સૂત ઉવાચ
એવં નિશમ્ય ભગવાન્દેવર્ષેર્જન્મ કર્મ ચ ।
ભૂયઃ પપ્રચ્છ તં બ્રહ્મન્ વ્યાસઃ સત્યવતીસુતઃ ॥ ૧ ॥
એવં નિશમ્ય ભગવાન્દેવર્ષેર્જન્મ કર્મ ચ ।
ભૂયઃ પપ્રચ્છ તં બ્રહ્મન્ વ્યાસઃ સત્યવતીસુતઃ ॥ ૧ ॥
વ્યાસ ઉવાચ
ભિક્ષુભિર્વિપ્રવસિતે વિજ્ઞાનાદેષ્ટૃભિસ્તવ ।
વર્તમાનો વયસ્યાદ્યે તતઃ કિમકરોદ્ભવાન્ ॥ ૨ ॥
ભિક્ષુભિર્વિપ્રવસિતે વિજ્ઞાનાદેષ્ટૃભિસ્તવ ।
વર્તમાનો વયસ્યાદ્યે તતઃ કિમકરોદ્ભવાન્ ॥ ૨ ॥
સ્વાયમ્ભુવ કયા વૃત્ત્યા વર્તિતં તે પરં વયઃ ।
કથં ચેદમુદસ્રાક્ષીઃ કાલે પ્રાપ્તે કલેવરમ્ ॥ ૩ ॥
કથં ચેદમુદસ્રાક્ષીઃ કાલે પ્રાપ્તે કલેવરમ્ ॥ ૩ ॥
પ્રાક્કલ્પવિષયામેતાં સ્મૃતિં તે મુનિસત્તમ ।
ન હ્યેષ વ્યવધાત્કાલ એષ સર્વનિરાકૃતિઃ ॥ ૪ ॥
ન હ્યેષ વ્યવધાત્કાલ એષ સર્વનિરાકૃતિઃ ॥ ૪ ॥
નારદ ઉવાચ
ભિક્ષુભિર્વિપ્રવસિતે વિજ્ઞાનાદેષ્ટૃભિર્મમ ।
વર્તમાનો વયસ્યાદ્યે તત એતદકારષમ્ ॥ ૫ ॥
ભિક્ષુભિર્વિપ્રવસિતે વિજ્ઞાનાદેષ્ટૃભિર્મમ ।
વર્તમાનો વયસ્યાદ્યે તત એતદકારષમ્ ॥ ૫ ॥
એકાત્મજા મે જનની યોષિન્મૂઢા ચ કિઙ્કરી ।
મય્યાત્મજેઽનન્યગતૌ ચક્રે સ્નેહાનુબન્ધનમ્ ॥ ૬ ॥
મય્યાત્મજેઽનન્યગતૌ ચક્રે સ્નેહાનુબન્ધનમ્ ॥ ૬ ॥
સાસ્વતન્ત્રા ન કલ્પાસીદ્યોગક્ષેમં મમેચ્છતી ।
ઈશસ્ય હિ વશે લોકો યોષા દારુમયી યથા ॥ ૭ ॥
ઈશસ્ય હિ વશે લોકો યોષા દારુમયી યથા ॥ ૭ ॥
અહં ચ તદ્બ્રહ્મકુલે ઊષિવાંસ્તદુપેક્ષયા ।
દિગ્દેશકાલાવ્યુત્પન્નો બાલકઃ પઞ્ચહાયનઃ ॥ ૮ ॥
દિગ્દેશકાલાવ્યુત્પન્નો બાલકઃ પઞ્ચહાયનઃ ॥ ૮ ॥
એકદા નિર્ગતાં ગેહાદ્દુહન્તીં નિશિ ગાં પથિ ।
સર્પોઽદશત્પદા સ્પૃષ્ટઃ કૃપણાં કાલચોદિતઃ ॥ ૯ ॥
સર્પોઽદશત્પદા સ્પૃષ્ટઃ કૃપણાં કાલચોદિતઃ ॥ ૯ ॥
તદા તદહમીશસ્ય ભક્તાનાં શમભીપ્સતઃ ।
અનુગ્રહં મન્યમાનઃ પ્રાતિષ્ઠં દિશમુત્તરામ્ ॥ ૧૦ ॥
અનુગ્રહં મન્યમાનઃ પ્રાતિષ્ઠં દિશમુત્તરામ્ ॥ ૧૦ ॥
સ્ફીતાઞ્જનપદાંસ્તત્ર પુરગ્રામવ્રજાકરાન્ ।
ખેટખર્વટવાટીશ્ચ વનાન્યુપવનાનિ ચ ॥ ૧૧ ॥
ખેટખર્વટવાટીશ્ચ વનાન્યુપવનાનિ ચ ॥ ૧૧ ॥
ચિત્રધાતુવિચિત્રાદ્રીનિભભગ્નભુજદ્રુમાન્ ।
જલાશયાઞ્છિવજલાન્નલિનીઃ સુરસેવિતાઃ ।
ચિત્રસ્વનૈઃ પત્રરથૈર્વિભ્રમદ્ભ્રમરશ્રિયઃ ॥ ૧૨ ॥
જલાશયાઞ્છિવજલાન્નલિનીઃ સુરસેવિતાઃ ।
ચિત્રસ્વનૈઃ પત્રરથૈર્વિભ્રમદ્ભ્રમરશ્રિયઃ ॥ ૧૨ ॥
નલવેણુશરસ્તન્બકુશકીચકગહ્વરમ્ ।
એક એવાતિયાતોઽહમદ્રાક્ષં વિપિનં મહત્ ।
ઘોરં પ્રતિભયાકારં વ્યાલોલૂકશિવાજિરમ્ ॥ ૧૩ ॥
એક એવાતિયાતોઽહમદ્રાક્ષં વિપિનં મહત્ ।
ઘોરં પ્રતિભયાકારં વ્યાલોલૂકશિવાજિરમ્ ॥ ૧૩ ॥
પરિશ્રાન્તેન્દ્રિયાત્માહં તૃટ્પરીતો બુભુક્ષિતઃ ।
સ્નાત્વા પીત્વા હ્રદે નદ્યા ઉપસ્પૃષ્ટો ગતશ્રમઃ ॥ ૧૪ ॥
સ્નાત્વા પીત્વા હ્રદે નદ્યા ઉપસ્પૃષ્ટો ગતશ્રમઃ ॥ ૧૪ ॥
તસ્મિન્નિર્મનુજેઽરણ્યે પિપ્પલોપસ્થ આશ્રિતઃ ।
આત્મનાત્માનમાત્મસ્થં યથાશ્રુતમચિન્તયમ્ ॥ ૧૫ ॥
આત્મનાત્માનમાત્મસ્થં યથાશ્રુતમચિન્તયમ્ ॥ ૧૫ ॥
ધ્યાયતશ્ચરણામ્ભોજં ભાવનિર્જિતચેતસા ।
ઔત્કણ્ઠ્યાશ્રુકલાક્ષસ્ય હૃદ્યાસીન્મે શનૈર્હરિઃ ॥ ૧૬ ॥
ઔત્કણ્ઠ્યાશ્રુકલાક્ષસ્ય હૃદ્યાસીન્મે શનૈર્હરિઃ ॥ ૧૬ ॥
પ્રેમાતિભરનિર્ભિન્નપુલકાઙ્ગોઽતિનિર્વૃતઃ ।
આનન્દસમ્પ્લવે લીનો નાપશ્યમુભયં મુને ॥ ૧૭ ॥
આનન્દસમ્પ્લવે લીનો નાપશ્યમુભયં મુને ॥ ૧૭ ॥
રૂપં ભગવતો યત્તન્મનઃકાન્તં શુચાપહમ્ ।
અપશ્યન્ સહસોત્તસ્થે વૈક્લવ્યાદ્દુર્મના ઇવ ॥ ૧૮ ॥
અપશ્યન્ સહસોત્તસ્થે વૈક્લવ્યાદ્દુર્મના ઇવ ॥ ૧૮ ॥
દિદૃક્ષુસ્તદહં ભૂયઃ પ્રણિધાય મનો હૃદિ ।
વીક્ષમાણોઽપિ નાપશ્યમવિતૃપ્ત ઇવાતુરઃ ॥ ૧૯ ॥
વીક્ષમાણોઽપિ નાપશ્યમવિતૃપ્ત ઇવાતુરઃ ॥ ૧૯ ॥
એવં યતન્તં વિજને મામાહાગોચરો ગિરામ્ ।
ગમ્ભીરશ્લક્ષ્ણયા વાચા શુચઃ પ્રશમયન્નિવ ॥ ૨૦ ॥
ગમ્ભીરશ્લક્ષ્ણયા વાચા શુચઃ પ્રશમયન્નિવ ॥ ૨૦ ॥
હન્તાસ્મિઞ્જન્મનિ ભવાન્મા માં દ્રષ્ટુમિહાર્હતિ ।
અવિપક્વકષાયાણાં દુર્દર્શોઽહં કુયોગિનામ્ ॥ ૨૧ ॥
અવિપક્વકષાયાણાં દુર્દર્શોઽહં કુયોગિનામ્ ॥ ૨૧ ॥
સકૃદ્ યદ્દર્શિતં રૂપમેતત્કામાય તેઽનઘ ।
મત્કામઃ શનકૈઃ સાધુ સર્વાન્મુઞ્ચતિ હૃચ્છયાન્ ॥ ૨૨ ॥
મત્કામઃ શનકૈઃ સાધુ સર્વાન્મુઞ્ચતિ હૃચ્છયાન્ ॥ ૨૨ ॥
સત્સેવયાદીર્ઘયાપિ જાતા મયિ દૃઢા મતિઃ ।
હિત્વાવદ્યમિમં લોકં ગન્તા મજ્જનતામસિ ॥ ૨૩ ॥
હિત્વાવદ્યમિમં લોકં ગન્તા મજ્જનતામસિ ॥ ૨૩ ॥
મતિર્મયિ નિબદ્ધેયં ન વિપદ્યેત કર્હિચિત્ ।
પ્રજાસર્ગનિરોધેઽપિ સ્મૃતિશ્ચ મદનુગ્રહાત્ ॥ ૨૪ ॥
પ્રજાસર્ગનિરોધેઽપિ સ્મૃતિશ્ચ મદનુગ્રહાત્ ॥ ૨૪ ॥
એતાવદુક્ત્વોપરરામ તન્મહદ્
ભૂતં નભોલિઙ્ગમલિઙ્ગમીશ્વરમ્ ।
અહં ચ તસ્મૈ મહતાં મહીયસે
શીર્ષ્ણાવનામં વિદધેઽનુકમ્પિતઃ ॥ ૨૫ ॥
ભૂતં નભોલિઙ્ગમલિઙ્ગમીશ્વરમ્ ।
અહં ચ તસ્મૈ મહતાં મહીયસે
શીર્ષ્ણાવનામં વિદધેઽનુકમ્પિતઃ ॥ ૨૫ ॥
નામાન્યનન્તસ્ય હતત્રપઃ પઠન્
ગુહ્યાનિ ભદ્રાણિ કૃતાનિ ચ સ્મરન્ ।
ગાં પર્યટંસ્તુષ્ટમના ગતસ્પૃહઃ
કાલં પ્રતીક્ષન્ વિમદો વિમત્સરઃ ॥ ૨૬ ॥
ગુહ્યાનિ ભદ્રાણિ કૃતાનિ ચ સ્મરન્ ।
ગાં પર્યટંસ્તુષ્ટમના ગતસ્પૃહઃ
કાલં પ્રતીક્ષન્ વિમદો વિમત્સરઃ ॥ ૨૬ ॥
એવં કૃષ્ણમતેર્બ્રહ્મન્નાસક્તસ્યામલાત્મનઃ ।
કાલઃ પ્રાદુરભૂત્કાલે તડિત્સૌદામની યથા ॥ ૨૭ ॥
કાલઃ પ્રાદુરભૂત્કાલે તડિત્સૌદામની યથા ॥ ૨૭ ॥
પ્રયુજ્યમાને મયિ તાં શુદ્ધાં ભાગવતીં તનુમ્ ।
આરબ્ધકર્મનિર્વાણો ન્યપતત્ પાઞ્ચભૌતિકઃ ॥ ૨૮ ॥
આરબ્ધકર્મનિર્વાણો ન્યપતત્ પાઞ્ચભૌતિકઃ ॥ ૨૮ ॥
કલ્પાન્ત ઇદમાદાય શયાનેઽમ્ભસ્યુદન્વતઃ ।
શિશયિષોરનુપ્રાણં વિવિશેઽન્તરહં વિભોઃ ॥ ૨૯ ॥
શિશયિષોરનુપ્રાણં વિવિશેઽન્તરહં વિભોઃ ॥ ૨૯ ॥
સહસ્રયુગપર્યન્તે ઉત્થાયેદં સિસૃક્ષતઃ ।
મરીચિમિશ્રા ઋષયઃ પ્રાણેભ્યોઽહં ચ જજ્ઞિરે ॥ ૩૦ ॥
મરીચિમિશ્રા ઋષયઃ પ્રાણેભ્યોઽહં ચ જજ્ઞિરે ॥ ૩૦ ॥
અન્તર્બહિશ્ચ લોકાંસ્ત્રીન્ પર્યેમ્યસ્કન્દિતવ્રતઃ ।
અનુગ્રહાન્મહાવિષ્ણોરવિઘાતગતિઃ ક્વચિત્ ॥ ૩૧ ॥
અનુગ્રહાન્મહાવિષ્ણોરવિઘાતગતિઃ ક્વચિત્ ॥ ૩૧ ॥
દેવદત્તામિમાં વીણાં સ્વરબ્રહ્મવિભૂષિતામ્ ।
મૂર્ચ્છયિત્વા હરિકથાં ગાયમાનશ્ચરામ્યહમ્ ॥ ૩૨ ॥
મૂર્ચ્છયિત્વા હરિકથાં ગાયમાનશ્ચરામ્યહમ્ ॥ ૩૨ ॥
પ્રગાયતઃ સ્વવીર્યાણિ તીર્થપાદઃ પ્રિયશ્રવાઃ ।
આહૂત ઇવ મે શીઘ્રં દર્શનં યાતિ ચેતસિ ॥ ૩૩ ॥
આહૂત ઇવ મે શીઘ્રં દર્શનં યાતિ ચેતસિ ॥ ૩૩ ॥
એતદ્ધ્યાતુરચિત્તાનાં માત્રાસ્પર્શેચ્છયા મુહુઃ ।
ભવસિન્ધુપ્લવો દૃષ્ટો હરિચર્યાનુવર્ણનમ્ ॥ ૩૪ ॥
ભવસિન્ધુપ્લવો દૃષ્ટો હરિચર્યાનુવર્ણનમ્ ॥ ૩૪ ॥
યમાદિભિર્યોગપથૈઃ કામલોભહતો મુહુઃ ।
મુકુન્દસેવયા યદ્વત્તથાત્માદ્ધા ન શામ્યતિ ॥ ૩૫ ॥
મુકુન્દસેવયા યદ્વત્તથાત્માદ્ધા ન શામ્યતિ ॥ ૩૫ ॥
સર્વં તદિદમાખ્યાતં યત્પૃષ્ટોઽહં ત્વયાનઘ ।
જન્મકર્મરહસ્યં મે ભવતશ્ચાત્મતોષણમ્ ॥ ૩૬ ॥
જન્મકર્મરહસ્યં મે ભવતશ્ચાત્મતોષણમ્ ॥ ૩૬ ॥
સૂત ઉવાચ
એવં સમ્ભાષ્ય ભગવાન્નારદો વાસવીસુતમ્ ।
આમન્ત્ર્ય વીણાં રણયન્ યયૌ યાદૃચ્છિકો મુનિઃ ॥ ૩૭ ॥
એવં સમ્ભાષ્ય ભગવાન્નારદો વાસવીસુતમ્ ।
આમન્ત્ર્ય વીણાં રણયન્ યયૌ યાદૃચ્છિકો મુનિઃ ॥ ૩૭ ॥
અહો દેવર્ષિર્ધન્યોઽયં યત્કીર્તિં શાર્ઙ્ગધન્વનઃ ।
ગાયન્માદ્યન્નિદં તન્ત્ર્યા રમયત્યાતુરં જગત્ ॥ ૩૮ ॥
ગાયન્માદ્યન્નિદં તન્ત્ર્યા રમયત્યાતુરં જગત્ ॥ ૩૮ ॥