Lord Vishnu

શ્રી સત્યનારાયણ પૂજા (સત્યનારાયણ સ્વામિ વ્રતં)

(Shri Satyanarayana Puja in Gujarati)

From Skanda Purana

Also known as srimahaganadhipataye namah

The Shri Satyanarayana Puja is a sacred ritual dedicated to Lord Vishnu, the preserver of the universe, as described in the Reva Khanda of the Skanda Purana. This devotional practice involves the narration of stories highlighting the grace and benevolence of the Lord. It is traditionally performed by households to seek divine blessings for health, wealth, prosperity, and spiritual growth. By observing this Vrata with sincerity and faith, devotees believe they can overcome obstacles, eradicate past sins, and foster harmony within their families, ultimately leading to a peaceful and righteous life filled with divine favor.

પૂર્વાઙ્ગ પૂજા
શ્રીમહાગણાધિપતયે નમઃ ।
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ ।
હરિઃ ઓમ્ ।
શુચિઃ
અપવિત્રઃ પવિત્રો વા સર્વાવસ્થા-ઙ્ગતો-ઽપિ વા ।
ય-સ્સ્મરે-ત્પુણ્ડરીકાક્ષં સ બાહ્યાભ્યન્તર-શ્શુચિઃ ॥
પુણ્ડરીકાક્ષ પુણ્ડરીકાક્ષ પુણ્ડરીકાક્ષાય નમઃ ॥
પ્રાર્થના
શુક્લામ્બરધરં-વિઁષ્ણું શશિવર્ણ-ઞ્ચતુર્ભુજમ્ ।
પ્રસન્નવદન-ન્ધ્યાયે-થ્સર્વવિઘ્નોપશાન્તયે ॥
અગજાનન પદ્માર્ક-ઙ્ગજાનનમહર્નિશમ્ ।
અનેકદ-ન્ત-મ્ભક્તાનાં એકદન્તમુપાસ્મહે ॥
દેવીં-વાઁચમજનયન્ત દેવાસ્તાં-વિઁશ્વરૂપાઃ પશવો વદન્તિ ।
સા નો મન્દ્રેષમૂર્જ-ન્દુહાના ધેનુર્વાગસ્માનુપ સુષ્ટુતૈતુ ॥
ય-શ્શિવો નામ રૂપાભ્યાં-યાઁ દેવી સર્વમઙ્ગલા ।
તયો-સ્સંસ્મરણાન્નિત્યં સર્વદા જય મઙ્ગલમ્ ॥
તદેવ લગ્નં સુદિન-ન્તદેવ
તારાબલ-ઞ્ચન્દ્રબલ-ન્તદેવ ।
વિદ્યાબલ-ન્દૈવબલ-ન્તદેવ
લક્ષ્મીપતે તે-ઽઙ્ઘ્રિયુગં સ્મરામિ ॥
ગુરુર્બ્રહ્મા ગુરુર્વિષ્ણુઃ ગુરુર્દેવો મહેશ્વરઃ ।
ગુરુ-સ્સાક્ષા-ત્પરબ્રહ્મ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥
લાભસ્તેષા-ઞ્જયસ્તેષા-ઙ્કુતસ્તેષા-મ્પરાભવઃ ।
એષામિન્દીવરશ્યામો હૃદયસ્થો જનાર્દનઃ ॥
સર્વમઙ્ગલ માઙ્ગલ્યે શિવે સર્વાર્થસાધિકે ।
શરણ્યે ત્ર્યમ્બકે ગૌરી નારાયણિ નમો-ઽસ્તુ તે ॥
શ્રીલક્ષ્મીનારાયણાભ્યા-ન્નમઃ ।
ઉમામહેશ્વરાભ્યા-ન્નમઃ ।
વાણીહિરણ્યગર્ભાભ્યા-ન્નમઃ ।
શચીપુરન્દરાભ્યા-ન્નમઃ ।
અરુન્ધતીવસિષ્ઠાભ્યા-ન્નમઃ ।
શ્રીસીતારામાભ્યા-ન્નમઃ ।
માતાપિતૃભ્યો નમઃ ।
સર્વેભ્યો મહાજનેભ્યો નમઃ ।
દીપારાધનમ્
દીપસ્ત્વ-મ્બ્રહ્મરૂપો-ઽસિ જ્યોતિષા-મ્પ્રભુરવ્યયઃ ।
સૌભાગ્ય-ન્દેહિ પુત્રાંશ્ચ સર્વાન્કામાંશ્ચ દેહિ મે ॥
ભો દીપ દેવિ રૂપસ્ત્વ-ઙ્કર્મસાક્ષી હ્યવિઘ્નકૃત્ ।
યાવત્પૂજા-ઙ્કરિષ્યામિ તાવત્ત્વં સુસ્થિરો ભવ ॥
દીપારાધન મુહૂર્ત-સ્સુમુહૂર્તો-ઽસ્તુ ॥
પૂજાર્થે હરિદ્રા કુઙ્કુમ વિલેપન-ઙ્કરિષ્યે ॥
આચમ્ય
ઓ-ઙ્કેશવાય સ્વાહા ।
ઓ-ન્નારાયણાય સ્વાહા ।
ઓ-મ્માધવાય સ્વાહા ।
ઓ-ઙ્ગોવિન્દાય નમઃ ।
ૐ-વિઁષ્ણવે નમઃ ।
ઓ-મ્મધુસૂદનાય નમઃ ।
ઓ-ન્ત્રિવિક્રમાય નમઃ ।
ૐ-વાઁમનાય નમઃ ।
ૐ શ્રીધરાય નમઃ ।
ૐ હૃષીકેશાય નમઃ ।
ઓ-મ્પદ્મનાભાય નમઃ ।
ઓ-ન્દામોદરાય નમઃ ।
ૐ સઙ્કર્ષણાય નમઃ ।
ૐ-વાઁસુદેવાય નમઃ ।
ઓ-મ્પ્રદ્યુમ્નાય નમઃ ।
ૐ અનિરુદ્ધાય નમઃ ।
ઓ-મ્પુરુષોત્તમાય નમઃ ।
ૐ અધોક્ષજાય નમઃ ।
ઓ-ન્નારસિંહાય નમઃ ।
ૐ અચ્યુતાય નમઃ ।
ઓ-ઞ્જનાર્દનાય નમઃ ।
ૐ ઉપેન્દ્રાય નમઃ ।
ૐ હરયે નમઃ ।
ૐ શ્રીકૃષ્ણાય નમઃ ।
ભૂતોચ્ચાટનમ્
ઉત્તિષ્ઠન્તુ ભૂતપિશાચાઃ ય એતે ભૂમિ ભારકાઃ ।
એતેષામવિરોધેન બ્રહ્મકર્મ સમારભે ॥
અપસર્પન્તુ તે ભૂતા યે ભૂતા ભૂમિસંસ્થિતાઃ ।
યે ભૂતા વિઘ્નકર્તારસ્તે ગચ્છન્તુ શિવા-ઽજ્ઞયા ॥
પ્રાણાયામમ્
ઓ-મ્ભૂઃ ઓ-મ્ભુવઃ ઓગ્ં સુવઃ ઓ-મ્મહઃ ઓ-ઞ્જનઃ ઓ-ન્તપઃ ઓગ્ં સત્યમ્ ।
ઓ-ન્તત્સવિતુર્વરેણ્ય-મ્ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ।
ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ ॥
ઓમાપો જ્યોતી રસો-ઽમૃત-મ્બ્રહ્મ ભૂર્ભુવસ્સુવરોમ્ ॥
સઙ્કલ્પમ્
મમ ઉપાત્ત સમસ્ત દુરિતક્ષય દ્વારા શ્રીપરમેશ્વરમુદ્દિશ્ય શ્રીપરમેશ્વર પ્રીત્યર્થં શુભાભ્યાં શુભે શોભને મુહૂર્તે શ્રીમહાવિષ્ણોરાજ્ઞયા પ્રવર્તમાનસ્ય અદ્ય બ્રહ્મણઃ દ્વિતીયપરાર્થે શ્વેતવરાહકલ્પે વૈવસ્વતમન્વન્તરે કલિયુગે પ્રથમપાદે જમ્બૂદ્વીપે ભારતવર્ષે ભરતખણ્ડે મેરોઃ દક્ષિણ દિગ્ભાગે શ્રીશૈલસ્ય …… પ્રદેશે ……, …… નદ્યોઃ મધ્યપ્રદેશે લક્ષ્મીનિવાસગૃહે સમસ્ત દેવતા બ્રાહ્મણ આચાર્ય હરિ હર ગુરુ ચરણ સન્નિધૌ અસ્મિન્ વર્તમને વ્યાવહરિક ચાન્દ્રમાનેન શ્રી …….. (1) નામ સંવઁત્સરે …… અયને (2) …… ઋતૌ (3) …… માસે(4) …… પક્ષે (5) …… તિથૌ (6) …… વાસરે (7) …… નક્ષત્રે (8) …… યોગે (9) …… કરણ (10) એવ-ઙ્ગુણ વિશેષણ વિશિષ્ટાયાં શુભતિથૌ શ્રીમાન્ …… ગોત્રોદ્ભવસ્ય …… નામધેયસ્ય (મમ ધર્મપત્ની શ્રીમતઃ …… ગોત્રસ્ય …… નામધેય-સ્સમેતસ્ય) મમ/અસ્માકં સહકુટુમ્બસ્ય ક્ષેમ સ્થૈર્ય ધૈર્ય વીર્ય વિજય અભય આયુઃ આરોગ્ય ઐશ્વર અભિવૃદ્ધ્યર્થ-ન્ધર્મ અર્થ કામ મોક્ષ ચતુર્વિધ પુરુષાર્થ ફલ સિદ્ધ્યર્થ-ન્ધન કનક વસ્તુ વાહન સમૃદ્ધ્યર્થં સર્વાભીષ્ટ સિદ્ધ્યર્થં શ્રી ………. ઉદ્દિશ્ય શ્રી ………. પ્રીત્યર્થં સમ્ભવદ્ભિઃ દ્રવ્યૈ-સ્સમ્ભવદ્ભિઃ ઉપચારૈશ્ચ સમ્ભવતા નિયમેન સમ્ભવિતા પ્રકારેણ યાવચ્છક્તિ ધ્યાન આવાહનાદિ ષોડશોપચાર પૂજા-ઙ્કરિષ્યે ॥
(નિર્વિઘ્ન પૂજા પરિસમાપ્ત્યર્થં આદૌ શ્રીમહાગણપતિ પૂજા-ઙ્કરિષ્યે ।)
તદઙ્ગ કલશારાધન-ઙ્કરિષ્યે ।
કલશારાધનમ્
કલશે ગન્ધ પુષ્પાક્ષતૈરભ્યર્ચ્ય ।
કલશે ઉદક-મ્પૂરયિત્વા ।
કલશસ્યોપરિ હસ્ત-ન્નિધાય ।
કલશસ્ય મુખે વિષ્ણુઃ કણ્ઠે રુદ્ર-સ્સમાશ્રિતઃ ।
મૂલે ત્વસ્ય સ્થિતો બ્રહ્મા મધ્યે માતૃગણા-સ્સ્મૃતા ॥
કુક્ષૌ તુ સાગરા-સ્સર્વે સપ્તદ્વીપા વસુન્ધરા ।
ઋગ્વેદો-ઽથ યજુર્વેદો સામવેદો હ્યથર્વણઃ ॥
અઙ્ગૈશ્ચ સહિતા-સ્સર્વે કલશામ્બુ સમાશ્રિતાઃ ।
ૐ આકલશેષુ ધાવતિ પવિત્રે પરિષિચ્યતે ।
ઉક્થૈર્યજ્ઞેષુ વર્ધતે ।
આપો વા ઇદગ્ં સર્વં-વિઁશ્વા ભૂતાન્યાપઃ
પ્રાણા વા આપઃ પશવ આપો-ઽન્નમાપો-ઽમૃતમાપઃ
સમ્રાડાપો વિરાડાપઃ સ્વરાડાપશ્છન્દાગ્સ્યાપો
જ્યોતીગ્ષ્યાપો યજૂગ્ષ્યાપઃ સત્યમાપઃ
સર્વા દેવતા આપો ભૂર્ભુવ-સ્સુવરાપ ઓમ્ ॥
ગઙ્ગે ચ યમુને ચૈવ ગોદાવરી સરસ્વતી ।
નર્મદે સિન્ધુ કાવેરી જલે-ઽસ્મિન્ સન્નિધિ-ઙ્કુરુ ॥
કાવેરી તુઙ્ગભદ્રા ચ કૃષ્ણવેણી ચ ગૌતમી ।
ભાગીરથીતિ વિખ્યાતાઃ પઞ્ચગઙ્ગાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ॥
આયાન્તુ શ્રી …….. પૂજાર્થ-મ્મમ દુરિતક્ષયકારકાઃ ।
ૐ ૐ ઓ-ઙ્કલશોદકેન પૂજા દ્રવ્યાણિ સમ્પ્રોક્ષ્ય,
દેવં સમ્પ્રોક્ષ્ય, આત્માન-ઞ્ચ સમ્પ્રોક્ષ્ય ॥
શઙ્ખપૂજા
કલશોદકેન શઙ્ખ-મ્પૂરયિત્વા ॥
શઙ્ખે ગન્ધકુઙ્કુમપુષ્પતુલસીપત્રૈરલઙ્કૃત્ય ॥
શઙ્ખ-ઞ્ચન્દ્રાર્ક દૈવત-મ્મધ્યે વરુણ દેવતામ્ ।
પૃષ્ઠે પ્રજાપતિં-વિઁન્દ્યાદગ્રે ગઙ્ગા સરસ્વતીમ્ ॥
ત્રૈલોક્યેયાનિ તીર્થાનિ વાસુદેવસ્યદદ્રયા ।
શઙ્ખે તિષ્ઠન્તુ વિપ્રેન્દ્રા તસ્મા-થ્શઙ્ખ-મ્પ્રપૂજયેત્ ॥
ત્વ-મ્પુરા સાગરોત્પન્નો વિષ્ણુના વિધૃતઃ કરે ।
પૂજિત-સ્સર્વદેવૈશ્ચ પાઞ્ચજન્ય નમો-ઽસ્તુ તે ॥
ગર્ભાદેવારિનારીણાં-વિઁશીર્યન્તે સહસ્રધા ।
નવનાદેનપાતાલે પાઞ્ચજન્ય નમો-ઽસ્તુ તે ॥
ૐ શઙ્ખાય નમઃ ।
ઓ-ન્ધવલાય નમઃ ।
ઓ-મ્પાઞ્ચજન્યાય નમઃ ।
ૐ શઙ્ખદેવતાભ્યો નમઃ ।
સકલપૂજાર્થે અક્ષતાન્ સમર્પયામિ ॥
ઘણ્ટાનાદમ્
ઓ-ઞ્જયધ્વનિ મન્ત્રમાત-સ્સ્વાહા ।
ઘણ્ટદેવતાભ્યો નમઃ ।
સકલોપચાર પૂજાર્થે અક્ષતાન્ સમર્પયામિ ।
આગમાર્થ-ન્તુ દેવાના-ઙ્ગમનાર્થ-ન્તુ રાક્ષસામ્ ।
ઘણ્ટારવ-ઙ્કરોમ્યાદૌ દેવતાહ્વાન લાઞ્છનમ્ ॥
ઇતિ ઘણ્ટાનાદ-ઙ્કૃત્વા ॥
અથ હરિદ્રાગણપતિ પૂજા
અસ્મિન્ હરિદ્રાબિમ્બે શ્રીમહાગણપતિં આવાહયામિ, સ્થાપયામિ, પૂજયામિ ॥
પ્રાણપ્રતિષ્ઠ
ૐ અસુનીતે પુનરસ્માસુ ચક્ષુઃ
પુનઃ પ્રાણમિહ નો ધેહિ ભોગમ્ ।
જ્યોક્પશ્યેમ સૂર્યમુચ્ચરન્ત
મનુમતે મૃડયા ન-સ્સ્વસ્તિ ॥
અમૃતં-વૈઁ પ્રાણા અમૃતમાપઃ
પ્રાણાનેવ યથાસ્થાનમુપહ્વયતે ॥
શ્રી મહાગણપતયે નમઃ ।
સ્થિરો ભવ વરદો ભવ ।
સુમુખો ભવ સુપ્રસન્નો ભવ ।
સ્થિરાસન-ઙ્કુરુ ।
ધ્યાનં
હરિદ્રાભ-ઞ્ચતુર્બાહું
હરિદ્રાવદન-મ્પ્રભુમ્ ।
પાશાઙ્કુશધર-ન્દેવં
મોદક-ન્દન્તમેવ ચ ।
ભક્તા-ઽભયપ્રદાતારં
વન્દે વિઘ્નવિનાશનમ્ ।
ૐ હરિદ્રા ગણપતયે નમઃ ।
અગજાનન પદ્માર્ક-ઙ્ગજાનનમહર્નિશં
અનેકદ-ન્ત-મ્ભક્તાનાં એકદન્તમુપાસ્મહે ॥
ઓ-ઙ્ગણાના-ન્ત્વા ગણપતિગ્ં હવામહે
કવિ-ઙ્કવીનામુપમશ્રવસ્તમમ્ ।
જ્યેષ્ઠરાજ-મ્બ્રહ્મણા-મ્બ્રહ્મણસ્પત
આ નઃ શૃણ્વન્નૂતિભિસ્સીદ સાદનમ્ ॥
ઓ-મ્મહાગણપતયે નમઃ ।
ધ્યાયામિ । ધ્યાનં સમર્પયામિ । 1 ॥
ઓ-મ્મહાગણપતયે નમઃ ।
આવાહયામિ । આવાહનં સમર્પયામિ । 2 ॥
ઓ-મ્મહાગણપતયે નમઃ ।
નવરત્નખચિત દિવ્ય હેમ સિંહાસનં સમર્પયામિ । 3 ॥
ઓ-મ્મહાગણપતયે નમઃ ।
પાદયોઃ પાદ્યં સમર્પયામિ । 4 ॥
ઓ-મ્મહાગણપતયે નમઃ ।
હસ્તયોઃ અર્ઘ્યં સમર્પયામિ । 5 ॥
ઓ-મ્મહાગણપતયે નમઃ ।
મુખે આચમનીયં સમર્પયામિ । 6 ॥
સ્નાનં
આપો હિષ્ઠા મયોભુવસ્તા ન ઊર્જે દધાતન ।
મહે રણાય ચક્ષસે ॥
યો વઃ શિવતમો રસસ્તસ્ય ભાજયતેહ નઃ ।
ઉશતીરિવ માતરઃ ॥
તસ્મા અર-ઙ્ગમામ વો યસ્ય ક્ષયાય જિન્વથ ।
આપો જનયથા ચ નઃ ॥
ઓ-મ્મહાગણપતયે નમઃ ।
શુદ્ધોદક સ્નાનં સમર્પયામિ । 7 ॥
સ્નાનાનન્તરં આચમનીયં સમર્પયામિ ।
વસ્ત્રં
અભિ વસ્ત્રા સુવસનાન્યર્ષાભિ ધેનૂ-સ્સુદુઘાઃ પૂયમાનઃ ।
અભિ ચન્દ્રા ભર્તવે નો હિરણ્યાભ્યશ્વાન્રથિનો દેવ સોમ ॥
ઓ-મ્મહાગણપતયે નમઃ ।
વસ્ત્રં સમર્પયામિ । 8 ॥
યજ્ઞોપવીતં
ૐ-યઁજ્ઞોપવીત-મ્પરમ-મ્પવિત્રં
પ્રજાપતેર્યત્સહજ-મ્પુરસ્તાત્ ।
આયુષ્યમગ્ર્ય-મ્પ્રતિ મુઞ્ચ શુભ્રં
યજ્ઞોપવીત-મ્બલમસ્તુ તેજઃ ॥
ઓ-મ્મહાગણપતયે નમઃ ।
યજ્ઞોપવીતાર્થં અક્ષતાન્ સમર્પયામિ । ।
ગન્ધં
ગન્ધદ્વારા-ન્દુરાધર્ષા-ન્નિત્યપુષ્ટા-ઙ્કરીષિણીમ્ ।
ઈશ્વરીગ્ં સર્વભૂતાના-ન્તામિહોપહ્વયે શ્રિયમ્ ॥
ઓ-મ્મહાગણપતયે નમઃ ।
દિવ્ય શ્રી ગન્ધં સમર્પયામિ । 9 ॥
ઓ-મ્મહાગણપતયે નમઃ ।
આભરણં સમર્પયામિ । 10 ॥
પુષ્પૈઃ પૂજયામિ
ૐ સુમુખાય નમઃ । ૐ એકદન્તાય નમઃ ।
ઓ-ઙ્કપિલાયનમઃ । ઓ-ઙ્ગજકર્ણકાય નમઃ ।
ૐ-લઁમ્બોદરાયનમઃ । ૐ-વિઁકટાય નમઃ ।
ૐ-વિઁઘ્નરાજાય નમઃ । ઓ-ઙ્ગણાધિપાયનમઃ ।
ઓ-ન્ધૂમકેતવે નમઃ । ઓ-ઙ્ગણાધ્યક્ષાય નમઃ ।
ઓ-મ્ફાલચન્દ્રાય નમઃ । ઓ-ઙ્ગજાનનાય નમઃ ।
ૐ-વઁક્રતુણ્ડાય નમઃ । ૐ શૂર્પકર્ણાય નમઃ ।
ૐ હેરમ્બાય નમઃ । ૐ સ્કન્દપૂર્વજાય નમઃ ।
ૐ સર્વસિદ્ધિપ્રદાય નમઃ ।
ઓ-મ્મહાગણપતયે નમઃ ।
નાનાવિધ પરિમલ પત્ર પુષ્પાણિ સમર્પયામિ । 11 ॥
ધૂપં
વનસ્પત્યુદ્ભવિર્દિવ્યૈઃ નાના ગન્ધૈ-સ્સુસંયુઁતઃ ।
આઘ્રેય-સ્સર્વદેવાના-ન્ધૂપો-ઽય-મ્પ્રતિગૃહ્યતામ્ ॥
ઓ-મ્મહાગણપતયે નમઃ ।
ધૂપં આઘ્રાપયામિ । 12 ॥
દીપં
સાજ્ય-ન્ત્રિવર્તિ સંયુઁક્તં-વઁહ્નિના યોજિત-મ્પ્રિયમ્ ।
ગૃહાણ મઙ્ગલ-ન્દીપ-ન્ત્રૈલોક્ય તિમિરાપહ ॥
ભક્ત્યા દીપ-મ્પ્રયચ્છામિ દેવાય પરમાત્મને ।
ત્રાહિમા-ન્નરકાદ્ઘોરાત્ દિવ્ય જ્યોતિર્નમો-ઽસ્તુ તે ॥
ઓ-મ્મહાગણપતયે નમઃ ।
પ્રત્યક્ષ દીપં સમર્પયામિ । 13 ॥
ધૂપ દીપાનન્તરં આચમનીયં સમર્પયામિ ।
નૈવેદ્યં
ઓ-મ્ભૂર્ભુવસ્સુવઃ । તત્સવિતુર્વરેણ્ય-મ્ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ।
ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ ।
સત્ય-ન્ત્વા ઋતેન પરિષિઞ્ચામિ ।
(સાયઙ્કાલે – ઋત-ન્ત્વા સત્યેન પરિષિઞ્ચામિ)
અમૃતમસ્તુ । અમૃતોપસ્તરણમસિ ।
શ્રી મહાગણપતયે નમઃ ……………….. સમર્પયામિ ।
ઓ-મ્પ્રાણાય સ્વાહા । ૐ અપાનાય સ્વાહા ।
ૐ-વ્યાઁનાય સ્વાહા । ૐ ઉદાનાય સ્વાહા ।
ૐ સમાનાય સ્વાહા ।
મધ્યે મધ્યે પાનીયં સમર્પયામિ ।
અમૃતાપિધાનમસિ । ઉત્તરાપોશનં સમર્પયામિ ।
હસ્તૌ પ્રક્ષાલયામિ । પાદૌ પ્રક્ષાલયામિ ।
શુદ્ધાચમનીયં સમર્પયામિ ।
ઓ-મ્મહાગણપતયે નમઃ ।
નૈવેદ્યં સમર્પયામિ । 14 ॥
તામ્બૂલં
પૂગીફલશ્ચ કર્પૂરૈઃ નાગવલ્લીદલૈર્યુતમ્ ।
મુક્તાચૂર્ણસંયુઁક્ત-ન્તામ્બૂલ-મ્પ્રતિગૃહ્યતામ્ ॥
ઓ-મ્મહાગણપતયે નમઃ ।
તામ્બૂલં સમર્પયામિ । 15 ॥
નીરાજનં
વેદાહમેત-મ્પુરુષ-મ્મહાન્તમ્ ।
આદિત્યવર્ણં તમસસ્તુ પારે ।
સર્વાણિ રૂપાણિ વિચિત્ય ધીરઃ ।
નામાનિ કૃત્વા-ઽભિવદન્, યદાસ્તે ।
ઓ-મ્મહાગણપતયે નમઃ ।
નીરાજનં સમર્પયામિ । 16 ॥
મન્ત્રપુષ્પં
સુમુખશ્ચૈકદન્તશ્ચ કપિલો ગજકર્ણકઃ
લમ્બોદરશ્ચ વિકટો વિઘ્નરાજો ગણાધિપઃ ॥
ધૂમકેતુર્ગણાધ્યક્ષઃ ફાલચન્દ્રો ગજાનનઃ
વક્રતુણ્ડશ્શૂર્પકર્ણો હેરમ્બસ્સ્કન્દપૂર્વજઃ ॥
ષોડશૈતાનિ નામાનિ યઃ પઠેચ્છૃણુયાદપિ
વિદ્યારમ્ભે વિવાહે ચ પ્રવેશે નિર્ગમે તથા
સઙ્ગ્રામે સર્વકાર્યેષુ વિઘ્નસ્તસ્ય ન જાયતે ॥
ઓ-મ્મહાગણપતયે નમઃ ।
સુવર્ણ મન્ત્રપુષ્પં સમર્પયામિ ।
પ્રદક્ષિણં
યાનિકાનિ ચ પાપાનિ જન્માન્તરકૃતાનિ ચ ।
તાનિ તાનિ પ્રણશ્યન્તિ પ્રદક્ષિણ પદે પદે ॥
પાપો-ઽહ-મ્પાપકર્મા-ઽહ-મ્પાપાત્મા પાપસમ્ભવઃ ।
ત્રાહિ મા-ઙ્કૃપયા દેવ શરણાગતવત્સલ ॥
અન્યધા શરણ-ન્નાસ્તિ ત્વમેવ શરણ-મ્મમ ।
તસ્માત્કારુણ્ય ભાવેન રક્ષ રક્ષ ગણાધિપ ॥
ઓ-મ્મહાગણપતયે નમઃ ।
પ્રદક્ષિણા નમસ્કારાન્ સમર્પયામિ ।
ઓ-મ્મહાગણપતયે નમઃ ।
છત્ર ચામરાદિ સમસ્ત રાજોપચારાન્ સમર્પયામિ ॥
ક્ષમાપ્રાર્થન
યસ્ય સ્મૃત્યા ચ નામોક્ત્યા તપઃ પૂજા ક્રિયાદિષુ ।
ન્યૂનં સમ્પૂર્ણતાં-યાઁતિ સદ્યો વન્દે ગજાનનમ્ ॥
મન્ત્રહીન-ઙ્ક્રિયાહીન-મ્ભક્તિહીન-ઙ્ગણાધિપ ।
યત્પૂજિત-મ્મયાદેવ પરિપૂર્ણ-ન્તદસ્તુ તે ॥
ૐ-વઁક્રતુણ્ડ મહાકાય સૂર્ય કોટિ સમપ્રભ ।
નિર્વિઘ્ન-ઙ્કુરુ મે દેવ સર્વ કાર્યેષુ સર્વદા ॥
અનયા ધ્યાન આવાહનાદિ ષોડશોપચાર પૂજયા ભગવાન્ સર્વાત્મક-શ્શ્રી મહાગણપતિ સુપ્રીતો સુપ્રસન્નો વરદો ભવન્તુ ॥
ઉત્તરે શુભકર્મણ્યવિઘ્નમસ્તુ ઇતિ ભવન્તો બ્રુવન્તુ ।
ઉત્તરે શુભકર્મણિ અવિઘ્નમસ્તુ ॥
તીર્થં
અકાલમૃત્યુહરણં સર્વવ્યાધિનિવારણમ્ ।
સમસ્તપાપક્ષયકરં શ્રી મહાગણપતિ પાદોદક-મ્પાવનં શુભમ્ ॥
શ્રી મહાગણપતિ પ્રસાદં શિરસા ગૃહ્ણામિ ॥
ઉદ્વાસનં
ૐ-યઁજ્ઞેન યજ્ઞમયજન્ત દેવાઃ ।
તાનિ ધર્માણિ પ્રથમાન્યાસન્ન્ ।
તે હ નાક-મ્મહિમાનસ્સચન્તે ।
યત્ર પૂર્વે સાધ્યાસ્સન્તિ દેવાઃ ॥
ૐ શ્રી મહાગણપતિ નમઃ યથાસ્થાનં ઉદ્વાસયામિ ॥
શોભનાર્થે ક્ષેમાય પુનરાગમનાય ચ ।
ૐ શાન્તિ-શ્શાન્તિ-શ્શાન્તિઃ ।
શ્રી સત્યનારાયણસ્વામિ પરિવાર પૂજા
પુન-સ્સઙ્કલ્પં
પૂર્વોક્ત એવ-ઙ્ગુણ વિશેષણ વિશિષ્ટાયાં શુભ તિથૌ મમ ઇષ્ટકામ્યાર્થ સિદ્ધ્યર્થ-મ્મમ રાજદ્વારે રાજમુખે સર્વદા દિગ્વિજય પ્રાપ્ત્યર્થ-મ્મમ જન્મરાશિ વશાત્ નામરાશિ વશાત્ જન્મનક્ષત્ર વશાત્ નામનક્ષત્ર વશા-થ્ષડ્બલ વેદ વશાત્ નિત્ય ગોચાર વેદ વશાત્ મમ યે યે ગ્રહાઃ અરિષ્ટ સ્થાનેષુ સ્થિતા-સ્સ્તૈ-સ્સ્તૈઃ ક્રિયમાન કર્મમાન વર્તમાન વર્તિષ્યમાન સૂચિત ભાવિત આગામિત દુષ્ટારિષ્ટ પરિહાર દ્વારા આયુષ્ય અભિવૃદ્ધ્યર્થ-મ્મમ રમા પરિવાર સમેત સત્યનારાયણ સ્વામિ અનુગ્રહ સિદ્ધ્યર્થં રમા પરિવાર સમેત સત્યનારાયણ સ્વામિ પ્રસાદેન મમ ગૃહે સ્થિરલક્ષ્મી પ્રાપ્ત્યર્થ-મ્મમ રમાપરિવાર સમેત શ્રી સત્યનારાયણ સ્વામિ વ્રત પૂજા-ઞ્ચ કરિષ્યે । તદઙ્ગ ગણપત્યાદિ પઞ્ચલોકપાલકપૂજામ્, આદિત્યાદિ નવગ્રહ પૂજામ્, ઇન્દ્રાદિ અષ્ટદિક્પાલકપૂજા-ઞ્ચ કરિષ્યે ।
આદૌ વ્રતાઙ્ગ દેવતારાધન-ઙ્કરિષ્યે ।
વરુણ પૂજા
ઇમ-મ્મે વરુણ શ્રુધી હવ મદ્યા ચ મૃડય ।
ત્વામવસ્યુ રાચકે ।
ઓ-મ્ભૂઃ વરુણમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
બ્રહ્મ જજ્ઞાન-મ્પ્રથમ-મ્પુરસ્તાત્ ।
વિ સીમત-સ્સુરુચો વેન આવઃ ।
સ બુધ્નિયા ઉપમા અસ્ય વિષ્ઠાઃ । (તૈ.બ્રા.2.8.8.8)
સતશ્ચ યોનિમસતશ્ચ વિવઃ ॥
ઓ-મ્બ્રહ્મમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
પઞ્ચલોક પાલક પૂજા
1. ગણપતિ
ઓ-ઙ્ગણાના-ન્ત્વા ગણપતિં હવામહે
કવિ-ઙ્કવીનામુપમશ્રવસ્તમમ્ ।
જ્યેષ્ઠરાજ-મ્બ્રહ્મણા-મ્બ્રહ્મણસ્પત
આ નઃ શૃણ્વન્નૂતિભિસ્સીદ સાદનમ્ ॥
સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવાર સમેતં
ગણપતિં-લોઁકપાલકં આવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
2. બ્રહ્મ
ઓ-મ્બ્રહ્મા દેવાના-મ્પદવીઃ કવીનામૃષિર્વિપ્રાણા-મ્મહિષો મૃગાણામ્ ।
શ્યેનોગૃધ્રાણાગ્સ્વધિતિર્વનાનાગ્ં સોમઃ પવિત્રમત્યેતિ રેભન્ ॥
સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવાર સમેતં
બ્રહ્માણં-લોઁકપાલકં આવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
3. વિષ્ણુ
ૐ ઇદં-વિઁષ્ણુર્વિચક્રમે ત્રેધા નિદધે પદમ્ ।
સમૂઢમસ્યપાગ્ં સુરે ॥
સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવાર સમેતં
વિષ્ણું-લોઁકપાલકં આવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
4. રુદ્ર
ઓ-ઙ્કદ્રુદ્રાય પ્રચેતસે મીઢુષ્ટમાય તવ્યસે।
વોચેમ શન્તમં હૃદે ॥ (ઋ.1.43.1)
સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવાર સમેતં
રુદ્રં-લોઁકપાલકં આવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
5. ગૌરિ
ઓ-ઙ્ગૌરીર્મિમાય સલિલાનિ તક્ષત્યેકપદી દ્વિપદી સા ચતુષ્પદી ।
અષ્ટાપદી નવપદી બભૂવુષી સહસ્રાક્ષરા પરમે વ્યોમન્ન્ ॥
(ઋ.1.161.41)
સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પતિપુત્રપરિવાર સમેતં
ગૌરીં-લોઁકપાલકીં આવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
ગણેશાદિ પઞ્ચલોકપાલક દેવતાભ્યો નમઃ ।
ધ્યાયામિ, આવાહયામિ, આસનં સમર્પયામિ, પાદ્યં સમર્પયામિ, અર્ઘ્યં સમર્પયામિ, આચમનીયં સમર્પયામિ, સ્નાનં સમર્પયામિ, શુદ્ધાચમનીયં સમર્પયામિ, વસ્ત્રં સમર્પયામિ, યજ્ઞોપવીતં સમર્પયામિ, ગન્ધં સમર્પયામિ, અક્ષતાન્ સમર્પયામિ, પુષ્પાણિ સમર્પયામિ, ધૂપમાઘ્રાપયામિ, દીપ-ન્દર્શયામિ, નૈવેદ્યં સમર્પયામિ, તામ્બૂલં સમર્પયામિ, મન્ત્રપુષ્પં સમર્પયામિ ।
ગણેશાદિ પઞ્ચલોકપાલક દેવતા પ્રસાદ સિદ્ધિરસ્તુ ॥
નવગ્રહ પૂજા
1. સૂર્ય ગ્રહં
ૐ આસત્યેન રજસા વર્તમાનો નિવેશયન્નમૃત-મ્મર્ત્યઞ્ચ ।
હિરણ્યયેન સવિતા રથેના-ઽઽદેવો યાતિભુવના વિપશ્યન્ ॥
ઓ-મ્ભૂર્ભુવસ્સુવ-સ્સૂર્યગ્રહે આગચ્છ ।
સૂર્યગ્રહં રક્તવર્ણં રક્તગન્ધં રક્તપુષ્પં રક્તમાલ્યામ્બરધરં રક્તચ્છત્ર ધ્વજપતાકાદિ શોભિત-ન્દિવ્યરથસમારુઢ-મ્મેરુ-મ્પ્રદક્ષિણી કુર્વાણ-મ્પ્રાઙ્મુખ-મ્પદ્માસનસ્થ-ન્દ્વિભુજં સપ્તાશ્વં સપ્તરજ્જુ-ઙ્કલિઙ્ગદેશાધિપતિ-ઙ્કાશ્યપસગોત્ર-મ્પ્રભવસંવઁત્સરે માઘમાસે શુક્લપક્ષે સપ્તમ્યા-મ્ભાનુવાસરે અશ્વિની નક્ષત્રે જાતં સિંહરાશ્યધિપતિ-ઙ્કિરીટિનં સુખાસીન-મ્પત્નીપુત્રપરિવાર સમેત-ઙ્ગ્રહમણ્ડલે પ્રવિષ્ઠમસ્મિન્નધિકરણે વર્તુલાકારમણ્ડલે સ્થાપિત સ્વર્ણપ્રતિમારૂપેણ સૂર્યગ્રહમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
ૐ અગ્નિ-ન્દૂતં-વૃઁણીમહે હોતારં-વિઁશ્વવેદસમ્ ।
અસ્ય યજ્ઞસ્ય સુક્રતુમ્ ॥ (ઋ.1.12.1)
સૂર્યગ્રહસ્ય અધિદેવતાઃ અગ્નિં સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેતં સૂર્યગ્રહસ્ય દક્ષિણતઃ અગ્નિમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
ઓ-ઙ્કદ્રુદ્રાય પ્રચેતસે મીઢુષ્ટમાય તવ્યસે।
વોચેમ શન્તમં હૃદે ॥ (ઋ.1.43.1)
સૂર્યગ્રહસ્ય પ્રત્યધિદેવતાઃ રુદ્રં સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેતં સૂર્યગ્રહસ્ય ઉત્તરતઃ રુદ્રમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
2. ચન્દ્ર ગ્રહં
ૐ આપ્યાયસ્વ સમેતુ તે વિશ્વતસ્સોમ વૃષ્ણિયમ્ ।
ભવા વાજસ્ય સઙ્ગથે ॥
ઓ-મ્ભૂર્ભુવસ્સુવ-શ્ચન્દ્રગ્રહે આગચ્છ ।
ચન્દ્રગ્રહં શ્વેતવર્ણં શ્વેતગન્ધં શ્વેતપુષ્પં શ્વેતમાલ્યામ્બરધરં શ્વેતચ્છત્ર ધ્વજપતાકાદિશોભિત-ન્દિવ્યરથસમારૂઢ-મ્મેરુ-મ્પ્રદક્ષિણી કુર્વાણ-ન્દશાશ્વરથવાહન-મ્પ્રત્યઙ્મુખ-ન્દ્વિભુજ-ન્દણ્ડધરં-યાઁમુનદેશાધિપતિં આત્રેયસગોત્રં સૌમ્ય સંવઁત્સરે કાર્તીકમાસે શુક્લપક્ષે પૌર્ણમાસ્યાં ઇન્દુવાસરે કૃત્તિકા નક્ષત્રે જાત-ઙ્કર્કટરાશ્યધિપતિ-ઙ્કિરીટિનં સુખાસીન-મ્પત્નીપુત્રપરિ વારસમેત-ઙ્ગ્રહમણ્ડલે પ્રવિષ્ઠમસ્મિન્નધિ કરણે સૂર્યગ્રહસ્ય આગ્નેયદિગ્ભાગે સમચતુરશ્રમણ્ડલે સ્થાપિત રજતપ્રતિમા રૂપેણ ચન્દ્રગ્રહમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
ૐ અપ્સુમે સોમો અબ્રવીદન્તર્વિશ્વાનિ ભેષજા ।
અગ્નિઞ્ચ વિશ્વશમ્ભુવમાપશ્ચ વિશ્વભેષજીઃ ॥
ચન્દ્રગ્રહસ્ય અધિદેવતાઃ અપં સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેત-ઞ્ચન્દ્રગ્રહસ્ય દક્ષિણતઃ આપઃ આવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
ઓ-ઙ્ગૌરી મિમાય સલિલાનિ તક્ષત્યેકપદી દ્વિપદી સા ચતુષ્પદી ।
અષ્ટાપદી નવપદી બભૂવુષી સહસ્રાક્ષરા પરમે વ્યોમન્ન્ ॥
ચન્દ્રગ્રહસ્ય પ્રત્યધિદેવતાઃ ગૌરીં સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પતિપુત્રપરિવારસમેત-ઞ્ચન્દ્રગ્રહસ્ય ઉત્તરતઃ ગૌરીં આવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ॥
3. અઙ્ગારક ગ્રહં
ૐ અગ્નિર્મૂર્ધા દિવઃ કકુત્પતિઃ પૃથિવ્યા અયમ્ ।
અપાગ્ંરેતાગ્ંસિ જિન્વતિ ॥
ઓ-મ્ભૂર્ભુવસ્સુવઃ અઙ્ગારકગ્રહે આગચ્છ ।
અઙ્ગારક ગ્રહં રક્તવર્ણં રક્તગન્ધં રક્તપુષ્પં રક્તમાલ્યામ્બરધરં રક્તચ્છત્રધ્વજપતાકાદિશોભિત-ન્દિવ્યરથસમારૂઢ-મ્મેરુ-મ્પ્રદક્ષિણી કુર્વાણ-મ્મેષવાહન-ન્દક્ષિણાભિમુખ-ઞ્ચતુર્ભુજ-ઙ્ગદાશૂલશક્તિધરં અવન્તી દેશાધિપતિ-મ્ભારદ્વાજસગોત્રં રાક્ષસનામ સંવઁત્સરે આષાઢમાસે શુક્લપક્ષે દશમ્યા-મ્ભૌમવાસરે અનૂરાધા નક્ષત્રે જાત-મ્મેષ વૃશ્ચિક રાશ્યાધિપતિ-ઙ્કિરીટિનં સુખાસીન-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેત-ઙ્ગ્રહમણ્ડલે પ્રવિષ્ટમસ્મિન્નધિકરણે સૂર્યગ્રહસ્ય દક્ષિણદિગ્ભાગે ત્રિકોણાકારમણ્ડલે સ્થાપિત તામ્રપ્રતિમારૂપેણ અઙ્ગારકગ્રહં આવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ॥
ૐ સ્યોના પૃથિવિ ભવા-ઽનૃક્ષરા નિવેશની ।
યચ્છાનશ્શર્મ સપ્રથાઃ ॥
અઙ્ગારકગ્રહસ્ય અધિદેવતાઃ પૃથિવીં સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પુત્રપરિવારસમેતં અઙ્ગારકગ્રહસ્ય દક્ષિણતઃ પૃથિવીં આવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
ઓ-ઙ્ક્ષેત્રસ્ય પતિના વયગ્ંહિતે નેવ જયામસિ ।
ગામશ્વ-મ્પોષ્ અયિત્ન્વા સ નો મૃડાતીદૃશે ॥
અઙ્ગારકગ્રહસ્ય પ્રત્યધિદેવતાઃ, ક્ષેત્રપાલકં સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેતં અઙ્ગારકગ્રહસ્ય ઉત્તરતઃ, ક્ષેત્રપાલકમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ॥
4. બુધ ગ્રહં
ૐ ઉદ્બુધ્યસ્વાગ્ને પ્રતિજાગૃહ્યેનમિષ્ટાપૂર્તે સગ્ંસૃજેથામયઞ્ચ ।
પુનઃ કૃણ્વગ્ગ્સ્ત્વા પિતરં-યુઁવાનમન્વાતાગ્ંસીત્ત્વયિ તન્તુમેતમ્ ॥
ઓ-મ્ભૂર્ભુવસ્સુવઃ બુધગ્રહે આગચ્છ ।
બુધગ્રહ-મ્પીતવર્ણ-મ્પીતગન્ધ-મ્પીતપુષ્પ-મ્પીતમાલ્યામ્બરધર-મ્પીતચ્છત્ર ધ્વજપતાકાદિ શોભિત-ન્દિવ્યરથસમારૂઢ-મ્મેરુ-મ્પ્રદક્ષિણી કુર્વાણં સિંહવાહનં ઉદઙ્મુખ-મ્મગધદેશાધિપતિ-ઞ્ચતુર્ભુજ-ઙ્ખડ્ગચર્મામ્બરધરં આત્રેયસગોત્રં
અઙ્ગીરસનામસંવઁત્સરે માર્ગશીર્ષમાસે શુક્લપક્ષે સપ્તમ્યાં સૌમ્યવાસરે પૂર્વાભાદ્રા નક્ષત્રે જાત-મ્મિથુન કન્યા રાશ્યધિપતિ-ઙ્કિરીટિનં સુખાસીન-મ્પત્નીપુત્ર પરિવારસમેત-ઙ્ગ્રહમણ્ડલે પ્રવિષ્ટમસ્મિન્નધિકરણે સૂર્યગ્રહસ્ય ઈશાન્યદિગ્ભાગે બાણાકારમણ્ડલે સ્થાપિત કાંસ્યપ્રતિમારૂપેણ બુધગ્રહં આવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
ૐ ઇદં-વિઁષ્ણુર્વિચક્રમે ત્રેધા નિદધે પદમ્ ।
સમૂઢમસ્યપાગ્ં સુરે ॥
વિષ્ણો રરાટમસિ વિષ્ણોઃ પૃષ્ઠમસિ
વિષ્ણોશ્શ્નપ્ત્રેસ્થો વિષ્ણોસ્સ્યૂરસિ
વિષ્ણોર્ધ્રુવમસિ વૈષ્ણવમસિ વિષ્ણવે ત્વા ॥
બુધગ્રહસ્ય અધિદેવતાઃ વિષ્ણું સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેત-મ્બુધગ્રહસ્ય દક્ષિણતઃ વિષ્ણુમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
ૐ સહસ્રશીર્ષા પુરુષઃ । સહસ્રાક્ષ-સ્સહસ્રપાત્ ।
સ ભૂમિં-વિઁશ્વતો વૃત્વા । અત્યતિષ્ઠદ્દશાઙ્ગુલમ્ ।
બુધગ્રહસ્ય પ્રત્યધિદેવતાઃ નારાયણં સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેત-મ્બુધગ્રહસ્ય ઉત્તરતઃ નારાયણમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
5. બૃહસ્પતિ ગ્રહં
ઓ-મ્બૃહસ્પતે અતિયદર્યો અર્હાદ્દ્યુમદ્વિભાતિ ક્રતુમજ્જનેષુ ।
યદ્દીદયચ્ચવસર્તપ્રજાત તદસ્માસુ દ્રવિણન્ધેહિ ચિત્રમ્ ॥
ઓ-મ્ભૂર્ભુવસ્સુવઃ બૃહસ્પતિગ્રહે આગચ્છ ।
બૃહસ્પતિગ્રહ-ઙ્કનકવર્ણ-ઙ્કનકગન્ધ-ઙ્કનકપુષ્પ-ઙ્કનકમાલ્યામ્બરધર-ઙ્કનકચ્છત્ર ધ્વજપતાકાદિશોભિત-ન્દિવ્યરથસમારૂઢ-મ્મેરુ-મ્પ્રદક્ષિણીકુર્વાણા-મ્પૂર્વાભિમુખ-મ્પદ્માસનસ્થ-ઞ્ચતુર્ભુજ-ન્દણ્ડાક્ષમાલાધારિણં સિન્ધુ દ્વીપદેશાધિપતિં આઙ્ગીરસગોત્રં આઙ્ગીરસસંવઁત્સરે વૈશાખેમાસે શુક્લપક્ષે એકાદશ્યા-ઙ્ગુરુવાસરે ઉત્તરા નક્ષત્રે જાત-ન્ધનુર્મીનરાશ્યધિપતિ-ઙ્કિરીટિનં સુખાસીન-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેતં
ગ્રહમણ્ડલે પ્રવિષ્ટમસ્મિન્નધિકરણે સૂર્યગ્રહસ્ય ઉત્તરદિગ્ભાગે દીર્ઘચતુરસ્રાકારમણ્ડલે સ્થાપિત ત્રપુપ્રતિમારૂપેણ બૃહસ્પતિગ્રહં આવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
ઓ-મ્બ્રહ્મજજ્ઞાન-મ્પ્રથમ-મ્પુરસ્તાદ્વિસીમતસ્સુરુચો વેન આવઃ ।
સબુધ્નિયા ઉપમા અસ્ય વિષ્ઠાસ્સતશ્ચ યોનિમસતશ્ચ વિવઃ ॥
બૃહસ્પતિગ્રહસ્ય અધિદેવતા-મ્બ્રહ્માણં સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેત-મ્બૃહસ્પતિગ્રહસ્ય દક્ષિણતઃ બ્રહ્માણમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
ૐ ઇન્દ્રમરુત્વ ઇહ પાહિ સોમં-યઁથા શાર્યાતે અપિબસ્સુતસ્ય ।
તવ પ્રણીતી તવ શૂરશર્મન્નાવિવાસન્તિ કવયસ્સુયજ્ઞાઃ ॥
બૃહસ્પતિગ્રહસ્ય પ્રત્યધિદેવતાઃ ઇન્દ્રં સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેત-મ્બૃહસ્પતિગ્રહસ્ય ઉત્તરતઃ ઇન્દ્રમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
6. શુક્ર ગ્રહં
ૐ શુક્ર-ન્તે અન્યદ્યજત-ન્તે અન્યત્ ।
વિષુરૂપે અહની દ્યૌરિવાસિ ।
વિશ્વા હિ માયા અવસિ સ્વધાવઃ ।
ભદ્રા તે પૂષન્નિહ રાતિરસ્ત્વિતિ । (તૈ.આ.1.2.4.1)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવસ્સુવ-શ્શુક્રગ્રહે આગચ્છ ।
શુક્રગ્રહં શ્વેતવર્ણં શ્વેતગન્ધં શ્વેતપુષ્પં શ્વેતમાલ્યામ્બરધરં શ્વેતચ્છત્ર ધ્વજપતાકાદિશોભિત-ન્દિવ્યરથસમારૂઢ-મ્મેરુ-મ્પ્રદક્ષિણી કુર્વાણ-મ્પૂર્વાભિમુખ-મ્પદ્માસન્થ-ઞ્ચતુર્ભુજ-ન્દણ્ડાક્ષમાલા જટાવલ્કલ ધારિણિ-ઙ્કામ્ભોજ દેશાધિપતિ-મ્ભાર્ગવસગોત્ર-મ્પાર્થિવસંવઁત્સરે શ્રાવણમાસે શુક્લપક્ષે અષ્ટમ્યા-મ્ભૃગુવાસરે સ્વાતી નક્ષત્રે જાત-ન્તુલા વૃષભરાશ્યધિપતિ-ઙ્કિરીટિનં સુખાસીન-મ્પત્નીપુત્રપરિવાર સમેત-ઙ્ગ્રહમણ્ડલે પ્રવિષ્ટમસ્મિન્નધિકરણે સૂર્યગ્રહસ્ય પ્રાગ્ભાગે પઞ્ચકોણાકાર મણ્ડલે સ્થાપિત સીસ પ્રતિમારૂપેણ શૂક્રગ્રહં આવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
ૐ ઇન્દ્રાણીમાસુ નારિષુ સુપત્.ંઈમહમશ્રવમ્ ।
ન હ્યસ્યા અપરઞ્ચન જરસા મરતે પતિઃ ॥
શુક્રગ્રહસ્ય અધિદેવતાં ઇન્દ્રાણીં સાઙ્ગાં સાયુધાં સવાહનં સશક્તિ-મ્પતિપુત્રપરિવારસમેતાં શુક્રગ્રહસ્ય દક્ષિણતઃ ઇન્દ્રાણીં આવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
ૐ ઇન્દ્ર મરુત્વ ઇહ પાહિ સોમં-યઁથા શાર્યાતે અપિબ-સ્સુતસ્ય ।
તવ પ્રણીતી તવ શૂર શર્મન્ના વિવાસન્તિ કવયઃ સુયજ્ઞાઃ ॥ (ઋ.3.51.7)
શુક્રગ્રહસ્ય પ્રત્યધિદેવતાં ઇન્દ્રમરુત્વન્તં સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેતં શુક્રગ્રહસ્ય ઉત્તરતઃ ઇન્દ્રમરુત્વન્તમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
7. શનિ ગ્રહં
ૐ શમગ્નિરગ્નિભિઃ કરચ્છ-ન્નસ્તપતુ સૂર્યઃ ।
શં-વાઁતો વાત્વરપા અપ સ્ત્રિધઃ ॥ (ઋ.8.12.9)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવસ્સુવ-શ્શનૈશ્ચરગ્રહે આગચ્છ ।
શનૈશ્ચરગ્રહ-ન્નીલવર્ણ-ન્નીલગન્ધ-ન્નીલપુષ્પ-ન્નીલમાલ્યામ્બરધર-ન્નીલચ્છત્ર ધ્વજપતાકાદિશોભિત-ન્દિવ્યરથસમારૂઢ-મ્મેરુ-મ્પ્રદક્ષિણી કુર્વાણ-ઞ્ચાપાસનસ્થ-મ્પ્રત્યઙ્મુખ-ઙ્ગૃદ્રરથ-ઞ્ચતુર્ભુજં શૂલાયુધધરં સૌરાષ્ટ્રદેશાધિપતિ-ઙ્કાશ્યપસગોત્રં-વિઁશ્વામિત્ર ઋષિં-વિઁભવ સંવઁત્સરે પૌષ્યમાસે શુક્લપક્ષે નવમ્યાં સ્થિરવાસરે ભરણી નક્ષત્રે જાત-મ્મકુર કુમ્ભ રાશ્યધિપતિ-ઙ્કિરીટિનં સુખાસીન-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેત-ઙ્ગ્રહમણ્ડલે પ્રવિષ્ટમસ્મિન્નધિકરણે સૂર્યગ્રહસ્ય પશ્ચિમદિગ્ભાગે ધનુરાકારમણ્ડલે સ્થાપિત અયઃ પ્રતિમારૂપેણ શનૈશ્ચરગ્રહમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
ૐ-યઁમાય સોમં સુનુત યમાય જુહુતા હવિઃ ।
યમં હ યજ્ઞો ગચ્છત્યગ્નિદૂતો અરઙ્કૃતઃ ॥ (ઋ.10.14.13)
શનૈશ્ચરગ્રહસ્ય અધિદેવતાં-યઁમં સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેતં શનૈશ્ચરગ્રહસ્ય દક્ષિણતઃ યમં આવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
ઓ-મ્પ્રજાપતે ન ત્વદેતાન્યન્યો વિશ્વા જાતાનિ પરિ તા બભૂવ ।
યત્કામાસ્તે જુહુમસ્તન્નો અસ્તુ વયં સ્યામ પતયો રયીણામ્ ॥ (ઋ.10.121.10)
શનૈશ્ચરગ્રહસ્ય પ્રત્યધિદેવતા-મ્પ્રજાપતિં સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેતં શનૈશ્ચરગ્રહસ્ય ઉત્તરતઃ પ્રજાપતિમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
8. રાહુ ગ્રહં
ઓ-ઙ્કયા નશ્ચિત્ર આભુવદૂતી સદાવૃધસ્સખા ।
કયા શચિષ્ઠયા વૃતા ॥
ઓ-મ્ભૂર્ભુવસ્સુવઃ રાહુગ્રહે આગચ્છ ।
રાહુગ્રહ-ન્ધૂમ્રવર્ણ-ન્ધૂમ્રગન્ધ-ન્ધૂમ્રપુષ્પ-ન્ધૂમ્રમાલ્યામ્બરધર-ન્ધૂમ્રચ્છત્ર ધ્વજપતાકાદિશોભિત-ન્દિવ્યરથસમારૂઢ-મ્મેરું અપ્રદક્ષિણી કુર્વાણં સિંહાસન-ન્નૈઋતિ મુખં શૂર્પાસનસ્થ-ઞ્ચતુર્ભુજ-ઙ્કરાલવક્ત્ર-ઙ્ખડ્ગચર્મ ધર-મ્પૈઠીનસગોત્ર-મ્બર્બરદેશાધિપતિં રાક્ષસનામસંવઁત્સરે ભાદ્રપદમાસે કૃષ્ણ પક્ષે ચતુર્દશ્યા-મ્ભાનુવાસરે વિશાખા નક્ષત્રે જાતં સિંહરાશિ પ્રયુક્ત-ઙ્કિરીટિનં સુખાસીનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેત-ઙ્ગ્રહમણ્ડલે પ્રવિષ્ટમસ્મિન્નધિકરણે સૂર્યગ્રહસ્ય નૈઋતિદિગ્ભાગે શૂર્પાકાર મણ્ડલે સ્થાપિત લોહપ્રતિમા રૂપેણ રાહુગ્રહમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
ૐ આ-ઽયઙ્ગૌઃ પૃશ્નિરક્રમીદસનન્માતર-મ્પુનઃ ।
પિતરઞ્ચ પ્રયન્ત્સુવઃ ॥
રાહુગ્રહસ્ય અધિદેવતા-ઙ્ગાં સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનાં સશક્તિ-મ્પતિપુત્રપરિવારસમેતં રાહુગ્રહસ્ય દક્ષિણતઃ ગાં આવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
ઓ-ન્નમો અસ્તુ સર્પેભ્યો યે કે ચ પૃથિવીં અનુ ।
યે અન્તરિક્ષે યે દિવિ તેભ્યસ્સર્પેભ્યો નમઃ ॥
રાહુગ્રહસ્ય પ્રત્યધિદેવતાં સર્પં સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેતં રાહુગ્રહસ્ય ઉત્તરત-સ્સર્પમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
9. કેતુ ગ્રહં
ઓ-ઙ્કેતુઙ્કૃણ્વન્નકેતવે પેશો મર્યા અપેશસે ।
સમુષદ્ભિરજાયથાઃ ॥
ઓ-મ્ભૂર્ભુવસ્સુવઃ કેતુગણૈઃ આગચ્છ ।
કેતુગણ-ઞ્ચિત્રવર્ણ-ઞ્ચિત્રગન્ધ-ઞ્ચિત્રપુષ્પ-ઞ્ચિત્રમાલ્યામ્બરધર-ઞ્ચિત્રચ્છત્ર ધ્વજપતાકાદિશોભિત-ન્દિવ્યરથસમારૂઢ-મ્મેરું અપ્રદક્ષિણી કુર્વાણ-ન્ધ્વજાસનસ્થ-ન્દક્ષિણાભિમુખં અન્તર્વેદિ દેશાધિપતિ-ન્દ્વિબાહુ-ઙ્ગદાધર-ઞ્જૈમિનિ ગોત્રં રાક્ષસનામ સંવઁત્સરે ચૈત્રમાસે કૃષ્ણપક્ષે ચતુર્દશ્યાં ઇન્દુવાસરે રેવતી નક્ષત્રેજાત-ઙ્કર્કટકરાશિ પ્રયુક્તં સિંહાસનાસીન-ઙ્ગ્રહમણ્ડલે પ્રવિષ્ટમસ્મિન્નધિકરણે સૂર્યગ્રહસ્ય વાયવ્ય દિગ્ભાગે ધ્વજાકાર મણ્ડલે સ્થાપિત પઞ્ચલોહ પ્રતિમારૂપેણ કેતુગણમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
ૐ સચિત્ર ચિત્ર-ઞ્ચિતયન્તમસ્મે ચિત્રક્ષત્ર ચિત્રતમં-વઁયોધામ્ ।
ચન્દ્રં રયિ-મ્પુરુવીરમ્ બૃહન્ત-ઞ્ચન્દ્રચન્દ્રાભિર્ગૃણતે યુવસ્વ ॥
કેતુગણસ્ય અધિદેવતા-ઞ્ચિત્રગુપ્તં સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેત-ઙ્કેતુગણસ્ય દક્ષિણત-શ્ચિત્રગુપ્તમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
ઓ-મ્બ્રહ્મા દેવાના-મ્પદવીઃ કવીનામૃષિર્વિપ્રાણા-મ્મહિષો મૃગાણામ્ ।
શ્યેનોગૃધ્રાણાગ્સ્વધિતિર્વનાનાગ્ં સોમઃ પવિત્રમત્યેતિ રેભન્ ॥
કેતુગણસ્ય પ્રત્યધિદેવતા-મ્બ્રહ્માણં સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેત-ઙ્કેતુગ્રહસ્ય ઉત્તરતઃ બ્રહ્માણમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ।
અધિદેવતા પ્રત્યધિદેવતા સહિતાદિત્યાદિ નવગ્રહ દેવતાભ્યો નમઃ ધ્યાયામિ, આવહયામિ, રત્નસિંહાસનં સમર્પયામિ, પાદ્યં સમર્પયામિ, અર્ઘ્યં સમર્પયામિ, આચમનીયં સમર્પયામિ, સ્નાનં સમર્પયામિ, શુદ્ધાચમનીયં સમર્પયામિ, વસ્ત્રં સમર્પયામિ, યજ્ઞોપવીતં સમર્પયામિ, ગન્ધં સમર્પયામિ, અક્ષતાન્ સમર્પયામિ, પુષ્પાણિ સમર્પયામિ, ધૂપમાઘ્રાપયામિ, દીપં સમર્પયામિ, નૈવેદ્યં સમર્પયામિ, તામ્બૂલં સમર્પયામિ, મન્ત્રપુષ્પં સમર્પયામિ ।
અધિદેવતા પ્રત્યધિદેવતાસહિતાદિત્યાદિ નવગ્રહ દેવતા પ્રસાદસિદ્ધિરસ્તુ ।
ઇન્દ્રાદિ અષ્ટદિક્પાલક પૂજા
1. ઇન્દ્રુડુ
ૐ ઇન્દ્રં-વોઁ વિશ્વતસ્પરિ હવામહે જનેભ્યઃ ।
અસ્માકમસ્તુ કેવલઃ ॥ (ઋ.વે.1.7.10)
સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેત-મ્પ્રાગ્દિગ્ભાગે ઇન્દ્ર-ન્દિક્પાલકમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ॥
2. અગ્નિ
ૐ અગ્નિ-ન્દૂતં-વૃઁણીમહે હોતારં-વિઁશ્વવેદસમ્ ।
અસ્ય યજ્ઞસ્ય સુક્રતુમ્ ॥ (ઋ.વે.1.12.1)
સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેતં આગ્નેયદિગ્ભાગે અગ્નિ-ન્દિક્પાલકમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ॥
3. યમુડુ
ૐ-યઁમાય સોમં સુનુત યમાય જુહુતા હવિઃ ।
યમં હ યજ્ઞો ગચ્છત્યગ્નિદૂતો અરઙ્કૃતઃ ॥ (ઋ.10.14.13)
સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેત-ન્દક્ષિણદિગ્ભાગે યમ-ન્દિક્પાલકમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ॥
4. નિઋતિ
ઓ-મ્મો ષુ ણઃ પરાપરા નિર્ઋતિર્દુર્હણા વધીત્ ।
પદીષ્ટ તૃષ્ણયા સહ ॥ (ઋ.1.38.06)
સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેત-ન્નૈઋતિદિગ્ભાગે નિર્ઋતિ-ન્દિક્પાલકમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ॥
5. વરુણુડુ
ૐ ઇમ-મ્મે વરુણ શ્રુધી હવ મદ્યા ચ મૃડય ।
ત્વામવસ્યુ રાચકે ।
સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેત-મ્પશ્ચિમદિગ્ભાગે વરુણ-ન્દિક્પાલકમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ॥
6. વાયુવુ
ઓ-ન્તવ વાયવૃતસ્પતે ત્વષ્ટુર્જામાતરદ્ભુત ।
અવાંસ્યા વૃણીમહે । (ઋ.8.21.20)
સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેતં-વાઁયુવ્યદિગ્ભાગે વાયુ-ન્દિક્પાલકમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ॥
7. કુબેરુડુ
ૐ સોમો ધેનું સોમો અર્વન્તમાશું સોમો વીર-ઙ્કર્મણ્ય-ન્દદાતિ ।
સાદન્યં-વિઁદથ્યં સભેય-મ્પિતૃશ્રવણં-યોઁ દદાશદસ્મૈ ॥ (ઋ.1.91.20)
સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેતં ઉત્તરદિગ્ભાગે કુબેર-ન્દિક્પાલકમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ॥
8. ઈશાનુડુ
ઓ-ન્તમીશાન-ઞ્જગતસ્તસ્થુષસ્પતિ-ન્ધિયઞ્જિન્વમવસે હૂમહે વયમ્ ।
પૂષા નો યથા વેદસામસદ્વૃધે રક્ષિતા પાયુરદબ્ધ-સ્સ્વસ્તયે ॥ (ઋ.1.89.5)
સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેતં ઈશાનદિગ્ભાગે ઈશાન-ન્દિક્પાલકમાવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ॥
ઇન્દ્રાદિ અષ્ટદિક્પાલકદેવતાભ્યો નમઃ ધ્યાયામિ, આવહયામિ, રત્નસિંહાસનં સમર્પયામિ, પાદ્યં સમર્પયામિ, અર્ઘ્યં સમર્પયામિ, આચમનીયં સમર્પયામિ, સ્નાનં સમર્પયામિ, શુદ્ધાચમનીયં સમર્પયામિ, વસ્ત્રં સમર્પયામિ, યજ્ઞોપવીતં સમર્પયામિ, ગન્ધં સમર્પયામિ, અક્ષતાન્ સમર્પયામિ, પુષ્પાણિ સમર્પયામિ, ધૂપમાઘ્રાપયામિ, દીપં સમર્પયામિ, નૈવેદ્યં સમર્પયામિ, તામ્બૂલં સમર્પયામિ, મન્ત્રપુષ્પં સમર્પયામિ ।
ઇન્દ્રાદિ અષ્ટદિક્પાલક દેવતા પ્રસાદસિદ્ધિરસ્તુ ।
ષોડશોપચાર પૂજા
પઞ્ચામૃત સ્નાનં
1. આપ્યાયસ્યેતિ ક્ષીરં (milk) –
ૐ આપ્યાયસ્વ સમેતુ તે વિશ્વતસ્સોમ વૃષ્ણિયમ્ ।
ભવા વાજસ્ય સઙ્ગથે ॥
ક્ષીરેણ સ્નપયામિ ॥
2. દધિક્રાવ્ણો ઇતિ દધિ (yogurt) –
ઓ-ન્દધિક્રાવ્ણો અકારિષ-ઞ્જિષ્ણોરશ્વસ્ય વાજિનઃ ।
સુરભિ નો મુખા કરત્પ્રણ આયૂગ્ંષિ તારિષત્ ॥
દધ્ના સ્નપયામિ ॥
3. શુક્રમસીતિ આજ્યં (ghee) –
ૐ શુક્રમસિ જ્યોતિરસિ તેજોસિ દેવોવસ્સવિતોત્પુનાતુ
અચ્છિદ્રેણ પવિત્રેણ વસોસ્સૂર્યસ્ય રશ્મિભિઃ ।
આજ્યેન સ્નપયામિ ॥
4. મધુવાતા ઋતાયતે ઇતિ મધુ (honey) –
ઓ-મ્મધુવાતા ઋતાયતે મધુક્ષરન્તિ સિન્ધવઃ ।
માધ્વીર્ન-સ્સન્ત્વૌષધીઃ ।
મધુનક્તમુતોષસિ મધુમત્પાર્થિવગ્ં રજઃ ।
મધુદ્યૌરસ્તુ નઃ પિતા ।
મધુમાન્નો વનસ્પતિર્મધુમાગ્ં અસ્તુ સૂર્યઃ ।
માધ્વીર્ગાવો ભવન્તુ નઃ ।
મધુના સ્નપયામિ ॥
5. સ્વાદુઃ પવસ્યેતિ શર્કરા (sugar) –
ૐ સ્વાદુઃ પવસ્વ દિવ્યાય જન્મને ।
સ્વાદુરિન્દ્રાય સુહવીતુ નામ્ને ।
સ્વાદુર્મિત્રાય વરુણાય વાયવે ।
બૃહસ્પતયે મધુમાં અદાભ્યઃ ।
શર્કરેણ સ્નપયામિ ॥
ફલોદકં (coconut water)
યાઃ ફલિનીર્યા અફલા અપુષ્પાયાશ્ચ પુષ્પિણીઃ ।
બૃહસ્પતિ પ્રસૂતાસ્તાનો મુન્ચન્ત્વગ્ં હસઃ ॥
ફલોદકેન સ્નપયામિ ॥
(take the Vishnu image out and wash it with clean water, while reciting the following)
શુદ્ધોદકં
ૐ આપો હિષ્ઠા મયોભુવસ્તા ન ઊર્જે દધાતન ।
મહેરણાય ચક્ષસે ।
યો વઃ શિવતમો રસસ્તસ્ય ભાજયતે હ નઃ ।
ઉશતીરિવ માતરઃ ।
તસ્મા અરઙ્ગમામવો યસ્ય ક્ષયાય જિન્વથ ।
આપો જનયથા ચ નઃ ।
શુદ્ધોદકેન સ્નપયામિ ।
(wipe the Vishnu image with a fresh cloth, decorate it with Gandham and Kumkuma, keep it in a betal leaf and place it in the Mandapa close to the Kalasha)
ઓ-ન્નારાયણાય વિદ્મહે વાસુદેવાય ધીમહિ ।
તન્નો વિષ્ણુઃ પ્રચોદયાત્ ॥
ઓ-મ્મહાદેવ્યૈ ચ વિદ્મહે વિષ્ણુપત્ની ચ ધીમહિ ।
તન્નો લક્ષ્મીઃ પ્રચોદયાત્ ॥
અસ્મિન્કલશે અસ્યા-મ્પ્રતિમાયાં શ્રીરમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિન્ આવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ॥
પ્રાણપ્રતિષ્ઠાપનં
ૐ અસ્ય શ્રી પ્રાણપ્રતિષ્ઠાપન મહામન્ત્રસ્ય બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરા ઋષયઃ, ઋગ્યજુસ્સામાથર્વાણિ છન્દાંસિ, પ્રાણશ્શક્તિઃ, પરા દેવતા, આ-મ્બીજમ્, હ્રીં શક્તિઃ, ક્રો-ઙ્કીલકમ્, શ્રીરમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિ દેવતા પ્રાણપ્રતિષ્ઠાર્થે વિનિયોગઃ ।
કરન્યાસં
ૐ આં અઙ્ગુષ્ઠાભ્યા-ન્નમઃ ।
ૐ હ્રી-ન્તર્જનીભ્યા-ન્નમઃ ।
ઓ-ઙ્ક્રો-મ્મધ્યમાભ્યા-ન્નમઃ ।
ૐ આં અનામિકાભ્યા-ન્નમઃ ।
ૐ હ્રી-ઙ્કનિષ્ઠિકાભ્યા-ન્નમઃ ।
ઓ-ઙ્ક્રો-ઙ્કરતલ કરપૃષ્ઠાભ્યા-ન્નમઃ ।
અઙ્ગન્યાસં
ૐ આં હૃદયાય નમઃ ।
ૐ હ્રીં શિરસે સ્વાહા ।
ઓ-ઙ્ક્રોં શિખયૈ વષટ્ ।
ૐ આ-ઙ્કવચાય હુમ્ ।
ૐ હ્રી-ન્નેત્રત્રયાય વૌષટ્ ।
ઓ-ઙ્ક્રોં અસ્ત્રાય ફટ્ ।
ઓ-મ્ભૂર્ભુવસ્સુવરોમિતિ દિગ્બન્ધઃ ॥
ધ્યાનં
રક્તામ્ભોધિસ્થપોતોલ્લસદરુણસરોજાધિરૂઢા કરાબ્જૈઃ ।
પાશ-ઙ્કોદણ્ડમિક્ષૂદ્ભવમલિગુણમપ્યઙ્કુશ-ઞ્ચાપબાણામ્ ।
બિભ્રાણા સૃક્કપાલ-ન્ત્રિણયનલસિતા પીનવક્ષોરુહાઢ્યા ।
દેવી બાલાર્કવર્ણા ભવતુ સુખકરી પ્રાણશક્તિઃ પરા નઃ ।
ૐ શાન્તાકાર-મ્ભુજગશયન-મ્પદ્મનાભં સુરેશં
વિશ્વાકાર-ઙ્ગગનસદૃશ-મ્મેઘવર્ણં શુભાઙ્ગમ્ ।
લક્ષ્મીકાન્ત-ઙ્કમલનયનં-યોઁગિહૃદ્ધ્યાનગમ્યં
વન્દે વિષ્ણુ-મ્ભવભયહરં સર્વલોકૈકનાથમ્ ॥
ૐ આં હ્રી-ઙ્ક્રો-ઙ્ક્રોં હ્રીં આં-યંઁ રં-લંઁ વં શં ષં સં હં-લઁ-ઙ્ક્ષં હં સ-સ્સો-ઽહમ્ ।
અસ્યા-મ્મૂર્તૌ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિ દેવતા પ્રાણઃ ઇહ પ્રાણઃ ।
શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિ દેવતા જીવઃ ઇહ-સ્સ્થિતઃ ।
અસ્યા-મ્મૂર્તૌ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણસ્ય સર્વેન્દ્રિયાણિ વાઙ્મનઃ ત્વક્ચક્ષુ-શ્શ્રોત્ર જિહ્વા ઘ્રાણ વાક્પાણિપાદ પાયૂપસ્થાનિ ઇહૈવાગત્ય સુખ-ઞ્ચિર-ન્તિષ્ટન્તુ સ્વાહા ।
ૐ અસુનીતે પુનરસ્માસુ ચક્ષુઃ
પુનઃ પ્રાણમિહ નો ધેહિ ભોગમ્ ।
જ્યોક્પશ્યેમ સૂર્યમુચ્ચરન્ત
મનુમતે મૃડયા ન-સ્સ્વસ્તિ ॥
અમૃતં-વૈઁ પ્રાણા અમૃતમાપઃ
પ્રાણાનેવ યથાસ્થાનમુપહ્વયતે ॥
આવાહિતો ભવ સ્થાપિતો ભવ ।
સુપ્રસન્નો ભવ વરદો ભવ ।
સ્વામિન્ સર્વજગન્નાથ યાવત્પૂજાવસાનકમ્ ।
તાવત્ત્વ-મ્પ્રીતિભાવેન કલશે-ઽસ્મિન્ સન્નિધિ-ઙ્કુરુ ॥
સાઙ્ગં સાયુધં સવાહનં સશક્તિ-મ્પત્નીપુત્રપરિવારસમેતં શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ આવાહયામિ સ્થાપયામિ પૂજયામિ ॥
ધ્યાનં
ધ્યાયેત્સત્ય-ઙ્ગુણાતીત-ઙ્ગુણત્રયસમન્વિતમ્ ।
લોકનાથ-ન્ત્રિલોકેશ-ઙ્કૌસ્તુભાભરણં હરિમ્ ॥
પીતામ્બર-ન્નીલવર્ણં શ્રીવત્સ પદભૂષિતમ્ ।
ગોવિન્દ-ઙ્ગોકુલાનન્દ-મ્બ્રહ્માદ્યૈરપિ પૂજિતમ્ ॥
શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ ધ્યાનં સમર્પયામિ ॥
આવાહનં
ૐ સહસ્રશીર્ષા પુરુષઃ ।
સહસ્રાક્ષ-સ્સહસ્રપાત્ ।
સ ભૂમિં-વિઁશ્વતો વૃત્વા ।
અત્યતિષ્ઠદ્દશાઙ્ગુલમ્ ।
જ્યોતિશ્શાન્તં સર્વલોકાન્તરસ્થં
ઓઙ્કારાખ્યં-યોઁગિહૃદ્ધ્યાનગમ્યમ્ ।
સાઙ્ગં શક્તિં સાયુધ-મ્ભક્તિસેવ્યં
સર્વાકારં-વિઁષ્ણુમાવાહયામિ ॥
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ આવાહનં સમર્પયામિ ।
આસનં
પુરુષ એવેદગ્ં સર્વમ્ ।
યદ્ભૂતં-યઁચ્ચ ભવ્યમ્ ।
ઉતામૃતત્વસ્યેશાનઃ ।
યદન્નેનાતિરોહતિ ।
કલ્પદ્રુમૂલે મણિવેદિમધ્યે
સિંહાસનં સ્વર્ણમયં-વિઁચિત્રમ્ ।
વિચિત્ર વસ્ત્રાવૃતમચ્યુત પ્રભો
ગૃહાણ લક્ષ્મીધરણીસમેત ॥
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ આસનં સમર્પયામિ ।
પાદ્યં
એતાવાનસ્ય મહિમા ।
અતો જ્યાયાગ્શ્ચ પૂરુષઃ ।
પાદો-ઽસ્ય વિશ્વા ભૂતાનિ ।
ત્રિપાદસ્યામૃત-ન્દિવિ ।
નારાયણ નમસ્તે-ઽસ્તુ નરકાર્ણવતારક ।
પાદ્ય-ઙ્ગૃહાણ દેવેશ મમ સૌખ્યં-વિઁવર્થય ॥
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ પાદયોઃ પાદ્યં સમર્પયામિ ।
અર્ઘ્યં
ત્રિપાદૂર્ધ્વ ઉદૈત્પુરુષઃ ।
પાદો-ઽસ્યેહા-ઽઽભવાત્પુનઃ ।
તતો વિષ્વઙ્વ્યક્રામત્ ।
સાશનાનશને અભિ ।
વ્યક્તા-ઽવ્યક્ત સ્વરૂપાય હૃષીકપતયે નમઃ ।
મયા નિવેદિતો ભક્ત્યાહ્યર્ઘ્યો-ઽય-મ્પ્રતિગૃહ્યતામ્ ॥
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ હસ્તયોઃ અર્ઘ્યં સમર્પયામિ ।
આચમનીયં
તસ્માદ્વિરાડજાયત ।
વિરાજો અધિ પૂરુષઃ ।
સ જાતો અત્યરિચ્યત ।
પશ્ચાદ્ભૂમિમથો પુરઃ ।
મન્દાકિન્યાસ્તુ યદ્વારિ સર્વપાપહરં શુભમ્ ।
તદિદ-ઙ્કલ્પિત-ન્દેવ સમ્યગાચમ્યતાં-વિઁભો ॥
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ મુખે આચમનીયં સમર્પયામિ ।
સ્નાનં
યત્પુરુષેણ હવિષા ।
દેવા યજ્ઞમતન્વત ।
વસન્તો અસ્યાસીદાજ્યમ્ ।
ગ્રીષ્મ ઇધ્મશ્શરદ્ધવિઃ ।
પઞ્ચામૃત સ્નાનં
આપ્યાયસ્વ સમેતુ તે વિશ્વતસ્સોમ વૃષ્ણિયમ્ ।
ભવા વાજસ્ય સઙ્ગથે ॥
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ, ક્ષીરેણ સ્નપયામિ ।
દધિક્રાવ્ણો અકારિષ-ઞ્જિષ્ણોરશ્વસ્ય વાજિનઃ ।
સુરભિ નો મુખા કરત્પ્રાણ આયૂગ્ંષિ તારિષત્ ॥
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ દધ્ના સ્નપયામિ ।
શુક્રમસિ જ્યોતિરસિ તેજોસિ દેવોવસ્સવિતોત્પુનાતુ
અચ્છિદ્રેણ પવિત્રેણ વસોસ્સૂર્યસ્ય રશ્મિભિઃ ।
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ આજ્યેન સ્નપયામિ ।
મધુવાતા ઋતાયતે મધુક્ષરન્તિ સિન્ધવઃ ।
માધ્વીર્ન-સ્સન્ત્વૌષધીઃ ।
મધુનક્તમુતોષસિ મધુમ-ત્પાર્થિવગ્ંરજઃ ।
મધુદ્યૌરસ્તુ નઃ પિતા ।
મધુમાન્નો વનસ્પતિર્મધુમાગ્ં અસ્તુ સૂર્યઃ ।
માધ્વીર્ગાવો ભવન્તુ નઃ ।
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ મધુના સ્નપયામિ ।
સ્વાદુઃ પવસ્વ દિવ્યાય જન્મને ।
સ્વાદુરિન્દ્રાય સુહવીતુ નામ્ને ।
સ્વાદુર્મિત્રાય વરુણાય વાયવે ।
બૃહસ્પતયે મધુમાં અદાભ્યઃ ।
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમ-શ્શર્કરેણ સ્નપયામિ ।
યાઃ ફલિનીર્યા અફલા અપુષ્પાયાશ્ચ પુષ્પિણીઃ ।
બૃહસ્પતિ પ્રસૂતાસ્તાનો મુન્ચન્ત્વગ્ં હસઃ ॥
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ ફલોદકેન સ્નપયામિ ।
શુદ્ધોદક સ્નાનં
આપો હિષ્ઠા મયોભુવસ્તા ન ઊર્જે દધાતન ।
મહેરણાય ચક્ષસે ।
યો વઃ શિવતમો રસસ્તસ્ય ભાજયતે હ નઃ ।
ઉશતીરિવ માતરઃ ।
તસ્મા અરઙ્ગમામવો યસ્ય ક્ષયાય જિન્વથ ।
આપો જનયથા ચ નઃ ।
તીર્થોદકૈઃ કાઞ્ચનકુમ્ભ સંસ્થૈઃ
સુવાસિતૈર્દેવ કૃપારસાર્દ્રૈઃ ।
મયાર્પિતં સ્નાનવિધિ-ઙ્ગૃહાણ
પાદાબ્જનિષ્ય્ટૂત નદીપ્રવાહઃ ।
નદીના-ઞ્ચૈવ સર્વાસામાનીત-ન્નિર્મલોદકમ્ ।
સ્નાનં સ્વીકુરુ દેવેશ મયા દત્તં સુરેશ્વર ॥
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમ-શ્શુદ્ધોદક સ્નાનં સમર્પયામિ ।
સ્નાનાનન્તરં શુદ્ધ આચમનીયં સમર્પયામિ ॥
વસ્ત્રં
સપ્તાસ્યાસન્પરિધયઃ ।
ત્રિ-સ્સપ્ત સમિધઃ કૃતાઃ ।
દેવા યદ્યજ્ઞ-ન્તન્વાનાઃ ।
અબધ્નન્પુરુષ-મ્પશુમ્ ।
વેદસૂક્તસમાયુક્તે યજ્ઞસામ સમન્વિતે ।
સર્વવર્ણપ્રદે દેવ વાસ શીતે વિનિર્મિતે ॥
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ વસ્ત્રયુગ્મં સમર્પયામિ ।
યજ્ઞોપવીતં
તં-યઁજ્ઞ-મ્બર્હિષિ પ્રૌક્ષન્ ।
પુરુષ-ઞ્જાતમગ્રતઃ ।
તેન દેવા અયજન્ત ।
સાધ્યા ઋષયશ્ચ યે ।
બ્રહ્મ વિષ્ણુ મહેશાના-ન્નિર્મિત-મ્બ્રહ્મસૂત્રકમ્ ।
ગૃહાણ ભગવન્વિષ્ણો સર્વેષ્ટફલદો ભવ ॥
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ યજ્ઞોપવીતં સમર્પયામિ ।
ગન્ધં
તસ્માદ્યજ્ઞાત્સર્વહુતઃ ।
સમ્ભૃત-મ્પૃષદાજ્યમ્ ।
પશૂગ્સ્તાગ્શ્ચક્રે વાયવ્યાન્ ।
આરણ્યાન્ગ્રામ્યાશ્ચ યે ।
શ્રીખણ્ડ-ઞ્ચન્દન-ન્દિવ્ય-ઙ્ગન્ધાઢ્યં સુમનોહરમ્ ।
વિલેપનં સુરશ્રેષ્ઠ પ્રીત્યર્થ-મ્પ્રતિગૃહ્યતામ્ ॥
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ દિવ્ય શ્રી ચન્દનં સમર્પયામિ ।
આભરણં
તસ્માદ્યજ્ઞાત્સર્વહુતઃ ।
ઋચ-સ્સામાનિ જજ્ઞિરે ।
છન્દાગ્ંસિ જજ્ઞિરે તસ્માત્ ।
યજુસ્તસ્માદજાયત ।
હિરણ્ય હાર કેયૂર ગ્રૈવેય મણિકઙ્કણૈઃ ।
સુહાર-મ્ભૂષણૈર્યુક્ત-ઙ્ગૃહાણ પુરુષોત્તમ ॥
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમ-સ્સર્વાભરણાનિ સમર્પયામિ ।
પુષ્પાણિ
તસ્માદશ્વા અજાયન્ત ।
યે કે ચોભયાદતઃ ।
ગાવો હ જજ્ઞિરે તસ્માત્ ।
તસ્માજ્જાતા અજાવયઃ ।
મલ્લિકાદિ સુગન્ધીનિ માલત્યાદીનિ વૈ પ્રભો ।
મયા-ઽહૃતાનિ પૂજાર્થ-મ્પુષ્પાણિ પ્રતિગૃહ્યતામ્ ।
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ નાનાવિધ પરિમલ પત્ર પુષ્પાણિ સમર્પયામિ ।
અથાઙ્ગ પૂજા
ઓ-ઙ્કેશવાય નમઃ પાદૌ પૂજયામિ ।
ઓ-ઙ્ગોવિન્દાય નમઃ ગુલ્ફૌ પૂજયામિ ।
ૐ ઇન્દિરાપતયે નમઃ જઙ્ઘે પૂજયામિ ।
ૐ અનઘાય નમઃ જાનુની પૂજયામિ ।
ઓ-ઞ્જનાર્દનાય નમઃ ઊરૂ પૂજયામિ ।
ૐ-વિઁષ્ટરશ્રવસે નમઃ કટિ-મ્પૂજયામિ ।
ઓ-મ્પદ્મનાભાય નમઃ નાભિ-મ્પૂજયામિ ।
ઓ-ઙ્કુક્ષિસ્થાખિલભુવનાય નમઃ ઉદર-મ્પૂજયામિ ।
ૐ-લઁક્ષ્મીવક્ષસ્સ્થલાલયાય નમઃ વક્ષસ્થલ-મ્પૂજયામિ ।
ૐ શઙ્ખચક્રગદાશાર્ઙ્ગપાણયે નમઃ બાહૂ-ન્પૂજયામિ ।
ઓ-ઙ્કમ્બુકણ્ઠાય નમઃ કણ્ઠ-મ્પૂજયામિ ।
ઓ-મ્પૂર્ણેન્દુનિભવક્ત્રાય નમઃ વક્ત્ર-મ્પૂજયામિ ।
ઓ-ઙ્કુન્દકુટ્મલદન્તાય નમઃ દન્તા-ન્પૂજયામિ ।
ઓ-ન્નાસાગ્રમૌક્તિકાય નમઃ નાસિકા-મ્પૂજયામિ ।
ૐ રત્નકુણ્ડલાય નમઃ કર્ણૌ પૂજયામિ ।
ૐ સૂર્યચન્દ્રાગ્નિધારિણે નમઃ નેત્રે પૂજયામિ ।
ૐ સુલલાટાય નમઃ લલાટ-મ્પૂજયામિ ।
ૐ સહસ્રશિરસે નમ-શ્શિરઃ પૂજયામિ ।
શ્રી રમાસહિત શ્રી સત્યનારાયણ સ્વામિને નમ-સ્સર્વાણ્યઙ્ગાનિ પૂજયામિ ॥
શ્રી સત્યનારાયણ અષ્ટોત્તરશત નામ પૂજા
ઓ-ન્નારાયણાય નમઃ ।
ઓ-ન્નરાય નમઃ ।
ૐ શૌરયે નમઃ ।
ઓ-ઞ્ચક્રપાણયે નમઃ ।
ઓ-ઞ્જનાર્દનાય નમઃ ।
ૐ-વાઁસુદેવાય નમઃ ।
ઓ-ઞ્જગદ્યોનયે નમઃ ।
ૐ-વાઁમનાય નમઃ ।
ઓ-ઞ્જ્ઞાનપઞ્જરાય નમઃ (10)
ૐ શ્રીવલ્લભાય નમઃ ।
ઓ-ઞ્જગન્નાથાય નમઃ ।
ઓ-ઞ્ચતુર્મૂર્તયે નમઃ ।
ૐ-વ્યોઁમકેશાય નમઃ ।
ૐ હૃષીકેશાય નમઃ ।
ૐ શઙ્કરાય નમઃ ।
ઓ-ઙ્ગરુડધ્વજાય નમઃ ।
ઓ-ન્નારસિંહાય નમઃ ।
ઓ-મ્મહાદેવાય નમઃ ।
ૐ સ્વયમ્ભુવે નમઃ ।
ઓ-મ્ભુવનેશ્વરાય નમઃ (20)
ૐ શ્રીધરાય નમઃ ।
ઓ-ન્દેવકીપુત્રાય નમઃ ।
ઓ-મ્પાર્થસારથયે નમઃ ।
ૐ અચ્યુતાય નમઃ ।
ૐ શઙ્ખપાણયે નમઃ ।
ઓ-મ્પરઞ્જ્યોતિષે નમઃ ।
ૐ આત્મજ્યોતિષે નમઃ ।
ૐ અચઞ્ચલાય નમઃ ।
ૐ શ્રીવત્સાઙ્કાય નમઃ ।
ૐ અખિલાધારાય નમઃ (30)
ૐ સર્વલોકપ્રતિપ્રભવે નમઃ ।
ઓ-ન્ત્રિવિક્રમાય નમઃ ।
ઓ-ન્ત્રિકાલજ્ઞાનાય નમઃ ।
ઓ-ન્ત્રિધામ્ને નમઃ ।
ઓ-ઙ્કરુણાકરાય નમઃ ।
ૐ સર્વજ્ઞાય નમઃ ।
ૐ સર્વગાય નમઃ ।
ૐ સર્વસ્મૈ નમઃ ।
ૐ સર્વેશાય નમઃ ।
ૐ સર્વસાક્ષિકાય નમઃ (40)
ૐ હરયે નમઃ ।
ૐ શાર્ઙ્ગિણે નમઃ ।
ૐ હરાય નમઃ ।
ૐ શેષાય નમઃ ।
ૐ હલાયુધાય નમઃ ।
ૐ સહસ્રબાહવે નમઃ ।
ૐ અવ્યક્તાય નમઃ ।
ૐ સહસ્રાક્ષાય નમઃ ।
ૐ અક્ષરાય નમઃ ।
ઓ-ઙ્ક્ષરાય નમઃ (50)
ઓ-ઙ્ગજારિઘ્નાય નમઃ ।
ઓ-ઙ્કેશવાય નમઃ ।
ઓ-ઙ્કેશિમર્દનાય નમઃ ।
ઓ-ઙ્કૈટભારયે નમઃ ।
ૐ અવિદ્યારયે નમઃ ।
ઓ-ઙ્કામદાય નમઃ ।
ઓ-ઙ્કમલેક્ષણાય નમઃ ।
ૐ હંસશત્રવે નમઃ ।
ૐ અધર્મશત્રવે નમઃ ।
ઓ-ઙ્કાકુત્થ્સાય નમઃ (60)
ઓ-ઙ્ખગવાહનાય નમઃ ।
ઓ-ન્નીલામ્બુદદ્યુતયે નમઃ ।
ઓ-ન્નિત્યાય નમઃ ।
ઓ-ન્નિત્યતૃપ્તાય નમઃ ।
ઓ-ન્નિત્યાનન્દાય નમઃ ।
ૐ સુરાધ્યક્ષાય નમઃ ।
ઓ-ન્નિર્વિકલ્પાય નમઃ ।
ઓ-ન્નિરઞ્જનાય નમઃ ।
ઓ-મ્બ્રહ્મણ્યાય નમઃ ।
ઓ-મ્પૃથિવીનાથાય નમઃ (70)
ઓ-મ્પીતવાસસે નમઃ ।
ઓ-ઙ્ગુહાશ્રયાય નમઃ ।
ૐ-વેઁદગર્ભાય નમઃ ।
ૐ-વિઁભવે નમઃ ।
ૐ-વિઁષ્ણવે નમઃ ।
ૐ શ્રીમતે નમઃ ।
ઓ-ન્ત્રૈલોક્યભૂષણાય નમઃ ।
ૐ-યઁજ્ઞમૂર્તયે નમઃ ।
ૐ અમેયાત્મને નમઃ ।
ૐ-વઁરદાય નમઃ (80)
ૐ-વાઁસવાનુજાય નમઃ ।
ઓ-ઞ્જિતેન્દ્રિયાય નમઃ ।
ઓ-ઞ્જિતક્રોધાય નમઃ ।
ૐ સમદૃષ્ટયે નમઃ ।
ૐ સનાતનાય નમઃ ।
ઓ-મ્ભક્તપ્રિયાય નમઃ ।
ઓ-ઞ્જગત્પૂજ્યાય નમઃ ।
ઓ-મ્પરમાત્મને નમઃ ।
ૐ અસુરાન્તકાય નમઃ ।
ૐ સર્વલોકાનામન્તકાય નમઃ (90)
ૐ અનન્તાય નમઃ ।
ૐ અનન્તવિક્રમાય નમઃ ।
ઓ-મ્માયાધારાય નમઃ ।
ઓ-ન્નિરાધારાય નમઃ ।
ૐ સર્વાધારાય નમઃ ।
ઓ-ન્ધરાધારાય નમઃ ।
ઓ-ન્નિષ્કલઙ્કાય નમઃ ।
ઓ-ન્નિરાભાસાય નમઃ ।
ઓ-ન્નિષ્પ્રપઞ્ચાય નમઃ ।
ઓ-ન્નિરામયાય નમઃ (100)
ઓ-મ્ભક્તવશ્યાય નમઃ ।
ઓ-મ્મહોદારાય નમઃ ।
ઓ-મ્પુણ્યકીર્તયે નમઃ ।
ઓ-મ્પુરાતનાય નમઃ ।
ઓ-ન્ત્રિકાલજ્ઞાય નમઃ ।
ૐ-વિઁષ્ટરશ્રવસે નમઃ ।
ઓ-ઞ્ચતુર્ભુજાય નમઃ ।
ૐ શ્રીસત્યનારાયણસ્વામિને નમઃ (108)
ધૂપં
યત્પુરુષં-વ્યઁદધુઃ ।
કતિધા વ્યકલ્પયન્ન્ ।
મુખ-ઙ્કિમસ્ય કૌ બાહૂ ।
કાવૂરૂ પાદાવુચ્યેતે ।
દશાઙ્ગ-ઙ્ગુગ્ગુલોપેતં સુગન્ધં સુમનોહરમ્ ।
ધૂપ-ઙ્ગૃહાણ દેવેશ સર્વદેવ નમસ્કૃત ॥
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ ધૂપમાઘ્રાપયામિ ।
દીપં
બ્રાહ્મણો-ઽસ્ય મુખમાસીત્ ।
બાહૂ રાજન્યઃ કૃતઃ ।
ઊરૂ તદસ્ય યદ્વૈશ્યઃ ।
પદ્ભ્યાગ્ં શૂદ્રો અજાયત ।
ઘૃતા ત્રિવર્તિ સંયુઁક્તં-વઁહ્નિના યોજિત-મ્પ્રિયમ્ ।
દીપ-ઙ્ગૃહાણ દેવેશ ત્રૈલોક્ય તિમિરાપહમ્ ॥
ભક્ત્યા દીપ-મ્પ્રયચ્છામિ દેવાય પરમાત્મને ।
ત્રાહિ મા-ન્નરકાદ્ઘોરાત્ દીપજ્યોતિર્નમો-ઽસ્તુ તે ॥
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ દીપં સમર્પયામિ ।
નૈવેદ્યં
ચન્દ્રમા મનસો જાતઃ ।
ચક્ષો-સ્સૂર્યો અજાયત ।
મુખાદિન્દ્રશ્ચાગ્નિશ્ચ ।
પ્રાણાદ્વાયુરજાયત ।
સૌવર્ણસ્થાલિમધ્યે મણિગણખચિતે ગોઘૃતાક્તાન્ સુપક્વાન્ ।
ભક્ષ્યા-ન્ભોજ્યાંશ્ચ લેહ્યાનપરિમિતરસાન્ ચોષ્યમન્ન-ન્નિધાય ॥
નાનાશાકૈરુપેત-ન્દધિ મધુ સ ગુડ ક્ષીર પાનીયયુક્તમ્ ।
તામ્બૂલ-ઞ્ચાપિ વિષ્ણોઃ પ્રતિદિવસમહ-મ્માનસે કલ્પયામિ ॥
રાજાન્નં સૂપ સંયુઁક્તં શાકચોષ્ય સમન્વિતમ્ ।
ઘૃત ભક્ષ્ય સમાયુક્ત-ન્નૈવેદ્ય-મ્પ્રતિગૃહ્યતામ્ ॥
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ મહાનૈવેદ્યં સમર્પયામિ ।
ઓ-મ્ભૂર્ભુવસ્સુવઃ । તત્સવિતુર્વરેણ્ય-મ્ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ।
ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ ॥
સત્ય-ન્ત્વા ઋતેન પરિષિઞ્ચામિ (ઋત-ન્ત્વા સત્યેન પરિષિઞ્ચામિ)
અમૃતમસ્તુ । અમૃતોપસ્તરણમસિ ।
ઓ-મ્પ્રાણાય સ્વાહા । ૐ અપાનાય સ્વાહા । ૐ-વ્યાઁનાય સ્વાહા ।
ૐ ઉદાનાય સ્વાહા । ૐ સમાનાય સ્વાહા ।
મધ્યે મધ્યે પાનીયં સમર્પયામિ ।
અમૃતાપિધાનમસિ ।
ઉત્તરાપોશનં સમર્પયામિ । હસ્તૌ પ્રક્ષાલયામિ ।
પાદૌ પ્રક્ષાલયામિ । મુખે શુદ્ધાચમનીયં સમર્પયામિ ।
તામ્બૂલં
નાભ્યા આસીદન્તરિક્ષમ્ ।
શીર્ષ્ણો દ્યૌ-સ્સમવર્તત ।
પદ્ભ્યા-મ્ભૂમિર્દિશ-શ્શ્રોત્રાત્ ।
તથા લોકાગ્ં અકલ્પયન્ન્ ।
પૂગીફલૈ-સ્સ કર્પૂરૈઃ નાગવલ્લી દલૈર્યુતમ્ ।
મુક્તાચૂર્ણ સમાયુક્ત-ન્તામ્બૂલ-મ્પ્રતિગૃહ્યતામ્ ॥
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ તામ્બૂલં સમર્પયામિ ।
નીરાજનં
(stand up)
વેદાહમેત-મ્પુરુષ-મ્મહાન્તમ્ ।
આદિત્યવર્ણં તમસસ્તુ પારે ।
સર્વાણિ રૂપાણિ વિચિત્ય ધીરઃ ।
નામાનિ કૃત્વા-ઽભિવદન્ યદાસ્તે ।
નર્ય પ્રજા-મ્મે ગોપાય । અમૃતત્વાય જીવસે ।
જાતા-ઞ્જનિષ્યમાણા-ઞ્ચ । અમૃતે સત્યે પ્રતિષ્ઠિતામ્ ।
અથર્વ પિતુ-મ્મે ગોપાય । રસમન્નમિહાયુષે ।
અદબ્ધાયો-ઽશીતતનો । અવિષ-ન્નઃ પિતુ-ઙ્કૃણુ ।
શગ્ગ્ંસ્ય પશૂન્મે ગોપાય । દ્વિપદો યે ચતુષ્પદઃ ॥ (તૈ.બ્રા.1.2.1.25)
અષ્ટાશફાશ્ચ ય ઇહાગ્ને । યે ચૈકશફા આશુગાઃ ।
સપ્રથ સભા-મ્મે ગોપાય । યે ચ સભ્યા-સ્સભાસદઃ ।
તાનિન્દ્રિયાવતઃ કુરુ । સર્વમાયુરુપાસતામ્ ।
અહે બુધ્નિય મન્ત્ર-મ્મે ગોપાય । યમૃષયસ્ત્રૈવિદા વિદુઃ ।
ઋચ-સ્સામાનિ યજૂગ્ંષિ । સા હિ શ્રીરમૃતા સતામ્ ॥ (તૈ.બ્રા.1.2.1.26)
મા નો હિગ્ંસીજ્જાતવેદો ગામશ્વ-મ્પુરુષ-ઞ્જગત્ ।
અભિભ્ર દગ્ન આગહિ શ્રિયા મા પરિપાતય ॥
સમ્રાજ-ઞ્ચ વિરાજ-ઞ્ચા-ઽભિ શ્રીર્યાચ નો ગૃહે ।
લક્ષ્મી રાષ્ટ્રસ્ય યા મુખે તયા મા સગ્ં સૃજામસિ ॥
સન્તત શ્રીરસ્તુ સર્વમઙ્ગલાનિ ભવન્તુ નિત્યશ્રીરસ્તુ નિત્યમઙ્ગલાનિ ભવન્તુ ॥
નીરાજન-ઙ્ગૃહાણેદ-મ્પઞ્ચવર્તિ સમન્વિતમ્ ।
તેજોરાશિમય-ન્દત્ત-ઙ્ગૃહાણ ત્વં સુરેશ્વર ॥
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ કર્પૂર નીરાજનં સમર્પયામિ ।
નીરાજનાનન્તરં શુદ્ધાચમનીયં સમર્પયામિ । નમસ્કરોમિ ।
મન્ત્રપુષ્પં
ધાતા પુરસ્તાદ્યમુદાજહાર ।
શક્રઃ પ્રવિદ્વાન્પ્રદિશશ્ચતસ્રઃ ।
તમેવં-વિઁદ્વાનમૃત ઇહ ભવતિ ।
નાન્યઃ પન્થા અયનાય વિદ્યતે ।
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમ-સ્સુવર્ણ દિવ્ય મન્ત્રપુષ્પં સમર્પયામિ ।
આત્મપ્રદક્ષિણ નમસ્કારં
યાનિકાનિ ચ પાપાનિ જન્માન્તરકૃતાનિ ચ
તાનિ તાનિ પ્રણશ્યન્તિ પ્રદક્ષિણ પદે પદે ।
પાપો-ઽહ-મ્પાપકર્મા-ઽહ-મ્પાપાત્મા પાપસમ્ભવ ।
ત્રાહિમા-ઙ્કૃપયા દેવ શરણાગતવત્સલા ।
અન્યથા શરણ-ન્નાસ્તિ ત્વમેવ શરણ-મ્મમ ।
તસ્માત્કારુણ્ય ભાવેન રક્ષ રક્ષ સત્યેશ્વર ।
પ્રદક્ષિણ-ઙ્કરિષ્યામિ સર્વભ્રમનિવારણમ્ ।
સંસારસાગરાન્મા-ન્ત્વં ઉદ્ધરસ્ય મહાપ્રભો ॥
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ આત્મપ્રદક્ષિણ નમસ્કારાન્ સમર્પયામિ ।
સાષ્ટાઙ્ગ નમસ્કારં
ઉરસા શિરસા દૃષ્ટ્યા મનસા વચસા તથા ।
પદ્ભ્યા-ઙ્કરાભ્યા-ઙ્કર્ણાભ્યા-મ્પ્રણામો-ઽષ્ટાઙ્ગમુચ્યતે ॥
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમ-સ્સાષ્ટાઙ્ગ નમસ્કારાં સમર્પયામિ ।
સર્વોપચારાઃ
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમ-શ્છત્રં આચ્છાદયામિ ।
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમ-શ્ચામરૈર્વીજયામિ ।
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ નૃત્ય-ન્દર્શયામિ ।
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ ગીતં શ્રાવયામિ ।
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ આન્દોલિકાન્નારોહયામિ ।
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ અશ્વાનારોહયામિ ।
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ ગજાનારોહયામિ ।
સમસ્ત રાજોપચારા-ન્દેવોપચારાન્ સમર્પયામિ ।
ક્ષમાપ્રાર્થન
યસ્ય સ્મૃત્યા ચ નામોક્ત્યા તપઃ પૂજા ક્રિયાદિષુ ।
ન્યૂનં સમ્પૂર્ણતાં-યાઁતિ સદ્યો વન્દે તમચ્યુતમ્ ।
મન્ત્રહીન-ઙ્ક્રિયાહીન-મ્ભક્તિહીન-ઞ્જનાર્દન ।
યત્પૂજિત-મ્મયા દેવ પરિપૂર્ણ-ન્તદસ્તુ તે ।
અનયા પુરુષસૂક્ત વિધાનેન ધ્યાન આવાહનાદિ ષોડશોપચાર પૂજનેન ભગવાન્ સર્વાત્મક-શ્શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામી સુપ્રીતો સુપ્રસન્નો વરદો ભવન્તુ ॥
(sit down)
પ્રાર્થન
અમોઘ-મ્પુણ્ડરીકાક્ષ-ન્નૃસિંહ-ન્દૈત્યસૂદનમ્ ।
હૃષીકેશ-ઞ્જગન્નાથં-વાઁગીશં-વઁરદાયકમ્ ॥
સ ગુણ-ઞ્ચ ગુણાતીત-ઙ્ગોવિન્દ-ઙ્ગરુઢધ્વજમ્ ।
જનાર્દન-ઞ્જનાનન્દ-ઞ્જાનકીવલ્લભં હરિમ્ ॥
પ્રણમામિ સદા ભક્ત્યા નારાયણમતઃ પરમ્ ।
દુર્ગમે વિષમે ઘોરે શત્રુણા પરિપીડિતઃ ।
નિસ્તારયતુ સર્વેષુ તથા-ઽનિષ્ટભયેષુ ચ ।
નામાન્યેતાનિ સઙ્કીર્ત્ય ફલમીપ્સિતમાપ્નુયાત્ ।
સત્યનારાયણ દેવં-વઁન્દે-ઽહ-ઙ્કામદ-મ્પ્રભુમ્ ।
લીલયા વિતતં-વિઁશ્વં-યેઁન તસ્મૈ નમો નમઃ ॥
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ પ્રાર્થન નમસ્કારાન્ સમર્પયામિ ।
ફલમ્
ઇદ-મ્ફલ-મ્મયા દેવ સ્થાપિત-મ્પુરતસ્તવ ।
તેન મે સ ફલા-ઽવાપ્તિર્ભવેજ્જન્મનિ જન્મનિ ॥
ૐ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ ફલં સમર્પયામિ ।
શ્રી સત્યનારાયણ સ્વામિ વ્રતકથા
॥ શ્રી ગણેશાય નમઃ ॥
॥ શ્રીપરમાત્મને નમઃ ॥
અથ કથા પ્રારમ્ભઃ ।
અથ પ્રથમો-ઽધ્યાયઃ
શ્રીવ્યાસ ઉવાચ।
એકદા નૈમિષારણ્યે ઋષય-શ્શૌનકાદયઃ ।
પપ્રચ્છુર્મુનય-સ્સર્વે સૂત-મ્પૌરાણિક-ઙ્ખલુ ॥ 1॥
ઋષય ઊચુઃ ।
વ્રતેન તપસા કિં-વાઁ પ્રાપ્યતે વાઞ્છિત-મ્ફલમ્ ।
તત્સર્વં શ્રોતુમિચ્છામઃ કથયસ્વ મહામુને ॥ 2॥
સૂત ઉવાચ।
નારદેનૈવ સમ્પૃષ્ટો ભગવાન્ કમલાપતિઃ ।
સુરર્ષયે યથૈવાહ તચ્છૃણુધ્વં સમાહિતાઃ ॥ 3॥
એકદા નારદો યોગી પરાનુગ્રહકાઙ્ક્ષયા ।
પર્યટન્ વિવિધા-લ્લોઁકા-ન્મર્ત્યલોકમુપાગતઃ ॥ 4॥
તતોદૃષ્ટ્વા જનાન્સર્વા-ન્નાનાક્લેશસમન્વિતાન્ ।
નાનાયોનિસમુત્પન્નાન્ ક્લિશ્યમાનાન્ સ્વકર્મભિઃ ॥ 5॥
કેનોપાયેન ચૈતેષા-ન્દુઃખનાશો ભવેદ્ ધ્રુવમ્ ।
ઇતિ સઞ્ચિન્ત્ય મનસા વિષ્ણુલોક-ઙ્ગતસ્તદા ॥ 6॥
તત્ર નારાયણ-ન્દેવં શુક્લવર્ણ-ઞ્ચતુર્ભુજમ્ ।
શઙ્ખ-ચક્ર-ગદા-પદ્મ-વનમાલા-વિભૂષિતમ્ ॥ 7॥
દૃષ્ટ્વા ત-ન્દેવદેવેશં સ્તોતું સમુપચક્રમે ।
નારદ ઉવાચ।
નમો વાઙ્ગમનસાતીતરૂપાયાનન્તશક્તયે ।
આદિમધ્યાન્તહીનાય નિર્ગુણાય ગુણાત્મને ॥ 8॥
સર્વેષામાદિભૂતાય ભક્તાનામાર્તિનાશિને ।
શ્રુત્વા સ્તોત્ર-ન્તતો વિષ્ણુર્નારદ-મ્પ્રત્યભાષત ॥ 9॥
શ્રીભગવાનુવાચ ।
કિમર્થમાગતો-ઽસિ ત્વ-ઙ્કિ-ન્તે મનસિ વર્તતે ।
કથયસ્વ મહાભાગ તત્સર્વ-ઙ્કથાયામિ તે ॥ 10॥
નારદ ઉવાચ।
મર્ત્યલોકે જના-સ્સર્વે નાનાક્લેશસમન્વિતાઃ ।
નનાયોનિસમુત્પન્નાઃ પચ્યન્તે પાપકર્મભિઃ ॥ 11॥
તત્કથં શમયેન્નાથ લઘૂપાયેન તદ્વદ ।
શ્રોતુમિચ્છામિ તત્સર્વ-ઙ્કૃપાસ્તિ યદિ તે મયિ ॥ 12॥
શ્રીભગવાનુવાચ ।
સાધુ પૃષ્ટ-ન્ત્વયા વત્સ લોકાનુગ્રહકાઙ્ક્ષયા ।
યત્કૃત્વા મુચ્યતે મોહ-ત્તચ્છૃણુષ્વ વદામિ તે ॥ 13॥
વ્રતમસ્તિ મહત્પુણ્યં સ્વર્ગે મર્ત્યે ચ દુર્લભમ્ ।
તવ સ્નેહાન્મયા વત્સ પ્રકાશઃ ક્રિયતે-ઽધુના ॥ 14॥
સત્યનારાયણસ્યૈવ વ્રતં સમ્યગ્વિધાનતઃ । (સત્યનારાયણસ્યૈવં)
કૃત્વા સદ્ય-સ્સુખ-મ્ભુક્ત્વા પરત્ર મોક્ષમાપ્નુયાત્ ।
તચ્છ્રુત્વા ભગવદ્વાક્ય-ન્નારદો મુનિરબ્રવીત્ ॥ 15॥
નારદ ઉવાચ।
કિ-મ્ફલ-ઙ્કિં-વિઁધાન-ઞ્ચ કૃત-ઙ્કેનૈવ તદ્ વ્રતમ્ ।
તત્સર્વં-વિઁસ્તરાદ્ બ્રૂહિ કદા કાર્યં-વ્રઁત-મ્પ્રભો ॥ 16॥
(કાર્યંહિતદ્વ્રતમ્)
શ્રીભગવાનુવાચ ।
દુઃખશોકાદિશમન-ન્ધનધાન્યપ્રવર્ધનમ્ ॥ 17॥
સૌભાગ્યસન્તતિકરં સર્વત્ર વિજયપ્રદમ્ ।
યસ્મિન્ કસ્મિ-ન્દિને મર્ત્યો ભક્તિશ્રદ્ધાસમન્વિતઃ ॥ 18॥
સત્યનારાયણ-ન્દેવં-યઁજેચ્ચૈવ નિશામુખે ।
બ્રાહ્મણૈર્બાન્ધવૈશ્ચૈવ સહિતો ધર્મતત્પરઃ ॥ 19॥
નૈવેદ્ય-મ્ભક્તિતો દદ્યા-થ્સપાદ-મ્ભક્ષ્યમુત્તમમ્ ।
રમ્ભાફલ-ઙ્ઘૃત-ઙ્ક્ષીર-ઙ્ગોધૂમસ્ય ચ ચૂર્ણકમ્ ॥ 20॥
અભાવે શાલિચૂર્ણં-વાઁ શર્કરા વા ગુડસ્તથા ।
સપાદં સર્વભક્ષ્યાણિ ચૈકીકૃત્ય નિવેદયેત્ ॥ 21॥
વિપ્રાય દક્ષિણા-ન્દદ્યા-ત્કથાં શ્રુત્વા જનૈ-સ્સહ ।
તતશ્ચ બન્ધુભિ-સ્સાર્ધં-વિઁપ્રાંશ્ચ પ્રતિભોજયેત્ ॥ 22॥
પ્રસાદ-મ્ભક્ષયેદ્ ભક્ત્યા નૃત્યગીતાદિક-ઞ્ચરેત્ ।
તતશ્ચ સ્વગૃહ-ઙ્ગચ્છે-થ્સત્યનારાયણં સ્મરન્ન્ ॥ 23॥
એવ-ઙ્કૃતે મનુષ્યાણાં-વાઁઞ્છાસિદ્ધિર્ભવેદ્ ધ્રુવમ્ ।
વિશેષતઃ કલિયુગે લઘૂપાયો-ઽસ્તિ ભૂતલે ॥ 24॥
(લઘૂપાયોસ્તિ)
॥
ઇતિ શ્રીસ્કન્દપુરાણે રેવાખણ્ડે શ્રીસત્યનારાયણ વ્રતકથાયા-મ્પ્રથમો-ઽધ્યાયઃ ॥ 1 ॥ અથ દ્વિતીયો-ઽધ્યાયઃ સૂત ઉવાચ । અથાન્ય-થ્સમ્પ્રવક્ષ્યામિ કૃતં-યેઁન પુરા દ્વિજાઃ । કશ્ચિ-ત્કાશીપુરે રમ્યે હ્યાસીદ્વિપ્રો-ઽતિનિર્ધનઃ ॥ 1॥ (હ્યાસીદ્વિપ્રોતિનિર્ધનઃ) ક્ષુત્તૃડ્ભ્યાં-વ્યાઁકુલોભૂત્વા નિત્ય-મ્બભ્રામ ભૂતલે । દુઃખિત-મ્બ્રાહ્મણ-ન્દૃષ્ટ્વા ભગવા-ન્બ્રાહ્મણપ્રિયઃ ॥ 2॥ વૃદ્ધબ્રાહ્મણ રૂપસ્ત-મ્પપ્રચ્છ દ્વિજમાદરાત્ । કિમર્થ-મ્ભ્રમસે વિપ્ર મહી-ન્નિત્યં સુદુઃખિતઃ । તત્સર્વં શ્રોતુમિચ્છામિ કથ્યતા-ન્દ્વિજ સત્તમ ॥ 3॥ બ્રાહ્મણ ઉવાચ । બ્રાહ્મણો-ઽતિ દરિદ્રો-ઽહ-મ્ભિક્ષાર્થં-વૈઁ ભ્રમે મહીમ્ ॥ 4॥ (બ્રાહ્મણોતિ) ઉપાયં-યઁદિ જાનાસિ કૃપયા કથય પ્રભો । વૃદ્ધબ્રાહ્મણ ઉવાચ । સત્યનારાયણો વિષ્ણુર્વાઞ્છિતાર્થફલપ્રદઃ ॥ 5॥ તસ્ય ત્વ-મ્પૂજનં-વિઁપ્ર કુરુષ્વ વ્રતમુત્તમમ । (વ્રતમુત્તમમ્) યત્કૃત્વા સર્વદુઃખેભ્યો મુક્તો ભવતિ માનવઃ ॥ 6॥ વિધાન-ઞ્ચ વ્રતસ્યાપિ વિપ્રાયાભાષ્ય યત્નતઃ । સત્યનારાયણો વૃદ્ધસ્તત્રૈવાન્તરધીયત ॥ 7॥ તદ્ વ્રતં સઙ્કરિષ્યામિ યદુક્ત-મ્બ્રાહ્મણેન વૈ । ઇતિ સઞ્ચિન્ત્ય વિપ્રો-ઽસૌ રાત્રૌ નિદ્રા ન લબ્ધવાન્ ॥ 8॥ (નિદ્રાં) તતઃ પ્રાત-સ્સમુત્થાય સત્યનારાયણવ્રતમ્ । કરિષ્ય ઇતિ સઙ્કલ્પ્ય ભિક્ષાર્થમગમદ્વિજઃ ॥ 9॥ (ભિક્ષાર્થમગમદ્દ્વિજઃ) તસ્મિન્નેવ દિને વિપ્રઃ પ્રચુર-ન્દ્રવ્યમાપ્તવાન્ । તેનૈવ બન્ધુભિ-સ્સાર્ધં સત્યસ્યવ્રતમાચરત્ ॥ 10॥ સર્વદુઃખવિનિર્મુક્ત-સ્સર્વસમ્પત્સમન્વિતઃ । બભૂવ સ દ્વિજશ્રેષ્ઠો વ્રતસ્યાસ્ય પ્રભાવતઃ ॥ 11॥ તતઃ પ્રભૃતિ કાલ-ઞ્ચ માસિ માસિ વ્રત-ઙ્કૃતમ્ । એવ-ન્નારાયણસ્યેદં-વ્રઁત-ઙ્કૃત્વા દ્વિજોત્તમઃ ॥ 12॥ સર્વપાપવિનિર્મુક્તો દુર્લભ-મ્મોક્ષમાપ્તવાન્ । વ્રતમસ્ય યદા વિપ્ર પૃથિવ્યાં સઙ્કરિષ્યતિ ॥ 13॥ (વિપ્રાઃ) તદૈવ સર્વદુઃખ-ન્તુ મનુજસ્ય વિનશ્યતિ । (ચ મનુજસ્ય) એવ-ન્નારાયણેનોક્ત-ન્નારદાય મહાત્મને ॥ 14॥ મયા તત્કથિતં-વિઁપ્રાઃ કિમન્ય-ત્કથયામિ વઃ । ઋષય ઊચુઃ । તસ્માદ્ વિપ્રાચ્છ્રુત-ઙ્કેન પૃથિવ્યા-ઞ્ચરિત-મ્મુને । તત્સર્વં શ્રોતુમિચ્છામ-શ્શ્રદ્ધા-ઽસ્માક-મ્પ્રજાયતે ॥ 15॥ (શ્રદ્ધાસ્માકં) સૂત ઉવાચ । શઋણુધ્વ-મ્મુનય-સ્સર્વે વ્રતં-યેઁન કૃત-મ્ભુવિ । એકદા સ દ્વિજવરો યથાવિભવ વિસ્તરૈઃ ॥ 16॥ બન્ધુભિ-સ્સ્વજનૈ-સ્સાર્ધં-વ્રઁત-ઙ્કર્તું સમુદ્યતઃ । એતસ્મિન્નન્તરે કાલે કાષ્ઠક્રેતા સમાગમત્ ॥ 17॥ બહિઃ કાષ્ઠ-ઞ્ચ સંસ્થાપ્ય વિપ્રસ્ય ગૃહમાયયૌ । તૃષ્ણાયા પીડિતાત્મા ચ દૃષ્ટ્વા વિપ્ર-ઙ્કૃતં-વ્રઁતમ્ ॥ 18॥ (કૃત) પ્રણિપત્ય દ્વિજ-મ્પ્રાહ કિમિદ-ઙ્ક્રિયતે ત્વયા । કૃતે કિ-મ્ફલમાપ્નોતિ વિસ્તરાદ્ વદ મે પ્રભો ॥ 19॥ (વિસ્તારાદ્) વિપ્ર ઉવાચ । સત્યનારાયણેસ્યેદં-વ્રઁતં સર્વેપ્સિતપ્રદમ્ । તસ્ય પ્રસાદાન્મે સર્વ-ન્ધનધાન્યાદિક-મ્મહત્ ॥ 20॥ તસ્માદેતદ્ વ્રત-ઞ્જ્ઞાત્વા કાષ્ઠક્રેતા-ઽતિહર્ષિતઃ । પપૌ જલ-મ્પ્રસાદ-ઞ્ચ ભુક્ત્વા સ નગરં-યઁયૌ ॥ 21॥ સત્યનારાયણ-ન્દેવ-મ્મનસા ઇત્યચિન્તયત્ । કાષ્ઠં-વિઁક્રયતો ગ્રામે પ્રાપ્યતે ચાદ્ય યદ્ ધનમ્ ॥ 22॥ (પ્રાપ્યતેમે-ઽદ્ય) તેનૈવ સત્યદેવસ્ય કરિષ્યે વ્રતમુત્તમમ્ । ઇતિ સઞ્ચિન્ત્ય મનસા કાષ્ઠ-ન્ધૃત્વા તુ મસ્તકે ॥ 23॥ જગામ નગરે રમ્યે ધનિનાં-યઁત્ર સંસ્થિતિઃ । તદ્દિને કાષ્ઠમૂલ્ય-ઞ્ચ દ્વિગુણ-મ્પ્રાપ્તવાનસૌ ॥ 24॥ તતઃ પ્રસન્નહૃદય-સ્સુપક્વ-ઙ્કદલી ફલમ્ । શર્કરાઘૃતદુગ્ધ-ઞ્ચ ગોધૂમસ્ય ચ ચૂર્ણકમ્ ॥ 25॥ કૃત્વૈકત્ર સપાદ-ઞ્ચ ગૃહીત્વા સ્વગૃહં-યઁયૌ । તતો બન્ધૂન્ સમાહૂય ચકાર વિધિના વ્રતમ્ ॥ 26॥ તદ્ વ્રતસ્ય પ્રભાવેણ ધનપુત્રાન્વિતો-ઽભવત્ । (ધનપુત્રાન્વિતોભવત્) ઇહલોકે સુખ-મ્ભુક્ત્વા ચાન્તે સત્યપુરં-યઁયૌ ॥ 27॥ ॥ ઇતિ શ્રીસ્કન્દપુરાણે રેવાખણ્ડે શ્રીસત્યનારાયણ વ્રતકથાયા-ન્દ્વિતીયો-ઽધ્યાયઃ ॥ 2 ॥ અથ તૃતીયો-ઽધ્યાયઃ સૂત ઉવાચ । પુનરગ્રે પ્રવક્ષ્યામિ શઋણુધ્વ-મ્મુનિ સત્તમાઃ । પુરા ચોલ્કામુખો નામ નૃપશ્ચાસીન્મહામતિઃ ॥ 1॥ જિતેન્દ્રિય-સ્સત્યવાદી યયૌ દેવાલય-મ્પ્રતિ । દિને દિને ધન-ન્દત્ત્વા દ્વિજાન્ સન્તોષય-થ્સુધીઃ ॥ 2॥ ભાર્યા તસ્ય પ્રમુગ્ધા ચ સરોજવદના સતી । ભદ્રશીલાનદી તીરે સત્યસ્યવ્રતમાચરત્ ॥ 3॥ એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર સાધુરેક-સ્સમાગતઃ । વાણિજ્યાર્થ-મ્બહુધનૈરનેકૈઃ પરિપૂરિતઃ ॥ 4॥ નાવં સંસ્થાપ્ય તત્તીરે જગામ નૃપતિ-મ્પ્રતિ । દૃષ્ટ્વા સ વ્રતિન-મ્ભૂપ-મ્પ્રપચ્છ વિનયાન્વિતઃ ॥ 5॥ સાધુરુવાચ । કિમિદ-ઙ્કુરુષે રાજ-ન્ભક્તિયુક્તેન ચેતસા । પ્રકાશ-ઙ્કુરુ તત્સર્વં શ્રોતુમિચ્છામિ સામ્પ્રતમ્ ॥ 6॥ રાજોવાચ । પૂજન-ઙ્ક્રિયતે સાધો વિષ્ણોરતુલતેજસઃ । વ્રત-ઞ્ચ સ્વજનૈ-સ્સાર્ધ-મ્પુત્રાદ્યાવાપ્તિ કામ્યયા ॥ 7॥ ભૂપસ્ય વચનં શ્રુત્વા સાધુઃ પ્રોવાચ સાદરમ્ । સર્વ-ઙ્કથય મે રાજન્ કરિષ્યે-ઽહ-ન્તવોદિતમ્ ॥ 8॥ મમાપિ સન્તતિર્નાસ્તિ હ્યેતસ્માજ્જાયતે ધ્રુવમ્ । તતો નિવૃત્ત્ય વાણિજ્યા-થ્સાનન્દો ગૃહમાગતઃ ॥ 9॥ ભાર્યાયૈ કથિતં સર્વં-વ્રઁતં સન્તતિ દાયકમ્ । તદા વ્રત-ઙ્કરિષ્યામિ યદા મે સન્તતિર્ભવેત્ ॥ 10॥ ઇતિ લીલાવતી-મ્પ્રાહ પત્નીં સાધુ-સ્સ સત્તમઃ । એકસ્મિ-ન્દિવસે તસ્ય ભાર્યા લીલાવતી સતી ॥ 11॥ (ભાર્યાં) ભર્તૃયુક્તાનન્દચિત્તા-ઽભવદ્ ધર્મપરાયણા । ર્ગભિણી સા-ઽભવ-ત્તસ્ય ભાર્યા સત્યપ્રસાદતઃ ॥ 12॥ (સાભવત્) દશમે માસિ વૈ તસ્યાઃ કન્યારત્નમજાયત । દિને દિને સા વવૃધે શુક્લપક્ષે યથા શશી ॥ 13॥ નામ્ના કલાવતી ચેતિ તન્નામકરણ-ઙ્કૃતમ્ । તતો લીલાવતી પ્રાહ સ્વામિન-મ્મધુરં-વઁચઃ ॥ 14॥ ન કરોષિ કિમર્થં-વૈઁ પુરા સઙ્કલ્પિતં-વ્રઁતમ્ । સાધુરુવાચ । વિવાહ સમયે ત્વસ્યાઃ કરિષ્યામિ વ્રત-મ્પ્રિયે ॥ 15॥ ઇતિ ભાર્યાં સમાશ્વાસ્ય જગામ નગર-મ્પ્રતિ । તતઃ કલાવતી કન્યા વવૃધે પિતૃવેશ્મનિ ॥ 16॥ દૃષ્ટ્વા કન્યા-ન્તત-સ્સાધુર્નગરે સખિભિ-સ્સહ । મન્ત્રયિત્વા દ્રુત-ન્દૂત-મ્પ્રેષયામાસ ધર્મવિત્ ॥ 17॥ વિવાહાર્થ-ઞ્ચ કન્યાયા વરં શ્રેષ્ઠં-વિઁચારય । તેનાજ્ઞપ્તશ્ચ દૂતો-ઽસૌ કાઞ્ચન-ન્નગરં-યઁયૌ ॥ 18॥ તસ્માદેકં-વઁણિક્પુત્રં સમાદાયાગતો હિ સઃ । દૃષ્ટ્વા તુ સુન્દર-મ્બાલં-વઁણિક્પુત્ર-ઙ્ગુણાન્વિતમ્ ॥ 19॥ જ્ઞાતિભિર્બન્ધુભિ-સ્સાર્ધ-મ્પરિતુષ્ટેન ચેતસા । દત્તાવાન્ સાધુપુત્રાય કન્યાં-વિઁધિવિધાનતઃ ॥ 20॥ (સાધુઃપુત્રાય) તતો-ઽભાગ્યવશા-ત્તેન વિસ્મૃતં-વ્રઁતમુત્તમમ્ । (તતોભાગ્યવશાત્) વિવાહસમયે તસ્યાસ્તેન રુષ્ટો ભવ-ત્પ્રભુઃ ॥ 21॥ (રુષ્ટો-ઽભવત્) તતઃ કાલેન નિયતો નિજકર્મ વિશારદઃ । વાણિજ્યાર્થ-ન્તત-શ્શીઘ્ર-ઞ્જામાતૃ સહિતો વણિક્ ॥ 22॥ રત્નસારપુરે રમ્યે ગત્વા સિન્ધુ સમીપતઃ । વાણિજ્યમકરો-થ્સાધુર્જામાત્રા શ્રીમતા સહ ॥ 23॥ તૌ ગતૌ નગરે રમ્યે ચન્દ્રકેતોર્નૃપસ્ય ચ । (નગરેતસ્ય) એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ સત્યનારાયણઃ પ્રભુઃ ॥ 24॥ ભ્રષ્ટપ્રતિજ્ઞમાલોક્ય શાપ-ન્તસ્મૈ પ્રદત્તવાન્ । દારુણ-ઙ્કઠિન-ઞ્ચાસ્ય મહદ્ દુઃખ-મ્ભવિષ્યતિ ॥ 25॥ એકસ્મિન્દિવસે રાજ્ઞો ધનમાદાય તસ્કરઃ । તત્રૈવ ચાગત શ્ચૌરો વણિજૌ યત્ર સંસ્થિતૌ ॥ 26॥ તત્પશ્ચાદ્ ધાવકા-ન્દૂતા-ન્દૃષ્ટવા ભીતેન ચેતસા । ધનં સંસ્થાપ્ય તત્રૈવ સ તુ શીઘ્રમલક્ષિતઃ ॥ 27॥ તતો દૂતાસ્સમાયાતા યત્રાસ્તે સજ્જનો વણિક્ । દૃષ્ટ્વા નૃપધન-ન્તત્ર બદ્ધ્વા-ઽઽનીતૌ વણિક્સુતૌ ॥ 28॥ (બદ્ધ્વાનીતૌ) હર્ષેણ ધાવમાનાશ્ચ પ્રોચુર્નૃપસમીપતઃ । તસ્કરૌ દ્વૌ સમાનીતૌ વિલોક્યાજ્ઞાપય પ્રભો ॥ 29॥ રાજ્ઞા-ઽઽજ્ઞપ્તાસ્તત-શ્શીઘ્ર-ન્દૃઢ-મ્બદ્ધ્વા તુ તા વુભૌ । સ્થાપિતૌ દ્વૌ મહાદુર્ગે કારાગારે-ઽવિચારતઃ ॥ 30॥ માયયા સત્યદેવસ્ય ન શ્રુત-ઙ્કૈસ્તયોર્વચઃ । અતસ્તયોર્ધનં રાજ્ઞા ગૃહીત-ઞ્ચન્દ્રકેતુના ॥ 31॥ તચ્છાપાચ્ચ તયોર્ગેહે ભાર્યા ચૈવાતિ દુઃખિતા । ચૌરેણાપહૃતં સર્વ-ઙ્ગૃહે યચ્ચ સ્થિત-ન્ધનમ્ ॥ 32॥ આધિવ્યાધિસમાયુક્તા ક્ષુત્પિપાશાતિ દુઃખિતા । (ક્ષુત્પિપાસાતિ) અન્નચિન્તાપરા ભૂત્વા બભ્રામ ચ ગૃહે ગૃહે । કલાવતી તુ કન્યાપિ બભ્રામ પ્રતિવાસરમ્ ॥ 33॥ એકસ્મિ-ન્દિવસે યાતા ક્ષુધાર્તા દ્વિજમન્દિરમ્ । (દિવસે જાતા) ગત્વા-ઽપશ્યદ્ વ્રત-ન્તત્ર સત્યનારાયણસ્ય ચ ॥ 34॥ (ગત્વાપશ્યદ્) ઉપવિશ્ય કથાં શ્રુત્વા વરં ર્પ્રાથિતવત્યપિ । પ્રસાદ ભક્ષણ-ઙ્કૃત્વા યયૌ રાત્રૌ ગૃહ-મ્પ્રતિ ॥ 35॥ માતા કલાવતી-ઙ્કન્યા-ઙ્કથયામાસ પ્રેમતઃ । પુત્રિ રાત્રૌ સ્થિતા કુત્ર કિ-ન્તે મનસિ વર્તતે ॥ 36॥ કન્યા કલાવતી પ્રાહ માતર-મ્પ્રતિ સત્વરમ્ । દ્વિજાલયે વ્રત-મ્માતર્દૃષ્ટં-વાઁઞ્છિતસિદ્ધિદમ્ ॥ 37॥ તચ્છ્રુત્વા કન્યકા વાક્યં-વ્રઁત-ઙ્કર્તું સમુદ્યતા । સા મુદા તુ વણિગ્ભાર્યા સત્યનારાયણસ્ય ચ ॥ 38॥ વ્રત-ઞ્ચક્રે સૈવ સાધ્વી બન્ધુભિ-સ્સ્વજનૈ-સ્સહ । ભર્તૃજામાતરૌ ક્ષિપ્રમાગચ્છેતાં સ્વમાશ્રમમ્ ॥ 39॥ અપરાધ-ઞ્ચ મે ભર્તુર્જામાતુઃ, ક્ષન્તુમર્હસિ । વ્રતેનાનેન તુષ્ટો-ઽસૌ સત્યનારાયણઃ પુનઃ ॥ 40॥ (તુષ્ટોસૌ) દર્શયામાસ સ્વપ્નં હી ચન્દ્રકેતુ-ન્નૃપોત્તમમ્ । બન્દિનૌ મોચય પ્રાતર્વણિજૌ નૃપસત્તમ ॥ 41॥ દેય-ન્ધન-ઞ્ચ તત્સર્વ-ઙ્ગૃહીતં-યઁ-ત્ત્વયા-ઽધુના । (ત્વયાધુના) નો ચે-ત્ત્વા-ન્નાશયિષ્યામિ સરાજ્યધનપુત્રકમ્ ॥ 42॥ એવમાભાષ્ય રાજાન-ન્ધ્યાનગમ્યો-ઽભવ-ત્પ્રભુઃ । (ધ્યાનગમ્યોભવત્) તતઃ પ્રભાતસમયે રાજા ચ સ્વજનૈ-સ્સહ ॥ 43॥ ઉપવિશ્ય સભામધ્યે પ્રાહ સ્વપ્ન-ઞ્જન-મ્પ્રતિ । બદ્ધૌ મહાજનૌ શીઘ્ર-મ્મોચય દ્વૌ વણિક્સુતૌ ॥ 44॥ ઇતિ રાજ્ઞો વચ-શ્શ્રુત્વા મોચયિત્વા મહાજનૌ । સમાનીય નૃપસ્યાગ્રે પ્રાહુસ્તે વિનયાન્વિતાઃ ॥ 45॥ આનીતૌ દ્વૌ વણિક્પુત્રૌ મુક્તૌ નિગડબન્ધનાત્ । તતો મહાજનૌ નત્વા ચન્દ્રકેતુ-ન્નૃપોત્તમમ્ ॥ 46॥ સ્મરન્તૌ પૂર્વ વૃત્તાન્ત-ન્નોચતુર્ભયવિહ્વલૌ । રાજા વણિક્સુતૌ વીક્ષ્ય વચઃ પ્રોવાચ સાદરમ્ ॥ 47॥ દેવા-ત્પ્રાપ્ત-મ્મહદ્દુઃખમિદાની-ન્નાસ્તિ વૈ ભયમ્ । તદા નિગડસન્ત્યાગ-ઙ્ક્ષૌરકર્માદ્યકારયત્ ॥ 48॥ વસ્ત્રાલઙ્કારક-ન્દત્ત્વા પરિતોષ્ય નૃપશ્ચ તૌ । પુરસ્કૃત્ય વણિક્પુત્રૌ વચસા-ઽતોષયદ્ ભૃશમ્ ॥ 49॥ (વચસાતોષયદ્ભૃશમ્) પુરાનીત-ન્તુ યદ્ દ્રવ્ય-ન્દ્વિગુણીકૃત્ય દત્તવાન્ । પ્રોવાચ ચ તતો રાજા ગચ્છ સાધો નિજાશ્રમમ્ ॥ 50॥ (પ્રોવાચતૌ) રાજાન-મ્પ્રણિપત્યાહ ગન્તવ્ય-ન્ત્વત્પ્રસાદતઃ । ઇત્યુક્ત્વા તૌ મહાવૈશ્યૌ જગ્મતુ-સ્સ્વગૃહ-મ્પ્રતિ ॥ 51॥ (મહાવૈશ્યો) ॥ ઇતિ શ્રીસ્કન્દ પુરાણે રેવાખણ્ડે શ્રીસત્યનારાયણ વ્રતકથાયા-ન્તૃતીયો-ઽધ્યાયઃ ॥ 3 ॥ અથ ચતુર્થો-ઽધ્યાયઃ સૂત ઉવાચ । યાત્રા-ન્તુ કૃતવાન્ સાધુર્મઙ્ગલાયનપૂર્વિકામ્ । બ્રાહ્મણેભ્યો ધન-ન્દત્ત્વા તદા તુ નગરં-યઁયૌ ॥ 1॥ કિયદ્ દૂરે ગતે સાધો સત્યનારાયણઃ પ્રભુઃ । જિજ્ઞાસા-ઙ્કૃતવાન્ સાધૌ કિમસ્તિ તવ નૌસ્થિતમ્ ॥ 2॥ તતો મહાજનૌ મત્તૌ હેલયા ચ પ્રહસ્ય વૈ । (મતૌ) કથ-મ્પૃચ્છસિ ભો દણ્ડિ-ન્મુદ્રા-ન્નેતુ-ઙ્કિમિચ્છસિ ॥ 3॥ લતાપત્રાદિક-ઞ્ચૈવ વર્તતે તરણૌ મમ । નિષ્ઠુર-ઞ્ચ વચ-શ્શ્રુત્વા સત્ય-મ્ભવતુ તે વચઃ ॥ 4॥ એવમુક્ત્વા ગત-શ્શીઘ્ર-ન્દણ્ડી તસ્ય સમીપતઃ । કિયદ્ દૂરે તતો ગત્વા સ્થિત-સ્સિન્ધુ સમીપતઃ ॥ 5॥ ગતે દણ્ડિનિ સાધુશ્ચ કૃતનિત્યક્રિયસ્તદા । ઉત્થિતા-ન્તરણી-ન્દૃષ્ટ્વા વિસ્મય-મ્પરમં-યઁયૌ ॥ 6॥ દૃષ્ટ્વા લતાદિક-ઞ્ચૈવ મૂર્ચ્છિતો ન્યપતદ્ ભુવિ । લબ્ધસઞ્જ્ઞો વણિક્પુત્રસ્તતશ્ચિન્તાન્વિતો-ઽભવત્ ॥ 7॥ (વણિક્પુત્રસ્તતશ્ચિન્તાન્વિતોભવત્) તદા તુ દુહિતુઃ કાન્તો વચન-ઞ્ચેદમબ્રવીત્ । કિમર્થ-ઙ્ક્રિયતે શોક-શ્શાપો દત્તશ્ચ દણ્ડિના ॥ 8॥ શક્યતે તેન સર્વં હિ કર્તુ-ઞ્ચાત્ર ન સંશયઃ । (શક્યતેને ન) અતસ્તચ્છરણં-યાઁમો વાઞ્છતાર્થો ભવિષ્યતિ ॥ 9॥ (વાઞ્છિતાર્થો) જામાતુર્વચનં શ્રુત્વા તત્સકાશ-ઙ્ગતસ્તદા । દૃષ્ટ્વા ચ દણ્ડિન-મ્ભક્ત્યા નત્વા પ્રોવાચ સાદરમ્ ॥ 10॥ ક્ષમસ્વ ચાપરાધ-મ્મે યદુક્ત-ન્તવ સન્નિધૌ । એવ-મ્પુનઃ પુનર્નત્વા મહાશોકાકુલો-ઽભવત્ ॥ 11॥ (મહાશોકાકુલોભવત્) પ્રોવાચ વચન-ન્દણ્ડી વિલપન્તં-વિઁલોક્ય ચ । મા રોદી-શ્શઋણુમદ્વાક્ય-મ્મમ પૂજાબહિર્મુખઃ ॥ 12॥ મમાજ્ઞયા ચ દુર્બુદ્ધે લબ્ધ-ન્દુઃખ-મ્મુહુર્મુહુઃ । તચ્છ્રુત્વા ભગવદ્વાક્યં સ્તુતિ-ઙ્કર્તું સમુદ્યતઃ ॥ 13॥ સાધુરુવાચ । ત્વન્માયામોહિતા-સ્સર્વે બ્રહ્માદ્યાસ્ત્રિદિવૌકસઃ । ન જાનન્તિ ગુણા-ન્રૂપ-ન્તવાશ્ચર્યમિદ-મ્પ્રભો ॥ 14॥ મૂઢો-ઽહ-ન્ત્વા-ઙ્કથ-ઞ્જાને મોહિતસ્તવમાયયા । (મૂઢોહં) પ્રસીદ પૂજયિષ્યામિ યથાવિભવવિસ્તરૈઃ ॥ 15॥ પુરા વિત્ત-ઞ્ચ ત-થ્સર્વ-ન્ત્રાહિ માં શરણાગતમ્ । શ્રુત્વા ભક્તિયુતં-વાઁક્ય-મ્પરિતુષ્ટો જનાર્દનઃ ॥ 16॥ વર-ઞ્ચ વાઞ્છિત-ન્દત્ત્વા તત્રૈવાન્તર્દધે હરિઃ । તતો નાવં સમારૂહ્ય દૃષ્ટ્વા વિત્તપ્રપૂરિતામ્ ॥ 17॥ કૃપયા સત્યદેવસ્ય સફલં-વાઁઞ્છિત-મ્મમ । ઇત્યુક્ત્વા સ્વજનૈ-સ્સાર્ધ-મ્પૂજા-ઙ્કૃત્વા યથાવિધિ ॥ 18॥ હર્ષેણ ચાભવ-ત્પૂર્ણસ્સત્યદેવપ્રસાદતઃ । નાવં સંયોઁજ્ય યત્નેન સ્વદેશગમન-ઙ્કૃતમ્ ॥ 19॥ સાધુર્જામાતર-મ્પ્રાહ પશ્ય રત્નપુરી-મ્મમ । દૂત-ઞ્ચ પ્રેષયામાસ નિજવિત્તસ્ય રક્ષકમ્ ॥ 20॥ તતો-ઽસૌ નગર-ઙ્ગત્વા સાધુભાર્યાં-વિઁલોક્ય ચ । (દૂતોસૌ) પ્રોવાચ વાઞ્છિતં-વાઁક્ય-ન્નત્વા બદ્ધાઞ્જલિસ્તદા ॥ 21॥ નિકટે નગરસ્યૈવ જામાત્રા સહિતો વણિક્ । આગતો બન્ધુવર્ગૈશ્ચ વિત્તૈશ્ચ બહુભિર્યુતઃ ॥ 22॥ શ્રુત્વા દૂતમુખાદ્વાક્ય-મ્મહાહર્ષવતી સતી । સત્યપૂજા-ન્તતઃ કૃત્વા પ્રોવાચ તનુજા-મ્પ્રતિ ॥ 23॥ વ્રજામિ શીઘ્રમાગચ્છ સાધુસન્દર્શનાય ચ । ઇતિ માતૃવચ-શ્શ્રુત્વા વ્રત-ઙ્કૃત્વા સમાપ્ય ચ ॥ 24॥ પ્રસાદ-ઞ્ચ પરિત્યજ્ય ગતા સા-ઽપિ પતિ-મ્પ્રતિ । (સાપિ) તેન રુષ્ટા-સ્સત્યદેવો ભર્તાર-ન્તરણિ-ન્તથા ॥ 25॥ (રુષ્ટઃ, તરણીં) સંહૃત્ય ચ ધનૈ-સ્સાર્ધ-ઞ્જલે તસ્યાવમજ્જયત્ । તતઃ કલાવતી કન્યા ન વિલોક્ય નિજ-મ્પતિમ્ ॥ 26॥ શોકેન મહતા તત્ર રુદન્તી ચાપતદ્ ભુવિ । (રુદતી) દૃષ્ટ્વા તથાવિધા-ન્નાવ-ઙ્કન્યા-ઞ્ચ બહુદુઃખિતામ્ ॥ 27॥ ભીતેન મનસા સાધુઃ કિમાશ્ચર્યમિદ-મ્ભવેત્ । ચિન્ત્યમાનાશ્ચ તે સર્વે બભૂવુસ્તરિવાહકાઃ ॥ 28॥ તતો લીલાવતી કન્યા-ન્દૃષ્ટ્વા સા વિહ્વલા-ઽભવત્ । વિલલાપાતિદુઃખેન ભર્તાર-ઞ્ચેદમબ્રવીત ॥ 29॥ ઇદાની-ન્નૌકયા સાર્ધ-ઙ્કથં સો-ઽભૂદલક્ષિતઃ । ન જાને કસ્ય દેવસ્ય હેલયા ચૈવ સા હૃતા ॥ 30॥ સત્યદેવસ્ય માહાત્મ્ય-ઞ્જ્ઞાતું-વાઁ કેન શક્યતે । ઇત્યુક્ત્વા વિલલાપૈવ તતશ્ચ સ્વજનૈ-સ્સહ ॥ 31॥ તતો લીલાવતી કન્યા-ઙ્ક્રૌડે કૃત્વા રુરોદ હ । તતઃકલાવતી કન્યા નષ્ટે સ્વામિનિ દુઃખિતા ॥ 32॥ ગૃહીત્વા પાદુકે તસ્યાનુગતુ-ઞ્ચ મનોદધે । (પાદુકાં) કન્યાયાશ્ચરિત-ન્દૃષ્ટ્વા સભાર્ય-સ્સજ્જનો વણિક્ ॥ 33॥ અતિશોકેન સન્તપ્તશ્ચિન્તયામાસ ધર્મવિત્ । હૃતં-વાઁ સત્યદેવેન ભ્રાન્તો-ઽહં સત્યમાયયા ॥ 34॥ સત્યપૂજા-ઙ્કરિષ્યામિ યથાવિભવવિસ્તરૈઃ । ઇતિ સર્વાન્ સમાહૂય કથયિત્વા મનોરથમ્ ॥ 35॥ નત્વા ચ દણ્ડવદ્ ભૂમૌ સત્યદેવ-મ્પુનઃ પુનઃ । તતસ્તુષ્ટ-સ્સત્યદેવો દીનાના-મ્પરિપાલકઃ ॥ 36॥ જગાદ વચન-ઞ્ચૈન-ઙ્કૃપયા ભક્તવત્સલઃ । ત્યક્ત્વા પ્રસાદ-ન્તે કન્યા પતિ-ન્દ્રષ્ટું સમાગતા ॥ 37॥ અતો-ઽદૃષ્ટો-ઽભવત્તસ્યાઃ કન્યકાયાઃ પતિર્ધ્રુવમ્ । ગૃહ-ઙ્ગત્વા પ્રસાદ-ઞ્ચ ભુક્ત્વા સા-ઽઽયાતિ ચેત્પુનઃ ॥ 38॥ (સાયાતિ) લબ્ધભર્ત્રી સુતા સાધો ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ । કન્યકા તાદૃશં-વાઁક્યં શ્રુત્વા ગગનમણ્ડલાત્ ॥ 39॥ ક્ષિપ્ર-ન્તદા ગૃહ-ઙ્ગત્વા પ્રસાદ-ઞ્ચ બુભોજ સા । પશ્ચા-થ્સા પુનરાગત્ય દદર્શ સ્વજન-મ્પતિમ્ ॥ 40॥ (સાપશ્ચાત્પુનરાગત્ય, સજનં) તતઃ કલાવતી કન્યા જગાદ પિતર-મ્પ્રતિ । ઇદાની-ઞ્ચ ગૃહં-યાઁહિ વિલમ્બ-ઙ્કુરુષે કથમ્ ॥ 41॥ તચ્છ્રુત્વા કન્યકાવાક્યં સન્તુષ્ટો-ઽભૂદ્વણિક્સુતઃ । પૂજનં સત્યદેવસ્ય કૃત્વા વિધિવિધાનતઃ ॥ 42॥ ધનૈર્બન્ધુગણૈ-સ્સાર્ધ-ઞ્જગામ નિજમન્દિરમ્ । પૌર્ણમાસ્યા-ઞ્ચ સઙ્ક્રાન્તૌ કૃતવાન્ સત્યસ્ય પૂજનમ્ ॥ 43॥ (સત્યપૂજનમ્) ઇહલોકે સુખ-મ્ભુક્ત્વા ચાન્તે સત્યપુરં-યઁયૌ ॥ 44॥ ॥ ઇતિ શ્રીસ્કન્દ પુરાણે રેવાખણ્ડે શ્રીસત્યનારાયણ વ્રતકથાયા-ઞ્ચતુર્થો-ઽધ્યાયઃ ॥ 4 ॥ અથ પઞ્ચમો-ઽધ્યાયઃ સૂત ઉવાચ । અથાન્યચ્ચ પ્રવક્ષ્યામિ શ્રુણુધ્વ-મ્મુનિસત્તમાઃ । આસી-ત્તુઙ્ગધ્વજો રાજા પ્રજાપાલનતત્પરઃ ॥ 1॥ પ્રસાદં સત્યદેવસ્ય ત્યક્ત્વા દુઃખમવાપ સઃ । એકદા સ વન-ઙ્ગત્વા હત્વા બહુવિધા-ન્પશૂન્ ॥ 2॥ આગત્ય વટમૂલ-ઞ્ચ દૃષ્ટ્વા સત્યસ્ય પૂજનમ્ । (ચાપશ્યત્) ગોપાઃ કુર્વન્તિ સન્તુષ્ટા ભક્તિયુક્તા-સ્સ બાન્ધવાઃ ॥ 3॥ રાજા દૃષ્ટ્વા તુ દર્પેણ ન ગતો ન નનામ સઃ । તતો ગોપગણા-સ્સર્વે પ્રસાદ-ન્નૃપસન્નિધૌ ॥ 4॥ સંસ્થાપ્ય પુનરાગત્ય ભુક્તત્વા સર્વે યથેપ્સિતમ્ । તતઃ પ્રસાદં સન્ત્યજ્ય રાજા દુઃખમવાપ સઃ ॥ 5॥ તસ્ય પુત્રશત-ન્નષ્ટ-ન્ધનધાન્યાદિક-ઞ્ચ યત્ । સત્યદેવેન તત્સર્વ-ન્નાશિત-મ્મમ નિશ્ચિતમ્ ॥ 6॥ અતસ્તત્રૈવ ગચ્છામિ યત્ર દેવસ્ય પૂજનમ્ । મનસા તુ વિનિશ્ચિત્ય યયૌ ગોપાલસન્નિધૌ ॥ 7॥ તતો-ઽસૌ સત્યદેવસ્ય પૂજા-ઙ્ગોપગણૈસ્સહ । ભક્તિશ્રદ્ધાન્વિતો ભૂત્વા ચકાર વિધિના નૃપઃ ॥ 8॥ સત્યદેવપ્રસાદેન ધનપુત્રાન્વિતો-ઽભવત્ । ઇહલોકે સુખ-મ્ભુક્તત્વા ચાન્તે સત્યપુરં-યઁયૌ ॥ 9॥ ય ઇદ-ઙ્કુરુતે સત્યવ્રત-મ્પરમદુર્લભમ્ । શઋણોતિ ચ કથા-મ્પુણ્યા-મ્ભક્તિયુક્તઃ ફલપ્રદામ્ ॥ 10॥ ધનધાન્યાદિક-ન્તસ્ય ભવે-થ્સત્યપ્રસાદતઃ । દરિદ્રો લભતે વિત્ત-મ્બદ્ધો મુચ્યેત બન્ધનાત્ ॥ 11॥ ભીતો ભયા-ત્પ્રમુચ્યેત સત્યમેવ ન સંશયઃ । ઈપ્સિત-ઞ્ચ ફલ-મ્ભુક્ત્વા ચાન્તે સત્યપુરંવ્રઁજેત્ ॥ 12॥ ઇતિ વઃ કથિતં-વિઁપ્રા-સ્સત્યનારાયણવ્રતમ્ । ય-ત્કૃત્વા સર્વદુઃખેભ્યો મુક્તો ભવતિ માનવઃ ॥ 13॥ વિશેષતઃ કલિયુગે સત્યપૂજા ફલપ્રદા । કેચિ-ત્કાલં-વઁદિષ્યન્તિ સત્યમીશ-ન્તમેવ ચ ॥ 14॥ સત્યનારાયણ-ઙ્કેચિ-થ્સત્યદેવ-ન્તથાપરે । નાનારૂપધરો ભૂત્વા સર્વેષામીપ્સિતપ્રદમ્ ॥ 15॥ (સર્વેષામીપ્સિતપ્રદઃ) ભવિષ્યતિ કલૌ સત્યવ્રતરૂપી સનાતનઃ । શ્રીવિષ્ણુના ધૃતં રૂપં સર્વેષામીપ્સિતપ્રદમ્ ॥ 16॥ ય ઇદ-મ્પઠતે નિત્યં શઋણોતિ મુનિસત્તમાઃ । તસ્ય નશ્યન્તિ પાપાનિ સત્યદેવપ્રસાદતઃ ॥ 17॥ વ્રતં-યૈઁસ્તુ કૃત-મ્પૂર્વં સત્યનારાયણસ્ય ચ । તેષા-ન્ત્વપરજન્માનિ કથયામિ મુનીશ્વરાઃ ॥ 18॥ શતાનન્દોમહાપ્રાજ્ઞસ્સુદામાબ્રાહ્મણો હ્યભૂત્ । તસ્મિઞ્જન્મનિ શ્રીકૃષ્ણ-ન્ધ્યાત્વા મોક્ષમવાપ હ ॥ 19॥ કાષ્ઠભારવહો ભિલ્લો ગુહરાજો બભૂવ હ । તસ્મિઞ્જન્મનિ શ્રીરામં સેવ્ય મોક્ષ-ઞ્જગામ વૈ ॥ 20॥ ઉલ્કામુખો મહારાજો નૃપો દશરથો-ઽભવત્ । શ્રીરઙ્ગનાથં સમ્પૂજ્ય શ્રીવૈકુણ્ઠ-ન્તદાગમત્ ॥ 21॥ (શ્રીરામચન્દ્રસમ્પ્રાપ્ય) ર્ધામિક-સ્સત્યસન્ધશ્ચ સાધુર્મોરધ્વજો-ઽભવત્ । (સાધુર્મોરધ્વજોભવત્) દેહાર્ધ-ઙ્ક્રકચૈશ્છિત્ત્વા દત્વા મોક્ષમવાપ હ ॥ 22॥ તુઙ્ગધ્વજો મહારાજ-સ્સ્વાયમ્ભુવો-ઽભવ-ત્કિલ । (સ્વાયમ્ભૂરભવત્) સર્વા-ન્ભાગવતાન્ કૃત્વા શ્રીવૈકુણ્ઠ-ન્તદા-ઽગમત્ ॥ 23॥ (કૃત્ત્વા, તદાગમત્) ભૂત્વા ગોપાશ્ચ તે સર્વે વ્રજમણ્ડલવાસિનઃ । નિહત્ય રાક્ષસાન્ સર્વા-ન્ગોલોક-ન્તુ તદા યયુઃ ॥ 24॥ ॥ ઇતિ શ્રીસ્કન્દપુરાણે રેવાખણ્ડે શ્રીસત્યનારાયણ વ્રતકથાયા-મ્પઞ્ચમો-ઽધ્યાયઃ ॥ 5 ॥ (after Katha, offer Mangala Nirajanam, and take Swami Tirtham, Phalam, Prasadam) અકાલ મૃત્યુહરણં સર્વવ્યાધિ નિવારણમ્ । સમસ્ત પાપક્ષયકરં શ્રી સત્યનારાયણ પાદોદક-મ્પાવનં શુભમ્ ॥ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિ પ્રસાદં શિરસા ગૃહ્ણામિ ॥ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ ॥ કલશોદ્વાસન યજ્ઞેન યજ્ઞમયજન્ત દેવાઃ । તાનિ ધર્માણિ પ્રથમાન્યાસન્ન્ । તે હ નાક-મ્મહિમાનઃ સચન્તે । યત્ર પૂર્વે સાધ્યા-સ્સન્તિ દેવાઃ ॥ શ્રી રમાસહિત સત્યનારાયણ સ્વામિને નમઃ આવાહિત સર્વેભ્યો દેવેભ્યો નમ-સ્સર્વાભ્યો દેવતાભ્યો નમઃ યથા સ્થાન-મ્પ્રવેશયામિ ॥ શોભનાર્થે ક્ષેમાય પુનરાગમનાય ચ । સમસ્ત સન્મઙ્ગલાનિ ભવન્તુ ॥ સર્વેજના-સ્સુખિનો ભવન્તુ ॥ ૐ શાન્તિ-શ્શાન્તિ-શ્શાન્તિઃ । સ્વસ્તિ ॥

Explore More