ॥
ଭରତ ଭାଇ ନୃପୁ ମୈ ଜନ ନୀଚୂ। ବଡେଂ ଭାଗ ଅସି ପାଇଅ ମୀଚୂ ॥
ସ୍ଵାମି କାଜ କରିହଉଁ ରନ ରାରୀ। ଜସ ଧଵଲିହଉଁ ଭୁଵନ ଦସ ଚାରୀ ॥
ତଜଉଁ ପ୍ରାନ ରଘୁନାଥ ନିହୋରେଂ। ଦୁହୂଁ ହାଥ ମୁଦ ମୋଦକ ମୋରେଂ ॥
ସାଧୁ ସମାଜ ନ ଜାକର ଲେଖା। ରାମ ଭଗତ ମହୁଁ ଜାସୁ ନ ରେଖା ॥
ଜାଯଁ ଜିଅତ ଜଗ ସୋ ମହି ଭାରୂ। ଜନନୀ ଜୌବନ ବିଟପ କୁଠାରୂ ॥

ଦୋ. ବିଗତ ବିଷାଦ ନିଷାଦପତି ସବହି ବଢାଇ ଉଛାହୁ।
ସୁମିରି ରାମ ମାଗେଉ ତୁରତ ତରକସ ଧନୁଷ ସନାହୁ ॥ ୧୯୦ ॥
ବେଗହୁ ଭାଇହୁ ସଜହୁ ସଁଜୋଊ। ସୁନି ରଜାଇ କଦରାଇ ନ କୋଊ ॥
ଭଲେହିଂ ନାଥ ସବ କହହିଂ ସହରଷା। ଏକହିଂ ଏକ ବଢାଵଇ କରଷା ॥
ଚଲେ ନିଷାଦ ଜୋହାରି ଜୋହାରୀ। ସୂର ସକଲ ରନ ରୂଚଇ ରାରୀ ॥
ସୁମିରି ରାମ ପଦ ପଂକଜ ପନହୀଂ। ଭାଥୀଂ ବାଁଧି ଚଢାଇନ୍ହି ଧନହୀଂ ॥
ଅଁଗରୀ ପହିରି କୂଁଡି ସିର ଧରହୀଂ। ଫରସା ବାଁସ ସେଲ ସମ କରହୀଂ ॥
ଏକ କୁସଲ ଅତି ଓଡନ ଖାଁଡେ। କୂଦହି ଗଗନ ମନହୁଁ ଛିତି ଛାଁଡେ ॥
ନିଜ ନିଜ ସାଜୁ ସମାଜୁ ବନାଈ। ଗୁହ ରାଉତହି ଜୋହାରେ ଜାଈ ॥
ଦେଖି ସୁଭଟ ସବ ଲାଯକ ଜାନେ। ଲୈ ଲୈ ନାମ ସକଲ ସନମାନେ ॥

ଦୋ. ଭାଇହୁ ଲାଵହୁ ଧୋଖ ଜନି ଆଜୁ କାଜ ବଡ ମୋହି।
ସୁନି ସରୋଷ ବୋଲେ ସୁଭଟ ବୀର ଅଧୀର ନ ହୋହି ॥ ୧୯୧ ॥
ରାମ ପ୍ରତାପ ନାଥ ବଲ ତୋରେ। କରହିଂ କଟକୁ ବିନୁ ଭଟ ବିନୁ ଘୋରେ ॥
ଜୀଵତ ପାଉ ନ ପାଛେଂ ଧରହୀଂ। ରୁଂଡ ମୁଂଡମଯ ମେଦିନି କରହୀଂ ॥
ଦୀଖ ନିଷାଦନାଥ ଭଲ ଟୋଲୂ। କହେଉ ବଜାଉ ଜୁଝାଊ ଢୋଲୂ ॥
ଏତନା କହତ ଛୀଂକ ଭଇ ବାଁଏ। କହେଉ ସଗୁନିଅନ୍ହ ଖେତ ସୁହାଏ ॥
ବୂଢୁ ଏକୁ କହ ସଗୁନ ବିଚାରୀ। ଭରତହି ମିଲିଅ ନ ହୋଇହି ରାରୀ ॥
ରାମହି ଭରତୁ ମନାଵନ ଜାହୀଂ। ସଗୁନ କହଇ ଅସ ବିଗ୍ରହୁ ନାହୀଂ ॥
ସୁନି ଗୁହ କହଇ ନୀକ କହ ବୂଢା। ସହସା କରି ପଛିତାହିଂ ବିମୂଢା ॥
ଭରତ ସୁଭାଉ ସୀଲୁ ବିନୁ ବୂଝେଂ। ବଡି ହିତ ହାନି ଜାନି ବିନୁ ଜୂଝେଂ ॥

ଦୋ. ଗହହୁ ଘାଟ ଭଟ ସମିଟି ସବ ଲେଉଁ ମରମ ମିଲି ଜାଇ।
ବୂଝି ମିତ୍ର ଅରି ମଧ୍ଯ ଗତି ତସ ତବ କରିହଉଁ ଆଇ ॥ ୧୯୨ ॥
ଲଖନ ସନେହୁ ସୁଭାଯଁ ସୁହାଏଁ। ବୈରୁ ପ୍ରୀତି ନହିଂ ଦୁରଇଁ ଦୁରାଏଁ ॥
ଅସ କହି ଭେଂଟ ସଁଜୋଵନ ଲାଗେ। କଂଦ ମୂଲ ଫଲ ଖଗ ମୃଗ ମାଗେ ॥
ମୀନ ପୀନ ପାଠୀନ ପୁରାନେ। ଭରି ଭରି ଭାର କହାରନ୍ହ ଆନେ ॥
ମିଲନ ସାଜୁ ସଜି ମିଲନ ସିଧାଏ। ମଂଗଲ ମୂଲ ସଗୁନ ସୁଭ ପାଏ ॥
ଦେଖି ଦୂରି ତେଂ କହି ନିଜ ନାମୂ। କୀନ୍ହ ମୁନୀସହି ଦଂଡ ପ୍ରନାମୂ ॥
ଜାନି ରାମପ୍ରିଯ ଦୀନ୍ହି ଅସୀସା। ଭରତହି କହେଉ ବୁଝାଇ ମୁନୀସା ॥
ରାମ ସଖା ସୁନି ସଂଦନୁ ତ୍ଯାଗା। ଚଲେ ଉତରି ଉମଗତ ଅନୁରାଗା ॥
ଗାଉଁ ଜାତି ଗୁହଁ ନାଉଁ ସୁନାଈ। କୀନ୍ହ ଜୋହାରୁ ମାଥ ମହି ଲାଈ ॥

ଦୋ. କରତ ଦଂଡଵତ ଦେଖି ତେହି ଭରତ ଲୀନ୍ହ ଉର ଲାଇ।
ମନହୁଁ ଲଖନ ସନ ଭେଂଟ ଭଇ ପ୍ରେମ ନ ହୃଦଯଁ ସମାଇ ॥ ୧୯୩ ॥
ଭେଂଟତ ଭରତୁ ତାହି ଅତି ପ୍ରୀତୀ। ଲୋଗ ସିହାହିଂ ପ୍ରେମ କୈ ରୀତୀ ॥
ଧନ୍ଯ ଧନ୍ଯ ଧୁନି ମଂଗଲ ମୂଲା। ସୁର ସରାହି ତେହି ବରିସହିଂ ଫୂଲା ॥
ଲୋକ ବେଦ ସବ ଭାଁତିହିଂ ନୀଚା। ଜାସୁ ଛାଁହ ଛୁଇ ଲେଇଅ ସୀଂଚା ॥
ତେହି ଭରି ଅଂକ ରାମ ଲଘୁ ଭ୍ରାତା। ମିଲତ ପୁଲକ ପରିପୂରିତ ଗାତା ॥
ରାମ ରାମ କହି ଜେ ଜମୁହାହୀଂ। ତିନ୍ହହି ନ ପାପ ପୁଂଜ ସମୁହାହୀଂ ॥
ଯହ ତୌ ରାମ ଲାଇ ଉର ଲୀନ୍ହା। କୁଲ ସମେତ ଜଗୁ ପାଵନ କୀନ୍ହା ॥
କରମନାସ ଜଲୁ ସୁରସରି ପରଈ। ତେହି କୋ କହହୁ ସୀସ ନହିଂ ଧରଈ ॥
ଉଲଟା ନାମୁ ଜପତ ଜଗୁ ଜାନା। ବାଲମୀକି ଭଏ ବ୍ରହ୍ମ ସମାନା ॥

ଦୋ. ସ୍ଵପଚ ସବର ଖସ ଜମନ ଜଡ ପାଵଁର କୋଲ କିରାତ।
ରାମୁ କହତ ପାଵନ ପରମ ହୋତ ଭୁଵନ ବିଖ୍ଯାତ ॥ ୧୯୪ ॥
ନହିଂ ଅଚିରଜୁ ଜୁଗ ଜୁଗ ଚଲି ଆଈ। କେହି ନ ଦୀନ୍ହି ରଘୁବୀର ବଡାଈ ॥
ରାମ ନାମ ମହିମା ସୁର କହହୀଂ। ସୁନି ସୁନି ଅଵଧଲୋଗ ସୁଖୁ ଲହହୀଂ ॥
ରାମସଖହି ମିଲି ଭରତ ସପ୍ରେମା। ପୂଁଛୀ କୁସଲ ସୁମଂଗଲ ଖେମା ॥
ଦେଖି ଭରତ କର ସୀଲ ସନେହୂ। ଭା ନିଷାଦ ତେହି ସମଯ ବିଦେହୂ ॥
ସକୁଚ ସନେହୁ ମୋଦୁ ମନ ବାଢା। ଭରତହି ଚିତଵତ ଏକଟକ ଠାଢା ॥
ଧରି ଧୀରଜୁ ପଦ ବଂଦି ବହୋରୀ। ବିନଯ ସପ୍ରେମ କରତ କର ଜୋରୀ ॥
କୁସଲ ମୂଲ ପଦ ପଂକଜ ପେଖୀ। ମୈଂ ତିହୁଁ କାଲ କୁସଲ ନିଜ ଲେଖୀ ॥
ଅବ ପ୍ରଭୁ ପରମ ଅନୁଗ୍ରହ ତୋରେଂ। ସହିତ କୋଟି କୁଲ ମଂଗଲ ମୋରେଂ ॥

ଦୋ. ସମୁଝି ମୋରି କରତୂତି କୁଲୁ ପ୍ରଭୁ ମହିମା ଜିଯଁ ଜୋଇ।
ଜୋ ନ ଭଜଇ ରଘୁବୀର ପଦ ଜଗ ବିଧି ବଂଚିତ ସୋଇ ॥ ୧୯୫ ॥
କପଟୀ କାଯର କୁମତି କୁଜାତୀ। ଲୋକ ବେଦ ବାହେର ସବ ଭାଁତୀ ॥
ରାମ କୀନ୍ହ ଆପନ ଜବହୀ ତେଂ। ଭଯଉଁ ଭୁଵନ ଭୂଷନ ତବହୀ ତେଂ ॥
ଦେଖି ପ୍ରୀତି ସୁନି ବିନଯ ସୁହାଈ। ମିଲେଉ ବହୋରି ଭରତ ଲଘୁ ଭାଈ ॥
କହି ନିଷାଦ ନିଜ ନାମ ସୁବାନୀଂ। ସାଦର ସକଲ ଜୋହାରୀଂ ରାନୀଂ ॥
ଜାନି ଲଖନ ସମ ଦେହିଂ ଅସୀସା। ଜିଅହୁ ସୁଖୀ ସଯ ଲାଖ ବରୀସା ॥
ନିରଖି ନିଷାଦୁ ନଗର ନର ନାରୀ। ଭଏ ସୁଖୀ ଜନୁ ଲଖନୁ ନିହାରୀ ॥
କହହିଂ ଲହେଉ ଏହିଂ ଜୀଵନ ଲାହୂ। ଭେଂଟେଉ ରାମଭଦ୍ର ଭରି ବାହୂ ॥
ସୁନି ନିଷାଦୁ ନିଜ ଭାଗ ବଡାଈ। ପ୍ରମୁଦିତ ମନ ଲଇ ଚଲେଉ ଲେଵାଈ ॥

ଦୋ. ସନକାରେ ସେଵକ ସକଲ ଚଲେ ସ୍ଵାମି ରୁଖ ପାଇ।
ଘର ତରୁ ତର ସର ବାଗ ବନ ବାସ ବନାଏନ୍ହି ଜାଇ ॥ ୧୯୬ ॥
ସୃଂଗବେରପୁର ଭରତ ଦୀଖ ଜବ। ଭେ ସନେହଁ ସବ ଅଂଗ ସିଥିଲ ତବ ॥
ସୋହତ ଦିଏଁ ନିଷାଦହି ଲାଗୂ। ଜନୁ ତନୁ ଧରେଂ ବିନଯ ଅନୁରାଗୂ ॥
ଏହି ବିଧି ଭରତ ସେନୁ ସବୁ ସଂଗା। ଦୀଖି ଜାଇ ଜଗ ପାଵନି ଗଂଗା ॥
ରାମଘାଟ କହଁ କୀନ୍ହ ପ୍ରନାମୂ। ଭା ମନୁ ମଗନୁ ମିଲେ ଜନୁ ରାମୂ ॥
କରହିଂ ପ୍ରନାମ ନଗର ନର ନାରୀ। ମୁଦିତ ବ୍ରହ୍ମମଯ ବାରି ନିହାରୀ ॥
କରି ମଜ୍ଜନୁ ମାଗହିଂ କର ଜୋରୀ। ରାମଚଂଦ୍ର ପଦ ପ୍ରୀତି ନ ଥୋରୀ ॥
ଭରତ କହେଉ ସୁରସରି ତଵ ରେନୂ। ସକଲ ସୁଖଦ ସେଵକ ସୁରଧେନୂ ॥
ଜୋରି ପାନି ବର ମାଗଉଁ ଏହୂ। ସୀଯ ରାମ ପଦ ସହଜ ସନେହୂ ॥

ଦୋ. ଏହି ବିଧି ମଜ୍ଜନୁ ଭରତୁ କରି ଗୁର ଅନୁସାସନ ପାଇ।
ମାତୁ ନହାନୀଂ ଜାନି ସବ ଡେରା ଚଲେ ଲଵାଇ ॥ ୧୯୭ ॥
ଜହଁ ତହଁ ଲୋଗନ୍ହ ଡେରା କୀନ୍ହା। ଭରତ ସୋଧୁ ସବହୀ କର ଲୀନ୍ହା ॥
ସୁର ସେଵା କରି ଆଯସୁ ପାଈ। ରାମ ମାତୁ ପହିଂ ଗେ ଦୋଉ ଭାଈ ॥
ଚରନ ଚାଁପି କହି କହି ମୃଦୁ ବାନୀ। ଜନନୀଂ ସକଲ ଭରତ ସନମାନୀ ॥
ଭାଇହି ସୌଂପି ମାତୁ ସେଵକାଈ। ଆପୁ ନିଷାଦହି ଲୀନ୍ହ ବୋଲାଈ ॥
ଚଲେ ସଖା କର ସୋଂ କର ଜୋରେଂ। ସିଥିଲ ସରୀର ସନେହ ନ ଥୋରେଂ ॥
ପୂଁଛତ ସଖହି ସୋ ଠାଉଁ ଦେଖାଊ। ନେକୁ ନଯନ ମନ ଜରନି ଜୁଡାଊ ॥
ଜହଁ ସିଯ ରାମୁ ଲଖନୁ ନିସି ସୋଏ। କହତ ଭରେ ଜଲ ଲୋଚନ କୋଏ ॥
ଭରତ ବଚନ ସୁନି ଭଯଉ ବିଷାଦୂ। ତୁରତ ତହାଁ ଲଇ ଗଯଉ ନିଷାଦୂ ॥

ଦୋ. ଜହଁ ସିଂସୁପା ପୁନୀତ ତର ରଘୁବର କିଯ ବିଶ୍ରାମୁ।
ଅତି ସନେହଁ ସାଦର ଭରତ କୀନ୍ହେଉ ଦଂଡ ପ୍ରନାମୁ ॥ ୧୯୮ ॥
କୁସ ସାଁଥରୀíନିହାରି ସୁହାଈ। କୀନ୍ହ ପ୍ରନାମୁ ପ୍ରଦଚ୍ଛିନ ଜାଈ ॥
ଚରନ ରେଖ ରଜ ଆଁଖିନ୍ହ ଲାଈ। ବନଇ ନ କହତ ପ୍ରୀତି ଅଧିକାଈ ॥
କନକ ବିଂଦୁ ଦୁଇ ଚାରିକ ଦେଖେ। ରାଖେ ସୀସ ସୀଯ ସମ ଲେଖେ ॥
ସଜଲ ବିଲୋଚନ ହୃଦଯଁ ଗଲାନୀ। କହତ ସଖା ସନ ବଚନ ସୁବାନୀ ॥
ଶ୍ରୀହତ ସୀଯ ବିରହଁ ଦୁତିହୀନା। ଜଥା ଅଵଧ ନର ନାରି ବିଲୀନା ॥
ପିତା ଜନକ ଦେଉଁ ପଟତର କେହୀ। କରତଲ ଭୋଗୁ ଜୋଗୁ ଜଗ ଜେହୀ ॥
ସସୁର ଭାନୁକୁଲ ଭାନୁ ଭୁଆଲୂ। ଜେହି ସିହାତ ଅମରାଵତିପାଲୂ ॥
ପ୍ରାନନାଥୁ ରଘୁନାଥ ଗୋସାଈ। ଜୋ ବଡ ହୋତ ସୋ ରାମ ବଡାଈ ॥

ଦୋ. ପତି ଦେଵତା ସୁତୀଯ ମନି ସୀଯ ସାଁଥରୀ ଦେଖି।
ବିହରତ ହ୍ରଦଉ ନ ହହରି ହର ପବି ତେଂ କଠିନ ବିସେଷି ॥ ୧୯୯ ॥
ଲାଲନ ଜୋଗୁ ଲଖନ ଲଘୁ ଲୋନେ। ଭେ ନ ଭାଇ ଅସ ଅହହିଂ ନ ହୋନେ ॥
ପୁରଜନ ପ୍ରିଯ ପିତୁ ମାତୁ ଦୁଲାରେ। ସିଯ ରଘୁବରହି ପ୍ରାନପିଆରେ ॥
ମୃଦୁ ମୂରତି ସୁକୁମାର ସୁଭାଊ। ତାତ ବାଉ ତନ ଲାଗ ନ କାଊ ॥
ତେ ବନ ସହହିଂ ବିପତି ସବ ଭାଁତୀ। ନିଦରେ କୋଟି କୁଲିସ ଏହିଂ ଛାତୀ ॥
ରାମ ଜନମି ଜଗୁ କୀନ୍ହ ଉଜାଗର। ରୂପ ସୀଲ ସୁଖ ସବ ଗୁନ ସାଗର ॥
ପୁରଜନ ପରିଜନ ଗୁର ପିତୁ ମାତା। ରାମ ସୁଭାଉ ସବହି ସୁଖଦାତା ॥
ବୈରିଉ ରାମ ବଡାଈ କରହୀଂ। ବୋଲନି ମିଲନି ବିନଯ ମନ ହରହୀଂ ॥
ସାରଦ କୋଟି କୋଟି ସତ ସେଷା। କରି ନ ସକହିଂ ପ୍ରଭୁ ଗୁନ ଗନ ଲେଖା ॥

ଦୋ. ସୁଖସ୍ଵରୁପ ରଘୁବଂସମନି ମଂଗଲ ମୋଦ ନିଧାନ।
ତେ ସୋଵତ କୁସ ଡାସି ମହି ବିଧି ଗତି ଅତି ବଲଵାନ ॥ ୨୦୦ ॥
ରାମ ସୁନା ଦୁଖୁ କାନ ନ କାଊ। ଜୀଵନତରୁ ଜିମି ଜୋଗଵଇ ରାଊ ॥
ପଲକ ନଯନ ଫନି ମନି ଜେହି ଭାଁତୀ। ଜୋଗଵହିଂ ଜନନି ସକଲ ଦିନ ରାତୀ ॥
ତେ ଅବ ଫିରତ ବିପିନ ପଦଚାରୀ। କଂଦ ମୂଲ ଫଲ ଫୂଲ ଅହାରୀ ॥
ଧିଗ କୈକେଈ ଅମଂଗଲ ମୂଲା। ଭଇସି ପ୍ରାନ ପ୍ରିଯତମ ପ୍ରତିକୂଲା ॥
ମୈଂ ଧିଗ ଧିଗ ଅଘ ଉଦଧି ଅଭାଗୀ। ସବୁ ଉତପାତୁ ଭଯଉ ଜେହି ଲାଗୀ ॥
କୁଲ କଲଂକୁ କରି ସୃଜେଉ ବିଧାତାଁ। ସାଇଁଦୋହ ମୋହି କୀନ୍ହ କୁମାତାଁ ॥
ସୁନି ସପ୍ରେମ ସମୁଝାଵ ନିଷାଦୂ। ନାଥ କରିଅ କତ ବାଦି ବିଷାଦୂ ॥
ରାମ ତୁମ୍ହହି ପ୍ରିଯ ତୁମ୍ହ ପ୍ରିଯ ରାମହି। ଯହ ନିରଜୋସୁ ଦୋସୁ ବିଧି ବାମହି ॥

ଛଂ. ବିଧି ବାମ କୀ କରନୀ କଠିନ ଜେଂହିଂ ମାତୁ କୀନ୍ହୀ ବାଵରୀ।
ତେହି ରାତି ପୁନି ପୁନି କରହିଂ ପ୍ରଭୁ ସାଦର ସରହନା ରାଵରୀ ॥
ତୁଲସୀ ନ ତୁମ୍ହ ସୋ ରାମ ପ୍ରୀତମୁ କହତୁ ହୌଂ ସୌହେଂ କିଏଁ।
ପରିନାମ ମଂଗଲ ଜାନି ଅପନେ ଆନିଏ ଧୀରଜୁ ହିଏଁ ॥

ସୋ. ଅଂତରଜାମୀ ରାମୁ ସକୁଚ ସପ୍ରେମ କୃପାଯତନ।
ଚଲିଅ କରିଅ ବିଶ୍ରାମୁ ଯହ ବିଚାରି ଦୃଢ ଆନି ମନ ॥ ୨୦୧ ॥
ସଖା ବଚନ ସୁନି ଉର ଧରି ଧୀରା। ବାସ ଚଲେ ସୁମିରତ ରଘୁବୀରା ॥
ଯହ ସୁଧି ପାଇ ନଗର ନର ନାରୀ। ଚଲେ ବିଲୋକନ ଆରତ ଭାରୀ ॥
ପରଦଖିନା କରି କରହିଂ ପ୍ରନାମା। ଦେହିଂ କୈକଇହି ଖୋରି ନିକାମା ॥
ଭରୀ ଭରି ବାରି ବିଲୋଚନ ଲେଂହୀଂ। ବାମ ବିଧାତାହି ଦୂଷନ ଦେହୀଂ ॥
ଏକ ସରାହହିଂ ଭରତ ସନେହୂ। କୋଉ କହ ନୃପତି ନିବାହେଉ ନେହୂ ॥
ନିଂଦହିଂ ଆପୁ ସରାହି ନିଷାଦହି। କୋ କହି ସକଇ ବିମୋହ ବିଷାଦହି ॥
ଏହି ବିଧି ରାତି ଲୋଗୁ ସବୁ ଜାଗା। ଭା ଭିନୁସାର ଗୁଦାରା ଲାଗା ॥
ଗୁରହି ସୁନାଵଁ ଚଢାଇ ସୁହାଈଂ। ନଈଂ ନାଵ ସବ ମାତୁ ଚଢାଈଂ ॥
ଦଂଡ ଚାରି ମହଁ ଭା ସବୁ ପାରା। ଉତରି ଭରତ ତବ ସବହି ସଁଭାରା ॥

ଦୋ. ପ୍ରାତକ୍ରିଯା କରି ମାତୁ ପଦ ବଂଦି ଗୁରହି ସିରୁ ନାଇ।
ଆଗେଂ କିଏ ନିଷାଦ ଗନ ଦୀନ୍ହେଉ କଟକୁ ଚଲାଇ ॥ ୨୦୨ ॥
କିଯଉ ନିଷାଦନାଥୁ ଅଗୁଆଈଂ। ମାତୁ ପାଲକୀଂ ସକଲ ଚଲାଈଂ ॥
ସାଥ ବୋଲାଇ ଭାଇ ଲଘୁ ଦୀନ୍ହା। ବିପ୍ରନ୍ହ ସହିତ ଗଵନୁ ଗୁର କୀନ୍ହା ॥
ଆପୁ ସୁରସରିହି କୀନ୍ହ ପ୍ରନାମୂ। ସୁମିରେ ଲଖନ ସହିତ ସିଯ ରାମୂ ॥
ଗଵନେ ଭରତ ପଯୋଦେହିଂ ପାଏ। କୋତଲ ସଂଗ ଜାହିଂ ଡୋରିଆଏ ॥
କହହିଂ ସୁସେଵକ ବାରହିଂ ବାରା। ହୋଇଅ ନାଥ ଅସ୍ଵ ଅସଵାରା ॥
ରାମୁ ପଯୋଦେହି ପାଯଁ ସିଧାଏ। ହମ କହଁ ରଥ ଗଜ ବାଜି ବନାଏ ॥
ସିର ଭର ଜାଉଁ ଉଚିତ ଅସ ମୋରା। ସବ ତେଂ ସେଵକ ଧରମୁ କଠୋରା ॥
ଦେଖି ଭରତ ଗତି ସୁନି ମୃଦୁ ବାନୀ। ସବ ସେଵକ ଗନ ଗରହିଂ ଗଲାନୀ ॥

ଦୋ. ଭରତ ତୀସରେ ପହର କହଁ କୀନ୍ହ ପ୍ରବେସୁ ପ୍ରଯାଗ।
କହତ ରାମ ସିଯ ରାମ ସିଯ ଉମଗି ଉମଗି ଅନୁରାଗ ॥ ୨୦୩ ॥
ଝଲକା ଝଲକତ ପାଯନ୍ହ କୈଂସେଂ। ପଂକଜ କୋସ ଓସ କନ ଜୈସେଂ ॥
ଭରତ ପଯାଦେହିଂ ଆଏ ଆଜୂ। ଭଯଉ ଦୁଖିତ ସୁନି ସକଲ ସମାଜୂ ॥
ଖବରି ଲୀନ୍ହ ସବ ଲୋଗ ନହାଏ। କୀନ୍ହ ପ୍ରନାମୁ ତ୍ରିବେନିହିଂ ଆଏ ॥
ସବିଧି ସିତାସିତ ନୀର ନହାନେ। ଦିଏ ଦାନ ମହିସୁର ସନମାନେ ॥
ଦେଖତ ସ୍ଯାମଲ ଧଵଲ ହଲୋରେ। ପୁଲକି ସରୀର ଭରତ କର ଜୋରେ ॥
ସକଲ କାମ ପ୍ରଦ ତୀରଥରାଊ। ବେଦ ବିଦିତ ଜଗ ପ୍ରଗଟ ପ୍ରଭାଊ ॥
ମାଗଉଁ ଭୀଖ ତ୍ଯାଗି ନିଜ ଧରମୂ। ଆରତ କାହ ନ କରଇ କୁକରମୂ ॥
ଅସ ଜିଯଁ ଜାନି ସୁଜାନ ସୁଦାନୀ। ସଫଲ କରହିଂ ଜଗ ଜାଚକ ବାନୀ ॥

ଦୋ. ଅରଥ ନ ଧରମ ନ କାମ ରୁଚି ଗତି ନ ଚହଉଁ ନିରବାନ।
ଜନମ ଜନମ ରତି ରାମ ପଦ ଯହ ବରଦାନୁ ନ ଆନ ॥ ୨୦୪ ॥
ଜାନହୁଁ ରାମୁ କୁଟିଲ କରି ମୋହୀ। ଲୋଗ କହଉ ଗୁର ସାହିବ ଦ୍ରୋହୀ ॥
ସୀତା ରାମ ଚରନ ରତି ମୋରେଂ। ଅନୁଦିନ ବଢଉ ଅନୁଗ୍ରହ ତୋରେଂ ॥
ଜଲଦୁ ଜନମ ଭରି ସୁରତି ବିସାରଉ। ଜାଚତ ଜଲୁ ପବି ପାହନ ଡାରଉ ॥
ଚାତକୁ ରଟନି ଘଟେଂ ଘଟି ଜାଈ। ବଢେ ପ୍ରେମୁ ସବ ଭାଁତି ଭଲାଈ ॥
କନକହିଂ ବାନ ଚଢଇ ଜିମି ଦାହେଂ। ତିମି ପ୍ରିଯତମ ପଦ ନେମ ନିବାହେଂ ॥
ଭରତ ବଚନ ସୁନି ମାଝ ତ୍ରିବେନୀ। ଭଇ ମୃଦୁ ବାନି ସୁମଂଗଲ ଦେନୀ ॥
ତାତ ଭରତ ତୁମ୍ହ ସବ ବିଧି ସାଧୂ। ରାମ ଚରନ ଅନୁରାଗ ଅଗାଧୂ ॥
ବାଦ ଗଲାନି କରହୁ ମନ ମାହୀଂ। ତୁମ୍ହ ସମ ରାମହି କୋଉ ପ୍ରିଯ ନାହୀଂ ॥

ଦୋ. ତନୁ ପୁଲକେଉ ହିଯଁ ହରଷୁ ସୁନି ବେନି ବଚନ ଅନୁକୂଲ।
ଭରତ ଧନ୍ଯ କହି ଧନ୍ଯ ସୁର ହରଷିତ ବରଷହିଂ ଫୂଲ ॥ ୨୦୫ ॥
ପ୍ରମୁଦିତ ତୀରଥରାଜ ନିଵାସୀ। ବୈଖାନସ ବଟୁ ଗୃହୀ ଉଦାସୀ ॥
କହହିଂ ପରସପର ମିଲି ଦସ ପାଁଚା। ଭରତ ସନେହ ସୀଲୁ ସୁଚି ସାଁଚା ॥
ସୁନତ ରାମ ଗୁନ ଗ୍ରାମ ସୁହାଏ। ଭରଦ୍ଵାଜ ମୁନିବର ପହିଂ ଆଏ ॥
ଦଂଡ ପ୍ରନାମୁ କରତ ମୁନି ଦେଖେ। ମୂରତିମଂତ ଭାଗ୍ଯ ନିଜ ଲେଖେ ॥
ଧାଇ ଉଠାଇ ଲାଇ ଉର ଲୀନ୍ହେ। ଦୀନ୍ହି ଅସୀସ କୃତାରଥ କୀନ୍ହେ ॥
ଆସନୁ ଦୀନ୍ହ ନାଇ ସିରୁ ବୈଠେ। ଚହତ ସକୁଚ ଗୃହଁ ଜନୁ ଭଜି ପୈଠେ ॥
ମୁନି ପୂଁଛବ କଛୁ ଯହ ବଡ ସୋଚୂ। ବୋଲେ ରିଷି ଲଖି ସୀଲୁ ସଁକୋଚୂ ॥
ସୁନହୁ ଭରତ ହମ ସବ ସୁଧି ପାଈ। ବିଧି କରତବ ପର କିଛୁ ନ ବସାଈ ॥

ଦୋ. ତୁମ୍ହ ଗଲାନି ଜିଯଁ ଜନି କରହୁ ସମୁଝୀ ମାତୁ କରତୂତି।
ତାତ କୈକଇହି ଦୋସୁ ନହିଂ ଗଈ ଗିରା ମତି ଧୂତି ॥ ୨୦୬ ॥
ଯହଉ କହତ ଭଲ କହିହି ନ କୋଊ। ଲୋକୁ ବେଦ ବୁଧ ସଂମତ ଦୋଊ ॥
ତାତ ତୁମ୍ହାର ବିମଲ ଜସୁ ଗାଈ। ପାଇହି ଲୋକଉ ବେଦୁ ବଡାଈ ॥
ଲୋକ ବେଦ ସଂମତ ସବୁ କହଈ। ଜେହି ପିତୁ ଦେଇ ରାଜୁ ସୋ ଲହଈ ॥
ରାଉ ସତ୍ଯବ୍ରତ ତୁମ୍ହହି ବୋଲାଈ। ଦେତ ରାଜୁ ସୁଖୁ ଧରମୁ ବଡାଈ ॥
ରାମ ଗଵନୁ ବନ ଅନରଥ ମୂଲା। ଜୋ ସୁନି ସକଲ ବିସ୍ଵ ଭଇ ସୂଲା ॥
ସୋ ଭାଵୀ ବସ ରାନି ଅଯାନୀ। କରି କୁଚାଲି ଅଂତହୁଁ ପଛିତାନୀ ॥
ତହଁଉଁ ତୁମ୍ହାର ଅଲପ ଅପରାଧୂ। କହୈ ସୋ ଅଧମ ଅଯାନ ଅସାଧୂ ॥
କରତେହୁ ରାଜୁ ତ ତୁମ୍ହହି ନ ଦୋଷୂ। ରାମହି ହୋତ ସୁନତ ସଂତୋଷୂ ॥

ଦୋ. ଅବ ଅତି କୀନ୍ହେହୁ ଭରତ ଭଲ ତୁମ୍ହହି ଉଚିତ ମତ ଏହୁ।
ସକଲ ସୁମଂଗଲ ମୂଲ ଜଗ ରଘୁବର ଚରନ ସନେହୁ ॥ ୨୦୭ ॥
ସୋ ତୁମ୍ହାର ଧନୁ ଜୀଵନୁ ପ୍ରାନା। ଭୂରିଭାଗ କୋ ତୁମ୍ହହି ସମାନା ॥
ଯହ ତମ୍ହାର ଆଚରଜୁ ନ ତାତା। ଦସରଥ ସୁଅନ ରାମ ପ୍ରିଯ ଭ୍ରାତା ॥
ସୁନହୁ ଭରତ ରଘୁବର ମନ ମାହୀଂ। ପେମ ପାତ୍ରୁ ତୁମ୍ହ ସମ କୋଉ ନାହୀଂ ॥
ଲଖନ ରାମ ସୀତହି ଅତି ପ୍ରୀତୀ। ନିସି ସବ ତୁମ୍ହହି ସରାହତ ବୀତୀ ॥
ଜାନା ମରମୁ ନହାତ ପ୍ରଯାଗା। ମଗନ ହୋହିଂ ତୁମ୍ହରେଂ ଅନୁରାଗା ॥
ତୁମ୍ହ ପର ଅସ ସନେହୁ ରଘୁବର କେଂ। ସୁଖ ଜୀଵନ ଜଗ ଜସ ଜଡ ନର କେଂ ॥
ଯହ ନ ଅଧିକ ରଘୁବୀର ବଡାଈ। ପ୍ରନତ କୁଟୁଂବ ପାଲ ରଘୁରାଈ ॥
ତୁମ୍ହ ତୌ ଭରତ ମୋର ମତ ଏହୂ। ଧରେଂ ଦେହ ଜନୁ ରାମ ସନେହୂ ॥

ଦୋ. ତୁମ୍ହ କହଁ ଭରତ କଲଂକ ଯହ ହମ ସବ କହଁ ଉପଦେସୁ।
ରାମ ଭଗତି ରସ ସିଦ୍ଧି ହିତ ଭା ଯହ ସମଉ ଗନେସୁ ॥ ୨୦୮ ॥
ନଵ ବିଧୁ ବିମଲ ତାତ ଜସୁ ତୋରା। ରଘୁବର କିଂକର କୁମୁଦ ଚକୋରା ॥
ଉଦିତ ସଦା ଅଁଥଇହି କବହୂଁ ନା। ଘଟିହି ନ ଜଗ ନଭ ଦିନ ଦିନ ଦୂନା ॥
କୋକ ତିଲୋକ ପ୍ରୀତି ଅତି କରିହୀ। ପ୍ରଭୁ ପ୍ରତାପ ରବି ଛବିହି ନ ହରିହୀ ॥
ନିସି ଦିନ ସୁଖଦ ସଦା ସବ କାହୂ। ଗ୍ରସିହି ନ କୈକଇ କରତବୁ ରାହୂ ॥
ପୂରନ ରାମ ସୁପେମ ପିଯୂଷା। ଗୁର ଅଵମାନ ଦୋଷ ନହିଂ ଦୂଷା ॥
ରାମ ଭଗତ ଅବ ଅମିଅଁ ଅଘାହୂଁ। କୀନ୍ହେହୁ ସୁଲଭ ସୁଧା ବସୁଧାହୂଁ ॥
ଭୂପ ଭଗୀରଥ ସୁରସରି ଆନୀ। ସୁମିରତ ସକଲ ସୁଂମଗଲ ଖାନୀ ॥
ଦସରଥ ଗୁନ ଗନ ବରନି ନ ଜାହୀଂ। ଅଧିକୁ କହା ଜେହି ସମ ଜଗ ନାହୀଂ ॥

ଦୋ. ଜାସୁ ସନେହ ସକୋଚ ବସ ରାମ ପ୍ରଗଟ ଭଏ ଆଇ ॥
ଜେ ହର ହିଯ ନଯନନି କବହୁଁ ନିରଖେ ନହୀଂ ଅଘାଇ ॥ ୨୦୯ ॥
କୀରତି ବିଧୁ ତୁମ୍ହ କୀନ୍ହ ଅନୂପା। ଜହଁ ବସ ରାମ ପେମ ମୃଗରୂପା ॥
ତାତ ଗଲାନି କରହୁ ଜିଯଁ ଜାଏଁ। ଡରହୁ ଦରିଦ୍ରହି ପାରସୁ ପାଏଁ ॥ ॥
ସୁନହୁ ଭରତ ହମ ଝୂଠ ନ କହହୀଂ। ଉଦାସୀନ ତାପସ ବନ ରହହୀଂ ॥
ସବ ସାଧନ କର ସୁଫଲ ସୁହାଵା। ଲଖନ ରାମ ସିଯ ଦରସନୁ ପାଵା ॥
ତେହି ଫଲ କର ଫଲୁ ଦରସ ତୁମ୍ହାରା। ସହିତ ପଯାଗ ସୁଭାଗ ହମାରା ॥
ଭରତ ଧନ୍ଯ ତୁମ୍ହ ଜସୁ ଜଗୁ ଜଯଊ। କହି ଅସ ପେମ ମଗନ ପୁନି ଭଯଊ ॥
ସୁନି ମୁନି ବଚନ ସଭାସଦ ହରଷେ। ସାଧୁ ସରାହି ସୁମନ ସୁର ବରଷେ ॥
ଧନ୍ଯ ଧନ୍ଯ ଧୁନି ଗଗନ ପଯାଗା। ସୁନି ସୁନି ଭରତୁ ମଗନ ଅନୁରାଗା ॥

ଦୋ. ପୁଲକ ଗାତ ହିଯଁ ରାମୁ ସିଯ ସଜଲ ସରୋରୁହ ନୈନ।
କରି ପ୍ରନାମୁ ମୁନି ମଂଡଲିହି ବୋଲେ ଗଦଗଦ ବୈନ ॥ ୨୧୦ ॥
ମୁନି ସମାଜୁ ଅରୁ ତୀରଥରାଜୂ। ସାଁଚିହୁଁ ସପଥ ଅଘାଇ ଅକାଜୂ ॥
ଏହିଂ ଥଲ ଜୌଂ କିଛୁ କହିଅ ବନାଈ। ଏହି ସମ ଅଧିକ ନ ଅଘ ଅଧମାଈ ॥
ତୁମ୍ହ ସର୍ବଗ୍ଯ କହଉଁ ସତିଭାଊ। ଉର ଅଂତରଜାମୀ ରଘୁରାଊ ॥
ମୋହି ନ ମାତୁ କରତବ କର ସୋଚୂ। ନହିଂ ଦୁଖୁ ଜିଯଁ ଜଗୁ ଜାନିହି ପୋଚୂ ॥
ନାହିନ ଡରୁ ବିଗରିହି ପରଲୋକୂ। ପିତହୁ ମରନ କର ମୋହି ନ ସୋକୂ ॥
ସୁକୃତ ସୁଜସ ଭରି ଭୁଅନ ସୁହାଏ। ଲଛିମନ ରାମ ସରିସ ସୁତ ପାଏ ॥
ରାମ ବିରହଁ ତଜି ତନୁ ଛନଭଂଗୂ। ଭୂପ ସୋଚ କର କଵନ ପ୍ରସଂଗୂ ॥
ରାମ ଲଖନ ସିଯ ବିନୁ ପଗ ପନହୀଂ। କରି ମୁନି ବେଷ ଫିରହିଂ ବନ ବନହୀ ॥

ଦୋ. ଅଜିନ ବସନ ଫଲ ଅସନ ମହି ସଯନ ଡାସି କୁସ ପାତ।
ବସି ତରୁ ତର ନିତ ସହତ ହିମ ଆତପ ବରଷା ବାତ ॥ ୨୧୧ ॥
ଏହି ଦୁଖ ଦାହଁ ଦହଇ ଦିନ ଛାତୀ। ଭୂଖ ନ ବାସର ନୀଦ ନ ରାତୀ ॥
ଏହି କୁରୋଗ କର ଔଷଧୁ ନାହୀଂ। ସୋଧେଉଁ ସକଲ ବିସ୍ଵ ମନ ମାହୀଂ ॥
ମାତୁ କୁମତ ବଢଈ ଅଘ ମୂଲା। ତେହିଂ ହମାର ହିତ କୀନ୍ହ ବଁସୂଲା ॥
କଲି କୁକାଠ କର କୀନ୍ହ କୁଜଂତ୍ରୂ। ଗାଡି ଅଵଧି ପଢି କଠିନ କୁମଂତ୍ରୁ ॥
ମୋହି ଲଗି ଯହୁ କୁଠାଟୁ ତେହିଂ ଠାଟା। ଘାଲେସି ସବ ଜଗୁ ବାରହବାଟା ॥
ମିଟଇ କୁଜୋଗୁ ରାମ ଫିରି ଆଏଁ। ବସଇ ଅଵଧ ନହିଂ ଆନ ଉପାଏଁ ॥
ଭରତ ବଚନ ସୁନି ମୁନି ସୁଖୁ ପାଈ। ସବହିଂ କୀନ୍ହ ବହୁ ଭାଁତି ବଡାଈ ॥
ତାତ କରହୁ ଜନି ସୋଚୁ ବିସେଷୀ। ସବ ଦୁଖୁ ମିଟହି ରାମ ପଗ ଦେଖୀ ॥

ଦୋ. କରି ପ୍ରବୋଧ ମୁନିବର କହେଉ ଅତିଥି ପେମପ୍ରିଯ ହୋହୁ।
କଂଦ ମୂଲ ଫଲ ଫୂଲ ହମ ଦେହିଂ ଲେହୁ କରି ଛୋହୁ ॥ ୨୧୨ ॥
ସୁନି ମୁନି ବଚନ ଭରତ ହିଁଯ ସୋଚୂ। ଭଯଉ କୁଅଵସର କଠିନ ସଁକୋଚୂ ॥
ଜାନି ଗରୁଇ ଗୁର ଗିରା ବହୋରୀ। ଚରନ ବଂଦି ବୋଲେ କର ଜୋରୀ ॥
ସିର ଧରି ଆଯସୁ କରିଅ ତୁମ୍ହାରା। ପରମ ଧରମ ଯହୁ ନାଥ ହମାରା ॥
ଭରତ ବଚନ ମୁନିବର ମନ ଭାଏ। ସୁଚି ସେଵକ ସିଷ ନିକଟ ବୋଲାଏ ॥
ଚାହିଏ କୀନ୍ହ ଭରତ ପହୁନାଈ। କଂଦ ମୂଲ ଫଲ ଆନହୁ ଜାଈ ॥
ଭଲେହୀଂ ନାଥ କହି ତିନ୍ହ ସିର ନାଏ। ପ୍ରମୁଦିତ ନିଜ ନିଜ କାଜ ସିଧାଏ ॥
ମୁନିହି ସୋଚ ପାହୁନ ବଡ ନେଵତା। ତସି ପୂଜା ଚାହିଅ ଜସ ଦେଵତା ॥
ସୁନି ରିଧି ସିଧି ଅନିମାଦିକ ଆଈ। ଆଯସୁ ହୋଇ ସୋ କରହିଂ ଗୋସାଈ ॥

ଦୋ. ରାମ ବିରହ ବ୍ଯାକୁଲ ଭରତୁ ସାନୁଜ ସହିତ ସମାଜ।
ପହୁନାଈ କରି ହରହୁ ଶ୍ରମ କହା ମୁଦିତ ମୁନିରାଜ ॥ ୨୧୩ ॥
ରିଧି ସିଧି ସିର ଧରି ମୁନିବର ବାନୀ। ବଡଭାଗିନି ଆପୁହି ଅନୁମାନୀ ॥
କହହିଂ ପରସପର ସିଧି ସମୁଦାଈ। ଅତୁଲିତ ଅତିଥି ରାମ ଲଘୁ ଭାଈ ॥
ମୁନି ପଦ ବଂଦି କରିଅ ସୋଇ ଆଜୂ। ହୋଇ ସୁଖୀ ସବ ରାଜ ସମାଜୂ ॥
ଅସ କହି ରଚେଉ ରୁଚିର ଗୃହ ନାନା। ଜେହି ବିଲୋକି ବିଲଖାହିଂ ବିମାନା ॥
ଭୋଗ ବିଭୂତି ଭୂରି ଭରି ରାଖେ। ଦେଖତ ଜିନ୍ହହି ଅମର ଅଭିଲାଷେ ॥
ଦାସୀଂ ଦାସ ସାଜୁ ସବ ଲୀନ୍ହେଂ। ଜୋଗଵତ ରହହିଂ ମନହି ମନୁ ଦୀନ୍ହେଂ ॥
ସବ ସମାଜୁ ସଜି ସିଧି ପଲ ମାହୀଂ। ଜେ ସୁଖ ସୁରପୁର ସପନେହୁଁ ନାହୀଂ ॥
ପ୍ରଥମହିଂ ବାସ ଦିଏ ସବ କେହୀ। ସୁଂଦର ସୁଖଦ ଜଥା ରୁଚି ଜେହୀ ॥

ଦୋ. ବହୁରି ସପରିଜନ ଭରତ କହୁଁ ରିଷି ଅସ ଆଯସୁ ଦୀନ୍ହ।
ବିଧି ବିସମଯ ଦାଯକୁ ବିଭଵ ମୁନିବର ତପବଲ କୀନ୍ହ ॥ ୨୧୪ ॥
ମୁନି ପ୍ରଭାଉ ଜବ ଭରତ ବିଲୋକା। ସବ ଲଘୁ ଲଗେ ଲୋକପତି ଲୋକା ॥
ସୁଖ ସମାଜୁ ନହିଂ ଜାଇ ବଖାନୀ। ଦେଖତ ବିରତି ବିସାରହୀଂ ଗ୍ଯାନୀ ॥
ଆସନ ସଯନ ସୁବସନ ବିତାନା। ବନ ବାଟିକା ବିହଗ ମୃଗ ନାନା ॥
ସୁରଭି ଫୂଲ ଫଲ ଅମିଅ ସମାନା। ବିମଲ ଜଲାସଯ ବିବିଧ ବିଧାନା।
ଅସନ ପାନ ସୁଚ ଅମିଅ ଅମୀ ସେ। ଦେଖି ଲୋଗ ସକୁଚାତ ଜମୀ ସେ ॥
ସୁର ସୁରଭୀ ସୁରତରୁ ସବହୀ କେଂ। ଲଖି ଅଭିଲାଷୁ ସୁରେସ ସଚୀ କେଂ ॥
ରିତୁ ବସଂତ ବହ ତ୍ରିବିଧ ବଯାରୀ। ସବ କହଁ ସୁଲଭ ପଦାରଥ ଚାରୀ ॥
ସ୍ତ୍ରକ ଚଂଦନ ବନିତାଦିକ ଭୋଗା। ଦେଖି ହରଷ ବିସମଯ ବସ ଲୋଗା ॥

ଦୋ. ସଂପତ ଚକଈ ଭରତୁ ଚକ ମୁନି ଆଯସ ଖେଲଵାର ॥
ତେହି ନିସି ଆଶ୍ରମ ପିଂଜରାଁ ରାଖେ ଭା ଭିନୁସାର ॥ ୨୧୫ ॥
ମାସପାରାଯଣ, ଉନ୍ନୀସଵାଁ ଵିଶ୍ରାମ
କୀନ୍ହ ନିମଜ୍ଜନୁ ତୀରଥରାଜା। ନାଇ ମୁନିହି ସିରୁ ସହିତ ସମାଜା ॥
ରିଷି ଆଯସୁ ଅସୀସ ସିର ରାଖୀ। କରି ଦଂଡଵତ ବିନଯ ବହୁ ଭାଷୀ ॥
ପଥ ଗତି କୁସଲ ସାଥ ସବ ଲୀନ୍ହେ। ଚଲେ ଚିତ୍ରକୂଟହିଂ ଚିତୁ ଦୀନ୍ହେଂ ॥
ରାମସଖା କର ଦୀନ୍ହେଂ ଲାଗୂ। ଚଲତ ଦେହ ଧରି ଜନୁ ଅନୁରାଗୂ ॥
ନହିଂ ପଦ ତ୍ରାନ ସୀସ ନହିଂ ଛାଯା। ପେମୁ ନେମୁ ବ୍ରତୁ ଧରମୁ ଅମାଯା ॥
ଲଖନ ରାମ ସିଯ ପଂଥ କହାନୀ। ପୂଁଛତ ସଖହି କହତ ମୃଦୁ ବାନୀ ॥
ରାମ ବାସ ଥଲ ବିଟପ ବିଲୋକେଂ। ଉର ଅନୁରାଗ ରହତ ନହିଂ ରୋକୈଂ ॥
ଦୈଖି ଦସା ସୁର ବରିସହିଂ ଫୂଲା। ଭଇ ମୃଦୁ ମହି ମଗୁ ମଂଗଲ ମୂଲା ॥

ଦୋ. କିଏଁ ଜାହିଂ ଛାଯା ଜଲଦ ସୁଖଦ ବହଇ ବର ବାତ।
ତସ ମଗୁ ଭଯଉ ନ ରାମ କହଁ ଜସ ଭା ଭରତହି ଜାତ ॥ ୨୧୬ ॥
ଜଡ ଚେତନ ମଗ ଜୀଵ ଘନେରେ। ଜେ ଚିତଏ ପ୍ରଭୁ ଜିନ୍ହ ପ୍ରଭୁ ହେରେ ॥
ତେ ସବ ଭଏ ପରମ ପଦ ଜୋଗୂ। ଭରତ ଦରସ ମେଟା ଭଵ ରୋଗୂ ॥
ଯହ ବଡି ବାତ ଭରତ କଇ ନାହୀଂ। ସୁମିରତ ଜିନହି ରାମୁ ମନ ମାହୀଂ ॥
ବାରକ ରାମ କହତ ଜଗ ଜେଊ। ହୋତ ତରନ ତାରନ ନର ତେଊ ॥
ଭରତୁ ରାମ ପ୍ରିଯ ପୁନି ଲଘୁ ଭ୍ରାତା। କସ ନ ହୋଇ ମଗୁ ମଂଗଲଦାତା ॥
ସିଦ୍ଧ ସାଧୁ ମୁନିବର ଅସ କହହୀଂ। ଭରତହି ନିରଖି ହରଷୁ ହିଯଁ ଲହହୀଂ ॥
ଦେଖି ପ୍ରଭାଉ ସୁରେସହି ସୋଚୂ। ଜଗୁ ଭଲ ଭଲେହି ପୋଚ କହୁଁ ପୋଚୂ ॥
ଗୁର ସନ କହେଉ କରିଅ ପ୍ରଭୁ ସୋଈ। ରାମହି ଭରତହି ଭେଂଟ ନ ହୋଈ ॥

ଦୋ. ରାମୁ ସଁକୋଚୀ ପ୍ରେମ ବସ ଭରତ ସପେମ ପଯୋଧି।
ବନୀ ବାତ ବେଗରନ ଚହତି କରିଅ ଜତନୁ ଛଲୁ ସୋଧି ॥ ୨୧୭ ॥
ବଚନ ସୁନତ ସୁରଗୁରୁ ମୁସକାନେ। ସହସ୍ରନଯନ ବିନୁ ଲୋଚନ ଜାନେ ॥
ମାଯାପତି ସେଵକ ସନ ମାଯା। କରଇ ତ ଉଲଟି ପରଇ ସୁରରାଯା ॥
ତବ କିଛୁ କୀନ୍ହ ରାମ ରୁଖ ଜାନୀ। ଅବ କୁଚାଲି କରି ହୋଇହି ହାନୀ ॥
ସୁନୁ ସୁରେସ ରଘୁନାଥ ସୁଭାଊ। ନିଜ ଅପରାଧ ରିସାହିଂ ନ କାଊ ॥
ଜୋ ଅପରାଧୁ ଭଗତ କର କରଈ। ରାମ ରୋଷ ପାଵକ ସୋ ଜରଈ ॥
ଲୋକହୁଁ ବେଦ ବିଦିତ ଇତିହାସା। ଯହ ମହିମା ଜାନହିଂ ଦୁରବାସା ॥
ଭରତ ସରିସ କୋ ରାମ ସନେହୀ। ଜଗୁ ଜପ ରାମ ରାମୁ ଜପ ଜେହୀ ॥

ଦୋ. ମନହୁଁ ନ ଆନିଅ ଅମରପତି ରଘୁବର ଭଗତ ଅକାଜୁ।
ଅଜସୁ ଲୋକ ପରଲୋକ ଦୁଖ ଦିନ ଦିନ ସୋକ ସମାଜୁ ॥ ୨୧୮ ॥
ସୁନୁ ସୁରେସ ଉପଦେସୁ ହମାରା। ରାମହି ସେଵକୁ ପରମ ପିଆରା ॥
ମାନତ ସୁଖୁ ସେଵକ ସେଵକାଈ। ସେଵକ ବୈର ବୈରୁ ଅଧିକାଈ ॥
ଜଦ୍ଯପି ସମ ନହିଂ ରାଗ ନ ରୋଷୂ। ଗହହିଂ ନ ପାପ ପୂନୁ ଗୁନ ଦୋଷୂ ॥
କରମ ପ୍ରଧାନ ବିସ୍ଵ କରି ରାଖା। ଜୋ ଜସ କରଇ ସୋ ତସ ଫଲୁ ଚାଖା ॥
ତଦପି କରହିଂ ସମ ବିଷମ ବିହାରା। ଭଗତ ଅଭଗତ ହୃଦଯ ଅନୁସାରା ॥
ଅଗୁନ ଅଲେପ ଅମାନ ଏକରସ। ରାମୁ ସଗୁନ ଭଏ ଭଗତ ପେମ ବସ ॥
ରାମ ସଦା ସେଵକ ରୁଚି ରାଖୀ। ବେଦ ପୁରାନ ସାଧୁ ସୁର ସାଖୀ ॥
ଅସ ଜିଯଁ ଜାନି ତଜହୁ କୁଟିଲାଈ। କରହୁ ଭରତ ପଦ ପ୍ରୀତି ସୁହାଈ ॥

ଦୋ. ରାମ ଭଗତ ପରହିତ ନିରତ ପର ଦୁଖ ଦୁଖୀ ଦଯାଲ।
ଭଗତ ସିରୋମନି ଭରତ ତେଂ ଜନି ଡରପହୁ ସୁରପାଲ ॥ ୨୧୯ ॥
ସତ୍ଯସଂଧ ପ୍ରଭୁ ସୁର ହିତକାରୀ। ଭରତ ରାମ ଆଯସ ଅନୁସାରୀ ॥
ସ୍ଵାରଥ ବିବସ ବିକଲ ତୁମ୍ହ ହୋହୂ। ଭରତ ଦୋସୁ ନହିଂ ରାଉର ମୋହୂ ॥
ସୁନି ସୁରବର ସୁରଗୁର ବର ବାନୀ। ଭା ପ୍ରମୋଦୁ ମନ ମିଟୀ ଗଲାନୀ ॥
ବରଷି ପ୍ରସୂନ ହରଷି ସୁରରାଊ। ଲଗେ ସରାହନ ଭରତ ସୁଭାଊ ॥
ଏହି ବିଧି ଭରତ ଚଲେ ମଗ ଜାହୀଂ। ଦସା ଦେଖି ମୁନି ସିଦ୍ଧ ସିହାହୀଂ ॥
ଜବହିଂ ରାମୁ କହି ଲେହିଂ ଉସାସା। ଉମଗତ ପେମୁ ମନହଁ ଚହୁ ପାସା ॥
ଦ୍ରଵହିଂ ବଚନ ସୁନି କୁଲିସ ପଷାନା। ପୁରଜନ ପେମୁ ନ ଜାଇ ବଖାନା ॥
ବୀଚ ବାସ କରି ଜମୁନହିଂ ଆଏ। ନିରଖି ନୀରୁ ଲୋଚନ ଜଲ ଛାଏ ॥

ଦୋ. ରଘୁବର ବରନ ବିଲୋକି ବର ବାରି ସମେତ ସମାଜ।
ହୋତ ମଗନ ବାରିଧି ବିରହ ଚଢେ ବିବେକ ଜହାଜ ॥ ୨୨୦ ॥
ଜମୁନ ତୀର ତେହି ଦିନ କରି ବାସୂ। ଭଯଉ ସମଯ ସମ ସବହି ସୁପାସୂ ॥
ରାତହିଂ ଘାଟ ଘାଟ କୀ ତରନୀ। ଆଈଂ ଅଗନିତ ଜାହିଂ ନ ବରନୀ ॥
ପ୍ରାତ ପାର ଭଏ ଏକହି ଖେଂଵାଁ। ତୋଷେ ରାମସଖା କୀ ସେଵାଁ ॥
ଚଲେ ନହାଇ ନଦିହି ସିର ନାଈ। ସାଥ ନିଷାଦନାଥ ଦୋଉ ଭାଈ ॥
ଆଗେଂ ମୁନିବର ବାହନ ଆଛେଂ। ରାଜସମାଜ ଜାଇ ସବୁ ପାଛେଂ ॥
ତେହିଂ ପାଛେଂ ଦୋଉ ବଂଧୁ ପଯାଦେଂ। ଭୂଷନ ବସନ ବେଷ ସୁଠି ସାଦେଂ ॥
ସେଵକ ସୁହ୍ରଦ ସଚିଵସୁତ ସାଥା। ସୁମିରତ ଲଖନୁ ସୀଯ ରଘୁନାଥା ॥
ଜହଁ ଜହଁ ରାମ ବାସ ବିଶ୍ରାମା। ତହଁ ତହଁ କରହିଂ ସପ୍ରେମ ପ୍ରନାମା ॥

ଦୋ. ମଗବାସୀ ନର ନାରି ସୁନି ଧାମ କାମ ତଜି ଧାଇ।
ଦେଖି ସରୂପ ସନେହ ସବ ମୁଦିତ ଜନମ ଫଲୁ ପାଇ ॥ ୨୨୧ ॥
କହହିଂ ସପେମ ଏକ ଏକ ପାହୀଂ। ରାମୁ ଲଖନୁ ସଖି ହୋହିଂ କି ନାହୀଂ ॥
ବଯ ବପୁ ବରନ ରୂପ ସୋଇ ଆଲୀ। ସୀଲୁ ସନେହୁ ସରିସ ସମ ଚାଲୀ ॥
ବେଷୁ ନ ସୋ ସଖି ସୀଯ ନ ସଂଗା। ଆଗେଂ ଅନୀ ଚଲୀ ଚତୁରଂଗା ॥
ନହିଂ ପ୍ରସନ୍ନ ମୁଖ ମାନସ ଖେଦା। ସଖି ସଂଦେହୁ ହୋଇ ଏହିଂ ଭେଦା ॥
ତାସୁ ତରକ ତିଯଗନ ମନ ମାନୀ। କହହିଂ ସକଲ ତେହି ସମ ନ ସଯାନୀ ॥
ତେହି ସରାହି ବାନୀ ଫୁରି ପୂଜୀ। ବୋଲୀ ମଧୁର ବଚନ ତିଯ ଦୂଜୀ ॥
କହି ସପେମ ସବ କଥାପ୍ରସଂଗୂ। ଜେହି ବିଧି ରାମ ରାଜ ରସ ଭଂଗୂ ॥
ଭରତହି ବହୁରି ସରାହନ ଲାଗୀ। ସୀଲ ସନେହ ସୁଭାଯ ସୁଭାଗୀ ॥

ଦୋ. ଚଲତ ପଯାଦେଂ ଖାତ ଫଲ ପିତା ଦୀନ୍ହ ତଜି ରାଜୁ।
ଜାତ ମନାଵନ ରଘୁବରହି ଭରତ ସରିସ କୋ ଆଜୁ ॥ ୨୨୨ ॥
ଭାଯପ ଭଗତି ଭରତ ଆଚରନୂ। କହତ ସୁନତ ଦୁଖ ଦୂଷନ ହରନୂ ॥
ଜୋ କଛୁ କହବ ଥୋର ସଖି ସୋଈ। ରାମ ବଂଧୁ ଅସ କାହେ ନ ହୋଈ ॥
ହମ ସବ ସାନୁଜ ଭରତହି ଦେଖେଂ। ଭଇନ୍ହ ଧନ୍ଯ ଜୁବତୀ ଜନ ଲେଖେଂ ॥
ସୁନି ଗୁନ ଦେଖି ଦସା ପଛିତାହୀଂ। କୈକଇ ଜନନି ଜୋଗୁ ସୁତୁ ନାହୀଂ ॥
କୋଉ କହ ଦୂଷନୁ ରାନିହି ନାହିନ। ବିଧି ସବୁ କୀନ୍ହ ହମହି ଜୋ ଦାହିନ ॥
କହଁ ହମ ଲୋକ ବେଦ ବିଧି ହୀନୀ। ଲଘୁ ତିଯ କୁଲ କରତୂତି ମଲୀନୀ ॥
ବସହିଂ କୁଦେସ କୁଗାଁଵ କୁବାମା। କହଁ ଯହ ଦରସୁ ପୁନ୍ଯ ପରିନାମା ॥
ଅସ ଅନଂଦୁ ଅଚିରିଜୁ ପ୍ରତି ଗ୍ରାମା। ଜନୁ ମରୁଭୂମି କଲପତରୁ ଜାମା ॥

ଦୋ. ଭରତ ଦରସୁ ଦେଖତ ଖୁଲେଉ ମଗ ଲୋଗନ୍ହ କର ଭାଗୁ।
ଜନୁ ସିଂଘଲବାସିନ୍ହ ଭଯଉ ବିଧି ବସ ସୁଲଭ ପ୍ରଯାଗୁ ॥ ୨୨୩ ॥
ନିଜ ଗୁନ ସହିତ ରାମ ଗୁନ ଗାଥା। ସୁନତ ଜାହିଂ ସୁମିରତ ରଘୁନାଥା ॥
ତୀରଥ ମୁନି ଆଶ୍ରମ ସୁରଧାମା। ନିରଖି ନିମଜ୍ଜହିଂ କରହିଂ ପ୍ରନାମା ॥
ମନହୀଂ ମନ ମାଗହିଂ ବରୁ ଏହୂ। ସୀଯ ରାମ ପଦ ପଦୁମ ସନେହୂ ॥
ମିଲହିଂ କିରାତ କୋଲ ବନବାସୀ। ବୈଖାନସ ବଟୁ ଜତୀ ଉଦାସୀ ॥
କରି ପ୍ରନାମୁ ପୂଁଛହିଂ ଜେହିଂ ତେହୀ। କେହି ବନ ଲଖନୁ ରାମୁ ବୈଦେହୀ ॥
ତେ ପ୍ରଭୁ ସମାଚାର ସବ କହହୀଂ। ଭରତହି ଦେଖି ଜନମ ଫଲୁ ଲହହୀଂ ॥
ଜେ ଜନ କହହିଂ କୁସଲ ହମ ଦେଖେ। ତେ ପ୍ରିଯ ରାମ ଲଖନ ସମ ଲେଖେ ॥
ଏହି ବିଧି ବୂଝତ ସବହି ସୁବାନୀ। ସୁନତ ରାମ ବନବାସ କହାନୀ ॥

ଦୋ. ତେହି ବାସର ବସି ପ୍ରାତହୀଂ ଚଲେ ସୁମିରି ରଘୁନାଥ।
ରାମ ଦରସ କୀ ଲାଲସା ଭରତ ସରିସ ସବ ସାଥ ॥ ୨୨୪ ॥
ମଂଗଲ ସଗୁନ ହୋହିଂ ସବ କାହୂ। ଫରକହିଂ ସୁଖଦ ବିଲୋଚନ ବାହୂ ॥
ଭରତହି ସହିତ ସମାଜ ଉଛାହୂ। ମିଲିହହିଂ ରାମୁ ମିଟହି ଦୁଖ ଦାହୂ ॥
କରତ ମନୋରଥ ଜସ ଜିଯଁ ଜାକେ। ଜାହିଂ ସନେହ ସୁରାଁ ସବ ଛାକେ ॥
ସିଥିଲ ଅଂଗ ପଗ ମଗ ଡଗି ଡୋଲହିଂ। ବିହବଲ ବଚନ ପେମ ବସ ବୋଲହିଂ ॥
ରାମସଖାଁ ତେହି ସମଯ ଦେଖାଵା। ସୈଲ ସିରୋମନି ସହଜ ସୁହାଵା ॥
ଜାସୁ ସମୀପ ସରିତ ପଯ ତୀରା। ସୀଯ ସମେତ ବସହିଂ ଦୋଉ ବୀରା ॥
ଦେଖି କରହିଂ ସବ ଦଂଡ ପ୍ରନାମା। କହି ଜଯ ଜାନକି ଜୀଵନ ରାମା ॥
ପ୍ରେମ ମଗନ ଅସ ରାଜ ସମାଜୂ। ଜନୁ ଫିରି ଅଵଧ ଚଲେ ରଘୁରାଜୂ ॥

ଦୋ. ଭରତ ପ୍ରେମୁ ତେହି ସମଯ ଜସ ତସ କହି ସକଇ ନ ସେଷୁ।
କବିହିଂ ଅଗମ ଜିମି ବ୍ରହ୍ମସୁଖୁ ଅହ ମମ ମଲିନ ଜନେଷୁ ॥ ୨୨୫।

ସକଲ ସନେହ ସିଥିଲ ରଘୁବର କେଂ। ଗଏ କୋସ ଦୁଇ ଦିନକର ଢରକେଂ ॥
ଜଲୁ ଥଲୁ ଦେଖି ବସେ ନିସି ବୀତେଂ। କୀନ୍ହ ଗଵନ ରଘୁନାଥ ପିରୀତେଂ ॥
ଉହାଁ ରାମୁ ରଜନୀ ଅଵସେଷା। ଜାଗେ ସୀଯଁ ସପନ ଅସ ଦେଖା ॥
ସହିତ ସମାଜ ଭରତ ଜନୁ ଆଏ। ନାଥ ବିଯୋଗ ତାପ ତନ ତାଏ ॥
ସକଲ ମଲିନ ମନ ଦୀନ ଦୁଖାରୀ। ଦେଖୀଂ ସାସୁ ଆନ ଅନୁହାରୀ ॥
ସୁନି ସିଯ ସପନ ଭରେ ଜଲ ଲୋଚନ। ଭଏ ସୋଚବସ ସୋଚ ବିମୋଚନ ॥
ଲଖନ ସପନ ଯହ ନୀକ ନ ହୋଈ। କଠିନ କୁଚାହ ସୁନାଇହି କୋଈ ॥
ଅସ କହି ବଂଧୁ ସମେତ ନହାନେ। ପୂଜି ପୁରାରି ସାଧୁ ସନମାନେ ॥

ଛଂ. ସନମାନି ସୁର ମୁନି ବଂଦି ବୈଠେ ଉତ୍ତର ଦିସି ଦେଖତ ଭଏ।
ନଭ ଧୂରି ଖଗ ମୃଗ ଭୂରି ଭାଗେ ବିକଲ ପ୍ରଭୁ ଆଶ୍ରମ ଗଏ ॥
ତୁଲସୀ ଉଠେ ଅଵଲୋକି କାରନୁ କାହ ଚିତ ସଚକିତ ରହେ।
ସବ ସମାଚାର କିରାତ କୋଲନ୍ହି ଆଇ ତେହି ଅଵସର କହେ ॥

ଦୋ. ସୁନତ ସୁମଂଗଲ ବୈନ ମନ ପ୍ରମୋଦ ତନ ପୁଲକ ଭର।
ସରଦ ସରୋରୁହ ନୈନ ତୁଲସୀ ଭରେ ସନେହ ଜଲ ॥ ୨୨୬ ॥
ବହୁରି ସୋଚବସ ଭେ ସିଯରଵନୂ। କାରନ କଵନ ଭରତ ଆଗଵନୂ ॥
ଏକ ଆଇ ଅସ କହା ବହୋରୀ। ସେନ ସଂଗ ଚତୁରଂଗ ନ ଥୋରୀ ॥
ସୋ ସୁନି ରାମହି ଭା ଅତି ସୋଚୂ। ଇତ ପିତୁ ବଚ ଇତ ବଂଧୁ ସକୋଚୂ ॥
ଭରତ ସୁଭାଉ ସମୁଝି ମନ ମାହୀଂ। ପ୍ରଭୁ ଚିତ ହିତ ଥିତି ପାଵତ ନାହୀ ॥
ସମାଧାନ ତବ ଭା ଯହ ଜାନେ। ଭରତୁ କହେ ମହୁଁ ସାଧୁ ସଯାନେ ॥
ଲଖନ ଲଖେଉ ପ୍ରଭୁ ହୃଦଯଁ ଖଭାରୂ। କହତ ସମଯ ସମ ନୀତି ବିଚାରୂ ॥
ବିନୁ ପୂଁଛ କଛୁ କହଉଁ ଗୋସାଈଂ। ସେଵକୁ ସମଯଁ ନ ଢୀଠ ଢିଠାଈ ॥
ତୁମ୍ହ ସର୍ବଗ୍ଯ ସିରୋମନି ସ୍ଵାମୀ। ଆପନି ସମୁଝି କହଉଁ ଅନୁଗାମୀ ॥

ଦୋ. ନାଥ ସୁହ୍ରଦ ସୁଠି ସରଲ ଚିତ ସୀଲ ସନେହ ନିଧାନ ॥
ସବ ପର ପ୍ରୀତି ପ୍ରତୀତି ଜିଯଁ ଜାନିଅ ଆପୁ ସମାନ ॥ ୨୨୭ ॥
ବିଷଈ ଜୀଵ ପାଇ ପ୍ରଭୁତାଈ। ମୂଢ ମୋହ ବସ ହୋହିଂ ଜନାଈ ॥
ଭରତୁ ନୀତି ରତ ସାଧୁ ସୁଜାନା। ପ୍ରଭୁ ପଦ ପ୍ରେମ ସକଲ ଜଗୁ ଜାନା ॥
ତେଊ ଆଜୁ ରାମ ପଦୁ ପାଈ। ଚଲେ ଧରମ ମରଜାଦ ମେଟାଈ ॥
କୁଟିଲ କୁବଂଧ କୁଅଵସରୁ ତାକୀ। ଜାନି ରାମ ବନଵାସ ଏକାକୀ ॥
କରି କୁମଂତ୍ରୁ ମନ ସାଜି ସମାଜୂ। ଆଏ କରୈ ଅକଂଟକ ରାଜୂ ॥
କୋଟି ପ୍ରକାର କଲପି କୁଟଲାଈ। ଆଏ ଦଲ ବଟୋରି ଦୋଉ ଭାଈ ॥
ଜୌଂ ଜିଯଁ ହୋତି ନ କପଟ କୁଚାଲୀ। କେହି ସୋହାତି ରଥ ବାଜି ଗଜାଲୀ ॥
ଭରତହି ଦୋସୁ ଦେଇ କୋ ଜାଏଁ। ଜଗ ବୌରାଇ ରାଜ ପଦୁ ପାଏଁ ॥

ଦୋ. ସସି ଗୁର ତିଯ ଗାମୀ ନଘୁଷୁ ଚଢେଉ ଭୂମିସୁର ଜାନ।
ଲୋକ ବେଦ ତେଂ ବିମୁଖ ଭା ଅଧମ ନ ବେନ ସମାନ ॥ ୨୨୮ ॥
ସହସବାହୁ ସୁରନାଥୁ ତ୍ରିସଂକୂ। କେହି ନ ରାଜମଦ ଦୀନ୍ହ କଲଂକୂ ॥
ଭରତ କୀନ୍ହ ଯହ ଉଚିତ ଉପାଊ। ରିପୁ ରିନ ରଂଚ ନ ରାଖବ କାଊ ॥
ଏକ କୀନ୍ହି ନହିଂ ଭରତ ଭଲାଈ। ନିଦରେ ରାମୁ ଜାନି ଅସହାଈ ॥
ସମୁଝି ପରିହି ସୋଉ ଆଜୁ ବିସେଷୀ। ସମର ସରୋଷ ରାମ ମୁଖୁ ପେଖୀ ॥
ଏତନା କହତ ନୀତି ରସ ଭୂଲା। ରନ ରସ ବିଟପୁ ପୁଲକ ମିସ ଫୂଲା ॥
ପ୍ରଭୁ ପଦ ବଂଦି ସୀସ ରଜ ରାଖୀ। ବୋଲେ ସତ୍ଯ ସହଜ ବଲୁ ଭାଷୀ ॥
ଅନୁଚିତ ନାଥ ନ ମାନବ ମୋରା। ଭରତ ହମହି ଉପଚାର ନ ଥୋରା ॥
କହଁ ଲଗି ସହିଅ ରହିଅ ମନୁ ମାରେଂ। ନାଥ ସାଥ ଧନୁ ହାଥ ହମାରେଂ ॥

ଦୋ. ଛତ୍ରି ଜାତି ରଘୁକୁଲ ଜନମୁ ରାମ ଅନୁଗ ଜଗୁ ଜାନ।
ଲାତହୁଁ ମାରେଂ ଚଢତି ସିର ନୀଚ କୋ ଧୂରି ସମାନ ॥ ୨୨୯ ॥
ଉଠି କର ଜୋରି ରଜାଯସୁ ମାଗା। ମନହୁଁ ବୀର ରସ ସୋଵତ ଜାଗା ॥
ବାଁଧି ଜଟା ସିର କସି କଟି ଭାଥା। ସାଜି ସରାସନୁ ସାଯକୁ ହାଥା ॥
ଆଜୁ ରାମ ସେଵକ ଜସୁ ଲେଊଁ। ଭରତହି ସମର ସିଖାଵନ ଦେଊଁ ॥
ରାମ ନିରାଦର କର ଫଲୁ ପାଈ। ସୋଵହୁଁ ସମର ସେଜ ଦୋଉ ଭାଈ ॥
ଆଇ ବନା ଭଲ ସକଲ ସମାଜୂ। ପ୍ରଗଟ କରଉଁ ରିସ ପାଛିଲ ଆଜୂ ॥
ଜିମି କରି ନିକର ଦଲଇ ମୃଗରାଜୂ। ଲେଇ ଲପେଟି ଲଵା ଜିମି ବାଜୂ ॥
ତୈସେହିଂ ଭରତହି ସେନ ସମେତା। ସାନୁଜ ନିଦରି ନିପାତଉଁ ଖେତା ॥
ଜୌଂ ସହାଯ କର ସଂକରୁ ଆଈ। ତୌ ମାରଉଁ ରନ ରାମ ଦୋହାଈ ॥

ଦୋ. ଅତି ସରୋଷ ମାଖେ ଲଖନୁ ଲଖି ସୁନି ସପଥ ପ୍ରଵାନ।
ସଭଯ ଲୋକ ସବ ଲୋକପତି ଚାହତ ଭଭରି ଭଗାନ ॥ ୨୩୦ ॥
ଜଗୁ ଭଯ ମଗନ ଗଗନ ଭଇ ବାନୀ। ଲଖନ ବାହୁବଲୁ ବିପୁଲ ବଖାନୀ ॥
ତାତ ପ୍ରତାପ ପ୍ରଭାଉ ତୁମ୍ହାରା। କୋ କହି ସକଇ କୋ ଜାନନିହାରା ॥
ଅନୁଚିତ ଉଚିତ କାଜୁ କିଛୁ ହୋଊ। ସମୁଝି କରିଅ ଭଲ କହ ସବୁ କୋଊ ॥
ସହସା କରି ପାଛୈଂ ପଛିତାହୀଂ। କହହିଂ ବେଦ ବୁଧ ତେ ବୁଧ ନାହୀଂ ॥
ସୁନି ସୁର ବଚନ ଲଖନ ସକୁଚାନେ। ରାମ ସୀଯଁ ସାଦର ସନମାନେ ॥
କହୀ ତାତ ତୁମ୍ହ ନୀତି ସୁହାଈ। ସବ ତେଂ କଠିନ ରାଜମଦୁ ଭାଈ ॥
ଜୋ ଅଚଵଁତ ନୃପ ମାତହିଂ ତେଈ। ନାହିନ ସାଧୁସଭା ଜେହିଂ ସେଈ ॥
ସୁନହୁ ଲଖନ ଭଲ ଭରତ ସରୀସା। ବିଧି ପ୍ରପଂଚ ମହଁ ସୁନା ନ ଦୀସା ॥

ଦୋ. ଭରତହି ହୋଇ ନ ରାଜମଦୁ ବିଧି ହରି ହର ପଦ ପାଇ ॥
କବହୁଁ କି କାଁଜୀ ସୀକରନି ଛୀରସିଂଧୁ ବିନସାଇ ॥ ୨୩୧ ॥
ତିମିରୁ ତରୁନ ତରନିହି ମକୁ ଗିଲଈ। ଗଗନୁ ମଗନ ମକୁ ମେଘହିଂ ମିଲଈ ॥
ଗୋପଦ ଜଲ ବୂଡହିଂ ଘଟଜୋନୀ। ସହଜ ଛମା ବରୁ ଛାଡୈ ଛୋନୀ ॥
ମସକ ଫୂଁକ ମକୁ ମେରୁ ଉଡାଈ। ହୋଇ ନ ନୃପମଦୁ ଭରତହି ଭାଈ ॥
ଲଖନ ତୁମ୍ହାର ସପଥ ପିତୁ ଆନା। ସୁଚି ସୁବଂଧୁ ନହିଂ ଭରତ ସମାନା ॥
ସଗୁନ ଖୀରୁ ଅଵଗୁନ ଜଲୁ ତାତା। ମିଲଇ ରଚଇ ପରପଂଚୁ ବିଧାତା ॥
ଭରତୁ ହଂସ ରବିବଂସ ତଡାଗା। ଜନମି କୀନ୍ହ ଗୁନ ଦୋଷ ବିଭାଗା ॥
ଗହି ଗୁନ ପଯ ତଜି ଅଵଗୁନ ବାରୀ। ନିଜ ଜସ ଜଗତ କୀନ୍ହି ଉଜିଆରୀ ॥
କହତ ଭରତ ଗୁନ ସୀଲୁ ସୁଭାଊ। ପେମ ପଯୋଧି ମଗନ ରଘୁରାଊ ॥

ଦୋ. ସୁନି ରଘୁବର ବାନୀ ବିବୁଧ ଦେଖି ଭରତ ପର ହେତୁ।
ସକଲ ସରାହତ ରାମ ସୋ ପ୍ରଭୁ କୋ କୃପାନିକେତୁ ॥ ୨୩୨ ॥
ଜୌଂ ନ ହୋତ ଜଗ ଜନମ ଭରତ କୋ। ସକଲ ଧରମ ଧୁର ଧରନି ଧରତ କୋ ॥
କବି କୁଲ ଅଗମ ଭରତ ଗୁନ ଗାଥା। କୋ ଜାନଇ ତୁମ୍ହ ବିନୁ ରଘୁନାଥା ॥
ଲଖନ ରାମ ସିଯଁ ସୁନି ସୁର ବାନୀ। ଅତି ସୁଖୁ ଲହେଉ ନ ଜାଇ ବଖାନୀ ॥
ଇହାଁ ଭରତୁ ସବ ସହିତ ସହାଏ। ମଂଦାକିନୀଂ ପୁନୀତ ନହାଏ ॥
ସରିତ ସମୀପ ରାଖି ସବ ଲୋଗା। ମାଗି ମାତୁ ଗୁର ସଚିଵ ନିଯୋଗା ॥
ଚଲେ ଭରତୁ ଜହଁ ସିଯ ରଘୁରାଈ। ସାଥ ନିଷାଦନାଥୁ ଲଘୁ ଭାଈ ॥
ସମୁଝି ମାତୁ କରତବ ସକୁଚାହୀଂ। କରତ କୁତରକ କୋଟି ମନ ମାହୀଂ ॥
ରାମୁ ଲଖନୁ ସିଯ ସୁନି ମମ ନାଊଁ। ଉଠି ଜନି ଅନତ ଜାହିଂ ତଜି ଠାଊଁ ॥

ଦୋ. ମାତୁ ମତେ ମହୁଁ ମାନି ମୋହି ଜୋ କଛୁ କରହିଂ ସୋ ଥୋର।
ଅଘ ଅଵଗୁନ ଛମି ଆଦରହିଂ ସମୁଝି ଆପନୀ ଓର ॥ ୨୩୩ ॥
ଜୌଂ ପରିହରହିଂ ମଲିନ ମନୁ ଜାନୀ। ଜୌ ସନମାନହିଂ ସେଵକୁ ମାନୀ ॥
ମୋରେଂ ସରନ ରାମହି କୀ ପନହୀ। ରାମ ସୁସ୍ଵାମି ଦୋସୁ ସବ ଜନହୀ ॥
ଜଗ ଜସ ଭାଜନ ଚାତକ ମୀନା। ନେମ ପେମ ନିଜ ନିପୁନ ନବୀନା ॥
ଅସ ମନ ଗୁନତ ଚଲେ ମଗ ଜାତା। ସକୁଚ ସନେହଁ ସିଥିଲ ସବ ଗାତା ॥
ଫେରତ ମନହୁଁ ମାତୁ କୃତ ଖୋରୀ। ଚଲତ ଭଗତି ବଲ ଧୀରଜ ଧୋରୀ ॥
ଜବ ସମୁଝତ ରଘୁନାଥ ସୁଭାଊ। ତବ ପଥ ପରତ ଉତାଇଲ ପାଊ ॥
ଭରତ ଦସା ତେହି ଅଵସର କୈସୀ। ଜଲ ପ୍ରବାହଁ ଜଲ ଅଲି ଗତି ଜୈସୀ ॥
ଦେଖି ଭରତ କର ସୋଚୁ ସନେହୂ। ଭା ନିଷାଦ ତେହି ସମଯଁ ବିଦେହୂ ॥

ଦୋ. ଲଗେ ହୋନ ମଂଗଲ ସଗୁନ ସୁନି ଗୁନି କହତ ନିଷାଦୁ।
ମିଟିହି ସୋଚୁ ହୋଇହି ହରଷୁ ପୁନି ପରିନାମ ବିଷାଦୁ ॥ ୨୩୪ ॥
ସେଵକ ବଚନ ସତ୍ଯ ସବ ଜାନେ। ଆଶ୍ରମ ନିକଟ ଜାଇ ନିଅରାନେ ॥
ଭରତ ଦୀଖ ବନ ସୈଲ ସମାଜୂ। ମୁଦିତ ଛୁଧିତ ଜନୁ ପାଇ ସୁନାଜୂ ॥
ଈତି ଭୀତି ଜନୁ ପ୍ରଜା ଦୁଖାରୀ। ତ୍ରିବିଧ ତାପ ପୀଡିତ ଗ୍ରହ ମାରୀ ॥
ଜାଇ ସୁରାଜ ସୁଦେସ ସୁଖାରୀ। ହୋହିଂ ଭରତ ଗତି ତେହି ଅନୁହାରୀ ॥
ରାମ ବାସ ବନ ସଂପତି ଭ୍ରାଜା। ସୁଖୀ ପ୍ରଜା ଜନୁ ପାଇ ସୁରାଜା ॥
ସଚିଵ ବିରାଗୁ ବିବେକୁ ନରେସୂ। ବିପିନ ସୁହାଵନ ପାଵନ ଦେସୂ ॥
ଭଟ ଜମ ନିଯମ ସୈଲ ରଜଧାନୀ। ସାଂତି ସୁମତି ସୁଚି ସୁଂଦର ରାନୀ ॥
ସକଲ ଅଂଗ ସଂପନ୍ନ ସୁରାଊ। ରାମ ଚରନ ଆଶ୍ରିତ ଚିତ ଚାଊ ॥

ଦୋ. ଜୀତି ମୋହ ମହିପାଲୁ ଦଲ ସହିତ ବିବେକ ଭୁଆଲୁ।
କରତ ଅକଂଟକ ରାଜୁ ପୁରଁ ସୁଖ ସଂପଦା ସୁକାଲୁ ॥ ୨୩୫ ॥
ବନ ପ୍ରଦେସ ମୁନି ବାସ ଘନେରେ। ଜନୁ ପୁର ନଗର ଗାଉଁ ଗନ ଖେରେ ॥
ବିପୁଲ ବିଚିତ୍ର ବିହଗ ମୃଗ ନାନା। ପ୍ରଜା ସମାଜୁ ନ ଜାଇ ବଖାନା ॥
ଖଗହା କରି ହରି ବାଘ ବରାହା। ଦେଖି ମହିଷ ବୃଷ ସାଜୁ ସରାହା ॥
ବଯରୁ ବିହାଇ ଚରହିଂ ଏକ ସଂଗା। ଜହଁ ତହଁ ମନହୁଁ ସେନ ଚତୁରଂଗା ॥
ଝରନା ଝରହିଂ ମତ୍ତ ଗଜ ଗାଜହିଂ। ମନହୁଁ ନିସାନ ବିବିଧି ବିଧି ବାଜହିଂ ॥
ଚକ ଚକୋର ଚାତକ ସୁକ ପିକ ଗନ। କୂଜତ ମଂଜୁ ମରାଲ ମୁଦିତ ମନ ॥
ଅଲିଗନ ଗାଵତ ନାଚତ ମୋରା। ଜନୁ ସୁରାଜ ମଂଗଲ ଚହୁ ଓରା ॥
ବେଲି ବିଟପ ତୃନ ସଫଲ ସଫୂଲା। ସବ ସମାଜୁ ମୁଦ ମଂଗଲ ମୂଲା ॥
ଦୋ. ରାମ ସୈଲ ସୋଭା ନିରଖି ଭରତ ହୃଦଯଁ ଅତି ପେମୁ।
ତାପସ ତପ ଫଲୁ ପାଇ ଜିମି ସୁଖୀ ସିରାନେଂ ନେମୁ ॥ ୨୩୬ ॥
ମାସପାରାଯଣ, ବୀସଵାଁ ଵିଶ୍ରାମ
ନଵାହ୍ନପାରାଯଣ, ପାଁଚଵାଁ ଵିଶ୍ରାମ
ତବ କେଵଟ ଊଁଚେଂ ଚଢି ଧାଈ। କହେଉ ଭରତ ସନ ଭୁଜା ଉଠାଈ ॥
ନାଥ ଦେଖିଅହିଂ ବିଟପ ବିସାଲା। ପାକରି ଜଂବୁ ରସାଲ ତମାଲା ॥
ଜିନ୍ହ ତରୁବରନ୍ହ ମଧ୍ଯ ବଟୁ ସୋହା। ମଂଜୁ ବିସାଲ ଦେଖି ମନୁ ମୋହା ॥
ନୀଲ ସଘନ ପଲ୍ଲ୍ଵ ଫଲ ଲାଲା। ଅବିରଲ ଛାହଁ ସୁଖଦ ସବ କାଲା ॥
ମାନହୁଁ ତିମିର ଅରୁନମଯ ରାସୀ। ବିରଚୀ ବିଧି ସଁକେଲି ସୁଷମା ସୀ ॥
ଏ ତରୁ ସରିତ ସମୀପ ଗୋସାଁଈ। ରଘୁବର ପରନକୁଟୀ ଜହଁ ଛାଈ ॥
ତୁଲସୀ ତରୁବର ବିବିଧ ସୁହାଏ। କହୁଁ କହୁଁ ସିଯଁ କହୁଁ ଲଖନ ଲଗାଏ ॥
ବଟ ଛାଯାଁ ବେଦିକା ବନାଈ। ସିଯଁ ନିଜ ପାନି ସରୋଜ ସୁହାଈ ॥

ଦୋ. ଜହାଁ ବୈଠି ମୁନିଗନ ସହିତ ନିତ ସିଯ ରାମୁ ସୁଜାନ।
ସୁନହିଂ କଥା ଇତିହାସ ସବ ଆଗମ ନିଗମ ପୁରାନ ॥ ୨୩୭ ॥
ସଖା ବଚନ ସୁନି ବିଟପ ନିହାରୀ। ଉମଗେ ଭରତ ବିଲୋଚନ ବାରୀ ॥
କରତ ପ୍ରନାମ ଚଲେ ଦୋଉ ଭାଈ। କହତ ପ୍ରୀତି ସାରଦ ସକୁଚାଈ ॥
ହରଷହିଂ ନିରଖି ରାମ ପଦ ଅଂକା। ମାନହୁଁ ପାରସୁ ପାଯଉ ରଂକା ॥
ରଜ ସିର ଧରି ହିଯଁ ନଯନନ୍ହି ଲାଵହିଂ। ରଘୁବର ମିଲନ ସରିସ ସୁଖ ପାଵହିଂ ॥
ଦେଖି ଭରତ ଗତି ଅକଥ ଅତୀଵା। ପ୍ରେମ ମଗନ ମୃଗ ଖଗ ଜଡ ଜୀଵା ॥
ସଖହି ସନେହ ବିବସ ମଗ ଭୂଲା। କହି ସୁପଂଥ ସୁର ବରଷହିଂ ଫୂଲା ॥
ନିରଖି ସିଦ୍ଧ ସାଧକ ଅନୁରାଗେ। ସହଜ ସନେହୁ ସରାହନ ଲାଗେ ॥
ହୋତ ନ ଭୂତଲ ଭାଉ ଭରତ କୋ। ଅଚର ସଚର ଚର ଅଚର କରତ କୋ ॥

ଦୋ. ପେମ ଅମିଅ ମଂଦରୁ ବିରହୁ ଭରତୁ ପଯୋଧି ଗଁଭୀର।
ମଥି ପ୍ରଗଟେଉ ସୁର ସାଧୁ ହିତ କୃପାସିଂଧୁ ରଘୁବୀର ॥ ୨୩୮ ॥
ସଖା ସମେତ ମନୋହର ଜୋଟା। ଲଖେଉ ନ ଲଖନ ସଘନ ବନ ଓଟା ॥
ଭରତ ଦୀଖ ପ୍ରଭୁ ଆଶ୍ରମୁ ପାଵନ। ସକଲ ସୁମଂଗଲ ସଦନୁ ସୁହାଵନ ॥

କରତ ପ୍ରବେସ ମିଟେ ଦୁଖ ଦାଵା। ଜନୁ ଜୋଗୀଂ ପରମାରଥୁ ପାଵା ॥
ଦେଖେ ଭରତ ଲଖନ ପ୍ରଭୁ ଆଗେ। ପୂଁଛେ ବଚନ କହତ ଅନୁରାଗେ ॥
ସୀସ ଜଟା କଟି ମୁନି ପଟ ବାଁଧେଂ। ତୂନ କସେଂ କର ସରୁ ଧନୁ କାଁଧେଂ ॥
ବେଦୀ ପର ମୁନି ସାଧୁ ସମାଜୂ। ସୀଯ ସହିତ ରାଜତ ରଘୁରାଜୂ ॥
ବଲକଲ ବସନ ଜଟିଲ ତନୁ ସ୍ଯାମା। ଜନୁ ମୁନି ବେଷ କୀନ୍ହ ରତି କାମା ॥
କର କମଲନି ଧନୁ ସାଯକୁ ଫେରତ। ଜିଯ କୀ ଜରନି ହରତ ହଁସି ହେରତ ॥

ଦୋ. ଲସତ ମଂଜୁ ମୁନି ମଂଡଲୀ ମଧ୍ଯ ସୀଯ ରଘୁଚଂଦୁ।
ଗ୍ଯାନ ସଭାଁ ଜନୁ ତନୁ ଧରେ ଭଗତି ସଚ୍ଚିଦାନଂଦୁ ॥ ୨୩୯ ॥
ସାନୁଜ ସଖା ସମେତ ମଗନ ମନ। ବିସରେ ହରଷ ସୋକ ସୁଖ ଦୁଖ ଗନ ॥
ପାହି ନାଥ କହି ପାହି ଗୋସାଈ। ଭୂତଲ ପରେ ଲକୁଟ କୀ ନାଈ ॥
ବଚନ ସପେମ ଲଖନ ପହିଚାନେ। କରତ ପ୍ରନାମୁ ଭରତ ଜିଯଁ ଜାନେ ॥
ବଂଧୁ ସନେହ ସରସ ଏହି ଓରା। ଉତ ସାହିବ ସେଵା ବସ ଜୋରା ॥
ମିଲି ନ ଜାଇ ନହିଂ ଗୁଦରତ ବନଈ। ସୁକବି ଲଖନ ମନ କୀ ଗତି ଭନଈ ॥
ରହେ ରାଖି ସେଵା ପର ଭାରୂ। ଚଢୀ ଚଂଗ ଜନୁ ଖୈଂଚ ଖେଲାରୂ ॥
କହତ ସପ୍ରେମ ନାଇ ମହି ମାଥା। ଭରତ ପ୍ରନାମ କରତ ରଘୁନାଥା ॥
ଉଠେ ରାମୁ ସୁନି ପେମ ଅଧୀରା। କହୁଁ ପଟ କହୁଁ ନିଷଂଗ ଧନୁ ତୀରା ॥

ଦୋ. ବରବସ ଲିଏ ଉଠାଇ ଉର ଲାଏ କୃପାନିଧାନ।
ଭରତ ରାମ କୀ ମିଲନି ଲଖି ବିସରେ ସବହି ଅପାନ ॥ ୨୪୦ ॥
ମିଲନି ପ୍ରୀତି କିମି ଜାଇ ବଖାନୀ। କବିକୁଲ ଅଗମ କରମ ମନ ବାନୀ ॥
ପରମ ପେମ ପୂରନ ଦୋଉ ଭାଈ। ମନ ବୁଧି ଚିତ ଅହମିତି ବିସରାଈ ॥
କହହୁ ସୁପେମ ପ୍ରଗଟ କୋ କରଈ। କେହି ଛାଯା କବି ମତି ଅନୁସରଈ ॥
କବିହି ଅରଥ ଆଖର ବଲୁ ସାଁଚା। ଅନୁହରି ତାଲ ଗତିହି ନଟୁ ନାଚା ॥
ଅଗମ ସନେହ ଭରତ ରଘୁବର କୋ। ଜହଁ ନ ଜାଇ ମନୁ ବିଧି ହରି ହର କୋ ॥
ସୋ ମୈଂ କୁମତି କହୌଂ କେହି ଭାଁତୀ। ବାଜ ସୁରାଗ କି ଗାଁଡର ତାଁତୀ ॥
ମିଲନି ବିଲୋକି ଭରତ ରଘୁବର କୀ। ସୁରଗନ ସଭଯ ଧକଧକୀ ଧରକୀ ॥
ସମୁଝାଏ ସୁରଗୁରୁ ଜଡ ଜାଗେ। ବରଷି ପ୍ରସୂନ ପ୍ରସଂସନ ଲାଗେ ॥

ଦୋ. ମିଲି ସପେମ ରିପୁସୂଦନହି କେଵଟୁ ଭେଂଟେଉ ରାମ।
ଭୂରି ଭାଯଁ ଭେଂଟେ ଭରତ ଲଛିମନ କରତ ପ୍ରନାମ ॥ ୨୪୧ ॥
ଭେଂଟେଉ ଲଖନ ଲଲକି ଲଘୁ ଭାଈ। ବହୁରି ନିଷାଦୁ ଲୀନ୍ହ ଉର ଲାଈ ॥
ପୁନି ମୁନିଗନ ଦୁହୁଁ ଭାଇନ୍ହ ବଂଦେ। ଅଭିମତ ଆସିଷ ପାଇ ଅନଂଦେ ॥
ସାନୁଜ ଭରତ ଉମଗି ଅନୁରାଗା। ଧରି ସିର ସିଯ ପଦ ପଦୁମ ପରାଗା ॥
ପୁନି ପୁନି କରତ ପ୍ରନାମ ଉଠାଏ। ସିର କର କମଲ ପରସି ବୈଠାଏ ॥
ସୀଯଁ ଅସୀସ ଦୀନ୍ହି ମନ ମାହୀଂ। ମଗନ ସନେହଁ ଦେହ ସୁଧି ନାହୀଂ ॥
ସବ ବିଧି ସାନୁକୂଲ ଲଖି ସୀତା। ଭେ ନିସୋଚ ଉର ଅପଡର ବୀତା ॥
କୋଉ କିଛୁ କହଇ ନ କୋଉ କିଛୁ ପୂଁଛା। ପ୍ରେମ ଭରା ମନ ନିଜ ଗତି ଛୂଁଛା ॥
ତେହି ଅଵସର କେଵଟୁ ଧୀରଜୁ ଧରି। ଜୋରି ପାନି ବିନଵତ ପ୍ରନାମୁ କରି ॥

ଦୋ. ନାଥ ସାଥ ମୁନିନାଥ କେ ମାତୁ ସକଲ ପୁର ଲୋଗ।
ସେଵକ ସେନପ ସଚିଵ ସବ ଆଏ ବିକଲ ବିଯୋଗ ॥ ୨୪୨ ॥
ସୀଲସିଂଧୁ ସୁନି ଗୁର ଆଗଵନୂ। ସିଯ ସମୀପ ରାଖେ ରିପୁଦଵନୂ ॥
ଚଲେ ସବେଗ ରାମୁ ତେହି କାଲା। ଧୀର ଧରମ ଧୁର ଦୀନଦଯାଲା ॥
ଗୁରହି ଦେଖି ସାନୁଜ ଅନୁରାଗେ। ଦଂଡ ପ୍ରନାମ କରନ ପ୍ରଭୁ ଲାଗେ ॥
ମୁନିବର ଧାଇ ଲିଏ ଉର ଲାଈ। ପ୍ରେମ ଉମଗି ଭେଂଟେ ଦୋଉ ଭାଈ ॥
ପ୍ରେମ ପୁଲକି କେଵଟ କହି ନାମୂ। କୀନ୍ହ ଦୂରି ତେଂ ଦଂଡ ପ୍ରନାମୂ ॥
ରାମସଖା ରିଷି ବରବସ ଭେଂଟା। ଜନୁ ମହି ଲୁଠତ ସନେହ ସମେଟା ॥
ରଘୁପତି ଭଗତି ସୁମଂଗଲ ମୂଲା। ନଭ ସରାହି ସୁର ବରିସହିଂ ଫୂଲା ॥
ଏହି ସମ ନିପଟ ନୀଚ କୋଉ ନାହୀଂ। ବଡ ବସିଷ୍ଠ ସମ କୋ ଜଗ ମାହୀଂ ॥

ଦୋ. ଜେହି ଲଖି ଲଖନହୁ ତେଂ ଅଧିକ ମିଲେ ମୁଦିତ ମୁନିରାଉ।
ସୋ ସୀତାପତି ଭଜନ କୋ ପ୍ରଗଟ ପ୍ରତାପ ପ୍ରଭାଉ ॥ ୨୪୩ ॥
ଆରତ ଲୋଗ ରାମ ସବୁ ଜାନା। କରୁନାକର ସୁଜାନ ଭଗଵାନା ॥
ଜୋ ଜେହି ଭାଯଁ ରହା ଅଭିଲାଷୀ। ତେହି ତେହି କୈ ତସି ତସି ରୁଖ ରାଖୀ ॥
ସାନୁଜ ମିଲି ପଲ ମହୁ ସବ କାହୂ। କୀନ୍ହ ଦୂରି ଦୁଖୁ ଦାରୁନ ଦାହୂ ॥
ଯହ ବଡି ବାତଁ ରାମ କୈ ନାହୀଂ। ଜିମି ଘଟ କୋଟି ଏକ ରବି ଛାହୀଂ ॥
ମିଲି କେଵଟିହି ଉମଗି ଅନୁରାଗା। ପୁରଜନ ସକଲ ସରାହହିଂ ଭାଗା ॥
ଦେଖୀଂ ରାମ ଦୁଖିତ ମହତାରୀଂ। ଜନୁ ସୁବେଲି ଅଵଲୀଂ ହିମ ମାରୀଂ ॥
ପ୍ରଥମ ରାମ ଭେଂଟୀ କୈକେଈ। ସରଲ ସୁଭାଯଁ ଭଗତି ମତି ଭେଈ ॥
ପଗ ପରି କୀନ୍ହ ପ୍ରବୋଧୁ ବହୋରୀ। କାଲ କରମ ବିଧି ସିର ଧରି ଖୋରୀ ॥

ଦୋ. ଭେଟୀଂ ରଘୁବର ମାତୁ ସବ କରି ପ୍ରବୋଧୁ ପରିତୋଷୁ ॥
ଅଂବ ଈସ ଆଧୀନ ଜଗୁ କାହୁ ନ ଦେଇଅ ଦୋଷୁ ॥ ୨୪୪ ॥
ଗୁରତିଯ ପଦ ବଂଦେ ଦୁହୁ ଭାଈ। ସହିତ ବିପ୍ରତିଯ ଜେ ସଁଗ ଆଈ ॥
ଗଂଗ ଗୌରି ସମ ସବ ସନମାନୀଂ ॥ ଦେହିଂ ଅସୀସ ମୁଦିତ ମୃଦୁ ବାନୀ ॥
ଗହି ପଦ ଲଗେ ସୁମିତ୍ରା ଅଂକା। ଜନୁ ଭେଟୀଂ ସଂପତି ଅତି ରଂକା ॥
ପୁନି ଜନନି ଚରନନି ଦୋଉ ଭ୍ରାତା। ପରେ ପେମ ବ୍ଯାକୁଲ ସବ ଗାତା ॥
ଅତି ଅନୁରାଗ ଅଂବ ଉର ଲାଏ। ନଯନ ସନେହ ସଲିଲ ଅନ୍ହଵାଏ ॥
ତେହି ଅଵସର କର ହରଷ ବିଷାଦୂ। କିମି କବି କହୈ ମୂକ ଜିମି ସ୍ଵାଦୂ ॥
ମିଲି ଜନନହି ସାନୁଜ ରଘୁରାଊ। ଗୁର ସନ କହେଉ କି ଧାରିଅ ପାଊ ॥
ପୁରଜନ ପାଇ ମୁନୀସ ନିଯୋଗୂ। ଜଲ ଥଲ ତକି ତକି ଉତରେଉ ଲୋଗୂ ॥

ଦୋ. ମହିସୁର ମଂତ୍ରୀ ମାତୁ ଗୁର ଗନେ ଲୋଗ ଲିଏ ସାଥ ॥
ପାଵନ ଆଶ୍ରମ ଗଵନୁ କିଯ ଭରତ ଲଖନ ରଘୁନାଥ ॥ ୨୪୫ ॥
ସୀଯ ଆଇ ମୁନିବର ପଗ ଲାଗୀ। ଉଚିତ ଅସୀସ ଲହୀ ମନ ମାଗୀ ॥
ଗୁରପତିନିହି ମୁନିତିଯନ୍ହ ସମେତା। ମିଲୀ ପେମୁ କହି ଜାଇ ନ ଜେତା ॥
ବଂଦି ବଂଦି ପଗ ସିଯ ସବହୀ କେ। ଆସିରବଚନ ଲହେ ପ୍ରିଯ ଜୀ କେ ॥
ସାସୁ ସକଲ ଜବ ସୀଯଁ ନିହାରୀଂ। ମୂଦେ ନଯନ ସହମି ସୁକୁମାରୀଂ ॥
ପରୀଂ ବଧିକ ବସ ମନହୁଁ ମରାଲୀଂ। କାହ କୀନ୍ହ କରତାର କୁଚାଲୀଂ ॥
ତିନ୍ହ ସିଯ ନିରଖି ନିପଟ ଦୁଖୁ ପାଵା। ସୋ ସବୁ ସହିଅ ଜୋ ଦୈଉ ସହାଵା ॥
ଜନକସୁତା ତବ ଉର ଧରି ଧୀରା। ନୀଲ ନଲିନ ଲୋଯନ ଭରି ନୀରା ॥
ମିଲୀ ସକଲ ସାସୁନ୍ହ ସିଯ ଜାଈ। ତେହି ଅଵସର କରୁନା ମହି ଛାଈ ॥

ଦୋ. ଲାଗି ଲାଗି ପଗ ସବନି ସିଯ ଭେଂଟତି ଅତି ଅନୁରାଗ ॥
ହୃଦଯଁ ଅସୀସହିଂ ପେମ ବସ ରହିଅହୁ ଭରୀ ସୋହାଗ ॥ ୨୪୬ ॥
ବିକଲ ସନେହଁ ସୀଯ ସବ ରାନୀଂ। ବୈଠନ ସବହି କହେଉ ଗୁର ଗ୍ଯାନୀଂ ॥
କହି ଜଗ ଗତି ମାଯିକ ମୁନିନାଥା। କହେ କଛୁକ ପରମାରଥ ଗାଥା ॥
ନୃପ କର ସୁରପୁର ଗଵନୁ ସୁନାଵା। ସୁନି ରଘୁନାଥ ଦୁସହ ଦୁଖୁ ପାଵା ॥
ମରନ ହେତୁ ନିଜ ନେହୁ ବିଚାରୀ। ଭେ ଅତି ବିକଲ ଧୀର ଧୁର ଧାରୀ ॥
କୁଲିସ କଠୋର ସୁନତ କଟୁ ବାନୀ। ବିଲପତ ଲଖନ ସୀଯ ସବ ରାନୀ ॥
ସୋକ ବିକଲ ଅତି ସକଲ ସମାଜୂ। ମାନହୁଁ ରାଜୁ ଅକାଜେଉ ଆଜୂ ॥
ମୁନିବର ବହୁରି ରାମ ସମୁଝାଏ। ସହିତ ସମାଜ ସୁସରିତ ନହାଏ ॥
ବ୍ରତୁ ନିରଂବୁ ତେହି ଦିନ ପ୍ରଭୁ କୀନ୍ହା। ମୁନିହୁ କହେଂ ଜଲୁ କାହୁଁ ନ ଲୀନ୍ହା ॥

ଦୋ. ଭୋରୁ ଭଏଁ ରଘୁନଂଦନହି ଜୋ ମୁନି ଆଯସୁ ଦୀନ୍ହ ॥
ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭଗତି ସମେତ ପ୍ରଭୁ ସୋ ସବୁ ସାଦରୁ କୀନ୍ହ ॥ ୨୪୭ ॥
କରି ପିତୁ କ୍ରିଯା ବେଦ ଜସି ବରନୀ। ଭେ ପୁନୀତ ପାତକ ତମ ତରନୀ ॥
ଜାସୁ ନାମ ପାଵକ ଅଘ ତୂଲା। ସୁମିରତ ସକଲ ସୁମଂଗଲ ମୂଲା ॥
ସୁଦ୍ଧ ସୋ ଭଯଉ ସାଧୁ ସଂମତ ଅସ। ତୀରଥ ଆଵାହନ ସୁରସରି ଜସ ॥
ସୁଦ୍ଧ ଭଏଁ ଦୁଇ ବାସର ବୀତେ। ବୋଲେ ଗୁର ସନ ରାମ ପିରୀତେ ॥
ନାଥ ଲୋଗ ସବ ନିପଟ ଦୁଖାରୀ। କଂଦ ମୂଲ ଫଲ ଅଂବୁ ଅହାରୀ ॥
ସାନୁଜ ଭରତୁ ସଚିଵ ସବ ମାତା। ଦେଖି ମୋହି ପଲ ଜିମି ଜୁଗ ଜାତା ॥
ସବ ସମେତ ପୁର ଧାରିଅ ପାଊ। ଆପୁ ଇହାଁ ଅମରାଵତି ରାଊ ॥
ବହୁତ କହେଉଁ ସବ କିଯଉଁ ଢିଠାଈ। ଉଚିତ ହୋଇ ତସ କରିଅ ଗୋସାଁଈ ॥

ଦୋ. ଧର୍ମ ସେତୁ କରୁନାଯତନ କସ ନ କହହୁ ଅସ ରାମ।
ଲୋଗ ଦୁଖିତ ଦିନ ଦୁଇ ଦରସ ଦେଖି ଲହହୁଁ ବିଶ୍ରାମ ॥ ୨୪୮ ॥
ରାମ ବଚନ ସୁନି ସଭଯ ସମାଜୂ। ଜନୁ ଜଲନିଧି ମହୁଁ ବିକଲ ଜହାଜୂ ॥
ସୁନି ଗୁର ଗିରା ସୁମଂଗଲ ମୂଲା। ଭଯଉ ମନହୁଁ ମାରୁତ ଅନୁକୁଲା ॥
ପାଵନ ପଯଁ ତିହୁଁ କାଲ ନହାହୀଂ। ଜୋ ବିଲୋକି ଅଂଘ ଓଘ ନସାହୀଂ ॥
ମଂଗଲମୂରତି ଲୋଚନ ଭରି ଭରି। ନିରଖହିଂ ହରଷି ଦଂଡଵତ କରି କରି ॥
ରାମ ସୈଲ ବନ ଦେଖନ ଜାହୀଂ। ଜହଁ ସୁଖ ସକଲ ସକଲ ଦୁଖ ନାହୀଂ ॥
ଝରନା ଝରିହିଂ ସୁଧାସମ ବାରୀ। ତ୍ରିବିଧ ତାପହର ତ୍ରିବିଧ ବଯାରୀ ॥
ବିଟପ ବେଲି ତୃନ ଅଗନିତ ଜାତୀ। ଫଲ ପ୍ରସୂନ ପଲ୍ଲଵ ବହୁ ଭାଁତୀ ॥
ସୁଂଦର ସିଲା ସୁଖଦ ତରୁ ଛାହୀଂ। ଜାଇ ବରନି ବନ ଛବି କେହି ପାହୀଂ ॥

ଦୋ. ସରନି ସରୋରୁହ ଜଲ ବିହଗ କୂଜତ ଗୁଂଜତ ଭୃଂଗ।
ବୈର ବିଗତ ବିହରତ ବିପିନ ମୃଗ ବିହଂଗ ବହୁରଂଗ ॥ ୨୪୯ ॥
କୋଲ କିରାତ ଭିଲ୍ଲ ବନବାସୀ। ମଧୁ ସୁଚି ସୁଂଦର ସ୍ଵାଦୁ ସୁଧା ସୀ ॥
ଭରି ଭରି ପରନ ପୁଟୀଂ ରଚି ରୁରୀ। କଂଦ ମୂଲ ଫଲ ଅଂକୁର ଜୂରୀ ॥
ସବହି ଦେହିଂ କରି ବିନଯ ପ୍ରନାମା। କହି କହି ସ୍ଵାଦ ଭେଦ ଗୁନ ନାମା ॥
ଦେହିଂ ଲୋଗ ବହୁ ମୋଲ ନ ଲେହୀଂ। ଫେରତ ରାମ ଦୋହାଈ ଦେହୀଂ ॥
କହହିଂ ସନେହ ମଗନ ମୃଦୁ ବାନୀ। ମାନତ ସାଧୁ ପେମ ପହିଚାନୀ ॥
ତୁମ୍ହ ସୁକୃତୀ ହମ ନୀଚ ନିଷାଦା। ପାଵା ଦରସନୁ ରାମ ପ୍ରସାଦା ॥
ହମହି ଅଗମ ଅତି ଦରସୁ ତୁମ୍ହାରା। ଜସ ମରୁ ଧରନି ଦେଵଧୁନି ଧାରା ॥
ରାମ କୃପାଲ ନିଷାଦ ନେଵାଜା। ପରିଜନ ପ୍ରଜଉ ଚହିଅ ଜସ ରାଜା ॥

ଦୋ. ଯହ ଜିଁଯଁ ଜାନି ସଁକୋଚୁ ତଜି କରିଅ ଛୋହୁ ଲଖି ନେହୁ।
ହମହି କୃତାରଥ କରନ ଲଗି ଫଲ ତୃନ ଅଂକୁର ଲେହୁ ॥ ୨୫୦ ॥
ତୁମ୍ହ ପ୍ରିଯ ପାହୁନେ ବନ ପଗୁ ଧାରେ। ସେଵା ଜୋଗୁ ନ ଭାଗ ହମାରେ ॥
ଦେବ କାହ ହମ ତୁମ୍ହହି ଗୋସାଁଈ। ଈଧନୁ ପାତ କିରାତ ମିତାଈ ॥
ଯହ ହମାରି ଅତି ବଡି ସେଵକାଈ। ଲେହି ନ ବାସନ ବସନ ଚୋରାଈ ॥
ହମ ଜଡ ଜୀଵ ଜୀଵ ଗନ ଘାତୀ। କୁଟିଲ କୁଚାଲୀ କୁମତି କୁଜାତୀ ॥
ପାପ କରତ ନିସି ବାସର ଜାହୀଂ। ନହିଂ ପଟ କଟି ନହି ପେଟ ଅଘାହୀଂ ॥
ସପୋନେହୁଁ ଧରମ ବୁଦ୍ଧି କସ କାଊ। ଯହ ରଘୁନଂଦନ ଦରସ ପ୍ରଭାଊ ॥
ଜବ ତେଂ ପ୍ରଭୁ ପଦ ପଦୁମ ନିହାରେ। ମିଟେ ଦୁସହ ଦୁଖ ଦୋଷ ହମାରେ ॥
ବଚନ ସୁନତ ପୁରଜନ ଅନୁରାଗେ। ତିନ୍ହ କେ ଭାଗ ସରାହନ ଲାଗେ ॥

ଛଂ. ଲାଗେ ସରାହନ ଭାଗ ସବ ଅନୁରାଗ ବଚନ ସୁନାଵହୀଂ।
ବୋଲନି ମିଲନି ସିଯ ରାମ ଚରନ ସନେହୁ ଲଖି ସୁଖୁ ପାଵହୀଂ ॥
ନର ନାରି ନିଦରହିଂ ନେହୁ ନିଜ ସୁନି କୋଲ ଭିଲ୍ଲନି କୀ ଗିରା।
ତୁଲସୀ କୃପା ରଘୁବଂସମନି କୀ ଲୋହ ଲୈ ଲୌକା ତିରା ॥

ସୋ. ବିହରହିଂ ବନ ଚହୁ ଓର ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରମୁଦିତ ଲୋଗ ସବ।
ଜଲ ଜ୍ଯୋଂ ଦାଦୁର ମୋର ଭଏ ପୀନ ପାଵସ ପ୍ରଥମ ॥ ୨୫୧ ॥
ପୁର ଜନ ନାରି ମଗନ ଅତି ପ୍ରୀତୀ। ବାସର ଜାହିଂ ପଲକ ସମ ବୀତୀ ॥
ସୀଯ ସାସୁ ପ୍ରତି ବେଷ ବନାଈ। ସାଦର କରଇ ସରିସ ସେଵକାଈ ॥
ଲଖା ନ ମରମୁ ରାମ ବିନୁ କାହୂଁ। ମାଯା ସବ ସିଯ ମାଯା ମାହୂଁ ॥
ସୀଯଁ ସାସୁ ସେଵା ବସ କୀନ୍ହୀଂ। ତିନ୍ହ ଲହି ସୁଖ ସିଖ ଆସିଷ ଦୀନ୍ହୀଂ ॥
ଲଖି ସିଯ ସହିତ ସରଲ ଦୋଉ ଭାଈ। କୁଟିଲ ରାନି ପଛିତାନି ଅଘାଈ ॥
ଅଵନି ଜମହି ଜାଚତି କୈକେଈ। ମହି ନ ବୀଚୁ ବିଧି ମୀଚୁ ନ ଦେଈ ॥
ଲୋକହୁଁ ବେଦ ବିଦିତ କବି କହହୀଂ। ରାମ ବିମୁଖ ଥଲୁ ନରକ ନ ଲହହୀଂ ॥
ଯହୁ ସଂସଉ ସବ କେ ମନ ମାହୀଂ। ରାମ ଗଵନୁ ବିଧି ଅଵଧ କି ନାହୀଂ ॥

ଦୋ. ନିସି ନ ନୀଦ ନହିଂ ଭୂଖ ଦିନ ଭରତୁ ବିକଲ ସୁଚି ସୋଚ।
ନୀଚ କୀଚ ବିଚ ମଗନ ଜସ ମୀନହି ସଲିଲ ସଁକୋଚ ॥ ୨୫୨ ॥
କୀନ୍ହୀ ମାତୁ ମିସ କାଲ କୁଚାଲୀ। ଈତି ଭୀତି ଜସ ପାକତ ସାଲୀ ॥
କେହି ବିଧି ହୋଇ ରାମ ଅଭିଷେକୂ। ମୋହି ଅଵକଲତ ଉପାଉ ନ ଏକୂ ॥
ଅଵସି ଫିରହିଂ ଗୁର ଆଯସୁ ମାନୀ। ମୁନି ପୁନି କହବ ରାମ ରୁଚି ଜାନୀ ॥
ମାତୁ କହେହୁଁ ବହୁରହିଂ ରଘୁରାଊ। ରାମ ଜନନି ହଠ କରବି କି କାଊ ॥
ମୋହି ଅନୁଚର କର କେତିକ ବାତା। ତେହି ମହଁ କୁସମଉ ବାମ ବିଧାତା ॥
ଜୌଂ ହଠ କରଉଁ ତ ନିପଟ କୁକରମୂ। ହରଗିରି ତେଂ ଗୁରୁ ସେଵକ ଧରମୂ ॥
ଏକଉ ଜୁଗୁତି ନ ମନ ଠହରାନୀ। ସୋଚତ ଭରତହି ରୈନି ବିହାନୀ ॥
ପ୍ରାତ ନହାଇ ପ୍ରଭୁହି ସିର ନାଈ। ବୈଠତ ପଠଏ ରିଷଯଁ ବୋଲାଈ ॥

ଦୋ. ଗୁର ପଦ କମଲ ପ୍ରନାମୁ କରି ବୈଠେ ଆଯସୁ ପାଇ।
ବିପ୍ର ମହାଜନ ସଚିଵ ସବ ଜୁରେ ସଭାସଦ ଆଇ ॥ ୨୫୩ ॥
ବୋଲେ ମୁନିବରୁ ସମଯ ସମାନା। ସୁନହୁ ସଭାସଦ ଭରତ ସୁଜାନା ॥
ଧରମ ଧୁରୀନ ଭାନୁକୁଲ ଭାନୂ। ରାଜା ରାମୁ ସ୍ଵବସ ଭଗଵାନୂ ॥
ସତ୍ଯସଂଧ ପାଲକ ଶ୍ରୁତି ସେତୂ। ରାମ ଜନମୁ ଜଗ ମଂଗଲ ହେତୂ ॥
ଗୁର ପିତୁ ମାତୁ ବଚନ ଅନୁସାରୀ। ଖଲ ଦଲୁ ଦଲନ ଦେଵ ହିତକାରୀ ॥
ନୀତି ପ୍ରୀତି ପରମାରଥ ସ୍ଵାରଥୁ। କୋଉ ନ ରାମ ସମ ଜାନ ଜଥାରଥୁ ॥
ବିଧି ହରି ହରୁ ସସି ରବି ଦିସିପାଲା। ମାଯା ଜୀଵ କରମ କୁଲି କାଲା ॥
ଅହିପ ମହିପ ଜହଁ ଲଗି ପ୍ରଭୁତାଈ। ଜୋଗ ସିଦ୍ଧି ନିଗମାଗମ ଗାଈ ॥
କରି ବିଚାର ଜିଁଯଁ ଦେଖହୁ ନୀକେଂ। ରାମ ରଜାଇ ସୀସ ସବହୀ କେଂ ॥

ଦୋ. ରାଖେଂ ରାମ ରଜାଇ ରୁଖ ହମ ସବ କର ହିତ ହୋଇ।
ସମୁଝି ସଯାନେ କରହୁ ଅବ ସବ ମିଲି ସଂମତ ସୋଇ ॥ ୨୫୪ ॥
ସବ କହୁଁ ସୁଖଦ ରାମ ଅଭିଷେକୂ। ମଂଗଲ ମୋଦ ମୂଲ ମଗ ଏକୂ ॥
କେହି ବିଧି ଅଵଧ ଚଲହିଂ ରଘୁରାଊ। କହହୁ ସମୁଝି ସୋଇ କରିଅ ଉପାଊ ॥
ସବ ସାଦର ସୁନି ମୁନିବର ବାନୀ। ନଯ ପରମାରଥ ସ୍ଵାରଥ ସାନୀ ॥
ଉତରୁ ନ ଆଵ ଲୋଗ ଭଏ ଭୋରେ। ତବ ସିରୁ ନାଇ ଭରତ କର ଜୋରେ ॥
ଭାନୁବଂସ ଭଏ ଭୂପ ଘନେରେ। ଅଧିକ ଏକ ତେଂ ଏକ ବଡେରେ ॥
ଜନମୁ ହେତୁ ସବ କହଁ ପିତୁ ମାତା। କରମ ସୁଭାସୁଭ ଦେଇ ବିଧାତା ॥
ଦଲି ଦୁଖ ସଜଇ ସକଲ କଲ୍ଯାନା। ଅସ ଅସୀସ ରାଉରି ଜଗୁ ଜାନା ॥
ସୋ ଗୋସାଇଁ ବିଧି ଗତି ଜେହିଂ ଛେଂକୀ। ସକଇ କୋ ଟାରି ଟେକ ଜୋ ଟେକୀ ॥

ଦୋ. ବୂଝିଅ ମୋହି ଉପାଉ ଅବ ସୋ ସବ ମୋର ଅଭାଗୁ।
ସୁନି ସନେହମଯ ବଚନ ଗୁର ଉର ଉମଗା ଅନୁରାଗୁ ॥ ୨୫୫ ॥
ତାତ ବାତ ଫୁରି ରାମ କୃପାହୀଂ। ରାମ ବିମୁଖ ସିଧି ସପନେହୁଁ ନାହୀଂ ॥
ସକୁଚଉଁ ତାତ କହତ ଏକ ବାତା। ଅରଧ ତଜହିଂ ବୁଧ ସରବସ ଜାତା ॥
ତୁମ୍ହ କାନନ ଗଵନହୁ ଦୋଉ ଭାଈ। ଫେରିଅହିଂ ଲଖନ ସୀଯ ରଘୁରାଈ ॥
ସୁନି ସୁବଚନ ହରଷେ ଦୋଉ ଭ୍ରାତା। ଭେ ପ୍ରମୋଦ ପରିପୂରନ ଗାତା ॥
ମନ ପ୍ରସନ୍ନ ତନ ତେଜୁ ବିରାଜା। ଜନୁ ଜିଯ ରାଉ ରାମୁ ଭଏ ରାଜା ॥
ବହୁତ ଲାଭ ଲୋଗନ୍ହ ଲଘୁ ହାନୀ। ସମ ଦୁଖ ସୁଖ ସବ ରୋଵହିଂ ରାନୀ ॥
କହହିଂ ଭରତୁ ମୁନି କହା ସୋ କୀନ୍ହେ। ଫଲୁ ଜଗ ଜୀଵନ୍ହ ଅଭିମତ ଦୀନ୍ହେ ॥
କାନନ କରଉଁ ଜନମ ଭରି ବାସୂ। ଏହିଂ ତେଂ ଅଧିକ ନ ମୋର ସୁପାସୂ ॥

ଦୋ. ଅଁତରଜାମୀ ରାମୁ ସିଯ ତୁମ୍ହ ସରବଗ୍ଯ ସୁଜାନ।
ଜୋ ଫୁର କହହୁ ତ ନାଥ ନିଜ କୀଜିଅ ବଚନୁ ପ୍ରଵାନ ॥ ୨୫୬ ॥
ଭରତ ବଚନ ସୁନି ଦେଖି ସନେହୂ। ସଭା ସହିତ ମୁନି ଭଏ ବିଦେହୂ ॥
ଭରତ ମହା ମହିମା ଜଲରାସୀ। ମୁନି ମତି ଠାଢି ତୀର ଅବଲା ସୀ ॥
ଗା ଚହ ପାର ଜତନୁ ହିଯଁ ହେରା। ପାଵତି ନାଵ ନ ବୋହିତୁ ବେରା ॥
ଔରୁ କରିହି କୋ ଭରତ ବଡାଈ। ସରସୀ ସୀପି କି ସିଂଧୁ ସମାଈ ॥
ଭରତୁ ମୁନିହି ମନ ଭୀତର ଭାଏ। ସହିତ ସମାଜ ରାମ ପହିଁ ଆଏ ॥
ପ୍ରଭୁ ପ୍ରନାମୁ କରି ଦୀନ୍ହ ସୁଆସନୁ। ବୈଠେ ସବ ସୁନି ମୁନି ଅନୁସାସନୁ ॥
ବୋଲେ ମୁନିବରୁ ବଚନ ବିଚାରୀ। ଦେସ କାଲ ଅଵସର ଅନୁହାରୀ ॥
ସୁନହୁ ରାମ ସରବଗ୍ଯ ସୁଜାନା। ଧରମ ନୀତି ଗୁନ ଗ୍ଯାନ ନିଧାନା ॥

ଦୋ. ସବ କେ ଉର ଅଂତର ବସହୁ ଜାନହୁ ଭାଉ କୁଭାଉ।
ପୁରଜନ ଜନନୀ ଭରତ ହିତ ହୋଇ ସୋ କହିଅ ଉପାଉ ॥ ୨୫୭ ॥
ଆରତ କହହିଂ ବିଚାରି ନ କାଊ। ସୂଝ ଜୂଆରିହି ଆପନ ଦାଊ ॥
ସୁନି ମୁନି ବଚନ କହତ ରଘୁରାଊ। ନାଥ ତୁମ୍ହାରେହି ହାଥ ଉପାଊ ॥
ସବ କର ହିତ ରୁଖ ରାଉରି ରାଖେଁ। ଆଯସୁ କିଏଁ ମୁଦିତ ଫୁର ଭାଷେଂ ॥
ପ୍ରଥମ ଜୋ ଆଯସୁ ମୋ କହୁଁ ହୋଈ। ମାଥେଁ ମାନି କରୌ ସିଖ ସୋଈ ॥
ପୁନି ଜେହି କହଁ ଜସ କହବ ଗୋସାଈଁ। ସୋ ସବ ଭାଁତି ଘଟିହି ସେଵକାଈଁ ॥
କହ ମୁନି ରାମ ସତ୍ଯ ତୁମ୍ହ ଭାଷା। ଭରତ ସନେହଁ ବିଚାରୁ ନ ରାଖା ॥
ତେହି ତେଂ କହଉଁ ବହୋରି ବହୋରୀ। ଭରତ ଭଗତି ବସ ଭଇ ମତି ମୋରୀ ॥
ମୋରେଁ ଜାନ ଭରତ ରୁଚି ରାଖି। ଜୋ କୀଜିଅ ସୋ ସୁଭ ସିଵ ସାଖୀ ॥

ଦୋ. ଭରତ ବିନଯ ସାଦର ସୁନିଅ କରିଅ ବିଚାରୁ ବହୋରି।
କରବ ସାଧୁମତ ଲୋକମତ ନୃପନଯ ନିଗମ ନିଚୋରି ॥ ୨୫୮ ॥
ଗୁରୁ ଅନୁରାଗ ଭରତ ପର ଦେଖୀ। ରାମ ହ୍ଦଯଁ ଆନଂଦୁ ବିସେଷୀ ॥
ଭରତହି ଧରମ ଧୁରଂଧର ଜାନୀ। ନିଜ ସେଵକ ତନ ମାନସ ବାନୀ ॥
ବୋଲେ ଗୁର ଆଯସ ଅନୁକୂଲା। ବଚନ ମଂଜୁ ମୃଦୁ ମଂଗଲମୂଲା ॥
ନାଥ ସପଥ ପିତୁ ଚରନ ଦୋହାଈ। ଭଯଉ ନ ଭୁଅନ ଭରତ ସମ ଭାଈ ॥
ଜେ ଗୁର ପଦ ଅଂବୁଜ ଅନୁରାଗୀ। ତେ ଲୋକହୁଁ ବେଦହୁଁ ବଡଭାଗୀ ॥
ରାଉର ଜା ପର ଅସ ଅନୁରାଗୂ। କୋ କହି ସକଇ ଭରତ କର ଭାଗୂ ॥
ଲଖି ଲଘୁ ବଂଧୁ ବୁଦ୍ଧି ସକୁଚାଈ। କରତ ବଦନ ପର ଭରତ ବଡାଈ ॥
ଭରତୁ କହହୀଂ ସୋଇ କିଏଁ ଭଲାଈ। ଅସ କହି ରାମ ରହେ ଅରଗାଈ ॥

ଦୋ. ତବ ମୁନି ବୋଲେ ଭରତ ସନ ସବ ସଁକୋଚୁ ତଜି ତାତ।
କୃପାସିଂଧୁ ପ୍ରିଯ ବଂଧୁ ସନ କହହୁ ହୃଦଯ କୈ ବାତ ॥ ୨୫୯ ॥
ସୁନି ମୁନି ବଚନ ରାମ ରୁଖ ପାଈ। ଗୁରୁ ସାହିବ ଅନୁକୂଲ ଅଘାଈ ॥
ଲଖି ଅପନେ ସିର ସବୁ ଛରୁ ଭାରୂ। କହି ନ ସକହିଂ କଛୁ କରହିଂ ବିଚାରୂ ॥
ପୁଲକି ସରୀର ସଭାଁ ଭଏ ଠାଢେଂ। ନୀରଜ ନଯନ ନେହ ଜଲ ବାଢେଂ ॥
କହବ ମୋର ମୁନିନାଥ ନିବାହା। ଏହି ତେଂ ଅଧିକ କହୌଂ ମୈଂ କାହା।
ମୈଂ ଜାନଉଁ ନିଜ ନାଥ ସୁଭାଊ। ଅପରାଧିହୁ ପର କୋହ ନ କାଊ ॥
ମୋ ପର କୃପା ସନେହ ବିସେଷୀ। ଖେଲତ ଖୁନିସ ନ କବହୂଁ ଦେଖୀ ॥
ସିସୁପନ ତେମ ପରିହରେଉଁ ନ ସଂଗୂ। କବହୁଁ ନ କୀନ୍ହ ମୋର ମନ ଭଂଗୂ ॥
ମୈଂ ପ୍ରଭୁ କୃପା ରୀତି ଜିଯଁ ଜୋହୀ। ହାରେହୁଁ ଖେଲ ଜିତାଵହିଂ ମୋହୀ ॥

ଦୋ. ମହୂଁ ସନେହ ସକୋଚ ବସ ସନମୁଖ କହୀ ନ ବୈନ।
ଦରସନ ତୃପିତ ନ ଆଜୁ ଲଗି ପେମ ପିଆସେ ନୈନ ॥ ୨୬୦ ॥
ବିଧି ନ ସକେଉ ସହି ମୋର ଦୁଲାରା। ନୀଚ ବୀଚୁ ଜନନୀ ମିସ ପାରା।
ଯହଉ କହତ ମୋହି ଆଜୁ ନ ସୋଭା। ଅପନୀଂ ସମୁଝି ସାଧୁ ସୁଚି କୋ ଭା ॥
ମାତୁ ମଂଦି ମୈଂ ସାଧୁ ସୁଚାଲୀ। ଉର ଅସ ଆନତ କୋଟି କୁଚାଲୀ ॥
ଫରଇ କି କୋଦଵ ବାଲି ସୁସାଲୀ। ମୁକୁତା ପ୍ରସଵ କି ସଂବୁକ କାଲୀ ॥
ସପନେହୁଁ ଦୋସକ ଲେସୁ ନ କାହୂ। ମୋର ଅଭାଗ ଉଦଧି ଅଵଗାହୂ ॥
ବିନୁ ସମୁଝେଂ ନିଜ ଅଘ ପରିପାକୂ। ଜାରିଉଁ ଜାଯଁ ଜନନି କହି କାକୂ ॥
ହୃଦଯଁ ହେରି ହାରେଉଁ ସବ ଓରା। ଏକହି ଭାଁତି ଭଲେହିଂ ଭଲ ମୋରା ॥
ଗୁର ଗୋସାଇଁ ସାହିବ ସିଯ ରାମୂ। ଲାଗତ ମୋହି ନୀକ ପରିନାମୂ ॥

ଦୋ. ସାଧୁ ସଭା ଗୁର ପ୍ରଭୁ ନିକଟ କହଉଁ ସୁଥଲ ସତି ଭାଉ।
ପ୍ରେମ ପ୍ରପଂଚୁ କି ଝୂଠ ଫୁର ଜାନହିଂ ମୁନି ରଘୁରାଉ ॥ ୨୬୧ ॥
ଭୂପତି ମରନ ପେମ ପନୁ ରାଖୀ। ଜନନୀ କୁମତି ଜଗତୁ ସବୁ ସାଖୀ ॥
ଦେଖି ନ ଜାହି ବିକଲ ମହତାରୀ। ଜରହିଂ ଦୁସହ ଜର ପୁର ନର ନାରୀ ॥
ମହୀଂ ସକଲ ଅନରଥ କର ମୂଲା। ସୋ ସୁନି ସମୁଝି ସହିଉଁ ସବ ସୂଲା ॥
ସୁନି ବନ ଗଵନୁ କୀନ୍ହ ରଘୁନାଥା। କରି ମୁନି ବେଷ ଲଖନ ସିଯ ସାଥା ॥
ବିନୁ ପାନହିନ୍ହ ପଯାଦେହି ପାଏଁ। ସଂକରୁ ସାଖି ରହେଉଁ ଏହି ଘାଏଁ ॥
ବହୁରି ନିହାର ନିଷାଦ ସନେହୂ। କୁଲିସ କଠିନ ଉର ଭଯଉ ନ ବେହୂ ॥
ଅବ ସବୁ ଆଁଖିନ୍ହ ଦେଖେଉଁ ଆଈ। ଜିଅତ ଜୀଵ ଜଡ ସବଇ ସହାଈ ॥
ଜିନ୍ହହି ନିରଖି ମଗ ସାଁପିନି ବୀଛୀ। ତଜହିଂ ବିଷମ ବିଷୁ ତାମସ ତୀଛୀ ॥

ଦୋ. ତେଇ ରଘୁନଂଦନୁ ଲଖନୁ ସିଯ ଅନହିତ ଲାଗେ ଜାହି।
ତାସୁ ତନଯ ତଜି ଦୁସହ ଦୁଖ ଦୈଉ ସହାଵଇ କାହି ॥ ୨୬୨ ॥
ସୁନି ଅତି ବିକଲ ଭରତ ବର ବାନୀ। ଆରତି ପ୍ରୀତି ବିନଯ ନଯ ସାନୀ ॥
ସୋକ ମଗନ ସବ ସଭାଁ ଖଭାରୂ। ମନହୁଁ କମଲ ବନ ପରେଉ ତୁସାରୂ ॥
କହି ଅନେକ ବିଧି କଥା ପୁରାନୀ। ଭରତ ପ୍ରବୋଧୁ କୀନ୍ହ ମୁନି ଗ୍ଯାନୀ ॥
ବୋଲେ ଉଚିତ ବଚନ ରଘୁନଂଦୂ। ଦିନକର କୁଲ କୈରଵ ବନ ଚଂଦୂ ॥
ତାତ ଜାଁଯ ଜିଯଁ କରହୁ ଗଲାନୀ। ଈସ ଅଧୀନ ଜୀଵ ଗତି ଜାନୀ ॥
ତୀନି କାଲ ତିଭୁଅନ ମତ ମୋରେଂ। ପୁନ୍ଯସିଲୋକ ତାତ ତର ତୋରେ ॥
ଉର ଆନତ ତୁମ୍ହ ପର କୁଟିଲାଈ। ଜାଇ ଲୋକୁ ପରଲୋକୁ ନସାଈ ॥
ଦୋସୁ ଦେହିଂ ଜନନିହି ଜଡ ତେଈ। ଜିନ୍ହ ଗୁର ସାଧୁ ସଭା ନହିଂ ସେଈ ॥

ଦୋ. ମିଟିହହିଂ ପାପ ପ୍ରପଂଚ ସବ ଅଖିଲ ଅମଂଗଲ ଭାର।
ଲୋକ ସୁଜସୁ ପରଲୋକ ସୁଖୁ ସୁମିରତ ନାମୁ ତୁମ୍ହାର ॥ ୨୬୩ ॥
କହଉଁ ସୁଭାଉ ସତ୍ଯ ସିଵ ସାଖୀ। ଭରତ ଭୂମି ରହ ରାଉରି ରାଖୀ ॥
ତାତ କୁତରକ କରହୁ ଜନି ଜାଏଁ। ବୈର ପେମ ନହି ଦୁରଇ ଦୁରାଏଁ ॥
ମୁନି ଗନ ନିକଟ ବିହଗ ମୃଗ ଜାହୀଂ। ବାଧକ ବଧିକ ବିଲୋକି ପରାହୀଂ ॥
ହିତ ଅନହିତ ପସୁ ପଚ୍ଛିଉ ଜାନା। ମାନୁଷ ତନୁ ଗୁନ ଗ୍ଯାନ ନିଧାନା ॥
ତାତ ତୁମ୍ହହି ମୈଂ ଜାନଉଁ ନୀକେଂ। କରୌଂ କାହ ଅସମଂଜସ ଜୀକେଂ ॥
ରାଖେଉ ରାଯଁ ସତ୍ଯ ମୋହି ତ୍ଯାଗୀ। ତନୁ ପରିହରେଉ ପେମ ପନ ଲାଗୀ ॥
ତାସୁ ବଚନ ମେଟତ ମନ ସୋଚୂ। ତେହି ତେଂ ଅଧିକ ତୁମ୍ହାର ସଁକୋଚୂ ॥
ତା ପର ଗୁର ମୋହି ଆଯସୁ ଦୀନ୍ହା। ଅଵସି ଜୋ କହହୁ ଚହଉଁ ସୋଇ କୀନ୍ହା ॥

ଦୋ. ମନୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ସକୁଚ ତଜି କହହୁ କରୌଂ ସୋଇ ଆଜୁ।
ସତ୍ଯସଂଧ ରଘୁବର ବଚନ ସୁନି ଭା ସୁଖୀ ସମାଜୁ ॥ ୨୬୪ ॥
ସୁର ଗନ ସହିତ ସଭଯ ସୁରରାଜୂ। ସୋଚହିଂ ଚାହତ ହୋନ ଅକାଜୂ ॥
ବନତ ଉପାଉ କରତ କଛୁ ନାହୀଂ। ରାମ ସରନ ସବ ଗେ ମନ ମାହୀଂ ॥
ବହୁରି ବିଚାରି ପରସ୍ପର କହହୀଂ। ରଘୁପତି ଭଗତ ଭଗତି ବସ ଅହହୀଂ।
ସୁଧି କରି ଅଂବରୀଷ ଦୁରବାସା। ଭେ ସୁର ସୁରପତି ନିପଟ ନିରାସା ॥
ସହେ ସୁରନ୍ହ ବହୁ କାଲ ବିଷାଦା। ନରହରି କିଏ ପ୍ରଗଟ ପ୍ରହଲାଦା ॥
ଲଗି ଲଗି କାନ କହହିଂ ଧୁନି ମାଥା। ଅବ ସୁର କାଜ ଭରତ କେ ହାଥା ॥
ଆନ ଉପାଉ ନ ଦେଖିଅ ଦେଵା। ମାନତ ରାମୁ ସୁସେଵକ ସେଵା ॥
ହିଯଁ ସପେମ ସୁମିରହୁ ସବ ଭରତହି। ନିଜ ଗୁନ ସୀଲ ରାମ ବସ କରତହି ॥

ଦୋ. ସୁନି ସୁର ମତ ସୁରଗୁର କହେଉ ଭଲ ତୁମ୍ହାର ବଡ ଭାଗୁ।
ସକଲ ସୁମଂଗଲ ମୂଲ ଜଗ ଭରତ ଚରନ ଅନୁରାଗୁ ॥ ୨୬୫ ॥
ସୀତାପତି ସେଵକ ସେଵକାଈ। କାମଧେନୁ ସଯ ସରିସ ସୁହାଈ ॥
ଭରତ ଭଗତି ତୁମ୍ହରେଂ ମନ ଆଈ। ତଜହୁ ସୋଚୁ ବିଧି ବାତ ବନାଈ ॥
ଦେଖୁ ଦେଵପତି ଭରତ ପ୍ରଭାଊ। ସହଜ ସୁଭାଯଁ ବିବସ ରଘୁରାଊ ॥
ମନ ଥିର କରହୁ ଦେଵ ଡରୁ ନାହୀଂ। ଭରତହି ଜାନି ରାମ ପରିଛାହୀଂ ॥
ସୁନୋ ସୁରଗୁର ସୁର ସଂମତ ସୋଚୂ। ଅଂତରଜାମୀ ପ୍ରଭୁହି ସକୋଚୂ ॥
ନିଜ ସିର ଭାରୁ ଭରତ ଜିଯଁ ଜାନା। କରତ କୋଟି ବିଧି ଉର ଅନୁମାନା ॥
କରି ବିଚାରୁ ମନ ଦୀନ୍ହୀ ଠୀକା। ରାମ ରଜାଯସ ଆପନ ନୀକା ॥
ନିଜ ପନ ତଜି ରାଖେଉ ପନୁ ମୋରା। ଛୋହୁ ସନେହୁ କୀନ୍ହ ନହିଂ ଥୋରା ॥

ଦୋ. କୀନ୍ହ ଅନୁଗ୍ରହ ଅମିତ ଅତି ସବ ବିଧି ସୀତାନାଥ।
କରି ପ୍ରନାମୁ ବୋଲେ ଭରତୁ ଜୋରି ଜଲଜ ଜୁଗ ହାଥ ॥ ୨୬୬ ॥
କହୌଂ କହାଵୌଂ କା ଅବ ସ୍ଵାମୀ। କୃପା ଅଂବୁନିଧି ଅଂତରଜାମୀ ॥
ଗୁର ପ୍ରସନ୍ନ ସାହିବ ଅନୁକୂଲା। ମିଟୀ ମଲିନ ମନ କଲପିତ ସୂଲା ॥
ଅପଡର ଡରେଉଁ ନ ସୋଚ ସମୂଲେଂ। ରବିହି ନ ଦୋସୁ ଦେଵ ଦିସି ଭୂଲେଂ ॥
ମୋର ଅଭାଗୁ ମାତୁ କୁଟିଲାଈ। ବିଧି ଗତି ବିଷମ କାଲ କଠିନାଈ ॥
ପାଉ ରୋଽପି ସବ ମିଲି ମୋହି ଘାଲା। ପ୍ରନତପାଲ ପନ ଆପନ ପାଲା ॥
ଯହ ନଇ ରୀତି ନ ରାଉରି ହୋଈ। ଲୋକହୁଁ ବେଦ ବିଦିତ ନହିଂ ଗୋଈ ॥
ଜଗୁ ଅନଭଲ ଭଲ ଏକୁ ଗୋସାଈଂ। କହିଅ ହୋଇ ଭଲ କାସୁ ଭଲାଈଂ ॥
ଦେଉ ଦେଵତରୁ ସରିସ ସୁଭାଊ। ସନମୁଖ ବିମୁଖ ନ କାହୁହି କାଊ ॥

ଦୋ. ଜାଇ ନିକଟ ପହିଚାନି ତରୁ ଛାହଁ ସମନି ସବ ସୋଚ।
ମାଗତ ଅଭିମତ ପାଵ ଜଗ ରାଉ ରଂକୁ ଭଲ ପୋଚ ॥ ୨୬୭ ॥
ଲଖି ସବ ବିଧି ଗୁର ସ୍ଵାମି ସନେହୂ। ମିଟେଉ ଛୋଭୁ ନହିଂ ମନ ସଂଦେହୂ ॥
ଅବ କରୁନାକର କୀଜିଅ ସୋଈ। ଜନ ହିତ ପ୍ରଭୁ ଚିତ ଛୋଭୁ ନ ହୋଈ ॥
ଜୋ ସେଵକୁ ସାହିବହି ସଁକୋଚୀ। ନିଜ ହିତ ଚହଇ ତାସୁ ମତି ପୋଚୀ ॥
ସେଵକ ହିତ ସାହିବ ସେଵକାଈ। କରୈ ସକଲ ସୁଖ ଲୋଭ ବିହାଈ ॥
ସ୍ଵାରଥୁ ନାଥ ଫିରେଂ ସବହୀ କା। କିଏଁ ରଜାଇ କୋଟି ବିଧି ନୀକା ॥
ଯହ ସ୍ଵାରଥ ପରମାରଥ ସାରୁ। ସକଲ ସୁକୃତ ଫଲ ସୁଗତି ସିଂଗାରୁ ॥
ଦେଵ ଏକ ବିନତୀ ସୁନି ମୋରୀ। ଉଚିତ ହୋଇ ତସ କରବ ବହୋରୀ ॥
ତିଲକ ସମାଜୁ ସାଜି ସବୁ ଆନା। କରିଅ ସୁଫଲ ପ୍ରଭୁ ଜୌଂ ମନୁ ମାନା ॥

ଦୋ. ସାନୁଜ ପଠଇଅ ମୋହି ବନ କୀଜିଅ ସବହି ସନାଥ।
ନତରୁ ଫେରିଅହିଂ ବଂଧୁ ଦୋଉ ନାଥ ଚଲୌଂ ମୈଂ ସାଥ ॥ ୨୬୮ ॥
ନତରୁ ଜାହିଂ ବନ ତୀନିଉ ଭାଈ। ବହୁରିଅ ସୀଯ ସହିତ ରଘୁରାଈ ॥
ଜେହି ବିଧି ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ମନ ହୋଈ। କରୁନା ସାଗର କୀଜିଅ ସୋଈ ॥
ଦେଵଁ ଦୀନ୍ହ ସବୁ ମୋହି ଅଭାରୁ। ମୋରେଂ ନୀତି ନ ଧରମ ବିଚାରୁ ॥
କହଉଁ ବଚନ ସବ ସ୍ଵାରଥ ହେତୂ। ରହତ ନ ଆରତ କେଂ ଚିତ ଚେତୂ ॥
ଉତରୁ ଦେଇ ସୁନି ସ୍ଵାମି ରଜାଈ। ସୋ ସେଵକୁ ଲଖି ଲାଜ ଲଜାଈ ॥
ଅସ ମୈଂ ଅଵଗୁନ ଉଦଧି ଅଗାଧୂ। ସ୍ଵାମି ସନେହଁ ସରାହତ ସାଧୂ ॥
ଅବ କୃପାଲ ମୋହି ସୋ ମତ ଭାଵା। ସକୁଚ ସ୍ଵାମି ମନ ଜାଇଁ ନ ପାଵା ॥
ପ୍ରଭୁ ପଦ ସପଥ କହଉଁ ସତି ଭାଊ। ଜଗ ମଂଗଲ ହିତ ଏକ ଉପାଊ ॥

ଦୋ. ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ମନ ସକୁଚ ତଜି ଜୋ ଜେହି ଆଯସୁ ଦେବ।
ସୋ ସିର ଧରି ଧରି କରିହି ସବୁ ମିଟିହି ଅନଟ ଅଵରେବ ॥ ୨୬୯ ॥
ଭରତ ବଚନ ସୁଚି ସୁନି ସୁର ହରଷେ। ସାଧୁ ସରାହି ସୁମନ ସୁର ବରଷେ ॥
ଅସମଂଜସ ବସ ଅଵଧ ନେଵାସୀ। ପ୍ରମୁଦିତ ମନ ତାପସ ବନବାସୀ ॥
ଚୁପହିଂ ରହେ ରଘୁନାଥ ସଁକୋଚୀ। ପ୍ରଭୁ ଗତି ଦେଖି ସଭା ସବ ସୋଚୀ ॥
ଜନକ ଦୂତ ତେହି ଅଵସର ଆଏ। ମୁନି ବସିଷ୍ଠଁ ସୁନି ବେଗି ବୋଲାଏ ॥
କରି ପ୍ରନାମ ତିନ୍ହ ରାମୁ ନିହାରେ। ବେଷୁ ଦେଖି ଭଏ ନିପଟ ଦୁଖାରେ ॥
ଦୂତନ୍ହ ମୁନିବର ବୂଝୀ ବାତା। କହହୁ ବିଦେହ ଭୂପ କୁସଲାତା ॥
ସୁନି ସକୁଚାଇ ନାଇ ମହି ମାଥା। ବୋଲେ ଚର ବର ଜୋରେଂ ହାଥା ॥
ବୂଝବ ରାଉର ସାଦର ସାଈଂ। କୁସଲ ହେତୁ ସୋ ଭଯଉ ଗୋସାଈଂ ॥

ଦୋ. ନାହି ତ କୋସଲ ନାଥ କେଂ ସାଥ କୁସଲ ଗଇ ନାଥ।
ମିଥିଲା ଅଵଧ ବିସେଷ ତେଂ ଜଗୁ ସବ ଭଯଉ ଅନାଥ ॥ ୨୭୦ ॥
କୋସଲପତି ଗତି ସୁନି ଜନକୌରା। ଭେ ସବ ଲୋକ ସୋକ ବସ ବୌରା ॥
ଜେହିଂ ଦେଖେ ତେହି ସମଯ ବିଦେହୂ। ନାମୁ ସତ୍ଯ ଅସ ଲାଗ ନ କେହୂ ॥
ରାନି କୁଚାଲି ସୁନତ ନରପାଲହି। ସୂଝ ନ କଛୁ ଜସ ମନି ବିନୁ ବ୍ଯାଲହି ॥
ଭରତ ରାଜ ରଘୁବର ବନବାସୂ। ଭା ମିଥିଲେସହି ହୃଦଯଁ ହରାଁସୂ ॥
ନୃପ ବୂଝେ ବୁଧ ସଚିଵ ସମାଜୂ। କହହୁ ବିଚାରି ଉଚିତ କା ଆଜୂ ॥
ସମୁଝି ଅଵଧ ଅସମଂଜସ ଦୋଊ। ଚଲିଅ କି ରହିଅ ନ କହ କଛୁ କୋଊ ॥
ନୃପହି ଧୀର ଧରି ହୃଦଯଁ ବିଚାରୀ। ପଠଏ ଅଵଧ ଚତୁର ଚର ଚାରୀ ॥
ବୂଝି ଭରତ ସତି ଭାଉ କୁଭାଊ। ଆଏହୁ ବେଗି ନ ହୋଇ ଲଖାଊ ॥

ଦୋ. ଗଏ ଅଵଧ ଚର ଭରତ ଗତି ବୂଝି ଦେଖି କରତୂତି।
ଚଲେ ଚିତ୍ରକୂଟହି ଭରତୁ ଚାର ଚଲେ ତେରହୂତି ॥ ୨୭୧ ॥
ଦୂତନ୍ହ ଆଇ ଭରତ କଇ କରନୀ। ଜନକ ସମାଜ ଜଥାମତି ବରନୀ ॥
ସୁନି ଗୁର ପରିଜନ ସଚିଵ ମହୀପତି। ଭେ ସବ ସୋଚ ସନେହଁ ବିକଲ ଅତି ॥
ଧରି ଧୀରଜୁ କରି ଭରତ ବଡାଈ। ଲିଏ ସୁଭଟ ସାହନୀ ବୋଲାଈ ॥
ଘର ପୁର ଦେସ ରାଖି ରଖଵାରେ। ହଯ ଗଯ ରଥ ବହୁ ଜାନ ସଁଵାରେ ॥
ଦୁଘରୀ ସାଧି ଚଲେ ତତକାଲା। କିଏ ବିଶ୍ରାମୁ ନ ମଗ ମହୀପାଲା ॥
ଭୋରହିଂ ଆଜୁ ନହାଇ ପ୍ରଯାଗା। ଚଲେ ଜମୁନ ଉତରନ ସବୁ ଲାଗା ॥
ଖବରି ଲେନ ହମ ପଠଏ ନାଥା। ତିନ୍ହ କହି ଅସ ମହି ନାଯଉ ମାଥା ॥
ସାଥ କିରାତ ଛ ସାତକ ଦୀନ୍ହେ। ମୁନିବର ତୁରତ ବିଦା ଚର କୀନ୍ହେ ॥

ଦୋ. ସୁନତ ଜନକ ଆଗଵନୁ ସବୁ ହରଷେଉ ଅଵଧ ସମାଜୁ।
ରଘୁନଂଦନହି ସକୋଚୁ ବଡ ସୋଚ ବିବସ ସୁରରାଜୁ ॥ ୨୭୨ ॥
ଗରଇ ଗଲାନି କୁଟିଲ କୈକେଈ। କାହି କହୈ କେହି ଦୂଷନୁ ଦେଈ ॥
ଅସ ମନ ଆନି ମୁଦିତ ନର ନାରୀ। ଭଯଉ ବହୋରି ରହବ ଦିନ ଚାରୀ ॥
ଏହି ପ୍ରକାର ଗତ ବାସର ସୋଊ। ପ୍ରାତ ନହାନ ଲାଗ ସବୁ କୋଊ ॥
କରି ମଜ୍ଜନୁ ପୂଜହିଂ ନର ନାରୀ। ଗନପ ଗୌରି ତିପୁରାରି ତମାରୀ ॥
ରମା ରମନ ପଦ ବଂଦି ବହୋରୀ। ବିନଵହିଂ ଅଂଜୁଲି ଅଂଚଲ ଜୋରୀ ॥
ରାଜା ରାମୁ ଜାନକୀ ରାନୀ। ଆନଁଦ ଅଵଧି ଅଵଧ ରଜଧାନୀ ॥
ସୁବସ ବସଉ ଫିରି ସହିତ ସମାଜା। ଭରତହି ରାମୁ କରହୁଁ ଜୁବରାଜା ॥
ଏହି ସୁଖ ସୁଧାଁ ସୀଂଚୀ ସବ କାହୂ। ଦେଵ ଦେହୁ ଜଗ ଜୀଵନ ଲାହୂ ॥

ଦୋ. ଗୁର ସମାଜ ଭାଇନ୍ହ ସହିତ ରାମ ରାଜୁ ପୁର ହୋଉ।
ଅଛତ ରାମ ରାଜା ଅଵଧ ମରିଅ ମାଗ ସବୁ କୋଉ ॥ ୨୭୩ ॥
ସୁନି ସନେହମଯ ପୁରଜନ ବାନୀ। ନିଂଦହିଂ ଜୋଗ ବିରତି ମୁନି ଗ୍ଯାନୀ ॥
ଏହି ବିଧି ନିତ୍ଯକରମ କରି ପୁରଜନ। ରାମହି କରହିଂ ପ୍ରନାମ ପୁଲକି ତନ ॥
ଊଁଚ ନୀଚ ମଧ୍ଯମ ନର ନାରୀ। ଲହହିଂ ଦରସୁ ନିଜ ନିଜ ଅନୁହାରୀ ॥
ସାଵଧାନ ସବହୀ ସନମାନହିଂ। ସକଲ ସରାହତ କୃପାନିଧାନହିଂ ॥
ଲରିକାଇହି ତେ ରଘୁବର ବାନୀ। ପାଲତ ନୀତି ପ୍ରୀତି ପହିଚାନୀ ॥
ସୀଲ ସକୋଚ ସିଂଧୁ ରଘୁରାଊ। ସୁମୁଖ ସୁଲୋଚନ ସରଲ ସୁଭାଊ ॥
କହତ ରାମ ଗୁନ ଗନ ଅନୁରାଗେ। ସବ ନିଜ ଭାଗ ସରାହନ ଲାଗେ ॥
ହମ ସମ ପୁନ୍ଯ ପୁଂଜ ଜଗ ଥୋରେ। ଜିନ୍ହହି ରାମୁ ଜାନତ କରି ମୋରେ ॥

ଦୋ. ପ୍ରେମ ମଗନ ତେହି ସମଯ ସବ ସୁନି ଆଵତ ମିଥିଲେସୁ।
ସହିତ ସଭା ସଂଭ୍ରମ ଉଠେଉ ରବିକୁଲ କମଲ ଦିନେସୁ ॥ ୨୭୪ ॥
ଭାଇ ସଚିଵ ଗୁର ପୁରଜନ ସାଥା। ଆଗେଂ ଗଵନୁ କୀନ୍ହ ରଘୁନାଥା ॥
ଗିରିବରୁ ଦୀଖ ଜନକପତି ଜବହୀଂ। କରି ପ୍ରନାମ ରଥ ତ୍ଯାଗେଉ ତବହୀଂ ॥
ରାମ ଦରସ ଲାଲସା ଉଛାହୂ। ପଥ ଶ୍ରମ ଲେସୁ କଲେସୁ ନ କାହୂ ॥
ମନ ତହଁ ଜହଁ ରଘୁବର ବୈଦେହୀ। ବିନୁ ମନ ତନ ଦୁଖ ସୁଖ ସୁଧି କେହୀ ॥
ଆଵତ ଜନକୁ ଚଲେ ଏହି ଭାଁତୀ। ସହିତ ସମାଜ ପ୍ରେମ ମତି ମାତୀ ॥
ଆଏ ନିକଟ ଦେଖି ଅନୁରାଗେ। ସାଦର ମିଲନ ପରସପର ଲାଗେ ॥
ଲଗେ ଜନକ ମୁନିଜନ ପଦ ବଂଦନ। ରିଷିନ୍ହ ପ୍ରନାମୁ କୀନ୍ହ ରଘୁନଂଦନ ॥
ଭାଇନ୍ହ ସହିତ ରାମୁ ମିଲି ରାଜହି। ଚଲେ ଲଵାଇ ସମେତ ସମାଜହି ॥

ଦୋ. ଆଶ୍ରମ ସାଗର ସାଂତ ରସ ପୂରନ ପାଵନ ପାଥୁ।
ସେନ ମନହୁଁ କରୁନା ସରିତ ଲିଏଁ ଜାହିଂ ରଘୁନାଥୁ ॥ ୨୭୫ ॥
ବୋରତି ଗ୍ଯାନ ବିରାଗ କରାରେ। ବଚନ ସସୋକ ମିଲତ ନଦ ନାରେ ॥
ସୋଚ ଉସାସ ସମୀର ତଂରଗା। ଧୀରଜ ତଟ ତରୁବର କର ଭଂଗା ॥
ବିଷମ ବିଷାଦ ତୋରାଵତି ଧାରା। ଭଯ ଭ୍ରମ ଭଵଁର ଅବର୍ତ ଅପାରା ॥
କେଵଟ ବୁଧ ବିଦ୍ଯା ବଡି ନାଵା। ସକହିଂ ନ ଖେଇ ଐକ ନହିଂ ଆଵା ॥
ବନଚର କୋଲ କିରାତ ବିଚାରେ। ଥକେ ବିଲୋକି ପଥିକ ହିଯଁ ହାରେ ॥
ଆଶ୍ରମ ଉଦଧି ମିଲୀ ଜବ ଜାଈ। ମନହୁଁ ଉଠେଉ ଅଂବୁଧି ଅକୁଲାଈ ॥
ସୋକ ବିକଲ ଦୋଉ ରାଜ ସମାଜା। ରହା ନ ଗ୍ଯାନୁ ନ ଧୀରଜୁ ଲାଜା ॥
ଭୂପ ରୂପ ଗୁନ ସୀଲ ସରାହୀ। ରୋଵହିଂ ସୋକ ସିଂଧୁ ଅଵଗାହୀ ॥

ଛଂ. ଅଵଗାହି ସୋକ ସମୁଦ୍ର ସୋଚହିଂ ନାରି ନର ବ୍ଯାକୁଲ ମହା।
ଦୈ ଦୋଷ ସକଲ ସରୋଷ ବୋଲହିଂ ବାମ ବିଧି କୀନ୍ହୋ କହା ॥
ସୁର ସିଦ୍ଧ ତାପସ ଜୋଗିଜନ ମୁନି ଦେଖି ଦସା ବିଦେହ କୀ।
ତୁଲସୀ ନ ସମରଥୁ କୋଉ ଜୋ ତରି ସକୈ ସରିତ ସନେହ କୀ ॥

ସୋ. କିଏ ଅମିତ ଉପଦେସ ଜହଁ ତହଁ ଲୋଗନ୍ହ ମୁନିବରନ୍ହ।
ଧୀରଜୁ ଧରିଅ ନରେସ କହେଉ ବସିଷ୍ଠ ବିଦେହ ସନ ॥ ୨୭୬ ॥
ଜାସୁ ଗ୍ଯାନୁ ରବି ଭଵ ନିସି ନାସା। ବଚନ କିରନ ମୁନି କମଲ ବିକାସା ॥
ତେହି କି ମୋହ ମମତା ନିଅରାଈ। ଯହ ସିଯ ରାମ ସନେହ ବଡାଈ ॥
ବିଷଈ ସାଧକ ସିଦ୍ଧ ସଯାନେ। ତ୍ରିବିଧ ଜୀଵ ଜଗ ବେଦ ବଖାନେ ॥
ରାମ ସନେହ ସରସ ମନ ଜାସୂ। ସାଧୁ ସଭାଁ ବଡ ଆଦର ତାସୂ ॥
ସୋହ ନ ରାମ ପେମ ବିନୁ ଗ୍ଯାନୂ। କରନଧାର ବିନୁ ଜିମି ଜଲଜାନୂ ॥
ମୁନି ବହୁବିଧି ବିଦେହୁ ସମୁଝାଏ। ରାମଘାଟ ସବ ଲୋଗ ନହାଏ ॥
ସକଲ ସୋକ ସଂକୁଲ ନର ନାରୀ। ସୋ ବାସରୁ ବୀତେଉ ବିନୁ ବାରୀ ॥
ପସୁ ଖଗ ମୃଗନ୍ହ ନ କୀନ୍ହ ଅହାରୂ। ପ୍ରିଯ ପରିଜନ କର କୌନ ବିଚାରୂ ॥

ଦୋ. ଦୋଉ ସମାଜ ନିମିରାଜୁ ରଘୁରାଜୁ ନହାନେ ପ୍ରାତ।
ବୈଠେ ସବ ବଟ ବିଟପ ତର ମନ ମଲୀନ କୃସ ଗାତ ॥ ୨୭୭ ॥
ଜେ ମହିସୁର ଦସରଥ ପୁର ବାସୀ। ଜେ ମିଥିଲାପତି ନଗର ନିଵାସୀ ॥
ହଂସ ବଂସ ଗୁର ଜନକ ପୁରୋଧା। ଜିନ୍ହ ଜଗ ମଗୁ ପରମାରଥୁ ସୋଧା ॥
ଲଗେ କହନ ଉପଦେସ ଅନେକା। ସହିତ ଧରମ ନଯ ବିରତି ବିବେକା ॥
କୌସିକ କହି କହି କଥା ପୁରାନୀଂ। ସମୁଝାଈ ସବ ସଭା ସୁବାନୀଂ ॥
ତବ ରଘୁନାଥ କୋସିକହି କହେଊ। ନାଥ କାଲି ଜଲ ବିନୁ ସବୁ ରହେଊ ॥
ମୁନି କହ ଉଚିତ କହତ ରଘୁରାଈ। ଗଯଉ ବୀତି ଦିନ ପହର ଅଢାଈ ॥
ରିଷି ରୁଖ ଲଖି କହ ତେରହୁତିରାଜୂ। ଇହାଁ ଉଚିତ ନହିଂ ଅସନ ଅନାଜୂ ॥
କହା ଭୂପ ଭଲ ସବହି ସୋହାନା। ପାଇ ରଜାଯସୁ ଚଲେ ନହାନା ॥

ଦୋ. ତେହି ଅଵସର ଫଲ ଫୂଲ ଦଲ ମୂଲ ଅନେକ ପ୍ରକାର।
ଲଇ ଆଏ ବନଚର ବିପୁଲ ଭରି ଭରି କାଁଵରି ଭାର ॥ ୨୭୮ ॥
କାମଦ ମେ ଗିରି ରାମ ପ୍ରସାଦା। ଅଵଲୋକତ ଅପହରତ ବିଷାଦା ॥
ସର ସରିତା ବନ ଭୂମି ବିଭାଗା। ଜନୁ ଉମଗତ ଆନଁଦ ଅନୁରାଗା ॥
ବେଲି ବିଟପ ସବ ସଫଲ ସଫୂଲା। ବୋଲତ ଖଗ ମୃଗ ଅଲି ଅନୁକୂଲା ॥
ତେହି ଅଵସର ବନ ଅଧିକ ଉଛାହୂ। ତ୍ରିବିଧ ସମୀର ସୁଖଦ ସବ କାହୂ ॥
ଜାଇ ନ ବରନି ମନୋହରତାଈ। ଜନୁ ମହି କରତି ଜନକ ପହୁନାଈ ॥
ତବ ସବ ଲୋଗ ନହାଇ ନହାଈ। ରାମ ଜନକ ମୁନି ଆଯସୁ ପାଈ ॥
ଦେଖି ଦେଖି ତରୁବର ଅନୁରାଗେ। ଜହଁ ତହଁ ପୁରଜନ ଉତରନ ଲାଗେ ॥
ଦଲ ଫଲ ମୂଲ କଂଦ ବିଧି ନାନା। ପାଵନ ସୁଂଦର ସୁଧା ସମାନା ॥

ଦୋ. ସାଦର ସବ କହଁ ରାମଗୁର ପଠଏ ଭରି ଭରି ଭାର।
ପୂଜି ପିତର ସୁର ଅତିଥି ଗୁର ଲଗେ କରନ ଫରହାର ॥ ୨୭୯ ॥
ଏହି ବିଧି ବାସର ବୀତେ ଚାରୀ। ରାମୁ ନିରଖି ନର ନାରି ସୁଖାରୀ ॥
ଦୁହୁ ସମାଜ ଅସି ରୁଚି ମନ ମାହୀଂ। ବିନୁ ସିଯ ରାମ ଫିରବ ଭଲ ନାହୀଂ ॥
ସୀତା ରାମ ସଂଗ ବନବାସୂ। କୋଟି ଅମରପୁର ସରିସ ସୁପାସୂ ॥
ପରିହରି ଲଖନ ରାମୁ ବୈଦେହୀ। ଜେହି ଘରୁ ଭାଵ ବାମ ବିଧି ତେହୀ ॥
ଦାହିନ ଦଇଉ ହୋଇ ଜବ ସବହୀ। ରାମ ସମୀପ ବସିଅ ବନ ତବହୀ ॥
ମଂଦାକିନି ମଜ୍ଜନୁ ତିହୁ କାଲା। ରାମ ଦରସୁ ମୁଦ ମଂଗଲ ମାଲା ॥
ଅଟନୁ ରାମ ଗିରି ବନ ତାପସ ଥଲ। ଅସନୁ ଅମିଅ ସମ କଂଦ ମୂଲ ଫଲ ॥
ସୁଖ ସମେତ ସଂବତ ଦୁଇ ସାତା। ପଲ ସମ ହୋହିଂ ନ ଜନିଅହିଂ ଜାତା ॥

ଦୋ. ଏହି ସୁଖ ଜୋଗ ନ ଲୋଗ ସବ କହହିଂ କହାଁ ଅସ ଭାଗୁ ॥
ସହଜ ସୁଭାଯଁ ସମାଜ ଦୁହୁ ରାମ ଚରନ ଅନୁରାଗୁ ॥ ୨୮୦ ॥
ଏହି ବିଧି ସକଲ ମନୋରଥ କରହୀଂ। ବଚନ ସପ୍ରେମ ସୁନତ ମନ ହରହୀଂ ॥
ସୀଯ ମାତୁ ତେହି ସମଯ ପଠାଈଂ। ଦାସୀଂ ଦେଖି ସୁଅଵସରୁ ଆଈଂ ॥
ସାଵକାସ ସୁନି ସବ ସିଯ ସାସୂ। ଆଯଉ ଜନକରାଜ ରନିଵାସୂ ॥
କୌସଲ୍ଯାଁ ସାଦର ସନମାନୀ। ଆସନ ଦିଏ ସମଯ ସମ ଆନୀ ॥
ସୀଲୁ ସନେହ ସକଲ ଦୁହୁ ଓରା। ଦ୍ରଵହିଂ ଦେଖି ସୁନି କୁଲିସ କଠୋରା ॥
ପୁଲକ ସିଥିଲ ତନ ବାରି ବିଲୋଚନ। ମହି ନଖ ଲିଖନ ଲଗୀଂ ସବ ସୋଚନ ॥
ସବ ସିଯ ରାମ ପ୍ରୀତି କି ସି ମୂରତୀ। ଜନୁ କରୁନା ବହୁ ବେଷ ବିସୂରତି ॥
ସୀଯ ମାତୁ କହ ବିଧି ବୁଧି ବାଁକୀ। ଜୋ ପଯ ଫେନୁ ଫୋର ପବି ଟାଁକୀ ॥

ଦୋ. ସୁନିଅ ସୁଧା ଦେଖିଅହିଂ ଗରଲ ସବ କରତୂତି କରାଲ।
ଜହଁ ତହଁ କାକ ଉଲୂକ ବକ ମାନସ ସକୃତ ମରାଲ ॥ ୨୮୧ ॥
ସୁନି ସସୋଚ କହ ଦେବି ସୁମିତ୍ରା। ବିଧି ଗତି ବଡି ବିପରୀତ ବିଚିତ୍ରା ॥
ଜୋ ସୃଜି ପାଲଇ ହରଇ ବହୋରୀ। ବାଲ କେଲି ସମ ବିଧି ମତି ଭୋରୀ ॥
କୌସଲ୍ଯା କହ ଦୋସୁ ନ କାହୂ। କରମ ବିବସ ଦୁଖ ସୁଖ ଛତି ଲାହୂ ॥
କଠିନ କରମ ଗତି ଜାନ ବିଧାତା। ଜୋ ସୁଭ ଅସୁଭ ସକଲ ଫଲ ଦାତା ॥
ଈସ ରଜାଇ ସୀସ ସବହୀ କେଂ। ଉତପତି ଥିତି ଲଯ ବିଷହୁ ଅମୀ କେଂ ॥
ଦେବି ମୋହ ବସ ସୋଚିଅ ବାଦୀ। ବିଧି ପ୍ରପଂଚୁ ଅସ ଅଚଲ ଅନାଦୀ ॥
ଭୂପତି ଜିଅବ ମରବ ଉର ଆନୀ। ସୋଚିଅ ସଖି ଲଖି ନିଜ ହିତ ହାନୀ ॥
ସୀଯ ମାତୁ କହ ସତ୍ଯ ସୁବାନୀ। ସୁକୃତୀ ଅଵଧି ଅଵଧପତି ରାନୀ ॥

ଦୋ. ଲଖନୁ ରାମ ସିଯ ଜାହୁଁ ବନ ଭଲ ପରିନାମ ନ ପୋଚୁ।
ଗହବରି ହିଯଁ କହ କୌସିଲା ମୋହି ଭରତ କର ସୋଚୁ ॥ ୨୮୨ ॥
ଈସ ପ୍ରସାଦ ଅସୀସ ତୁମ୍ହାରୀ। ସୁତ ସୁତବଧୂ ଦେଵସରି ବାରୀ ॥
ରାମ ସପଥ ମୈଂ କୀନ୍ହ ନ କାଊ। ସୋ କରି କହଉଁ ସଖୀ ସତି ଭାଊ ॥
ଭରତ ସୀଲ ଗୁନ ବିନଯ ବଡାଈ। ଭାଯପ ଭଗତି ଭରୋସ ଭଲାଈ ॥
କହତ ସାରଦହୁ କର ମତି ହୀଚେ। ସାଗର ସୀପ କି ଜାହିଂ ଉଲୀଚେ ॥
ଜାନଉଁ ସଦା ଭରତ କୁଲଦୀପା। ବାର ବାର ମୋହି କହେଉ ମହୀପା ॥
କସେଂ କନକୁ ମନି ପାରିଖି ପାଏଁ। ପୁରୁଷ ପରିଖିଅହିଂ ସମଯଁ ସୁଭାଏଁ।
ଅନୁଚିତ ଆଜୁ କହବ ଅସ ମୋରା। ସୋକ ସନେହଁ ସଯାନପ ଥୋରା ॥
ସୁନି ସୁରସରି ସମ ପାଵନି ବାନୀ। ଭଈଂ ସନେହ ବିକଲ ସବ ରାନୀ ॥

ଦୋ. କୌସଲ୍ଯା କହ ଧୀର ଧରି ସୁନହୁ ଦେବି ମିଥିଲେସି।
କୋ ବିବେକନିଧି ବଲ୍ଲଭହି ତୁମ୍ହହି ସକଇ ଉପଦେସି ॥ ୨୮୩ ॥
ରାନି ରାଯ ସନ ଅଵସରୁ ପାଈ। ଅପନୀ ଭାଁତି କହବ ସମୁଝାଈ ॥
ରଖିଅହିଂ ଲଖନୁ ଭରତୁ ଗବନହିଂ ବନ। ଜୌଂ ଯହ ମତ ମାନୈ ମହୀପ ମନ ॥
ତୌ ଭଲ ଜତନୁ କରବ ସୁବିଚାରୀ। ମୋରେଂ ସୌଚୁ ଭରତ କର ଭାରୀ ॥
ଗୂଢ ସନେହ ଭରତ ମନ ମାହୀ। ରହେଂ ନୀକ ମୋହି ଲାଗତ ନାହୀଂ ॥
ଲଖି ସୁଭାଉ ସୁନି ସରଲ ସୁବାନୀ। ସବ ଭଇ ମଗନ କରୁନ ରସ ରାନୀ ॥
ନଭ ପ୍ରସୂନ ଝରି ଧନ୍ଯ ଧନ୍ଯ ଧୁନି। ସିଥିଲ ସନେହଁ ସିଦ୍ଧ ଜୋଗୀ ମୁନି ॥
ସବୁ ରନିଵାସୁ ବିଥକି ଲଖି ରହେଊ। ତବ ଧରି ଧୀର ସୁମିତ୍ରାଁ କହେଊ ॥
ଦେବି ଦଂଡ ଜୁଗ ଜାମିନି ବୀତୀ। ରାମ ମାତୁ ସୁନୀ ଉଠୀ ସପ୍ରୀତୀ ॥

ଦୋ. ବେଗି ପାଉ ଧାରିଅ ଥଲହି କହ ସନେହଁ ସତିଭାଯ।
ହମରେଂ ତୌ ଅବ ଈସ ଗତି କେ ମିଥିଲେସ ସହାଯ ॥ ୨୮୪ ॥
ଲଖି ସନେହ ସୁନି ବଚନ ବିନୀତା। ଜନକପ୍ରିଯା ଗହ ପାଯ ପୁନୀତା ॥
ଦେବି ଉଚିତ ଅସି ବିନଯ ତୁମ୍ହାରୀ। ଦସରଥ ଘରିନି ରାମ ମହତାରୀ ॥
ପ୍ରଭୁ ଅପନେ ନୀଚହୁ ଆଦରହୀଂ। ଅଗିନି ଧୂମ ଗିରି ସିର ତିନୁ ଧରହୀଂ ॥
ସେଵକୁ ରାଉ କରମ ମନ ବାନୀ। ସଦା ସହାଯ ମହେସୁ ଭଵାନୀ ॥
ରଉରେ ଅଂଗ ଜୋଗୁ ଜଗ କୋ ହୈ। ଦୀପ ସହାଯ କି ଦିନକର ସୋହୈ ॥
ରାମୁ ଜାଇ ବନୁ କରି ସୁର କାଜୂ। ଅଚଲ ଅଵଧପୁର କରିହହିଂ ରାଜୂ ॥
ଅମର ନାଗ ନର ରାମ ବାହୁବଲ। ସୁଖ ବସିହହିଂ ଅପନେଂ ଅପନେ ଥଲ ॥
ଯହ ସବ ଜାଗବଲିକ କହି ରାଖା। ଦେବି ନ ହୋଇ ମୁଧା ମୁନି ଭାଷା ॥

ଦୋ. ଅସ କହି ପଗ ପରି ପେମ ଅତି ସିଯ ହିତ ବିନଯ ସୁନାଇ ॥
ସିଯ ସମେତ ସିଯମାତୁ ତବ ଚଲୀ ସୁଆଯସୁ ପାଇ ॥ ୨୮୫ ॥
ପ୍ରିଯ ପରିଜନହି ମିଲୀ ବୈଦେହୀ। ଜୋ ଜେହି ଜୋଗୁ ଭାଁତି ତେହି ତେହୀ ॥
ତାପସ ବେଷ ଜାନକୀ ଦେଖୀ। ଭା ସବୁ ବିକଲ ବିଷାଦ ବିସେଷୀ ॥
ଜନକ ରାମ ଗୁର ଆଯସୁ ପାଈ। ଚଲେ ଥଲହି ସିଯ ଦେଖୀ ଆଈ ॥
ଲୀନ୍ହି ଲାଇ ଉର ଜନକ ଜାନକୀ। ପାହୁନ ପାଵନ ପେମ ପ୍ରାନ କୀ ॥
ଉର ଉମଗେଉ ଅଂବୁଧି ଅନୁରାଗୂ। ଭଯଉ ଭୂପ ମନୁ ମନହୁଁ ପଯାଗୂ ॥
ସିଯ ସନେହ ବଟୁ ବାଢତ ଜୋହା। ତା ପର ରାମ ପେମ ସିସୁ ସୋହା ॥
ଚିରଜୀଵୀ ମୁନି ଗ୍ଯାନ ବିକଲ ଜନୁ। ବୂଡତ ଲହେଉ ବାଲ ଅଵଲଂବନୁ ॥
ମୋହ ମଗନ ମତି ନହିଂ ବିଦେହ କୀ। ମହିମା ସିଯ ରଘୁବର ସନେହ କୀ ॥

ଦୋ. ସିଯ ପିତୁ ମାତୁ ସନେହ ବସ ବିକଲ ନ ସକୀ ସଁଭାରି।
ଧରନିସୁତାଁ ଧୀରଜୁ ଧରେଉ ସମଉ ସୁଧରମୁ ବିଚାରି ॥ ୨୮୬ ॥
ତାପସ ବେଷ ଜନକ ସିଯ ଦେଖୀ। ଭଯଉ ପେମୁ ପରିତୋଷୁ ବିସେଷୀ ॥
ପୁତ୍ରି ପଵିତ୍ର କିଏ କୁଲ ଦୋଊ। ସୁଜସ ଧଵଲ ଜଗୁ କହ ସବୁ କୋଊ ॥
ଜିତି ସୁରସରି କୀରତି ସରି ତୋରୀ। ଗଵନୁ କୀନ୍ହ ବିଧି ଅଂଡ କରୋରୀ ॥
ଗଂଗ ଅଵନି ଥଲ ତୀନି ବଡେରେ। ଏହିଂ କିଏ ସାଧୁ ସମାଜ ଘନେରେ ॥
ପିତୁ କହ ସତ୍ଯ ସନେହଁ ସୁବାନୀ। ସୀଯ ସକୁଚ ମହୁଁ ମନହୁଁ ସମାନୀ ॥
ପୁନି ପିତୁ ମାତୁ ଲୀନ୍ହ ଉର ଲାଈ। ସିଖ ଆସିଷ ହିତ ଦୀନ୍ହି ସୁହାଈ ॥
କହତି ନ ସୀଯ ସକୁଚି ମନ ମାହୀଂ। ଇହାଁ ବସବ ରଜନୀଂ ଭଲ ନାହୀଂ ॥
ଲଖି ରୁଖ ରାନି ଜନାଯଉ ରାଊ। ହୃଦଯଁ ସରାହତ ସୀଲୁ ସୁଭାଊ ॥

ଦୋ. ବାର ବାର ମିଲି ଭେଂଟ ସିଯ ବିଦା କୀନ୍ହ ସନମାନି।
କହୀ ସମଯ ସିର ଭରତ ଗତି ରାନି ସୁବାନି ସଯାନି ॥ ୨୮୭ ॥
ସୁନି ଭୂପାଲ ଭରତ ବ୍ଯଵହାରୂ। ସୋନ ସୁଗଂଧ ସୁଧା ସସି ସାରୂ ॥
ମୂଦେ ସଜଲ ନଯନ ପୁଲକେ ତନ। ସୁଜସୁ ସରାହନ ଲଗେ ମୁଦିତ ମନ ॥
ସାଵଧାନ ସୁନୁ ସୁମୁଖି ସୁଲୋଚନି। ଭରତ କଥା ଭଵ ବଂଧ ବିମୋଚନି ॥
ଧରମ ରାଜନଯ ବ୍ରହ୍ମବିଚାରୂ। ଇହାଁ ଜଥାମତି ମୋର ପ୍ରଚାରୂ ॥
ସୋ ମତି ମୋରି ଭରତ ମହିମାହୀ। କହୈ କାହ ଛଲି ଛୁଅତି ନ ଛାଁହୀ ॥
ବିଧି ଗନପତି ଅହିପତି ସିଵ ସାରଦ। କବି କୋବିଦ ବୁଧ ବୁଦ୍ଧି ବିସାରଦ ॥
ଭରତ ଚରିତ କୀରତି କରତୂତୀ। ଧରମ ସୀଲ ଗୁନ ବିମଲ ବିଭୂତୀ ॥
ସମୁଝତ ସୁନତ ସୁଖଦ ସବ କାହୂ। ସୁଚି ସୁରସରି ରୁଚି ନିଦର ସୁଧାହୂ ॥

ଦୋ. ନିରଵଧି ଗୁନ ନିରୁପମ ପୁରୁଷୁ ଭରତୁ ଭରତ ସମ ଜାନି।
କହିଅ ସୁମେରୁ କି ସେର ସମ କବିକୁଲ ମତି ସକୁଚାନି ॥ ୨୮୮ ॥
ଅଗମ ସବହି ବରନତ ବରବରନୀ। ଜିମି ଜଲହୀନ ମୀନ ଗମୁ ଧରନୀ ॥
ଭରତ ଅମିତ ମହିମା ସୁନୁ ରାନୀ। ଜାନହିଂ ରାମୁ ନ ସକହିଂ ବଖାନୀ ॥
ବରନି ସପ୍ରେମ ଭରତ ଅନୁଭାଊ। ତିଯ ଜିଯ କୀ ରୁଚି ଲଖି କହ ରାଊ ॥
ବହୁରହିଂ ଲଖନୁ ଭରତୁ ବନ ଜାହୀଂ। ସବ କର ଭଲ ସବ କେ ମନ ମାହୀଂ ॥
ଦେବି ପରଂତୁ ଭରତ ରଘୁବର କୀ। ପ୍ରୀତି ପ୍ରତୀତି ଜାଇ ନହିଂ ତରକୀ ॥
ଭରତୁ ଅଵଧି ସନେହ ମମତା କୀ। ଜଦ୍ଯପି ରାମୁ ସୀମ ସମତା କୀ ॥
ପରମାରଥ ସ୍ଵାରଥ ସୁଖ ସାରେ। ଭରତ ନ ସପନେହୁଁ ମନହୁଁ ନିହାରେ ॥
ସାଧନ ସିଦ୍ଧ ରାମ ପଗ ନେହୂ ॥ ମୋହି ଲଖି ପରତ ଭରତ ମତ ଏହୂ ॥

ଦୋ. ଭୋରେହୁଁ ଭରତ ନ ପେଲିହହିଂ ମନସହୁଁ ରାମ ରଜାଇ।
କରିଅ ନ ସୋଚୁ ସନେହ ବସ କହେଉ ଭୂପ ବିଲଖାଇ ॥ ୨୮୯ ॥
ରାମ ଭରତ ଗୁନ ଗନତ ସପ୍ରୀତୀ। ନିସି ଦଂପତିହି ପଲକ ସମ ବୀତୀ ॥
ରାଜ ସମାଜ ପ୍ରାତ ଜୁଗ ଜାଗେ। ନ୍ହାଇ ନ୍ହାଇ ସୁର ପୂଜନ ଲାଗେ ॥
ଗେ ନହାଇ ଗୁର ପହୀଂ ରଘୁରାଈ। ବଂଦି ଚରନ ବୋଲେ ରୁଖ ପାଈ ॥
ନାଥ ଭରତୁ ପୁରଜନ ମହତାରୀ। ସୋକ ବିକଲ ବନବାସ ଦୁଖାରୀ ॥
ସହିତ ସମାଜ ରାଉ ମିଥିଲେସୂ। ବହୁତ ଦିଵସ ଭଏ ସହତ କଲେସୂ ॥
ଉଚିତ ହୋଇ ସୋଇ କୀଜିଅ ନାଥା। ହିତ ସବହୀ କର ରୌରେଂ ହାଥା ॥
ଅସ କହି ଅତି ସକୁଚେ ରଘୁରାଊ। ମୁନି ପୁଲକେ ଲଖି ସୀଲୁ ସୁଭାଊ ॥
ତୁମ୍ହ ବିନୁ ରାମ ସକଲ ସୁଖ ସାଜା। ନରକ ସରିସ ଦୁହୁ ରାଜ ସମାଜା ॥

ଦୋ. ପ୍ରାନ ପ୍ରାନ କେ ଜୀଵ କେ ଜିଵ ସୁଖ କେ ସୁଖ ରାମ।
ତୁମ୍ହ ତଜି ତାତ ସୋହାତ ଗୃହ ଜିନ୍ହହି ତିନ୍ହହିଂ ବିଧି ବାମ ॥ ୨୯୦ ॥
ସୋ ସୁଖୁ କରମୁ ଧରମୁ ଜରି ଜାଊ। ଜହଁ ନ ରାମ ପଦ ପଂକଜ ଭାଊ ॥
ଜୋଗୁ କୁଜୋଗୁ ଗ୍ଯାନୁ ଅଗ୍ଯାନୂ। ଜହଁ ନହିଂ ରାମ ପେମ ପରଧାନୂ ॥
ତୁମ୍ହ ବିନୁ ଦୁଖୀ ସୁଖୀ ତୁମ୍ହ ତେହୀଂ। ତୁମ୍ହ ଜାନହୁ ଜିଯ ଜୋ ଜେହି କେହୀଂ ॥
ରାଉର ଆଯସୁ ସିର ସବହୀ କେଂ। ବିଦିତ କୃପାଲହି ଗତି ସବ ନୀକେଂ ॥
ଆପୁ ଆଶ୍ରମହି ଧାରିଅ ପାଊ। ଭଯଉ ସନେହ ସିଥିଲ ମୁନିରାଊ ॥
କରି ପ୍ରନାମ ତବ ରାମୁ ସିଧାଏ। ରିଷି ଧରି ଧୀର ଜନକ ପହିଂ ଆଏ ॥
ରାମ ବଚନ ଗୁରୁ ନୃପହି ସୁନାଏ। ସୀଲ ସନେହ ସୁଭାଯଁ ସୁହାଏ ॥
ମହାରାଜ ଅବ କୀଜିଅ ସୋଈ। ସବ କର ଧରମ ସହିତ ହିତ ହୋଈ।

ଦୋ. ଗ୍ଯାନ ନିଧାନ ସୁଜାନ ସୁଚି ଧରମ ଧୀର ନରପାଲ।
ତୁମ୍ହ ବିନୁ ଅସମଂଜସ ସମନ କୋ ସମରଥ ଏହି କାଲ ॥ ୨୯୧ ॥
ସୁନି ମୁନି ବଚନ ଜନକ ଅନୁରାଗେ। ଲଖି ଗତି ଗ୍ଯାନୁ ବିରାଗୁ ବିରାଗେ ॥
ସିଥିଲ ସନେହଁ ଗୁନତ ମନ ମାହୀଂ। ଆଏ ଇହାଁ କୀନ୍ହ ଭଲ ନାହୀ ॥
ରାମହି ରାଯଁ କହେଉ ବନ ଜାନା। କୀନ୍ହ ଆପୁ ପ୍ରିଯ ପ୍ରେମ ପ୍ରଵାନା ॥
ହମ ଅବ ବନ ତେଂ ବନହି ପଠାଈ। ପ୍ରମୁଦିତ ଫିରବ ବିବେକ ବଡାଈ ॥
ତାପସ ମୁନି ମହିସୁର ସୁନି ଦେଖୀ। ଭଏ ପ୍ରେମ ବସ ବିକଲ ବିସେଷୀ ॥
ସମଉ ସମୁଝି ଧରି ଧୀରଜୁ ରାଜା। ଚଲେ ଭରତ ପହିଂ ସହିତ ସମାଜା ॥
ଭରତ ଆଇ ଆଗେଂ ଭଇ ଲୀନ୍ହେ। ଅଵସର ସରିସ ସୁଆସନ ଦୀନ୍ହେ ॥
ତାତ ଭରତ କହ ତେରହୁତି ରାଊ। ତୁମ୍ହହି ବିଦିତ ରଘୁବୀର ସୁଭାଊ ॥

ଦୋ. ରାମ ସତ୍ଯବ୍ରତ ଧରମ ରତ ସବ କର ସୀଲୁ ସନେହୁ ॥
ସଂକଟ ସହତ ସକୋଚ ବସ କହିଅ ଜୋ ଆଯସୁ ଦେହୁ ॥ ୨୯୨ ॥
ସୁନି ତନ ପୁଲକି ନଯନ ଭରି ବାରୀ। ବୋଲେ ଭରତୁ ଧୀର ଧରି ଭାରୀ ॥
ପ୍ରଭୁ ପ୍ରିଯ ପୂଜ୍ଯ ପିତା ସମ ଆପୂ। କୁଲଗୁରୁ ସମ ହିତ ମାଯ ନ ବାପୂ ॥
କୌସିକାଦି ମୁନି ସଚିଵ ସମାଜୂ। ଗ୍ଯାନ ଅଂବୁନିଧି ଆପୁନୁ ଆଜୂ ॥
ସିସୁ ସେଵକ ଆଯସୁ ଅନୁଗାମୀ। ଜାନି ମୋହି ସିଖ ଦେଇଅ ସ୍ଵାମୀ ॥
ଏହିଂ ସମାଜ ଥଲ ବୂଝବ ରାଉର। ମୌନ ମଲିନ ମୈଂ ବୋଲବ ବାଉର ॥
ଛୋଟେ ବଦନ କହଉଁ ବଡି ବାତା। ଛମବ ତାତ ଲଖି ବାମ ବିଧାତା ॥
ଆଗମ ନିଗମ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁରାନା। ସେଵାଧରମୁ କଠିନ ଜଗୁ ଜାନା ॥
ସ୍ଵାମି ଧରମ ସ୍ଵାରଥହି ବିରୋଧୂ। ବୈରୁ ଅଂଧ ପ୍ରେମହି ନ ପ୍ରବୋଧୂ ॥

ଦୋ. ରାଖି ରାମ ରୁଖ ଧରମୁ ବ୍ରତୁ ପରାଧୀନ ମୋହି ଜାନି।
ସବ କେଂ ସଂମତ ସର୍ବ ହିତ କରିଅ ପେମୁ ପହିଚାନି ॥ ୨୯୩ ॥
ଭରତ ବଚନ ସୁନି ଦେଖି ସୁଭାଊ। ସହିତ ସମାଜ ସରାହତ ରାଊ ॥
ସୁଗମ ଅଗମ ମୃଦୁ ମଂଜୁ କଠୋରେ। ଅରଥୁ ଅମିତ ଅତି ଆଖର ଥୋରେ ॥
ଜ୍ଯୌ ମୁଖ ମୁକୁର ମୁକୁରୁ ନିଜ ପାନୀ। ଗହି ନ ଜାଇ ଅସ ଅଦଭୁତ ବାନୀ ॥
ଭୂପ ଭରତ ମୁନି ସହିତ ସମାଜୂ। ଗେ ଜହଁ ବିବୁଧ କୁମୁଦ ଦ୍ଵିଜରାଜୂ ॥
ସୁନି ସୁଧି ସୋଚ ବିକଲ ସବ ଲୋଗା। ମନହୁଁ ମୀନଗନ ନଵ ଜଲ ଜୋଗା ॥
ଦେଵଁ ପ୍ରଥମ କୁଲଗୁର ଗତି ଦେଖୀ। ନିରଖି ବିଦେହ ସନେହ ବିସେଷୀ ॥
ରାମ ଭଗତିମଯ ଭରତୁ ନିହାରେ। ସୁର ସ୍ଵାରଥୀ ହହରି ହିଯଁ ହାରେ ॥
ସବ କୋଉ ରାମ ପେମମଯ ପେଖା। ଭଉ ଅଲେଖ ସୋଚ ବସ ଲେଖା ॥

ଦୋ. ରାମୁ ସନେହ ସକୋଚ ବସ କହ ସସୋଚ ସୁରରାଜ।
ରଚହୁ ପ୍ରପଂଚହି ପଂଚ ମିଲି ନାହିଂ ତ ଭଯଉ ଅକାଜୁ ॥ ୨୯୪ ॥
ସୁରନ୍ହ ସୁମିରି ସାରଦା ସରାହୀ। ଦେବି ଦେଵ ସରନାଗତ ପାହୀ ॥
ଫେରି ଭରତ ମତି କରି ନିଜ ମାଯା। ପାଲୁ ବିବୁଧ କୁଲ କରି ଛଲ ଛାଯା ॥
ବିବୁଧ ବିନଯ ସୁନି ଦେବି ସଯାନୀ। ବୋଲୀ ସୁର ସ୍ଵାରଥ ଜଡ ଜାନୀ ॥
ମୋ ସନ କହହୁ ଭରତ ମତି ଫେରୂ। ଲୋଚନ ସହସ ନ ସୂଝ ସୁମେରୂ ॥
ବିଧି ହରି ହର ମାଯା ବଡି ଭାରୀ। ସୋଉ ନ ଭରତ ମତି ସକଇ ନିହାରୀ ॥
ସୋ ମତି ମୋହି କହତ କରୁ ଭୋରୀ। ଚଂଦିନି କର କି ଚଂଡକର ଚୋରୀ ॥
ଭରତ ହୃଦଯଁ ସିଯ ରାମ ନିଵାସୂ। ତହଁ କି ତିମିର ଜହଁ ତରନି ପ୍ରକାସୂ ॥
ଅସ କହି ସାରଦ ଗଇ ବିଧି ଲୋକା। ବିବୁଧ ବିକଲ ନିସି ମାନହୁଁ କୋକା ॥

ଦୋ. ସୁର ସ୍ଵାରଥୀ ମଲୀନ ମନ କୀନ୍ହ କୁମଂତ୍ର କୁଠାଟୁ ॥
ରଚି ପ୍ରପଂଚ ମାଯା ପ୍ରବଲ ଭଯ ଭ୍ରମ ଅରତି ଉଚାଟୁ ॥ ୨୯୫ ॥
କରି କୁଚାଲି ସୋଚତ ସୁରରାଜୂ। ଭରତ ହାଥ ସବୁ କାଜୁ ଅକାଜୂ ॥
ଗଏ ଜନକୁ ରଘୁନାଥ ସମୀପା। ସନମାନେ ସବ ରବିକୁଲ ଦୀପା ॥
ସମଯ ସମାଜ ଧରମ ଅବିରୋଧା। ବୋଲେ ତବ ରଘୁବଂସ ପୁରୋଧା ॥
ଜନକ ଭରତ ସଂବାଦୁ ସୁନାଈ। ଭରତ କହାଉତି କହୀ ସୁହାଈ ॥
ତାତ ରାମ ଜସ ଆଯସୁ ଦେହୂ। ସୋ ସବୁ କରୈ ମୋର ମତ ଏହୂ ॥
ସୁନି ରଘୁନାଥ ଜୋରି ଜୁଗ ପାନୀ। ବୋଲେ ସତ୍ଯ ସରଲ ମୃଦୁ ବାନୀ ॥
ବିଦ୍ଯମାନ ଆପୁନି ମିଥିଲେସୂ। ମୋର କହବ ସବ ଭାଁତି ଭଦେସୂ ॥
ରାଉର ରାଯ ରଜାଯସୁ ହୋଈ। ରାଉରି ସପଥ ସହୀ ସିର ସୋଈ ॥

ଦୋ. ରାମ ସପଥ ସୁନି ମୁନି ଜନକୁ ସକୁଚେ ସଭା ସମେତ।
ସକଲ ବିଲୋକତ ଭରତ ମୁଖୁ ବନଇ ନ ଉତରୁ ଦେତ ॥ ୨୯୬ ॥
ସଭା ସକୁଚ ବସ ଭରତ ନିହାରୀ। ରାମବଂଧୁ ଧରି ଧୀରଜୁ ଭାରୀ ॥
କୁସମଉ ଦେଖି ସନେହୁ ସଁଭାରା। ବଢତ ବିଂଧି ଜିମି ଘଟଜ ନିଵାରା ॥
ସୋକ କନକଲୋଚନ ମତି ଛୋନୀ। ହରୀ ବିମଲ ଗୁନ ଗନ ଜଗଜୋନୀ ॥
ଭରତ ବିବେକ ବରାହଁ ବିସାଲା। ଅନାଯାସ ଉଧରୀ ତେହି କାଲା ॥
କରି ପ୍ରନାମୁ ସବ କହଁ କର ଜୋରେ। ରାମୁ ରାଉ ଗୁର ସାଧୁ ନିହୋରେ ॥
ଛମବ ଆଜୁ ଅତି ଅନୁଚିତ ମୋରା। କହଉଁ ବଦନ ମୃଦୁ ବଚନ କଠୋରା ॥
ହିଯଁ ସୁମିରୀ ସାରଦା ସୁହାଈ। ମାନସ ତେଂ ମୁଖ ପଂକଜ ଆଈ ॥
ବିମଲ ବିବେକ ଧରମ ନଯ ସାଲୀ। ଭରତ ଭାରତୀ ମଂଜୁ ମରାଲୀ ॥

ଦୋ. ନିରଖି ବିବେକ ବିଲୋଚନନ୍ହି ସିଥିଲ ସନେହଁ ସମାଜୁ।
କରି ପ୍ରନାମୁ ବୋଲେ ଭରତୁ ସୁମିରି ସୀଯ ରଘୁରାଜୁ ॥ ୨୯୭ ॥
ପ୍ରଭୁ ପିତୁ ମାତୁ ସୁହ୍ରଦ ଗୁର ସ୍ଵାମୀ। ପୂଜ୍ଯ ପରମ ହିତ ଅତଂରଜାମୀ ॥
ସରଲ ସୁସାହିବୁ ସୀଲ ନିଧାନୂ। ପ୍ରନତପାଲ ସର୍ବଗ୍ଯ ସୁଜାନୂ ॥
ସମରଥ ସରନାଗତ ହିତକାରୀ। ଗୁନଗାହକୁ ଅଵଗୁନ ଅଘ ହାରୀ ॥
ସ୍ଵାମି ଗୋସାଁଇହି ସରିସ ଗୋସାଈ। ମୋହି ସମାନ ମୈଂ ସାଇଁ ଦୋହାଈ ॥
ପ୍ରଭୁ ପିତୁ ବଚନ ମୋହ ବସ ପେଲୀ। ଆଯଉଁ ଇହାଁ ସମାଜୁ ସକେଲୀ ॥
ଜଗ ଭଲ ପୋଚ ଊଁଚ ଅରୁ ନୀଚୂ। ଅମିଅ ଅମରପଦ ମାହୁରୁ ମୀଚୂ ॥
ରାମ ରଜାଇ ମେଟ ମନ ମାହୀଂ। ଦେଖା ସୁନା କତହୁଁ କୋଉ ନାହୀଂ ॥
ସୋ ମୈଂ ସବ ବିଧି କୀନ୍ହି ଢିଠାଈ। ପ୍ରଭୁ ମାନୀ ସନେହ ସେଵକାଈ ॥

ଦୋ. କୃପାଁ ଭଲାଈ ଆପନୀ ନାଥ କୀନ୍ହ ଭଲ ମୋର।
ଦୂଷନ ଭେ ଭୂଷନ ସରିସ ସୁଜସୁ ଚାରୁ ଚହୁ ଓର ॥ ୨୯୮ ॥
ରାଉରି ରୀତି ସୁବାନି ବଡାଈ। ଜଗତ ବିଦିତ ନିଗମାଗମ ଗାଈ ॥
କୂର କୁଟିଲ ଖଲ କୁମତି କଲଂକୀ। ନୀଚ ନିସୀଲ ନିରୀସ ନିସଂକୀ ॥
ତେଉ ସୁନି ସରନ ସାମୁହେଂ ଆଏ। ସକୃତ ପ୍ରନାମୁ କିହେଂ ଅପନାଏ ॥
ଦେଖି ଦୋଷ କବହୁଁ ନ ଉର ଆନେ। ସୁନି ଗୁନ ସାଧୁ ସମାଜ ବଖାନେ ॥
କୋ ସାହିବ ସେଵକହି ନେଵାଜୀ। ଆପୁ ସମାଜ ସାଜ ସବ ସାଜୀ ॥
ନିଜ କରତୂତି ନ ସମୁଝିଅ ସପନେଂ। ସେଵକ ସକୁଚ ସୋଚୁ ଉର ଅପନେଂ ॥
ସୋ ଗୋସାଇଁ ନହି ଦୂସର କୋପୀ। ଭୁଜା ଉଠାଇ କହଉଁ ପନ ରୋପୀ ॥
ପସୁ ନାଚତ ସୁକ ପାଠ ପ୍ରବୀନା। ଗୁନ ଗତି ନଟ ପାଠକ ଆଧୀନା ॥

ଦୋ. ଯୋଂ ସୁଧାରି ସନମାନି ଜନ କିଏ ସାଧୁ ସିରମୋର।
କୋ କୃପାଲ ବିନୁ ପାଲିହୈ ବିରିଦାଵଲି ବରଜୋର ॥ ୨୯୯ ॥
ସୋକ ସନେହଁ କି ବାଲ ସୁଭାଏଁ। ଆଯଉଁ ଲାଇ ରଜାଯସୁ ବାଏଁ ॥
ତବହୁଁ କୃପାଲ ହେରି ନିଜ ଓରା। ସବହି ଭାଁତି ଭଲ ମାନେଉ ମୋରା ॥
ଦେଖେଉଁ ପାଯ ସୁମଂଗଲ ମୂଲା। ଜାନେଉଁ ସ୍ଵାମି ସହଜ ଅନୁକୂଲା ॥
ବଡେଂ ସମାଜ ବିଲୋକେଉଁ ଭାଗୂ। ବଡୀଂ ଚୂକ ସାହିବ ଅନୁରାଗୂ ॥
କୃପା ଅନୁଗ୍ରହ ଅଂଗୁ ଅଘାଈ। କୀନ୍ହି କୃପାନିଧି ସବ ଅଧିକାଈ ॥
ରାଖା ମୋର ଦୁଲାର ଗୋସାଈଂ। ଅପନେଂ ସୀଲ ସୁଭାଯଁ ଭଲାଈଂ ॥
ନାଥ ନିପଟ ମୈଂ କୀନ୍ହି ଢିଠାଈ। ସ୍ଵାମି ସମାଜ ସକୋଚ ବିହାଈ ॥
ଅବିନଯ ବିନଯ ଜଥାରୁଚି ବାନୀ। ଛମିହି ଦେଉ ଅତି ଆରତି ଜାନୀ ॥

ଦୋ. ସୁହ୍ରଦ ସୁଜାନ ସୁସାହିବହି ବହୁତ କହବ ବଡି ଖୋରି।
ଆଯସୁ ଦେଇଅ ଦେଵ ଅବ ସବଇ ସୁଧାରୀ ମୋରି ॥ ୩୦୦ ॥
ପ୍ରଭୁ ପଦ ପଦୁମ ପରାଗ ଦୋହାଈ। ସତ୍ଯ ସୁକୃତ ସୁଖ ସୀଵଁ ସୁହାଈ ॥
ସୋ କରି କହଉଁ ହିଏ ଅପନେ କୀ। ରୁଚି ଜାଗତ ସୋଵତ ସପନେ କୀ ॥
ସହଜ ସନେହଁ ସ୍ଵାମି ସେଵକାଈ। ସ୍ଵାରଥ ଛଲ ଫଲ ଚାରି ବିହାଈ ॥
ଅଗ୍ଯା ସମ ନ ସୁସାହିବ ସେଵା। ସୋ ପ୍ରସାଦୁ ଜନ ପାଵୈ ଦେଵା ॥
ଅସ କହି ପ୍ରେମ ବିବସ ଭଏ ଭାରୀ। ପୁଲକ ସରୀର ବିଲୋଚନ ବାରୀ ॥
ପ୍ରଭୁ ପଦ କମଲ ଗହେ ଅକୁଲାଈ। ସମଉ ସନେହୁ ନ ସୋ କହି ଜାଈ ॥
କୃପାସିଂଧୁ ସନମାନି ସୁବାନୀ। ବୈଠାଏ ସମୀପ ଗହି ପାନୀ ॥
ଭରତ ବିନଯ ସୁନି ଦେଖି ସୁଭାଊ। ସିଥିଲ ସନେହଁ ସଭା ରଘୁରାଊ ॥

ଛଂ. ରଘୁରାଉ ସିଥିଲ ସନେହଁ ସାଧୁ ସମାଜ ମୁନି ମିଥିଲା ଧନୀ।
ମନ ମହୁଁ ସରାହତ ଭରତ ଭାଯପ ଭଗତି କୀ ମହିମା ଘନୀ ॥
ଭରତହି ପ୍ରସଂସତ ବିବୁଧ ବରଷତ ସୁମନ ମାନସ ମଲିନ ସେ।
ତୁଲସୀ ବିକଲ ସବ ଲୋଗ ସୁନି ସକୁଚେ ନିସାଗମ ନଲିନ ସେ ॥

ସୋ. ଦେଖି ଦୁଖାରୀ ଦୀନ ଦୁହୁ ସମାଜ ନର ନାରି ସବ।
ମଘଵା ମହା ମଲୀନ ମୁଏ ମାରି ମଂଗଲ ଚହତ ॥ ୩୦୧ ॥
କପଟ କୁଚାଲି ସୀଵଁ ସୁରରାଜୂ। ପର ଅକାଜ ପ୍ରିଯ ଆପନ କାଜୂ ॥
କାକ ସମାନ ପାକରିପୁ ରୀତୀ। ଛଲୀ ମଲୀନ କତହୁଁ ନ ପ୍ରତୀତୀ ॥
ପ୍ରଥମ କୁମତ କରି କପଟୁ ସଁକେଲା। ସୋ ଉଚାଟୁ ସବ କେଂ ସିର ମେଲା ॥
ସୁରମାଯାଁ ସବ ଲୋଗ ବିମୋହେ। ରାମ ପ୍ରେମ ଅତିସଯ ନ ବିଛୋହେ ॥
ଭଯ ଉଚାଟ ବସ ମନ ଥିର ନାହୀଂ। ଛନ ବନ ରୁଚି ଛନ ସଦନ ସୋହାହୀଂ ॥
ଦୁବିଧ ମନୋଗତି ପ୍ରଜା ଦୁଖାରୀ। ସରିତ ସିଂଧୁ ସଂଗମ ଜନୁ ବାରୀ ॥
ଦୁଚିତ କତହୁଁ ପରିତୋଷୁ ନ ଲହହୀଂ। ଏକ ଏକ ସନ ମରମୁ ନ କହହୀଂ ॥
ଲଖି ହିଯଁ ହଁସି କହ କୃପାନିଧାନୂ। ସରିସ ସ୍ଵାନ ମଘଵାନ ଜୁବାନୂ ॥

ଦୋ. ଭରତୁ ଜନକୁ ମୁନିଜନ ସଚିଵ ସାଧୁ ସଚେତ ବିହାଇ।
ଲାଗି ଦେଵମାଯା ସବହି ଜଥାଜୋଗୁ ଜନୁ ପାଇ ॥ ୩୦୨ ॥
କୃପାସିଂଧୁ ଲଖି ଲୋଗ ଦୁଖାରେ। ନିଜ ସନେହଁ ସୁରପତି ଛଲ ଭାରେ ॥
ସଭା ରାଉ ଗୁର ମହିସୁର ମଂତ୍ରୀ। ଭରତ ଭଗତି ସବ କୈ ମତି ଜଂତ୍ରୀ ॥
ରାମହି ଚିତଵତ ଚିତ୍ର ଲିଖେ ସେ। ସକୁଚତ ବୋଲତ ବଚନ ସିଖେ ସେ ॥
ଭରତ ପ୍ରୀତି ନତି ବିନଯ ବଡାଈ। ସୁନତ ସୁଖଦ ବରନତ କଠିନାଈ ॥
ଜାସୁ ବିଲୋକି ଭଗତି ଲଵଲେସୂ। ପ୍ରେମ ମଗନ ମୁନିଗନ ମିଥିଲେସୂ ॥
ମହିମା ତାସୁ କହୈ କିମି ତୁଲସୀ। ଭଗତି ସୁଭାଯଁ ସୁମତି ହିଯଁ ହୁଲସୀ ॥
ଆପୁ ଛୋଟି ମହିମା ବଡି ଜାନୀ। କବିକୁଲ କାନି ମାନି ସକୁଚାନୀ ॥
କହି ନ ସକତି ଗୁନ ରୁଚି ଅଧିକାଈ। ମତି ଗତି ବାଲ ବଚନ କୀ ନାଈ ॥

ଦୋ. ଭରତ ବିମଲ ଜସୁ ବିମଲ ବିଧୁ ସୁମତି ଚକୋରକୁମାରି।
ଉଦିତ ବିମଲ ଜନ ହୃଦଯ ନଭ ଏକଟକ ରହୀ ନିହାରି ॥ ୩୦୩ ॥
ଭରତ ସୁଭାଉ ନ ସୁଗମ ନିଗମହୂଁ। ଲଘୁ ମତି ଚାପଲତା କବି ଛମହୂଁ ॥
କହତ ସୁନତ ସତି ଭାଉ ଭରତ କୋ। ସୀଯ ରାମ ପଦ ହୋଇ ନ ରତ କୋ ॥
ସୁମିରତ ଭରତହି ପ୍ରେମୁ ରାମ କୋ। ଜେହି ନ ସୁଲଭ ତେହି ସରିସ ବାମ କୋ ॥
ଦେଖି ଦଯାଲ ଦସା ସବହୀ କୀ। ରାମ ସୁଜାନ ଜାନି ଜନ ଜୀ କୀ ॥
ଧରମ ଧୁରୀନ ଧୀର ନଯ ନାଗର। ସତ୍ଯ ସନେହ ସୀଲ ସୁଖ ସାଗର ॥
ଦେସୁ କାଲ ଲଖି ସମଉ ସମାଜୂ। ନୀତି ପ୍ରୀତି ପାଲକ ରଘୁରାଜୂ ॥
ବୋଲେ ବଚନ ବାନି ସରବସୁ ସେ। ହିତ ପରିନାମ ସୁନତ ସସି ରସୁ ସେ ॥
ତାତ ଭରତ ତୁମ୍ହ ଧରମ ଧୁରୀନା। ଲୋକ ବେଦ ବିଦ ପ୍ରେମ ପ୍ରବୀନା ॥

ଦୋ. କରମ ବଚନ ମାନସ ବିମଲ ତୁମ୍ହ ସମାନ ତୁମ୍ହ ତାତ।
ଗୁର ସମାଜ ଲଘୁ ବଂଧୁ ଗୁନ କୁସମଯଁ କିମି କହି ଜାତ ॥ ୩୦୪ ॥
ଜାନହୁ ତାତ ତରନି କୁଲ ରୀତୀ। ସତ୍ଯସଂଧ ପିତୁ କୀରତି ପ୍ରୀତୀ ॥
ସମଉ ସମାଜୁ ଲାଜ ଗୁରୁଜନ କୀ। ଉଦାସୀନ ହିତ ଅନହିତ ମନ କୀ ॥
ତୁମ୍ହହି ବିଦିତ ସବହୀ କର କରମୂ। ଆପନ ମୋର ପରମ ହିତ ଧରମୂ ॥
ମୋହି ସବ ଭାଁତି ଭରୋସ ତୁମ୍ହାରା। ତଦପି କହଉଁ ଅଵସର ଅନୁସାରା ॥
ତାତ ତାତ ବିନୁ ବାତ ହମାରୀ। କେଵଲ ଗୁରୁକୁଲ କୃପାଁ ସଁଭାରୀ ॥
ନତରୁ ପ୍ରଜା ପରିଜନ ପରିଵାରୂ। ହମହି ସହିତ ସବୁ ହୋତ ଖୁଆରୂ ॥
ଜୌଂ ବିନୁ ଅଵସର ଅଥଵଁ ଦିନେସୂ। ଜଗ କେହି କହହୁ ନ ହୋଇ କଲେସୂ ॥
ତସ ଉତପାତୁ ତାତ ବିଧି କୀନ୍ହା। ମୁନି ମିଥିଲେସ ରାଖି ସବୁ ଲୀନ୍ହା ॥

ଦୋ. ରାଜ କାଜ ସବ ଲାଜ ପତି ଧରମ ଧରନି ଧନ ଧାମ।
ଗୁର ପ୍ରଭାଉ ପାଲିହି ସବହି ଭଲ ହୋଇହି ପରିନାମ ॥ ୩୦୫ ॥
ସହିତ ସମାଜ ତୁମ୍ହାର ହମାରା। ଘର ବନ ଗୁର ପ୍ରସାଦ ରଖଵାରା ॥
ମାତୁ ପିତା ଗୁର ସ୍ଵାମି ନିଦେସୂ। ସକଲ ଧରମ ଧରନୀଧର ସେସୂ ॥
ସୋ ତୁମ୍ହ କରହୁ କରାଵହୁ ମୋହୂ। ତାତ ତରନିକୁଲ ପାଲକ ହୋହୂ ॥
ସାଧକ ଏକ ସକଲ ସିଧି ଦେନୀ। କୀରତି ସୁଗତି ଭୂତିମଯ ବେନୀ ॥
ସୋ ବିଚାରି ସହି ସଂକଟୁ ଭାରୀ। କରହୁ ପ୍ରଜା ପରିଵାରୁ ସୁଖାରୀ ॥
ବାଁଟୀ ବିପତି ସବହିଂ ମୋହି ଭାଈ। ତୁମ୍ହହି ଅଵଧି ଭରି ବଡି କଠିନାଈ ॥
ଜାନି ତୁମ୍ହହି ମୃଦୁ କହଉଁ କଠୋରା। କୁସମଯଁ ତାତ ନ ଅନୁଚିତ ମୋରା ॥
ହୋହିଂ କୁଠାଯଁ ସୁବଂଧୁ ସୁହାଏ। ଓଡିଅହିଂ ହାଥ ଅସନିହୁ କେ ଘାଏ ॥

ଦୋ. ସେଵକ କର ପଦ ନଯନ ସେ ମୁଖ ସୋ ସାହିବୁ ହୋଇ।
ତୁଲସୀ ପ୍ରୀତି କି ରୀତି ସୁନି ସୁକବି ସରାହହିଂ ସୋଇ ॥ ୩୦୬ ॥
ସଭା ସକଲ ସୁନି ରଘୁବର ବାନୀ। ପ୍ରେମ ପଯୋଧି ଅମିଅ ଜନୁ ସାନୀ ॥
ସିଥିଲ ସମାଜ ସନେହ ସମାଧୀ। ଦେଖି ଦସା ଚୁପ ସାରଦ ସାଧୀ ॥
ଭରତହି ଭଯଉ ପରମ ସଂତୋଷୂ। ସନମୁଖ ସ୍ଵାମି ବିମୁଖ ଦୁଖ ଦୋଷୂ ॥
ମୁଖ ପ୍ରସନ୍ନ ମନ ମିଟା ବିଷାଦୂ। ଭା ଜନୁ ଗୂଁଗେହି ଗିରା ପ୍ରସାଦୂ ॥
କୀନ୍ହ ସପ୍ରେମ ପ୍ରନାମୁ ବହୋରୀ। ବୋଲେ ପାନି ପଂକରୁହ ଜୋରୀ ॥
ନାଥ ଭଯଉ ସୁଖୁ ସାଥ ଗଏ କୋ। ଲହେଉଁ ଲାହୁ ଜଗ ଜନମୁ ଭଏ କୋ ॥
ଅବ କୃପାଲ ଜସ ଆଯସୁ ହୋଈ। କରୌଂ ସୀସ ଧରି ସାଦର ସୋଈ ॥
ସୋ ଅଵଲଂବ ଦେଵ ମୋହି ଦେଈ। ଅଵଧି ପାରୁ ପାଵୌଂ ଜେହି ସେଈ ॥

ଦୋ. ଦେଵ ଦେଵ ଅଭିଷେକ ହିତ ଗୁର ଅନୁସାସନୁ ପାଇ।
ଆନେଉଁ ସବ ତୀରଥ ସଲିଲୁ ତେହି କହଁ କାହ ରଜାଇ ॥ ୩୦୭ ॥
ଏକୁ ମନୋରଥୁ ବଡ ମନ ମାହୀଂ। ସଭଯଁ ସକୋଚ ଜାତ କହି ନାହୀଂ ॥
କହହୁ ତାତ ପ୍ରଭୁ ଆଯସୁ ପାଈ। ବୋଲେ ବାନି ସନେହ ସୁହାଈ ॥
ଚିତ୍ରକୂଟ ସୁଚି ଥଲ ତୀରଥ ବନ। ଖଗ ମୃଗ ସର ସରି ନିର୍ଝର ଗିରିଗନ ॥
ପ୍ରଭୁ ପଦ ଅଂକିତ ଅଵନି ବିସେଷୀ। ଆଯସୁ ହୋଇ ତ ଆଵୌଂ ଦେଖୀ ॥
ଅଵସି ଅତ୍ରି ଆଯସୁ ସିର ଧରହୂ। ତାତ ବିଗତଭଯ କାନନ ଚରହୂ ॥
ମୁନି ପ୍ରସାଦ ବନୁ ମଂଗଲ ଦାତା। ପାଵନ ପରମ ସୁହାଵନ ଭ୍ରାତା ॥
ରିଷିନାଯକୁ ଜହଁ ଆଯସୁ ଦେହୀଂ। ରାଖେହୁ ତୀରଥ ଜଲୁ ଥଲ ତେହୀଂ ॥
ସୁନି ପ୍ରଭୁ ବଚନ ଭରତ ସୁଖ ପାଵା। ମୁନି ପଦ କମଲ ମୁଦିତ ସିରୁ ନାଵା ॥

ଦୋ. ଭରତ ରାମ ସଂବାଦୁ ସୁନି ସକଲ ସୁମଂଗଲ ମୂଲ।
ସୁର ସ୍ଵାରଥୀ ସରାହି କୁଲ ବରଷତ ସୁରତରୁ ଫୂଲ ॥ ୩୦୮ ॥
ଧନ୍ଯ ଭରତ ଜଯ ରାମ ଗୋସାଈଂ। କହତ ଦେଵ ହରଷତ ବରିଆଈ।
ମୁନି ମିଥିଲେସ ସଭାଁ ସବ କାହୂ। ଭରତ ବଚନ ସୁନି ଭଯଉ ଉଛାହୂ ॥
ଭରତ ରାମ ଗୁନ ଗ୍ରାମ ସନେହୂ। ପୁଲକି ପ୍ରସଂସତ ରାଉ ବିଦେହୂ ॥
ସେଵକ ସ୍ଵାମି ସୁଭାଉ ସୁହାଵନ। ନେମୁ ପେମୁ ଅତି ପାଵନ ପାଵନ ॥
ମତି ଅନୁସାର ସରାହନ ଲାଗେ। ସଚିଵ ସଭାସଦ ସବ ଅନୁରାଗେ ॥
ସୁନି ସୁନି ରାମ ଭରତ ସଂବାଦୂ। ଦୁହୁ ସମାଜ ହିଯଁ ହରଷୁ ବିଷାଦୂ ॥
ରାମ ମାତୁ ଦୁଖୁ ସୁଖୁ ସମ ଜାନୀ। କହି ଗୁନ ରାମ ପ୍ରବୋଧୀଂ ରାନୀ ॥
ଏକ କହହିଂ ରଘୁବୀର ବଡାଈ। ଏକ ସରାହତ ଭରତ ଭଲାଈ ॥

ଦୋ. ଅତ୍ରି କହେଉ ତବ ଭରତ ସନ ସୈଲ ସମୀପ ସୁକୂପ।
ରାଖିଅ ତୀରଥ ତୋଯ ତହଁ ପାଵନ ଅମିଅ ଅନୂପ ॥ ୩୦୯ ॥
ଭରତ ଅତ୍ରି ଅନୁସାସନ ପାଈ। ଜଲ ଭାଜନ ସବ ଦିଏ ଚଲାଈ ॥
ସାନୁଜ ଆପୁ ଅତ୍ରି ମୁନି ସାଧୂ। ସହିତ ଗଏ ଜହଁ କୂପ ଅଗାଧୂ ॥
ପାଵନ ପାଥ ପୁନ୍ଯଥଲ ରାଖା। ପ୍ରମୁଦିତ ପ୍ରେମ ଅତ୍ରି ଅସ ଭାଷା ॥
ତାତ ଅନାଦି ସିଦ୍ଧ ଥଲ ଏହୂ। ଲୋପେଉ କାଲ ବିଦିତ ନହିଂ କେହୂ ॥
ତବ ସେଵକନ୍ହ ସରସ ଥଲୁ ଦେଖା। କିନ୍ହ ସୁଜଲ ହିତ କୂପ ବିସେଷା ॥
ବିଧି ବସ ଭଯଉ ବିସ୍ଵ ଉପକାରୂ। ସୁଗମ ଅଗମ ଅତି ଧରମ ବିଚାରୂ ॥
ଭରତକୂପ ଅବ କହିହହିଂ ଲୋଗା। ଅତି ପାଵନ ତୀରଥ ଜଲ ଜୋଗା ॥
ପ୍ରେମ ସନେମ ନିମଜ୍ଜତ ପ୍ରାନୀ। ହୋଇହହିଂ ବିମଲ କରମ ମନ ବାନୀ ॥

ଦୋ. କହତ କୂପ ମହିମା ସକଲ ଗଏ ଜହାଁ ରଘୁରାଉ।
ଅତ୍ରି ସୁନାଯଉ ରଘୁବରହି ତୀରଥ ପୁନ୍ଯ ପ୍ରଭାଉ ॥ ୩୧୦ ॥
କହତ ଧରମ ଇତିହାସ ସପ୍ରୀତୀ। ଭଯଉ ଭୋରୁ ନିସି ସୋ ସୁଖ ବୀତୀ ॥
ନିତ୍ଯ ନିବାହି ଭରତ ଦୋଉ ଭାଈ। ରାମ ଅତ୍ରି ଗୁର ଆଯସୁ ପାଈ ॥
ସହିତ ସମାଜ ସାଜ ସବ ସାଦେଂ। ଚଲେ ରାମ ବନ ଅଟନ ପଯାଦେଂ ॥
କୋମଲ ଚରନ ଚଲତ ବିନୁ ପନହୀଂ। ଭଇ ମୃଦୁ ଭୂମି ସକୁଚି ମନ ମନହୀଂ ॥
କୁସ କଂଟକ କାଁକରୀଂ କୁରାଈଂ। କଟୁକ କଠୋର କୁବସ୍ତୁ ଦୁରାଈଂ ॥
ମହି ମଂଜୁଲ ମୃଦୁ ମାରଗ କୀନ୍ହେ। ବହତ ସମୀର ତ୍ରିବିଧ ସୁଖ ଲୀନ୍ହେ ॥
ସୁମନ ବରଷି ସୁର ଘନ କରି ଛାହୀଂ। ବିଟପ ଫୂଲି ଫଲି ତୃନ ମୃଦୁତାହୀଂ ॥
ମୃଗ ବିଲୋକି ଖଗ ବୋଲି ସୁବାନୀ। ସେଵହିଂ ସକଲ ରାମ ପ୍ରିଯ ଜାନୀ ॥

ଦୋ. ସୁଲଭ ସିଦ୍ଧି ସବ ପ୍ରାକୃତହୁ ରାମ କହତ ଜମୁହାତ।
ରାମ ପ୍ରାନ ପ୍ରିଯ ଭରତ କହୁଁ ଯହ ନ ହୋଇ ବଡି ବାତ ॥ ୩୧୧ ॥
ଏହି ବିଧି ଭରତୁ ଫିରତ ବନ ମାହୀଂ। ନେମୁ ପ୍ରେମୁ ଲଖି ମୁନି ସକୁଚାହୀଂ ॥
ପୁନ୍ଯ ଜଲାଶ୍ରଯ ଭୂମି ବିଭାଗା। ଖଗ ମୃଗ ତରୁ ତୃନ ଗିରି ବନ ବାଗା ॥
ଚାରୁ ବିଚିତ୍ର ପବିତ୍ର ବିସେଷୀ। ବୂଝତ ଭରତୁ ଦିବ୍ଯ ସବ ଦେଖୀ ॥
ସୁନି ମନ ମୁଦିତ କହତ ରିଷିରାଊ। ହେତୁ ନାମ ଗୁନ ପୁନ୍ଯ ପ୍ରଭାଊ ॥
କତହୁଁ ନିମଜ୍ଜନ କତହୁଁ ପ୍ରନାମା। କତହୁଁ ବିଲୋକତ ମନ ଅଭିରାମା ॥
କତହୁଁ ବୈଠି ମୁନି ଆଯସୁ ପାଈ। ସୁମିରତ ସୀଯ ସହିତ ଦୋଉ ଭାଈ ॥
ଦେଖି ସୁଭାଉ ସନେହୁ ସୁସେଵା। ଦେହିଂ ଅସୀସ ମୁଦିତ ବନଦେଵା ॥
ଫିରହିଂ ଗଏଁ ଦିନୁ ପହର ଅଢାଈ। ପ୍ରଭୁ ପଦ କମଲ ବିଲୋକହିଂ ଆଈ ॥

ଦୋ. ଦେଖେ ଥଲ ତୀରଥ ସକଲ ଭରତ ପାଁଚ ଦିନ ମାଝ।
କହତ ସୁନତ ହରି ହର ସୁଜସୁ ଗଯଉ ଦିଵସୁ ଭଇ ସାଁଝ ॥ ୩୧୨ ॥
ଭୋର ନ୍ହାଇ ସବୁ ଜୁରା ସମାଜୂ। ଭରତ ଭୂମିସୁର ତେରହୁତି ରାଜୂ ॥
ଭଲ ଦିନ ଆଜୁ ଜାନି ମନ ମାହୀଂ। ରାମୁ କୃପାଲ କହତ ସକୁଚାହୀଂ ॥
ଗୁର ନୃପ ଭରତ ସଭା ଅଵଲୋକୀ। ସକୁଚି ରାମ ଫିରି ଅଵନି ବିଲୋକୀ ॥
ସୀଲ ସରାହି ସଭା ସବ ସୋଚୀ। କହୁଁ ନ ରାମ ସମ ସ୍ଵାମି ସଁକୋଚୀ ॥
ଭରତ ସୁଜାନ ରାମ ରୁଖ ଦେଖୀ। ଉଠି ସପ୍ରେମ ଧରି ଧୀର ବିସେଷୀ ॥
କରି ଦଂଡଵତ କହତ କର ଜୋରୀ। ରାଖୀଂ ନାଥ ସକଲ ରୁଚି ମୋରୀ ॥
ମୋହି ଲଗି ସହେଉ ସବହିଂ ସଂତାପୂ। ବହୁତ ଭାଁତି ଦୁଖୁ ପାଵା ଆପୂ ॥
ଅବ ଗୋସାଇଁ ମୋହି ଦେଉ ରଜାଈ। ସେଵୌଂ ଅଵଧ ଅଵଧି ଭରି ଜାଈ ॥

ଦୋ. ଜେହିଂ ଉପାଯ ପୁନି ପାଯ ଜନୁ ଦେଖୈ ଦୀନଦଯାଲ।
ସୋ ସିଖ ଦେଇଅ ଅଵଧି ଲଗି କୋସଲପାଲ କୃପାଲ ॥ ୩୧୩ ॥
ପୁରଜନ ପରିଜନ ପ୍ରଜା ଗୋସାଈ। ସବ ସୁଚି ସରସ ସନେହଁ ସଗାଈ ॥
ରାଉର ବଦି ଭଲ ଭଵ ଦୁଖ ଦାହୂ। ପ୍ରଭୁ ବିନୁ ବାଦି ପରମ ପଦ ଲାହୂ ॥
ସ୍ଵାମି ସୁଜାନୁ ଜାନି ସବ ହୀ କୀ। ରୁଚି ଲାଲସା ରହନି ଜନ ଜୀ କୀ ॥
ପ୍ରନତପାଲୁ ପାଲିହି ସବ କାହୂ। ଦେଉ ଦୁହୂ ଦିସି ଓର ନିବାହୂ ॥
ଅସ ମୋହି ସବ ବିଧି ଭୂରି ଭରୋସୋ। କିଏଁ ବିଚାରୁ ନ ସୋଚୁ ଖରୋ ସୋ ॥
ଆରତି ମୋର ନାଥ କର ଛୋହୂ। ଦୁହୁଁ ମିଲି କୀନ୍ହ ଢୀଠୁ ହଠି ମୋହୂ ॥
ଯହ ବଡ ଦୋଷୁ ଦୂରି କରି ସ୍ଵାମୀ। ତଜି ସକୋଚ ସିଖଇଅ ଅନୁଗାମୀ ॥
ଭରତ ବିନଯ ସୁନି ସବହିଂ ପ୍ରସଂସୀ। ଖୀର ନୀର ବିବରନ ଗତି ହଂସୀ ॥

ଦୋ. ଦୀନବଂଧୁ ସୁନି ବଂଧୁ କେ ବଚନ ଦୀନ ଛଲହୀନ।
ଦେସ କାଲ ଅଵସର ସରିସ ବୋଲେ ରାମୁ ପ୍ରବୀନ ॥ ୩୧୪ ॥
ତାତ ତୁମ୍ହାରି ମୋରି ପରିଜନ କୀ। ଚିଂତା ଗୁରହି ନୃପହି ଘର ବନ କୀ ॥
ମାଥେ ପର ଗୁର ମୁନି ମିଥିଲେସୂ। ହମହି ତୁମ୍ହହି ସପନେହୁଁ ନ କଲେସୂ ॥
ମୋର ତୁମ୍ହାର ପରମ ପୁରୁଷାରଥୁ। ସ୍ଵାରଥୁ ସୁଜସୁ ଧରମୁ ପରମାରଥୁ ॥
ପିତୁ ଆଯସୁ ପାଲିହିଂ ଦୁହୁ ଭାଈ। ଲୋକ ବେଦ ଭଲ ଭୂପ ଭଲାଈ ॥
ଗୁର ପିତୁ ମାତୁ ସ୍ଵାମି ସିଖ ପାଲେଂ। ଚଲେହୁଁ କୁମଗ ପଗ ପରହିଂ ନ ଖାଲେଂ ॥
ଅସ ବିଚାରି ସବ ସୋଚ ବିହାଈ। ପାଲହୁ ଅଵଧ ଅଵଧି ଭରି ଜାଈ ॥
ଦେସୁ କୋସୁ ପରିଜନ ପରିଵାରୂ। ଗୁର ପଦ ରଜହିଂ ଲାଗ ଛରୁଭାରୂ ॥
ତୁମ୍ହ ମୁନି ମାତୁ ସଚିଵ ସିଖ ମାନୀ। ପାଲେହୁ ପୁହୁମି ପ୍ରଜା ରଜଧାନୀ ॥

ଦୋ. ମୁଖିଆ ମୁଖୁ ସୋ ଚାହିଐ ଖାନ ପାନ କହୁଁ ଏକ।
ପାଲଇ ପୋଷଇ ସକଲ ଅଁଗ ତୁଲସୀ ସହିତ ବିବେକ ॥ ୩୧୫ ॥
ରାଜଧରମ ସରବସୁ ଏତନୋଈ। ଜିମି ମନ ମାହଁ ମନୋରଥ ଗୋଈ ॥
ବଂଧୁ ପ୍ରବୋଧୁ କୀନ୍ହ ବହୁ ଭାଁତୀ। ବିନୁ ଅଧାର ମନ ତୋଷୁ ନ ସାଁତୀ ॥
ଭରତ ସୀଲ ଗୁର ସଚିଵ ସମାଜୂ। ସକୁଚ ସନେହ ବିବସ ରଘୁରାଜୂ ॥
ପ୍ରଭୁ କରି କୃପା ପାଁଵରୀଂ ଦୀନ୍ହୀଂ। ସାଦର ଭରତ ସୀସ ଧରି ଲୀନ୍ହୀଂ ॥
ଚରନପୀଠ କରୁନାନିଧାନ କେ। ଜନୁ ଜୁଗ ଜାମିକ ପ୍ରଜା ପ୍ରାନ କେ ॥
ସଂପୁଟ ଭରତ ସନେହ ରତନ କେ। ଆଖର ଜୁଗ ଜୁନ ଜୀଵ ଜତନ କେ ॥
କୁଲ କପାଟ କର କୁସଲ କରମ କେ। ବିମଲ ନଯନ ସେଵା ସୁଧରମ କେ ॥
ଭରତ ମୁଦିତ ଅଵଲଂବ ଲହେ ତେଂ। ଅସ ସୁଖ ଜସ ସିଯ ରାମୁ ରହେ ତେଂ ॥

ଦୋ. ମାଗେଉ ବିଦା ପ୍ରନାମୁ କରି ରାମ ଲିଏ ଉର ଲାଇ।
ଲୋଗ ଉଚାଟେ ଅମରପତି କୁଟିଲ କୁଅଵସରୁ ପାଇ ॥ ୩୧୬ ॥
ସୋ କୁଚାଲି ସବ କହଁ ଭଇ ନୀକୀ। ଅଵଧି ଆସ ସମ ଜୀଵନି ଜୀ କୀ ॥
ନତରୁ ଲଖନ ସିଯ ସମ ବିଯୋଗା। ହହରି ମରତ ସବ ଲୋଗ କୁରୋଗା ॥
ରାମକୃପାଁ ଅଵରେବ ସୁଧାରୀ। ବିବୁଧ ଧାରି ଭଇ ଗୁନଦ ଗୋହାରୀ ॥
ଭେଂଟତ ଭୁଜ ଭରି ଭାଇ ଭରତ ସୋ। ରାମ ପ୍ରେମ ରସୁ କହି ନ ପରତ ସୋ ॥
ତନ ମନ ବଚନ ଉମଗ ଅନୁରାଗା। ଧୀର ଧୁରଂଧର ଧୀରଜୁ ତ୍ଯାଗା ॥
ବାରିଜ ଲୋଚନ ମୋଚତ ବାରୀ। ଦେଖି ଦସା ସୁର ସଭା ଦୁଖାରୀ ॥
ମୁନିଗନ ଗୁର ଧୁର ଧୀର ଜନକ ସେ। ଗ୍ଯାନ ଅନଲ ମନ କସେଂ କନକ ସେ ॥
ଜେ ବିରଂଚି ନିରଲେପ ଉପାଏ। ପଦୁମ ପତ୍ର ଜିମି ଜଗ ଜଲ ଜାଏ ॥

ଦୋ. ତେଉ ବିଲୋକି ରଘୁବର ଭରତ ପ୍ରୀତି ଅନୂପ ଅପାର।
ଭଏ ମଗନ ମନ ତନ ବଚନ ସହିତ ବିରାଗ ବିଚାର ॥ ୩୧୭ ॥
ଜହାଁ ଜନକ ଗୁର ମତି ଭୋରୀ। ପ୍ରାକୃତ ପ୍ରୀତି କହତ ବଡି ଖୋରୀ ॥
ବରନତ ରଘୁବର ଭରତ ବିଯୋଗୂ। ସୁନି କଠୋର କବି ଜାନିହି ଲୋଗୂ ॥
ସୋ ସକୋଚ ରସୁ ଅକଥ ସୁବାନୀ। ସମଉ ସନେହୁ ସୁମିରି ସକୁଚାନୀ ॥
ଭେଂଟି ଭରତ ରଘୁବର ସମୁଝାଏ। ପୁନି ରିପୁଦଵନୁ ହରଷି ହିଯଁ ଲାଏ ॥
ସେଵକ ସଚିଵ ଭରତ ରୁଖ ପାଈ। ନିଜ ନିଜ କାଜ ଲଗେ ସବ ଜାଈ ॥
ସୁନି ଦାରୁନ ଦୁଖୁ ଦୁହୂଁ ସମାଜା। ଲଗେ ଚଲନ କେ ସାଜନ ସାଜା ॥
ପ୍ରଭୁ ପଦ ପଦୁମ ବଂଦି ଦୋଉ ଭାଈ। ଚଲେ ସୀସ ଧରି ରାମ ରଜାଈ ॥
ମୁନି ତାପସ ବନଦେଵ ନିହୋରୀ। ସବ ସନମାନି ବହୋରି ବହୋରୀ ॥

ଦୋ. ଲଖନହି ଭେଂଟି ପ୍ରନାମୁ କରି ସିର ଧରି ସିଯ ପଦ ଧୂରି।
ଚଲେ ସପ୍ରେମ ଅସୀସ ସୁନି ସକଲ ସୁମଂଗଲ ମୂରି ॥ ୩୧୮ ॥
ସାନୁଜ ରାମ ନୃପହି ସିର ନାଈ। କୀନ୍ହି ବହୁତ ବିଧି ବିନଯ ବଡାଈ ॥
ଦେଵ ଦଯା ବସ ବଡ ଦୁଖୁ ପାଯଉ। ସହିତ ସମାଜ କାନନହିଂ ଆଯଉ ॥
ପୁର ପଗୁ ଧାରିଅ ଦେଇ ଅସୀସା। କୀନ୍ହ ଧୀର ଧରି ଗଵନୁ ମହୀସା ॥
ମୁନି ମହିଦେଵ ସାଧୁ ସନମାନେ। ବିଦା କିଏ ହରି ହର ସମ ଜାନେ ॥
ସାସୁ ସମୀପ ଗଏ ଦୋଉ ଭାଈ। ଫିରେ ବଂଦି ପଗ ଆସିଷ ପାଈ ॥
କୌସିକ ବାମଦେଵ ଜାବାଲୀ। ପୁରଜନ ପରିଜନ ସଚିଵ ସୁଚାଲୀ ॥
ଜଥା ଜୋଗୁ କରି ବିନଯ ପ୍ରନାମା। ବିଦା କିଏ ସବ ସାନୁଜ ରାମା ॥
ନାରି ପୁରୁଷ ଲଘୁ ମଧ୍ଯ ବଡେରେ। ସବ ସନମାନି କୃପାନିଧି ଫେରେ ॥

ଦୋ. ଭରତ ମାତୁ ପଦ ବଂଦି ପ୍ରଭୁ ସୁଚି ସନେହଁ ମିଲି ଭେଂଟି।
ବିଦା କୀନ୍ହ ସଜି ପାଲକୀ ସକୁଚ ସୋଚ ସବ ମେଟି ॥ ୩୧୯ ॥
ପରିଜନ ମାତୁ ପିତହି ମିଲି ସୀତା। ଫିରୀ ପ୍ରାନପ୍ରିଯ ପ୍ରେମ ପୁନୀତା ॥
କରି ପ୍ରନାମୁ ଭେଂଟୀ ସବ ସାସୂ। ପ୍ରୀତି କହତ କବି ହିଯଁ ନ ହୁଲାସୂ ॥
ସୁନି ସିଖ ଅଭିମତ ଆସିଷ ପାଈ। ରହୀ ସୀଯ ଦୁହୁ ପ୍ରୀତି ସମାଈ ॥
ରଘୁପତି ପଟୁ ପାଲକୀଂ ମଗାଈଂ। କରି ପ୍ରବୋଧୁ ସବ ମାତୁ ଚଢାଈ ॥
ବାର ବାର ହିଲି ମିଲି ଦୁହୁ ଭାଈ। ସମ ସନେହଁ ଜନନୀ ପହୁଁଚାଈ ॥
ସାଜି ବାଜି ଗଜ ବାହନ ନାନା। ଭରତ ଭୂପ ଦଲ କୀନ୍ହ ପଯାନା ॥
ହୃଦଯଁ ରାମୁ ସିଯ ଲଖନ ସମେତା। ଚଲେ ଜାହିଂ ସବ ଲୋଗ ଅଚେତା ॥
ବସହ ବାଜି ଗଜ ପସୁ ହିଯଁ ହାରେଂ। ଚଲେ ଜାହିଂ ପରବସ ମନ ମାରେଂ ॥

ଦୋ. ଗୁର ଗୁରତିଯ ପଦ ବଂଦି ପ୍ରଭୁ ସୀତା ଲଖନ ସମେତ।
ଫିରେ ହରଷ ବିସମଯ ସହିତ ଆଏ ପରନ ନିକେତ ॥ ୩୨୦ ॥
ବିଦା କୀନ୍ହ ସନମାନି ନିଷାଦୂ। ଚଲେଉ ହୃଦଯଁ ବଡ ବିରହ ବିଷାଦୂ ॥
କୋଲ କିରାତ ଭିଲ୍ଲ ବନଚାରୀ। ଫେରେ ଫିରେ ଜୋହାରି ଜୋହାରୀ ॥
ପ୍ରଭୁ ସିଯ ଲଖନ ବୈଠି ବଟ ଛାହୀଂ। ପ୍ରିଯ ପରିଜନ ବିଯୋଗ ବିଲଖାହୀଂ ॥
ଭରତ ସନେହ ସୁଭାଉ ସୁବାନୀ। ପ୍ରିଯା ଅନୁଜ ସନ କହତ ବଖାନୀ ॥
ପ୍ରୀତି ପ୍ରତୀତି ବଚନ ମନ କରନୀ। ଶ୍ରୀମୁଖ ରାମ ପ୍ରେମ ବସ ବରନୀ ॥
ତେହି ଅଵସର ଖଗ ମୃଗ ଜଲ ମୀନା। ଚିତ୍ରକୂଟ ଚର ଅଚର ମଲୀନା ॥
ବିବୁଧ ବିଲୋକି ଦସା ରଘୁବର କୀ। ବରଷି ସୁମନ କହି ଗତି ଘର ଘର କୀ ॥
ପ୍ରଭୁ ପ୍ରନାମୁ କରି ଦୀନ୍ହ ଭରୋସୋ। ଚଲେ ମୁଦିତ ମନ ଡର ନ ଖରୋ ସୋ ॥

ଦୋ. ସାନୁଜ ସୀଯ ସମେତ ପ୍ରଭୁ ରାଜତ ପରନ କୁଟୀର।
ଭଗତି ଗ୍ଯାନୁ ବୈରାଗ୍ଯ ଜନୁ ସୋହତ ଧରେଂ ସରୀର ॥ ୩୨୧ ॥
ମୁନି ମହିସୁର ଗୁର ଭରତ ଭୁଆଲୂ। ରାମ ବିରହଁ ସବୁ ସାଜୁ ବିହାଲୂ ॥
ପ୍ରଭୁ ଗୁନ ଗ୍ରାମ ଗନତ ମନ ମାହୀଂ। ସବ ଚୁପଚାପ ଚଲେ ମଗ ଜାହୀଂ ॥
ଜମୁନା ଉତରି ପାର ସବୁ ଭଯଊ। ସୋ ବାସରୁ ବିନୁ ଭୋଜନ ଗଯଊ ॥
ଉତରି ଦେଵସରି ଦୂସର ବାସୂ। ରାମସଖାଁ ସବ କୀନ୍ହ ସୁପାସୂ ॥
ସଈ ଉତରି ଗୋମତୀଂ ନହାଏ। ଚୌଥେଂ ଦିଵସ ଅଵଧପୁର ଆଏ।
ଜନକୁ ରହେ ପୁର ବାସର ଚାରୀ। ରାଜ କାଜ ସବ ସାଜ ସଁଭାରୀ ॥
ସୌଂପି ସଚିଵ ଗୁର ଭରତହି ରାଜୂ। ତେରହୁତି ଚଲେ ସାଜି ସବୁ ସାଜୂ ॥
ନଗର ନାରି ନର ଗୁର ସିଖ ମାନୀ। ବସେ ସୁଖେନ ରାମ ରଜଧାନୀ ॥

ଦୋ. ରାମ ଦରସ ଲଗି ଲୋଗ ସବ କରତ ନେମ ଉପବାସ।
ତଜି ତଜି ଭୂଷନ ଭୋଗ ସୁଖ ଜିଅତ ଅଵଧି କୀଂ ଆସ ॥ ୩୨୨ ॥
ସଚିଵ ସୁସେଵକ ଭରତ ପ୍ରବୋଧେ। ନିଜ ନିଜ କାଜ ପାଇ ପାଇ ସିଖ ଓଧେ ॥
ପୁନି ସିଖ ଦୀନ୍ହ ବୋଲି ଲଘୁ ଭାଈ। ସୌଂପୀ ସକଲ ମାତୁ ସେଵକାଈ ॥
ଭୂସୁର ବୋଲି ଭରତ କର ଜୋରେ। କରି ପ୍ରନାମ ବଯ ବିନଯ ନିହୋରେ ॥
ଊଁଚ ନୀଚ କାରଜୁ ଭଲ ପୋଚୂ। ଆଯସୁ ଦେବ ନ କରବ ସଁକୋଚୂ ॥
ପରିଜନ ପୁରଜନ ପ୍ରଜା ବୋଲାଏ। ସମାଧାନୁ କରି ସୁବସ ବସାଏ ॥
ସାନୁଜ ଗେ ଗୁର ଗେହଁ ବହୋରୀ। କରି ଦଂଡଵତ କହତ କର ଜୋରୀ ॥
ଆଯସୁ ହୋଇ ତ ରହୌଂ ସନେମା। ବୋଲେ ମୁନି ତନ ପୁଲକି ସପେମା ॥
ସମୁଝଵ କହବ କରବ ତୁମ୍ହ ଜୋଈ। ଧରମ ସାରୁ ଜଗ ହୋଇହି ସୋଈ ॥

ଦୋ. ସୁନି ସିଖ ପାଇ ଅସୀସ ବଡି ଗନକ ବୋଲି ଦିନୁ ସାଧି।
ସିଂଘାସନ ପ୍ରଭୁ ପାଦୁକା ବୈଠାରେ ନିରୁପାଧି ॥ ୩୨୩ ॥
ରାମ ମାତୁ ଗୁର ପଦ ସିରୁ ନାଈ। ପ୍ରଭୁ ପଦ ପୀଠ ରଜାଯସୁ ପାଈ ॥
ନଂଦିଗାଵଁ କରି ପରନ କୁଟୀରା। କୀନ୍ହ ନିଵାସୁ ଧରମ ଧୁର ଧୀରା ॥
ଜଟାଜୂଟ ସିର ମୁନିପଟ ଧାରୀ। ମହି ଖନି କୁସ ସାଁଥରୀ ସଁଵାରୀ ॥
ଅସନ ବସନ ବାସନ ବ୍ରତ ନେମା। କରତ କଠିନ ରିଷିଧରମ ସପ୍ରେମା ॥
ଭୂଷନ ବସନ ଭୋଗ ସୁଖ ଭୂରୀ। ମନ ତନ ବଚନ ତଜେ ତିନ ତୂରୀ ॥
ଅଵଧ ରାଜୁ ସୁର ରାଜୁ ସିହାଈ। ଦସରଥ ଧନୁ ସୁନି ଧନଦୁ ଲଜାଈ ॥
ତେହିଂ ପୁର ବସତ ଭରତ ବିନୁ ରାଗା। ଚଂଚରୀକ ଜିମି ଚଂପକ ବାଗା ॥
ରମା ବିଲାସୁ ରାମ ଅନୁରାଗୀ। ତଜତ ବମନ ଜିମି ଜନ ବଡଭାଗୀ ॥

ଦୋ. ରାମ ପେମ ଭାଜନ ଭରତୁ ବଡେ ନ ଏହିଂ କରତୂତି।
ଚାତକ ହଂସ ସରାହିଅତ ଟେଂକ ବିବେକ ବିଭୂତି ॥ ୩୨୪ ॥
ଦେହ ଦିନହୁଁ ଦିନ ଦୂବରି ହୋଈ। ଘଟଇ ତେଜୁ ବଲୁ ମୁଖଛବି ସୋଈ ॥
ନିତ ନଵ ରାମ ପ୍ରେମ ପନୁ ପୀନା। ବଢତ ଧରମ ଦଲୁ ମନୁ ନ ମଲୀନା ॥
ଜିମି ଜଲୁ ନିଘଟତ ସରଦ ପ୍ରକାସେ। ବିଲସତ ବେତସ ବନଜ ବିକାସେ ॥
ସମ ଦମ ସଂଜମ ନିଯମ ଉପାସା। ନଖତ ଭରତ ହିଯ ବିମଲ ଅକାସା ॥
ଧ୍ରୁଵ ବିସ୍ଵାସ ଅଵଧି ରାକା ସୀ। ସ୍ଵାମି ସୁରତି ସୁରବୀଥି ବିକାସୀ ॥
ରାମ ପେମ ବିଧୁ ଅଚଲ ଅଦୋଷା। ସହିତ ସମାଜ ସୋହ ନିତ ଚୋଖା ॥
ଭରତ ରହନି ସମୁଝନି କରତୂତୀ। ଭଗତି ବିରତି ଗୁନ ବିମଲ ବିଭୂତୀ ॥
ବରନତ ସକଲ ସୁକଚି ସକୁଚାହୀଂ। ସେସ ଗନେସ ଗିରା ଗମୁ ନାହୀଂ ॥

ଦୋ. ନିତ ପୂଜତ ପ୍ରଭୁ ପାଁଵରୀ ପ୍ରୀତି ନ ହୃଦଯଁ ସମାତି ॥
ମାଗି ମାଗି ଆଯସୁ କରତ ରାଜ କାଜ ବହୁ ଭାଁତି ॥ ୩୨୫ ॥
ପୁଲକ ଗାତ ହିଯଁ ସିଯ ରଘୁବୀରୂ। ଜୀହ ନାମୁ ଜପ ଲୋଚନ ନୀରୂ ॥
ଲଖନ ରାମ ସିଯ କାନନ ବସହୀଂ। ଭରତୁ ଭଵନ ବସି ତପ ତନୁ କସହୀଂ ॥
ଦୋଉ ଦିସି ସମୁଝି କହତ ସବୁ ଲୋଗୂ। ସବ ବିଧି ଭରତ ସରାହନ ଜୋଗୂ ॥
ସୁନି ବ୍ରତ ନେମ ସାଧୁ ସକୁଚାହୀଂ। ଦେଖି ଦସା ମୁନିରାଜ ଲଜାହୀଂ ॥
ପରମ ପୁନୀତ ଭରତ ଆଚରନୂ। ମଧୁର ମଂଜୁ ମୁଦ ମଂଗଲ କରନୂ ॥
ହରନ କଠିନ କଲି କଲୁଷ କଲେସୂ। ମହାମୋହ ନିସି ଦଲନ ଦିନେସୂ ॥
ପାପ ପୁଂଜ କୁଂଜର ମୃଗରାଜୂ। ସମନ ସକଲ ସଂତାପ ସମାଜୂ।
ଜନ ରଂଜନ ଭଂଜନ ଭଵ ଭାରୂ। ରାମ ସନେହ ସୁଧାକର ସାରୂ ॥

ଛଂ. ସିଯ ରାମ ପ୍ରେମ ପିଯୂଷ ପୂରନ ହୋତ ଜନମୁ ନ ଭରତ କୋ।
ମୁନି ମନ ଅଗମ ଜମ ନିଯମ ସମ ଦମ ବିଷମ ବ୍ରତ ଆଚରତ କୋ ॥
ଦୁଖ ଦାହ ଦାରିଦ ଦଂଭ ଦୂଷନ ସୁଜସ ମିସ ଅପହରତ କୋ।
କଲିକାଲ ତୁଲସୀ ସେ ସଠନ୍ହି ହଠି ରାମ ସନମୁଖ କରତ କୋ ॥

ସୋ. ଭରତ ଚରିତ କରି ନେମୁ ତୁଲସୀ ଜୋ ସାଦର ସୁନହିଂ।
ସୀଯ ରାମ ପଦ ପେମୁ ଅଵସି ହୋଇ ଭଵ ରସ ବିରତି ॥ ୩୨୬ ॥