సూత ఉవాచ
అథ తం సుఖమాసీన ఉపాసీనం బృహచ్ఛ్రవాః ।
దేవర్షిః ప్రాహ విప్రర్షిం వీణాపాణిః స్మయన్నివ ॥ ౧ ॥
అథ తం సుఖమాసీన ఉపాసీనం బృహచ్ఛ్రవాః ।
దేవర్షిః ప్రాహ విప్రర్షిం వీణాపాణిః స్మయన్నివ ॥ ౧ ॥
నారద ఉవాచ
పారాశర్య మహాభాగ భవతః కచ్చిదాత్మనా ।
పరితుష్యతి శారీర ఆత్మా మానస ఏవ వా ॥ ౨ ॥
పారాశర్య మహాభాగ భవతః కచ్చిదాత్మనా ।
పరితుష్యతి శారీర ఆత్మా మానస ఏవ వా ॥ ౨ ॥
జిజ్ఞాసితం సుసమ్పన్నమపి తే మహదద్భుతమ్ ।
కృతవాన్ భారతం యస్త్వం సర్వార్థపరిబృంహితమ్ ॥ ౩ ॥
కృతవాన్ భారతం యస్త్వం సర్వార్థపరిబృంహితమ్ ॥ ౩ ॥
జిజ్ఞాసితమధీతం చ బ్రహ్మ యత్తత్సనాతనమ్ ।
తథాపి శోచస్యాత్మానమకృతార్థ ఇవ ప్రభో ॥ ౪ ॥
తథాపి శోచస్యాత్మానమకృతార్థ ఇవ ప్రభో ॥ ౪ ॥
వ్యాస ఉవాచ
అస్త్యేవ మే సర్వమిదం త్వయోక్తం
తథాపి నాత్మా పరితుష్యతే మే ।
తన్మూలమవ్యక్తమగాధబోధం
పృచ్ఛామహే త్వాత్మభవాత్మభూతమ్ ॥ ౫ ॥
అస్త్యేవ మే సర్వమిదం త్వయోక్తం
తథాపి నాత్మా పరితుష్యతే మే ।
తన్మూలమవ్యక్తమగాధబోధం
పృచ్ఛామహే త్వాత్మభవాత్మభూతమ్ ॥ ౫ ॥
స వై భవాన్ వేద సమస్తగుహ్య-
ముపాసితో యత్పురుషః పురాణః ।
పరావరేశో మనసైవ విశ్వం
సృజత్యవత్యత్తి గుణైరసఙ్గః ॥ ౬ ॥
ముపాసితో యత్పురుషః పురాణః ।
పరావరేశో మనసైవ విశ్వం
సృజత్యవత్యత్తి గుణైరసఙ్గః ॥ ౬ ॥
త్వం పర్యటన్నర్క ఇవ త్రిలోకీ-
మన్తశ్చరో వాయురివాత్మసాక్షీ ।
పరావరే బ్రహ్మణి ధర్మతో వ్రతైః
స్నాతస్య మే న్యూనమలం విచక్ష్వ ॥ ౭ ॥
మన్తశ్చరో వాయురివాత్మసాక్షీ ।
పరావరే బ్రహ్మణి ధర్మతో వ్రతైః
స్నాతస్య మే న్యూనమలం విచక్ష్వ ॥ ౭ ॥
శ్రీనారద ఉవాచ
భవతానుదితప్రాయం యశో భగవతోఽమలమ్ ।
యేనైవాసౌ న తుష్యేత మన్యే తద్దర్శనం ఖిలమ్ ॥ ౮ ॥
భవతానుదితప్రాయం యశో భగవతోఽమలమ్ ।
యేనైవాసౌ న తుష్యేత మన్యే తద్దర్శనం ఖిలమ్ ॥ ౮ ॥
యథా ధర్మాదయశ్చార్థా మునివర్యానుకీర్తితాః ।
న తథా వాసుదేవస్య మహిమా హ్యనువర్ణితః ॥ ౯ ॥
న తథా వాసుదేవస్య మహిమా హ్యనువర్ణితః ॥ ౯ ॥
న యద్వచశ్చిత్రపదం హరేర్యశో
జగత్పవిత్రం ప్రగృణీత కర్హిచిత్ ।
తద్వాయసం తీర్థముశన్తి మానసా
న యత్ర హంసా నిరమన్త్యుశిక్క్షయాః ॥ ౧౦ ॥
జగత్పవిత్రం ప్రగృణీత కర్హిచిత్ ।
తద్వాయసం తీర్థముశన్తి మానసా
న యత్ర హంసా నిరమన్త్యుశిక్క్షయాః ॥ ౧౦ ॥
తద్వాగ్విసర్గో జనతాఘవిప్లవో
యస్మిన్ ప్రతిశ్లోకమబద్ధవత్యపి ।
నామాన్యనన్తస్య యశోఽఙ్కితాని యత్
శృణ్వన్తి గాయన్తి గృణన్తి సాధవః ॥ ౧౧ ॥
యస్మిన్ ప్రతిశ్లోకమబద్ధవత్యపి ।
నామాన్యనన్తస్య యశోఽఙ్కితాని యత్
శృణ్వన్తి గాయన్తి గృణన్తి సాధవః ॥ ౧౧ ॥
నైష్కర్మ్యమప్యచ్యుతభావవర్జితం
న శోభతే జ్ఞానమలం నిరఞ్జనమ్ ।
కుతః పునః శశ్వదభద్రమీశ్వరే
న చార్పితం కర్మ యదప్యకారణమ్ ॥ ౧౨ ॥
న శోభతే జ్ఞానమలం నిరఞ్జనమ్ ।
కుతః పునః శశ్వదభద్రమీశ్వరే
న చార్పితం కర్మ యదప్యకారణమ్ ॥ ౧౨ ॥
అథో మహాభాగ భవానమోఘదృక్
శుచిశ్రవాః సత్యరతో ధృతవ్రతః ।
ఉరుక్రమస్యాఖిలబన్ధముక్తయే
సమాధినానుస్మర తద్విచేష్టితమ్ ॥ ౧౩ ॥
శుచిశ్రవాః సత్యరతో ధృతవ్రతః ।
ఉరుక్రమస్యాఖిలబన్ధముక్తయే
సమాధినానుస్మర తద్విచేష్టితమ్ ॥ ౧౩ ॥
తతోఽన్యథా కిఞ్చన యద్వివక్షతః
పృథగ్దృశస్తత్కృతరూపనామభిః ।
న కర్హిచిత్క్వాపి చ దుఃస్థితా మతి-
ర్లభేత వాతాహతనౌరివాస్పదమ్ ॥ ౧౪ ॥
పృథగ్దృశస్తత్కృతరూపనామభిః ।
న కర్హిచిత్క్వాపి చ దుఃస్థితా మతి-
ర్లభేత వాతాహతనౌరివాస్పదమ్ ॥ ౧౪ ॥
జుగుప్సితం ధర్మకృతేఽనుశాసతః
స్వభావరక్తస్య మహాన్ వ్యతిక్రమః ।
యద్వాక్యతో ధర్మ ఇతీతరః స్థితో
న మన్యతే తస్య నివారణం జనః ॥ ౧౫ ॥
స్వభావరక్తస్య మహాన్ వ్యతిక్రమః ।
యద్వాక్యతో ధర్మ ఇతీతరః స్థితో
న మన్యతే తస్య నివారణం జనః ॥ ౧౫ ॥
విచక్షణోఽస్యార్హతి వేదితుం విభో-
రనన్తపారస్య నివృత్తితః సుఖమ్ ।
ప్రవర్తమానస్య గుణైరనాత్మన-
స్తతో భవాన్దర్శయ చేష్టితం విభోః ॥ ౧౬ ॥
రనన్తపారస్య నివృత్తితః సుఖమ్ ।
ప్రవర్తమానస్య గుణైరనాత్మన-
స్తతో భవాన్దర్శయ చేష్టితం విభోః ॥ ౧౬ ॥
త్యక్త్వా స్వధర్మం చరణామ్బుజం హరే-
ర్భజన్నపక్వోఽథ పతేత్తతో యది ।
యత్ర క్వ వాభద్రమభూదముష్య కిం
కో వార్థ ఆప్తోఽభజతాం స్వధర్మతః ॥ ౧౭ ॥
ర్భజన్నపక్వోఽథ పతేత్తతో యది ।
యత్ర క్వ వాభద్రమభూదముష్య కిం
కో వార్థ ఆప్తోఽభజతాం స్వధర్మతః ॥ ౧౭ ॥
తస్యైవ హేతోః ప్రయతేత కోవిదో
న లభ్యతే యద్భ్రమతాముపర్యధః ।
తల్లభ్యతే దుఃఖవదన్యతః సుఖం
కాలేన సర్వత్ర గభీరరంహసా ॥ ౧౮ ॥
న లభ్యతే యద్భ్రమతాముపర్యధః ।
తల్లభ్యతే దుఃఖవదన్యతః సుఖం
కాలేన సర్వత్ర గభీరరంహసా ॥ ౧౮ ॥
న వై జనో జాతు కథఞ్చనావ్రజే-
న్ముకున్దసేవ్యన్యవదఙ్గ సంసృతిమ్ ।
స్మరన్ముకున్దాఙ్ఘ్ర్యురపగూహనం పున-
ర్విహాతుమిచ్ఛేన్న రసగ్రహో జనః ॥ ౧౯ ॥
న్ముకున్దసేవ్యన్యవదఙ్గ సంసృతిమ్ ।
స్మరన్ముకున్దాఙ్ఘ్ర్యురపగూహనం పున-
ర్విహాతుమిచ్ఛేన్న రసగ్రహో జనః ॥ ౧౯ ॥
ఇదం హి విశ్వం భగవానివేతరో
యతో జగత్స్థాననిరోధసమ్భవాః ।
తద్ధి స్వయం వేద భవాంస్తథాపి తే
ప్రాదేశమాత్రం భవతః ప్రదర్శితమ్ ॥ ౨౦ ॥
యతో జగత్స్థాననిరోధసమ్భవాః ।
తద్ధి స్వయం వేద భవాంస్తథాపి తే
ప్రాదేశమాత్రం భవతః ప్రదర్శితమ్ ॥ ౨౦ ॥
త్వమాత్మనాత్మానమవేహ్యమోఘదృక్
పరస్య పుంసః పరమాత్మనః కలామ్ ।
అజం ప్రజాతం జగతః శివాయ త-
న్మహానుభావాభ్యుదయోఽధిగణ్యతామ్ ॥ ౨౧ ॥
పరస్య పుంసః పరమాత్మనః కలామ్ ।
అజం ప్రజాతం జగతః శివాయ త-
న్మహానుభావాభ్యుదయోఽధిగణ్యతామ్ ॥ ౨౧ ॥
ఇదం హి పుంసస్తపసః శ్రుతస్య వా
స్విష్టస్య సూక్తస్య చ బుద్ధిదత్తయోః ।
అవిచ్యుతోఽర్థః కవిభిర్నిరూపితో
యదుత్తమశ్లోకగుణానువర్ణనమ్ ॥ ౨౨ ॥
స్విష్టస్య సూక్తస్య చ బుద్ధిదత్తయోః ।
అవిచ్యుతోఽర్థః కవిభిర్నిరూపితో
యదుత్తమశ్లోకగుణానువర్ణనమ్ ॥ ౨౨ ॥
అహం పురాతీతభవేఽభవం మునే
దాస్యాస్తు కస్యాశ్చన వేదవాదినామ్ ।
నిరూపితో బాలక ఏవ యోగినాం
శుశ్రూషణే ప్రావృషి నిర్వివిక్షతామ్ ॥ ౨౩ ॥
దాస్యాస్తు కస్యాశ్చన వేదవాదినామ్ ।
నిరూపితో బాలక ఏవ యోగినాం
శుశ్రూషణే ప్రావృషి నిర్వివిక్షతామ్ ॥ ౨౩ ॥
తే మయ్యపేతాఖిలచాపలేఽర్భకే
దాన్తేఽధృతక్రీడనకేఽనువర్తిని ।
చక్రుః కృపాం యద్యపి తుల్యదర్శనాః
శుశ్రూషమాణే మునయోఽల్పభాషిణి ॥ ౨౪ ॥
దాన్తేఽధృతక్రీడనకేఽనువర్తిని ।
చక్రుః కృపాం యద్యపి తుల్యదర్శనాః
శుశ్రూషమాణే మునయోఽల్పభాషిణి ॥ ౨౪ ॥
ఉచ్ఛిష్టలేపాననుమోదితో ద్విజైః
సకృత్స్మ భుఞ్జే తదపాస్తకిల్బిషః ।
ఏవం ప్రవృత్తస్య విశుద్ధచేతస-
స్తద్ధర్మ ఏవాత్మరుచిః ప్రజాయతే ॥ ౨౫ ॥
సకృత్స్మ భుఞ్జే తదపాస్తకిల్బిషః ।
ఏవం ప్రవృత్తస్య విశుద్ధచేతస-
స్తద్ధర్మ ఏవాత్మరుచిః ప్రజాయతే ॥ ౨౫ ॥
తత్రాన్వహం కృష్ణకథాః ప్రగాయతా-
మనుగ్రహేణాశృణవం మనోహరాః ।
తాః శ్రద్ధయా మేఽనుపదం విశృణ్వతః
ప్రియశ్రవస్యఙ్గ మమాభవద్రుచిః ॥ ౨౬ ॥
మనుగ్రహేణాశృణవం మనోహరాః ।
తాః శ్రద్ధయా మేఽనుపదం విశృణ్వతః
ప్రియశ్రవస్యఙ్గ మమాభవద్రుచిః ॥ ౨౬ ॥
తస్మింస్తదా లబ్ధరుచేర్మహామతే
ప్రియశ్రవస్యస్ఖలితా మతిర్మమ ।
యయాహమేతత్సదసత్స్వమాయయా
పశ్యే మయి బ్రహ్మణి కల్పితం పరే ॥ ౨౭ ॥
ప్రియశ్రవస్యస్ఖలితా మతిర్మమ ।
యయాహమేతత్సదసత్స్వమాయయా
పశ్యే మయి బ్రహ్మణి కల్పితం పరే ॥ ౨౭ ॥
ఇత్థం శరత్ప్రావృషికావృతూ హరే-
ర్విశృణ్వతో మేఽనుసవం యశోఽమలమ్ ।
సఙ్కీర్త్యమానం మునిభిర్మహాత్మభి-
ర్భక్తిః ప్రవృత్తాత్మరజస్తమోపహా ॥ ౨౮ ॥
ర్విశృణ్వతో మేఽనుసవం యశోఽమలమ్ ।
సఙ్కీర్త్యమానం మునిభిర్మహాత్మభి-
ర్భక్తిః ప్రవృత్తాత్మరజస్తమోపహా ॥ ౨౮ ॥
తస్యైవం మేఽనురక్తస్య ప్రశ్రితస్య హతైనసః ।
శ్రద్దధానస్య బాలస్య దాన్తస్యానుచరస్య చ ॥ ౨౯ ॥
శ్రద్దధానస్య బాలస్య దాన్తస్యానుచరస్య చ ॥ ౨౯ ॥
జ్ఞానం గుహ్యతమం యత్తత్సాక్షాద్భగవతోదితమ్ । అన్వవోచన్ గమిష్యన్తః కృపయా దీనవత్సలాః ॥ ౩౦ ॥
యేనైవాహం భగవతో వాసుదేవస్య వేధసః । మాయానుభావమవిదం యేన గచ్ఛన్తి తత్పదమ్ ॥ ౩౧ ॥
ఏతత్సంసూచితం బ్రహ్మంస్తాపత్రయచికిత్సితమ్ ।
యదీశ్వరే భగవతి కర్మ బ్రహ్మణి భావితమ్ ॥ ౩౨ ॥
యదీశ్వరే భగవతి కర్మ బ్రహ్మణి భావితమ్ ॥ ౩౨ ॥
ఆమయో యశ్చ భూతానాం జాయతే యేన సువ్రత ।
తదేవ హ్యామయం ద్రవ్యం న పునాతి చికిత్సితమ్ ॥ ౩౩ ॥
తదేవ హ్యామయం ద్రవ్యం న పునాతి చికిత్సితమ్ ॥ ౩౩ ॥
ఏవం నృణాం క్రియాయోగాః సర్వే సంసృతిహేతవః ।
త ఏవాత్మవినాశాయ కల్పన్తే కల్పితాః పరే ॥ ౩౪ ॥
త ఏవాత్మవినాశాయ కల్పన్తే కల్పితాః పరే ॥ ౩౪ ॥
యదత్ర క్రియతే కర్మ భగవత్పరితోషణమ్ ।
జ్ఞానం యత్తదధీనం హి భక్తియోగసమన్వితమ్ ॥ ౩౫ ॥
జ్ఞానం యత్తదధీనం హి భక్తియోగసమన్వితమ్ ॥ ౩౫ ॥
కుర్వాణా యత్ర కర్మాణి భగవచ్ఛిక్షయాసకృత్ ।
గృణన్తి గుణనామాని కృష్ణస్యానుస్మరన్తి చ ॥ ౩౬ ॥
గృణన్తి గుణనామాని కృష్ణస్యానుస్మరన్తి చ ॥ ౩౬ ॥
ఓం నమో భగవతే తుభ్యం వాసుదేవాయ ధీమహి ।
ప్రద్యుమ్నాయానిరుద్ధాయ నమః సఙ్కర్షణాయ చ ॥ ౩౭ ॥
ప్రద్యుమ్నాయానిరుద్ధాయ నమః సఙ్కర్షణాయ చ ॥ ౩౭ ॥
ఇతి మూర్త్యభిధానేన మన్త్రమూర్తిమమూర్తికమ్ ।
యజతే యజ్ఞపురుషం స సమ్యగ్దర్శనః పుమాన్ ॥ ౩౮ ॥
యజతే యజ్ఞపురుషం స సమ్యగ్దర్శనః పుమాన్ ॥ ౩౮ ॥
ఇమం స్వనిగమం బ్రహ్మన్నవేత్య మదనుష్ఠితమ్ ।
అదాన్మే జ్ఞానమైశ్వర్యం స్వస్మిన్ భావం చ కేశవః ॥ ౩౯ ॥
అదాన్మే జ్ఞానమైశ్వర్యం స్వస్మిన్ భావం చ కేశవః ॥ ౩౯ ॥
త్వమప్యదభ్రశ్రుత విశ్రుతం విభోః
సమాప్యతే యేన విదాం బుభుత్సితమ్ ।
ప్రాఖ్యాహి దుఃఖైర్ముహురర్దితాత్మనాం
సఙ్క్లేశనిర్వాణముశన్తి నాన్యథా ॥ ౪౦ ॥
సమాప్యతే యేన విదాం బుభుత్సితమ్ ।
ప్రాఖ్యాహి దుఃఖైర్ముహురర్దితాత్మనాం
సఙ్క్లేశనిర్వాణముశన్తి నాన్యథా ॥ ౪౦ ॥