వ్యాస ఉవాచ
ఇతి బ్రువాణం సంస్తూయ మునీనాం దీర్ఘసత్రిణామ్ ।
వృద్ధః కులపతిః సూతం బహ్వృచః శౌనకోఽబ్రవీత్ ॥ ౧ ॥
ఇతి బ్రువాణం సంస్తూయ మునీనాం దీర్ఘసత్రిణామ్ ।
వృద్ధః కులపతిః సూతం బహ్వృచః శౌనకోఽబ్రవీత్ ॥ ౧ ॥
శౌనక ఉవాచ
సూత సూత మహాభాగ వద నో వదతాం వర ।
కథాం భాగవతీం పుణ్యాం యదాహ భగవాఞ్ఛుకః ॥ ౨ ॥
సూత సూత మహాభాగ వద నో వదతాం వర ।
కథాం భాగవతీం పుణ్యాం యదాహ భగవాఞ్ఛుకః ॥ ౨ ॥
కస్మిన్ యుగే ప్రవృత్తేయం స్థానే వా కేన హేతునా ।
కుతః సఞ్చోదితః కృష్ణః కృతవాన్ సంహితాం మునిః ॥ ౩ ॥
కుతః సఞ్చోదితః కృష్ణః కృతవాన్ సంహితాం మునిః ॥ ౩ ॥
తస్య పుత్రో మహాయోగీ సమదృఙ్నిర్వికల్పకః ।
ఏకాన్తమతిరున్నిద్రో గూఢో మూఢ ఇవేయతే ॥ ౪ ॥
ఏకాన్తమతిరున్నిద్రో గూఢో మూఢ ఇవేయతే ॥ ౪ ॥
దృష్ట్వానుయాన్తమృషిమాత్మజమప్యనగ్నం
దేవ్యో హ్రియా పరిదధుర్న సుతస్య చిత్రమ్ ।
తద్వీక్ష్య పృచ్ఛతి మునౌ జగదుస్తవాస్తి
స్త్రీపుమ్భిదా న తు సుతస్య వివిక్తదృష్టేః ॥ ౫ ॥
దేవ్యో హ్రియా పరిదధుర్న సుతస్య చిత్రమ్ ।
తద్వీక్ష్య పృచ్ఛతి మునౌ జగదుస్తవాస్తి
స్త్రీపుమ్భిదా న తు సుతస్య వివిక్తదృష్టేః ॥ ౫ ॥
కథమాలక్షితః పౌరైః సమ్ప్రాప్తః కురుజాఙ్గలాన్ ।
ఉన్మత్తమూకజడవద్విచరన్ గజసాహ్వయే ॥ ౬ ॥
ఉన్మత్తమూకజడవద్విచరన్ గజసాహ్వయే ॥ ౬ ॥
కథం వా పాణ్డవేయస్య రాజర్షేర్మునినా సహ ।
సంవాదః సమభూత్తాత యత్రైషా సాత్వతీ శ్రుతిః ॥ ౭ ॥
సంవాదః సమభూత్తాత యత్రైషా సాత్వతీ శ్రుతిః ॥ ౭ ॥
స గోదోహనమాత్రం హి గృహేషు గృహమేధినామ్ ।
అవేక్షతే మహాభాగస్తీర్థీకుర్వంస్తదాశ్రమమ్ ॥ ౮ ॥
అవేక్షతే మహాభాగస్తీర్థీకుర్వంస్తదాశ్రమమ్ ॥ ౮ ॥
అభిమన్యుసుతం సూత ప్రాహుర్భాగవతోత్తమమ్ ।
తస్య జన్మ మహాశ్చర్యం కర్మాణి చ గృణీహి నః ॥ ౯ ॥
తస్య జన్మ మహాశ్చర్యం కర్మాణి చ గృణీహి నః ॥ ౯ ॥
స సమ్రాట్ కస్య వా హేతోః పాణ్డూనాం మానవర్ధనః ।
ప్రాయోపవిష్టో గఙ్గాయామనాదృత్యాధిరాట్శ్రియమ్ ॥ ౧౦ ॥
ప్రాయోపవిష్టో గఙ్గాయామనాదృత్యాధిరాట్శ్రియమ్ ॥ ౧౦ ॥
నమన్తి యత్పాదనికేతమాత్మనః
శివాయహానీయ ధనాని శత్రవః ।
కథం స వీరః శ్రియమఙ్గ దుస్త్యజాం
యువైషతోత్స్రష్టుమహో సహాసుభిః ॥ ౧౧ ॥
శివాయహానీయ ధనాని శత్రవః ।
కథం స వీరః శ్రియమఙ్గ దుస్త్యజాం
యువైషతోత్స్రష్టుమహో సహాసుభిః ॥ ౧౧ ॥
శివాయ లోకస్య భవాయ భూతయే
య ఉత్తమశ్లోకపరాయణా జనాః ।
జీవన్తి నాత్మార్థమసౌ పరాశ్రయం
ముమోచ నిర్విద్య కుతః కలేవరమ్ ॥ ౧౨ ॥
య ఉత్తమశ్లోకపరాయణా జనాః ।
జీవన్తి నాత్మార్థమసౌ పరాశ్రయం
ముమోచ నిర్విద్య కుతః కలేవరమ్ ॥ ౧౨ ॥
తత్సర్వం నః సమాచక్ష్వ పృష్టో యదిహ కిఞ్చన ।
మన్యే త్వాం విషయే వాచాం స్నాతమన్యత్ర ఛాన్దసాత్ ॥ ౧౩ ॥
మన్యే త్వాం విషయే వాచాం స్నాతమన్యత్ర ఛాన్దసాత్ ॥ ౧౩ ॥
సూత ఉవాచ
ద్వాపరే సమనుప్రాప్తే తృతీయే యుగపర్యయే ।
జాతః పరాశరాద్యోగీ వాసవ్యాం కలయా హరేః ॥ ౧౪ ॥
ద్వాపరే సమనుప్రాప్తే తృతీయే యుగపర్యయే ।
జాతః పరాశరాద్యోగీ వాసవ్యాం కలయా హరేః ॥ ౧౪ ॥
స కదాచిత్సరస్వత్యా ఉపస్పృశ్య జలం శుచిః ।
వివిక్త ఏక ఆసీన ఉదితే రవిమణ్డలే ॥ ౧౫ ॥
వివిక్త ఏక ఆసీన ఉదితే రవిమణ్డలే ॥ ౧౫ ॥
పరావరజ్ఞః స ఋషిః కాలేనావ్యక్తరంహసా ।
యుగధర్మవ్యతికరం ప్రాప్తం భువి యుగే యుగే ॥ ౧౬ ॥
యుగధర్మవ్యతికరం ప్రాప్తం భువి యుగే యుగే ॥ ౧౬ ॥
భౌతికానాం చ భావానాం శక్తిహ్రాసం చ తత్కృతమ్ ।
అశ్రద్దధానాన్నిఃసత్త్వాన్దుర్మేధాన్ హ్రసితాయుషః ॥ ౧౭ ॥
అశ్రద్దధానాన్నిఃసత్త్వాన్దుర్మేధాన్ హ్రసితాయుషః ॥ ౧౭ ॥
దుర్భగాంశ్చ జనాన్ వీక్ష్య మునిర్దివ్యేన చక్షుషా ।
సర్వవర్ణాశ్రమాణాం యద్దధ్యౌ హితమమోఘదృక్ ॥ ౧౮ ॥
సర్వవర్ణాశ్రమాణాం యద్దధ్యౌ హితమమోఘదృక్ ॥ ౧౮ ॥
చాతుర్హోత్రం కర్మ శుద్ధం ప్రజానాం వీక్ష్య వైదికమ్ ।
వ్యదధాద్యజ్ఞసన్తత్యై వేదమేకం చతుర్విధమ్ ॥ ౧౯ ॥
వ్యదధాద్యజ్ఞసన్తత్యై వేదమేకం చతుర్విధమ్ ॥ ౧౯ ॥
ఋగ్యజుఃసామాథర్వాఖ్యా వేదాశ్చత్వార ఉద్ధృతాః ।
ఇతిహాసపురాణం చ పఞ్చమో వేద ఉచ్యతే ॥ ౨౦ ॥
ఇతిహాసపురాణం చ పఞ్చమో వేద ఉచ్యతే ॥ ౨౦ ॥
తత్రర్గ్వేదధరః పైలః సామగో జైమినిః కవిః ।
వైశమ్పాయన ఏవైకో నిష్ణాతో యజుషాముత ॥ ౨౧ ॥
వైశమ్పాయన ఏవైకో నిష్ణాతో యజుషాముత ॥ ౨౧ ॥
అథర్వాఙ్గిరసామాసీత్సుమన్తుర్దారుణో మునిః ।
ఇతిహాసపురాణానాం పితా మే రోమహర్షణః ॥ ౨౨ ॥
ఇతిహాసపురాణానాం పితా మే రోమహర్షణః ॥ ౨౨ ॥
త ఏత ఋషయో వేదం స్వం స్వం వ్యస్యన్ననేకధా ।
శిష్యైః ప్రశిష్యైస్తచ్ఛిష్యైర్వేదాస్తే శాఖినోఽభవన్ ॥ ౨౩ ॥
శిష్యైః ప్రశిష్యైస్తచ్ఛిష్యైర్వేదాస్తే శాఖినోఽభవన్ ॥ ౨౩ ॥
త ఏవ వేదా దుర్మేధైర్ధార్యన్తే పురుషైర్యథా ।
ఏవం చకార భగవాన్ వ్యాసః కృపణవత్సలః ॥ ౨౪ ॥
ఏవం చకార భగవాన్ వ్యాసః కృపణవత్సలః ॥ ౨౪ ॥
స్త్రీశూద్రద్విజబన్ధూనాం త్రయీ న శ్రుతిగోచరా ।
కర్మశ్రేయసి మూఢానాం శ్రేయ ఏవం భవేదిహ ।
ఇతి భారతమాఖ్యానం కృపయా మునినా కృతమ్ ॥ ౨౫ ॥
కర్మశ్రేయసి మూఢానాం శ్రేయ ఏవం భవేదిహ ।
ఇతి భారతమాఖ్యానం కృపయా మునినా కృతమ్ ॥ ౨౫ ॥
ఏవం ప్రవృత్తస్య సదా భూతానాం శ్రేయసి ద్విజాః ।
సర్వాత్మకేనాపి యదా నాతుష్యద్ధృదయం తతః ॥ ౨౬ ॥
సర్వాత్మకేనాపి యదా నాతుష్యద్ధృదయం తతః ॥ ౨౬ ॥
నాతిప్రసీదద్ధృదయః సరస్వత్యాస్తటే శుచౌ ।
వితర్కయన్ వివిక్తస్థ ఇదం చోవాచ ధర్మవిత్ ॥ ౨౭ ॥
వితర్కయన్ వివిక్తస్థ ఇదం చోవాచ ధర్మవిత్ ॥ ౨౭ ॥
ధృతవ్రతేన హి మయా ఛన్దాంసి గురవోఽగ్నయః ।
మానితా నిర్వ్యలీకేన గృహీతం చానుశాసనమ్ ॥ ౨౮ ॥
మానితా నిర్వ్యలీకేన గృహీతం చానుశాసనమ్ ॥ ౨౮ ॥
భారతవ్యపదేశేన హ్యామ్నాయార్థశ్చ ప్రదర్శితః ।
దృశ్యతే యత్ర ధర్మాది స్త్రీశూద్రాదిభిరప్యుత ॥ ౨౯ ॥
దృశ్యతే యత్ర ధర్మాది స్త్రీశూద్రాదిభిరప్యుత ॥ ౨౯ ॥
తథాపి బత మే దైహ్యో హ్యాత్మా చైవాత్మనా విభుః ।
అసమ్పన్న ఇవాభాతి బ్రహ్మవర్చస్య సత్తమః ॥ ౩౦ ॥
అసమ్పన్న ఇవాభాతి బ్రహ్మవర్చస్య సత్తమః ॥ ౩౦ ॥
కిం వా భాగవతా ధర్మా న ప్రాయేణ నిరూపితాః ।
ప్రియాః పరమహంసానాం త ఏవ హ్యచ్యుతప్రియాః ॥ ౩౧ ॥
ప్రియాః పరమహంసానాం త ఏవ హ్యచ్యుతప్రియాః ॥ ౩౧ ॥
తస్యైవం ఖిలమాత్మానం మన్యమానస్య ఖిద్యతః ।
కృష్ణస్య నారదోఽభ్యాగాదాశ్రమం ప్రాగుదాహృతమ్ ॥ ౩౨ ॥
కృష్ణస్య నారదోఽభ్యాగాదాశ్రమం ప్రాగుదాహృతమ్ ॥ ౩౨ ॥
తమభిజ్ఞాయ సహసా ప్రత్యుత్థాయాగతం మునిః ।
పూజయామాస విధివన్నారదం సురపూజితమ్ ॥ ౩౩ ॥
పూజయామాస విధివన్నారదం సురపూజితమ్ ॥ ౩౩ ॥