ૐ અથાત્માનગ્ં શિવાત્માનં શ્રી રુદ્રરૂપ-ન્ધ્યાયેત્ ॥
શુદ્ધસ્ફટિક સઙ્કાશ-ન્ત્રિનેત્ર-મ્પઞ્ચ વક્ત્રકમ્ ।
ગઙ્ગાધર-ન્દશભુજં સર્વાભરણ ભૂષિતમ્ ॥
નીલગ્રીવં શશાઙ્કાઙ્ક-ન્નાગ યજ્ઞોપ વીતિનમ્ ।
વ્યાઘ્ર ચર્મોત્તરીય-ઞ્ચ વરેણ્યમભય પ્રદમ્ ॥
કમણ્ડલ્-વક્ષ સૂત્રાણા-ન્ધારિણં શૂલપાણિનમ્ ।
જ્વલન્ત-મ્પિઙ્ગલજટા શિખા-મુદ્યોત ધારિણમ્ ॥
વૃષ સ્કન્ધ સમારૂઢં ઉમા દેહાર્ધ ધારિણમ્ ।
અમૃતેનાપ્લુતં શાન્ત-ન્દિવ્યભોગ સમન્વિતમ્ ॥
દિગ્દેવતા સમાયુક્તં સુરાસુર નમસ્કૃતમ્ ।
નિત્ય-ઞ્ચ શાશ્વતં શુદ્ધ-ન્ધ્રુવ-મક્ષર-મવ્યયમ્ ।
સર્વ વ્યાપિન-મીશાનં રુદ્રં-વૈઁ વિશ્વરૂપિણમ્ ।
એવ-ન્ધ્યાત્વા દ્વિજ-સ્સમ્ય-ક્તતો યજનમારભેત્ ॥
અથાતો રુદ્ર સ્નાનાર્ચનાભિષેક વિધિં-વ્યાઁખ્યાસ્યામઃ ।
આદિત એવ તીર્થે સ્નાત્વા,
ઉદેત્ય શુચિઃ પ્રયતો બ્રહ્મચારી શુક્લવાસા દેવાભિમુખ-સ્સ્થિત્વા,
આત્મનિ દેવતા-સ્સ્થાપયેત્ ॥
પ્રજનને બ્રહ્મા તિષ્ઠતુ ।
પાદયોર્વિષ્ણુસ્તિષ્ઠતુ ।
હસ્તયોર્હરસ્તિષ્ઠતુ ।
બાહ્વોરિન્દ્રસ્તિષ્ઠતુ ।
જઠરે-ઽઅગ્નિસ્તિષ્ઠતુ ।
હૃદયે શિવસ્તિષ્ઠતુ ।
કણ્ઠે વસવસ્તિષ્ઠન્તુ ।
વક્ત્રે સરસ્વતી તિષ્ઠતુ ।
નાસિકયો-ર્વાયુસ્તિષ્ઠતુ ।
નયનયો-શ્ચન્દ્રાદિત્યૌ તિષ્ઠેતામ્ ।
કર્ણયોરશ્વિનૌ તિષ્ઠેતામ્ ।
લલાટે રુદ્રાસ્તિષ્ઠન્તુ ।
મૂર્ધ્ન્યાદિત્યાસ્તિષ્ઠન્તુ ।
શિરસિ મહાદેવસ્તિષ્ઠતુ ।
શિખાયાં-વાઁમદેવાસ્તિષ્ઠતુ ।
પૃષ્ઠે પિનાકી તિષ્ઠતુ ।
પુરત-શ્શૂલી તિષ્ઠતુ ।
પાર્શ્વયો-શ્શિવાશઙ્કરૌ તિષ્ઠેતામ્ ।
સર્વતો વાયુસ્તિષ્ઠતુ ।
તતો બહિ-સ્સર્વતો-ઽગ્નિર્જ્વાલામાલા-પરિવૃતસ્તિષ્ઠતુ ।
સર્વેષ્વઙ્ગેષુ સર્વા દેવતા યથાસ્થાન-ન્તિષ્ઠન્તુ ।
માગ્ં રક્ષન્તુ ।
અગ્નિર્મે વાચિ શ્રિતઃ । વાઘૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
વાયુર્મે પ્રાણે શ્રિતઃ । પ્રાણો હૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
સૂર્યો મે ચક્ષુષિ શ્રિતઃ । ચક્ષુર્હૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
ચન્દ્રમા મે મનસિ શ્રિતઃ । મનો હૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
દિશો મે શ્રોત્રે શ્રિતાઃ । શ્રોત્રગ્ં હૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
આપોમે રેતસિ શ્રિતાઃ । રેતો હૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
પૃથિવી મે શરીરે શ્રિતા । શરીરગ્ં હૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
ઓષધિ વનસ્પતયો મે લોમસુ શ્રિતાઃ । લોમાનિ હૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
ઇન્દ્રો મે બલે શ્રિતઃ । બલગ્ં હૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
પર્જન્યો મે મૂર્દ્નિ શ્રિતઃ । મૂર્ધા હૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
ઈશાનો મે મન્યૌ શ્રિતઃ । મન્યુર્હૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
આત્મા મ આત્મનિ શ્રિતઃ । આત્મા હૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
પુનર્મ આત્મા પુનરાયુ રાગાત્ । પુનઃ પ્રાણઃ પુનરાકૂતમાગાત્ । વૈશ્વાનરો રશ્મિભિર્વાવૃધાનઃ । અન્તસ્તિષ્ઠત્વમૃતસ્ય ગોપાઃ ॥
અસ્ય શ્રી રુદ્રાધ્યાય પ્રશ્ન મહામન્ત્રસ્ય,
અઘોર ઋષિઃ,
અનુષ્ટુ-પ્છન્દઃ,
સઙ્કર્ષણ મૂર્તિ સ્વરૂપો યો-ઽસાવાદિત્યઃ પરમપુરુષ-સ્સ એષ રુદ્રો દેવતા ।
નમ-શ્શિવાયેતિ બીજમ્ ।
શિવતરાયેતિ શક્તિઃ ।
મહાદેવાયેતિ કીલકમ્ ।
શ્રી સામ્બ સદાશિવ પ્રસાદ સિદ્ધ્યર્થે જપે વિનિયોગઃ ॥
ૐ અગ્નિહોત્રાત્મને અઙ્ગુષ્ઠાભ્યા-ન્નમઃ ।
દર્શપૂર્ણ માસાત્મને તર્જનીભ્યા-ન્નમઃ ।
ચાતુર્માસ્યાત્મને મધ્યમાભ્યા-ન્નમઃ ।
નિરૂઢ પશુબન્ધાત્મને અનામિકાભ્યા-ન્નમઃ ।
જ્યોતિષ્ટોમાત્મને કનિષ્ઠિકાભ્યા-ન્નમઃ ।
સર્વક્રત્વાત્મને કરતલ કરપૃષ્ઠાભ્યા-ન્નમઃ ॥
અગ્નિહોત્રાત્મને હૃદયાય નમઃ ।
દર્શપૂર્ણ માસાત્મને શિરસે સ્વાહા ।
ચાતુર્માસ્યાત્મને શિખાયૈ વષટ્ ।
નિરૂઢ પશુબન્ધાત્મને કવચાય હુમ્ ।
જ્યોતિષ્ટોમાત્મને નેત્રત્રયાય વૌષટ્ ।
સર્વક્રત્વાત્મને અસ્ત્રાયફટ્ । ભૂર્ભુવસ્સુવરોમિતિ દિગ્બન્ધઃ ॥
ધ્યાનં
આપાતાલ-નભસ્સ્થલાન્ત-ભુવન-બ્રહ્માણ્ડ-માવિસ્ફુરત્-
જ્યોતિ-સ્સ્ફાટિક-લિઙ્ગ-મૌલિ-વિલસત્-પૂર્ણેન્દુ-વાન્તામૃતૈઃ ।
અસ્તોકાપ્લુત-મેક-મીશ-મનિશં રુદ્રાનુ-વાકાઞ્જપન્
ધ્યાયે-દીપ્સિત-સિદ્ધયે ધ્રુવપદં-વિઁપ્રો-ઽભિષિઞ્ચે-ચ્ચિવમ્ ॥
બ્રહ્માણ્ડ વ્યાપ્તદેહા ભસિત હિમરુચા ભાસમાના ભુજઙ્ગૈઃ
કણ્ઠે કાલાઃ કપર્દાઃ કલિત-શશિકલા-શ્ચણ્ડ કોદણ્ડ હસ્તાઃ ।
ત્ર્યક્ષા રુદ્રાક્ષમાલાઃ પ્રકટિતવિભવા-શ્શામ્ભવા મૂર્તિભેદાઃ
રુદ્રા-શ્શ્રીરુદ્રસૂક્ત-પ્રકટિતવિભવા નઃ પ્રયચ્ચન્તુ સૌખ્યમ્ ॥
ઓ-ઙ્ગણાના-ન્ત્વા ગણપતિગ્ં હવામહે કવિ-ઙ્કવીનામુપમશ્રવસ્તમમ્ ।
જ્યેષ્ઠરાજ-મ્બ્રહ્મણા-મ્બ્રહ્મણસ્પત આ નઃ શૃણ્વન્નૂતિભિસ્સીદ સાદનમ્ ॥
મહાગણપતયે નમઃ ॥
શ-ઞ્ચ મે મયશ્ચ મે પ્રિય-ઞ્ચ મે-ઽનુકામશ્ચ મે કામશ્ચ મે સૌમનસશ્ચ મે ભદ્ર-ઞ્ચ મે શ્રેયશ્ચ મે વસ્યશ્ચ મે યશશ્ચ મે ભગશ્ચ મે દ્રવિણ-ઞ્ચ મે યન્તા ચ મે ધર્તા ચ મે ક્ષેમશ્ચ મે ધૃતિશ્ચ મે વિશ્વ-ઞ્ચ મે મહશ્ચ મે સંવિઁચ્ચ મે જ્ઞાત્ર-ઞ્ચ મે સૂશ્ચ મે પ્રસૂશ્ચ મે સીર-ઞ્ચ મે લયશ્ચ મ ઋત-ઞ્ચ મે-ઽમૃત-ઞ્ચ મે-ઽયક્ષ્મ-ઞ્ચ મે-ઽનામયચ્ચ મે જીવાતુશ્ચ મે દીર્ઘાયુત્વ-ઞ્ચ મે-ઽનમિત્ર-ઞ્ચ મે-ઽભય-ઞ્ચ મે સુગ-ઞ્ચ મે શયન-ઞ્ચ મે સૂષા ચ મે સુદિન-ઞ્ચ મે ॥
ૐ શાન્તિ-શ્શાન્તિ-શ્શાન્તિઃ ॥
શુદ્ધસ્ફટિક સઙ્કાશ-ન્ત્રિનેત્ર-મ્પઞ્ચ વક્ત્રકમ્ ।
ગઙ્ગાધર-ન્દશભુજં સર્વાભરણ ભૂષિતમ્ ॥
નીલગ્રીવં શશાઙ્કાઙ્ક-ન્નાગ યજ્ઞોપ વીતિનમ્ ।
વ્યાઘ્ર ચર્મોત્તરીય-ઞ્ચ વરેણ્યમભય પ્રદમ્ ॥
કમણ્ડલ્-વક્ષ સૂત્રાણા-ન્ધારિણં શૂલપાણિનમ્ ।
જ્વલન્ત-મ્પિઙ્ગલજટા શિખા-મુદ્યોત ધારિણમ્ ॥
વૃષ સ્કન્ધ સમારૂઢં ઉમા દેહાર્ધ ધારિણમ્ ।
અમૃતેનાપ્લુતં શાન્ત-ન્દિવ્યભોગ સમન્વિતમ્ ॥
દિગ્દેવતા સમાયુક્તં સુરાસુર નમસ્કૃતમ્ ।
નિત્ય-ઞ્ચ શાશ્વતં શુદ્ધ-ન્ધ્રુવ-મક્ષર-મવ્યયમ્ ।
સર્વ વ્યાપિન-મીશાનં રુદ્રં-વૈઁ વિશ્વરૂપિણમ્ ।
એવ-ન્ધ્યાત્વા દ્વિજ-સ્સમ્ય-ક્તતો યજનમારભેત્ ॥
અથાતો રુદ્ર સ્નાનાર્ચનાભિષેક વિધિં-વ્યાઁખ્યાસ્યામઃ ।
આદિત એવ તીર્થે સ્નાત્વા,
ઉદેત્ય શુચિઃ પ્રયતો બ્રહ્મચારી શુક્લવાસા દેવાભિમુખ-સ્સ્થિત્વા,
આત્મનિ દેવતા-સ્સ્થાપયેત્ ॥
પ્રજનને બ્રહ્મા તિષ્ઠતુ ।
પાદયોર્વિષ્ણુસ્તિષ્ઠતુ ।
હસ્તયોર્હરસ્તિષ્ઠતુ ।
બાહ્વોરિન્દ્રસ્તિષ્ઠતુ ।
જઠરે-ઽઅગ્નિસ્તિષ્ઠતુ ।
હૃદયે શિવસ્તિષ્ઠતુ ।
કણ્ઠે વસવસ્તિષ્ઠન્તુ ।
વક્ત્રે સરસ્વતી તિષ્ઠતુ ।
નાસિકયો-ર્વાયુસ્તિષ્ઠતુ ।
નયનયો-શ્ચન્દ્રાદિત્યૌ તિષ્ઠેતામ્ ।
કર્ણયોરશ્વિનૌ તિષ્ઠેતામ્ ।
લલાટે રુદ્રાસ્તિષ્ઠન્તુ ।
મૂર્ધ્ન્યાદિત્યાસ્તિષ્ઠન્તુ ।
શિરસિ મહાદેવસ્તિષ્ઠતુ ।
શિખાયાં-વાઁમદેવાસ્તિષ્ઠતુ ।
પૃષ્ઠે પિનાકી તિષ્ઠતુ ।
પુરત-શ્શૂલી તિષ્ઠતુ ।
પાર્શ્વયો-શ્શિવાશઙ્કરૌ તિષ્ઠેતામ્ ।
સર્વતો વાયુસ્તિષ્ઠતુ ।
તતો બહિ-સ્સર્વતો-ઽગ્નિર્જ્વાલામાલા-પરિવૃતસ્તિષ્ઠતુ ।
સર્વેષ્વઙ્ગેષુ સર્વા દેવતા યથાસ્થાન-ન્તિષ્ઠન્તુ ।
માગ્ં રક્ષન્તુ ।
અગ્નિર્મે વાચિ શ્રિતઃ । વાઘૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
વાયુર્મે પ્રાણે શ્રિતઃ । પ્રાણો હૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
સૂર્યો મે ચક્ષુષિ શ્રિતઃ । ચક્ષુર્હૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
ચન્દ્રમા મે મનસિ શ્રિતઃ । મનો હૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
દિશો મે શ્રોત્રે શ્રિતાઃ । શ્રોત્રગ્ં હૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
આપોમે રેતસિ શ્રિતાઃ । રેતો હૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
પૃથિવી મે શરીરે શ્રિતા । શરીરગ્ં હૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
ઓષધિ વનસ્પતયો મે લોમસુ શ્રિતાઃ । લોમાનિ હૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
ઇન્દ્રો મે બલે શ્રિતઃ । બલગ્ં હૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
પર્જન્યો મે મૂર્દ્નિ શ્રિતઃ । મૂર્ધા હૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
ઈશાનો મે મન્યૌ શ્રિતઃ । મન્યુર્હૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
આત્મા મ આત્મનિ શ્રિતઃ । આત્મા હૃદયે । હૃદય-મ્મયિ । અહમમૃતે । અમૃત-મ્બ્રહ્મણિ ।
પુનર્મ આત્મા પુનરાયુ રાગાત્ । પુનઃ પ્રાણઃ પુનરાકૂતમાગાત્ । વૈશ્વાનરો રશ્મિભિર્વાવૃધાનઃ । અન્તસ્તિષ્ઠત્વમૃતસ્ય ગોપાઃ ॥
અસ્ય શ્રી રુદ્રાધ્યાય પ્રશ્ન મહામન્ત્રસ્ય,
અઘોર ઋષિઃ,
અનુષ્ટુ-પ્છન્દઃ,
સઙ્કર્ષણ મૂર્તિ સ્વરૂપો યો-ઽસાવાદિત્યઃ પરમપુરુષ-સ્સ એષ રુદ્રો દેવતા ।
નમ-શ્શિવાયેતિ બીજમ્ ।
શિવતરાયેતિ શક્તિઃ ।
મહાદેવાયેતિ કીલકમ્ ।
શ્રી સામ્બ સદાશિવ પ્રસાદ સિદ્ધ્યર્થે જપે વિનિયોગઃ ॥
ૐ અગ્નિહોત્રાત્મને અઙ્ગુષ્ઠાભ્યા-ન્નમઃ ।
દર્શપૂર્ણ માસાત્મને તર્જનીભ્યા-ન્નમઃ ।
ચાતુર્માસ્યાત્મને મધ્યમાભ્યા-ન્નમઃ ।
નિરૂઢ પશુબન્ધાત્મને અનામિકાભ્યા-ન્નમઃ ।
જ્યોતિષ્ટોમાત્મને કનિષ્ઠિકાભ્યા-ન્નમઃ ।
સર્વક્રત્વાત્મને કરતલ કરપૃષ્ઠાભ્યા-ન્નમઃ ॥
અગ્નિહોત્રાત્મને હૃદયાય નમઃ ।
દર્શપૂર્ણ માસાત્મને શિરસે સ્વાહા ।
ચાતુર્માસ્યાત્મને શિખાયૈ વષટ્ ।
નિરૂઢ પશુબન્ધાત્મને કવચાય હુમ્ ।
જ્યોતિષ્ટોમાત્મને નેત્રત્રયાય વૌષટ્ ।
સર્વક્રત્વાત્મને અસ્ત્રાયફટ્ । ભૂર્ભુવસ્સુવરોમિતિ દિગ્બન્ધઃ ॥
ધ્યાનં
આપાતાલ-નભસ્સ્થલાન્ત-ભુવન-બ્રહ્માણ્ડ-માવિસ્ફુરત્-
જ્યોતિ-સ્સ્ફાટિક-લિઙ્ગ-મૌલિ-વિલસત્-પૂર્ણેન્દુ-વાન્તામૃતૈઃ ।
અસ્તોકાપ્લુત-મેક-મીશ-મનિશં રુદ્રાનુ-વાકાઞ્જપન્
ધ્યાયે-દીપ્સિત-સિદ્ધયે ધ્રુવપદં-વિઁપ્રો-ઽભિષિઞ્ચે-ચ્ચિવમ્ ॥
બ્રહ્માણ્ડ વ્યાપ્તદેહા ભસિત હિમરુચા ભાસમાના ભુજઙ્ગૈઃ
કણ્ઠે કાલાઃ કપર્દાઃ કલિત-શશિકલા-શ્ચણ્ડ કોદણ્ડ હસ્તાઃ ।
ત્ર્યક્ષા રુદ્રાક્ષમાલાઃ પ્રકટિતવિભવા-શ્શામ્ભવા મૂર્તિભેદાઃ
રુદ્રા-શ્શ્રીરુદ્રસૂક્ત-પ્રકટિતવિભવા નઃ પ્રયચ્ચન્તુ સૌખ્યમ્ ॥
ઓ-ઙ્ગણાના-ન્ત્વા ગણપતિગ્ં હવામહે કવિ-ઙ્કવીનામુપમશ્રવસ્તમમ્ ।
જ્યેષ્ઠરાજ-મ્બ્રહ્મણા-મ્બ્રહ્મણસ્પત આ નઃ શૃણ્વન્નૂતિભિસ્સીદ સાદનમ્ ॥
મહાગણપતયે નમઃ ॥
શ-ઞ્ચ મે મયશ્ચ મે પ્રિય-ઞ્ચ મે-ઽનુકામશ્ચ મે કામશ્ચ મે સૌમનસશ્ચ મે ભદ્ર-ઞ્ચ મે શ્રેયશ્ચ મે વસ્યશ્ચ મે યશશ્ચ મે ભગશ્ચ મે દ્રવિણ-ઞ્ચ મે યન્તા ચ મે ધર્તા ચ મે ક્ષેમશ્ચ મે ધૃતિશ્ચ મે વિશ્વ-ઞ્ચ મે મહશ્ચ મે સંવિઁચ્ચ મે જ્ઞાત્ર-ઞ્ચ મે સૂશ્ચ મે પ્રસૂશ્ચ મે સીર-ઞ્ચ મે લયશ્ચ મ ઋત-ઞ્ચ મે-ઽમૃત-ઞ્ચ મે-ઽયક્ષ્મ-ઞ્ચ મે-ઽનામયચ્ચ મે જીવાતુશ્ચ મે દીર્ઘાયુત્વ-ઞ્ચ મે-ઽનમિત્ર-ઞ્ચ મે-ઽભય-ઞ્ચ મે સુગ-ઞ્ચ મે શયન-ઞ્ચ મે સૂષા ચ મે સુદિન-ઞ્ચ મે ॥
ૐ શાન્તિ-શ્શાન્તિ-શ્શાન્તિઃ ॥