શ્રીરાજોવાચ
ભુયોઽહં શ્રોતુમિચ્છામિ રામસ્યાદ્ભુતકર્મણઃ ।
અનન્તસ્યાપ્રમેયસ્ય યદન્યત્ કૃતવાન્ પ્રભુઃ ॥ ૧ ॥
ભુયોઽહં શ્રોતુમિચ્છામિ રામસ્યાદ્ભુતકર્મણઃ ।
અનન્તસ્યાપ્રમેયસ્ય યદન્યત્ કૃતવાન્ પ્રભુઃ ॥ ૧ ॥
શ્રીશુક ઉવાચ
નરકસ્ય સખા કશ્ચિદ્ દ્વિવિદો નામ વાનરઃ ।
સુગ્રીવસચિવઃ સોઽથ ભ્રાતા મૈન્દસ્ય વીર્યવાન્ ॥ ૨ ॥
નરકસ્ય સખા કશ્ચિદ્ દ્વિવિદો નામ વાનરઃ ।
સુગ્રીવસચિવઃ સોઽથ ભ્રાતા મૈન્દસ્ય વીર્યવાન્ ॥ ૨ ॥
સખ્યુઃ સોઽપચિતિં કુર્વન્ વાનરો રાષ્ટ્રવિપ્લવમ્ ।
પુરગ્રામાકરાન્ ઘોષાનદહદ્ વહ્નિમુત્સૃજન્ ॥ ૩ ॥
પુરગ્રામાકરાન્ ઘોષાનદહદ્ વહ્નિમુત્સૃજન્ ॥ ૩ ॥
ક્વચિત્સ શૈલાનુત્પાટ્ય તૈર્દેશાન્ સમચૂર્ણયત્ ।
આનર્તાન્ સુતરામેવ યત્રાસ્તે મિત્રહા હરિઃ ॥ ૪ ॥
આનર્તાન્ સુતરામેવ યત્રાસ્તે મિત્રહા હરિઃ ॥ ૪ ॥
ક્વચિત્ સમુદ્રમધ્યસ્થો દોર્ભ્યામુત્ક્ષિપ્ય તજ્જલમ્ ।
દેશાન્ નાગાયુતપ્રાણો વેલાકૂલે ન્યમજ્જયત્ ॥ ૫ ॥
દેશાન્ નાગાયુતપ્રાણો વેલાકૂલે ન્યમજ્જયત્ ॥ ૫ ॥
આશ્રમાનૃષિમુખ્યાનાં કૃત્વા ભગ્નવનસ્પતીન્ ।
અદૂષયચ્છકૃન્મૂત્રૈરગ્નીન્ વૈતાનિકાન્ ખલઃ ॥ ૬ ॥
અદૂષયચ્છકૃન્મૂત્રૈરગ્નીન્ વૈતાનિકાન્ ખલઃ ॥ ૬ ॥
પુરુષાન્ યોષિતો દૃપ્તઃ ક્ષ્માભૃદ્દ્રોણીગુહાસુ સઃ ।
નિક્ષિપ્ય ચાપ્યધાચ્છૈલૈઃ પેશષ્કારીવ કીટકમ્ ॥ ૭ ॥
નિક્ષિપ્ય ચાપ્યધાચ્છૈલૈઃ પેશષ્કારીવ કીટકમ્ ॥ ૭ ॥
એવં દેશાન્ વિપ્રકુર્વન્ દૂષયંશ્ચ કુલસ્ત્રિયઃ ।
શ્રુત્વા સુલલિતં ગીતં ગિરિં રૈવતકં યયૌ ॥ ૮ ॥
શ્રુત્વા સુલલિતં ગીતં ગિરિં રૈવતકં યયૌ ॥ ૮ ॥
તત્રાપશ્યદ્ યદુપતિં રામં પુષ્કરમાલિનમ્ ।
સુદર્શનીયસર્વાઙ્ગં લલનાયૂથમધ્યગમ્ ॥ ૯ ॥
સુદર્શનીયસર્વાઙ્ગં લલનાયૂથમધ્યગમ્ ॥ ૯ ॥
ગાયન્તં વારુણીં પીત્વા મદવિહ્વલલોચનમ્ ।
વિભ્રાજમાનં વપુષા પ્રભિન્નમિવ વારણમ્ ॥ ૧૦ ॥
વિભ્રાજમાનં વપુષા પ્રભિન્નમિવ વારણમ્ ॥ ૧૦ ॥
દુષ્ટઃ શાખામૃગઃ શાખામારૂઢઃ કમ્પયન્ દ્રુમાન્ ।
ચક્રે કિલકિલાશબ્દમાત્માનં સમ્પ્રદર્શયન્ ॥ ૧૧ ॥
ચક્રે કિલકિલાશબ્દમાત્માનં સમ્પ્રદર્શયન્ ॥ ૧૧ ॥
તસ્ય ધાર્ષ્ટ્યં કપેર્વીક્ષ્ય તરુણ્યો જાતિચાપલાઃ ।
હાસ્યપ્રિયા વિજહસુર્બલદેવપરિગ્રહાઃ ॥ ૧૨ ॥
હાસ્યપ્રિયા વિજહસુર્બલદેવપરિગ્રહાઃ ॥ ૧૨ ॥
તા હેલયામાસ કપિર્ભ્રૂક્ષેપૈર્સમ્મુખાદિભિઃ ।
દર્શયન્ સ્વગુદં તાસાં રામસ્ય ચ નિરીક્ષિતઃ ॥ ૧૩ ॥
દર્શયન્ સ્વગુદં તાસાં રામસ્ય ચ નિરીક્ષિતઃ ॥ ૧૩ ॥
તં ગ્રાવ્ણા પ્રાહરત્ ક્રુદ્ધો બલઃ પ્રહરતાં વરઃ ।
સ વઞ્ચયિત્વા ગ્રાવાણં મદિરાકલશં કપિઃ ॥ ૧૪ ॥
સ વઞ્ચયિત્વા ગ્રાવાણં મદિરાકલશં કપિઃ ॥ ૧૪ ॥
ગૃહીત્વા હેલયામાસ ધૂર્તસ્તં કોપયન્ હસન્ ।
નિર્ભિદ્ય કલશં દુષ્ટો વાસાંસ્યાસ્ફાલયદ્ બલમ્ ।
કદર્થીકૃત્ય બલવાન્ વિપ્રચક્રે મદોદ્ધતઃ ॥ ૧૫ ॥
નિર્ભિદ્ય કલશં દુષ્ટો વાસાંસ્યાસ્ફાલયદ્ બલમ્ ।
કદર્થીકૃત્ય બલવાન્ વિપ્રચક્રે મદોદ્ધતઃ ॥ ૧૫ ॥
તં તસ્યાવિનયં દૃષ્ટ્વા દેશાંશ્ચ તદુપદ્રુતાન્ ।
ક્રુદ્ધો મુષલમાદત્ત હલં ચારિજિઘાંસયા ॥ ૧૬ ॥
ક્રુદ્ધો મુષલમાદત્ત હલં ચારિજિઘાંસયા ॥ ૧૬ ॥
દ્વિવિદોઽપિ મહાવીર્યઃ શાલમુદ્યમ્ય પાણિના ।
અભ્યેત્ય તરસા તેન બલં મૂર્ધન્યતાડયત્ ॥ ૧૭ ॥
અભ્યેત્ય તરસા તેન બલં મૂર્ધન્યતાડયત્ ॥ ૧૭ ॥
તં તુ સઙ્કર્ષણો મૂર્ધ્નિ પતન્તમચલો યથા ।
પ્રતિજગ્રાહ બલવાન્ સુનન્દેનાહનચ્ચ તમ્ ॥ ૧૮ ॥
પ્રતિજગ્રાહ બલવાન્ સુનન્દેનાહનચ્ચ તમ્ ॥ ૧૮ ॥
મૂષલાહતમસ્તિષ્કો વિરેજે રક્તધારયા ।
ગિરિર્યથા ગૈરિકયા પ્રહારં નાનુચિન્તયન્ ॥ ૧૯ ॥
ગિરિર્યથા ગૈરિકયા પ્રહારં નાનુચિન્તયન્ ॥ ૧૯ ॥
પુનરન્યં સમુત્ક્ષિપ્ય કૃત્વા નિષ્પત્રમોજસા ।
તેનાહનત્ સુસઙ્ક્રુદ્ધસ્તં બલઃ શતધાચ્છિનત્ ॥ ૨૦ ॥
તેનાહનત્ સુસઙ્ક્રુદ્ધસ્તં બલઃ શતધાચ્છિનત્ ॥ ૨૦ ॥
તતોઽન્યેન રુષા જઘ્ને તં ચાપિ શતધાચ્છિનત્ ॥ ૨૧ ॥
એવં યુધ્યન્ ભગવતા ભગ્ને ભગ્ને પુનઃ પુનઃ ।
આકૃષ્ય સર્વતો વૃક્ષાન્ નિર્વૃક્ષમકરોદ્ વનમ્ ॥ ૨૨ ॥
આકૃષ્ય સર્વતો વૃક્ષાન્ નિર્વૃક્ષમકરોદ્ વનમ્ ॥ ૨૨ ॥
તતોઽમુઞ્ચચ્છિલાવર્ષં બલસ્યોપર્યમર્ષિતઃ ।
તત્સર્વં ચૂર્ણયામાસ લીલયા મુષલાયુધઃ ॥ ૨૩ ॥
તત્સર્વં ચૂર્ણયામાસ લીલયા મુષલાયુધઃ ॥ ૨૩ ॥
સ બાહૂ તાલસઙ્કાશૌ મુષ્ટીકૃત્ય કપીશ્વરઃ ।
આસાદ્ય રોહિણીપુત્રં તાભ્યાં વક્ષસ્યરૂરુજત્ ॥ ૨૪ ॥
આસાદ્ય રોહિણીપુત્રં તાભ્યાં વક્ષસ્યરૂરુજત્ ॥ ૨૪ ॥
યાદવેન્દ્રોઽપિ તં દોર્ભ્યાં ત્યક્ત્વા મુષલલાઙ્ગલે ।
જત્રાવભ્યર્દયત્ક્રુદ્ધઃ સોઽપતદ્ રુધિરં વમન્ ॥ ૨૫ ॥
જત્રાવભ્યર્દયત્ક્રુદ્ધઃ સોઽપતદ્ રુધિરં વમન્ ॥ ૨૫ ॥
ચકમ્પે તેન પતતા સટઙ્કઃ સવનસ્પતિઃ ।
પર્વતઃ કુરુશાર્દૂલ વાયુના નૌરિવામ્ભસિ ॥ ૨૬ ॥
પર્વતઃ કુરુશાર્દૂલ વાયુના નૌરિવામ્ભસિ ॥ ૨૬ ॥
જયશબ્દો નમઃશબ્દઃ સાધુ સાધ્વિતિ ચામ્બરે ।
સુરસિદ્ધમુનીન્દ્રાણામાસીત્ કુસુમવર્ષિણામ્ ॥ ૨૭ ॥
સુરસિદ્ધમુનીન્દ્રાણામાસીત્ કુસુમવર્ષિણામ્ ॥ ૨૭ ॥
એવં નિહત્ય દ્વિવિદં જગદ્વ્યતિકરાવહમ્ ।
સંસ્તૂયમાનો ભગવાન્ જનૈઃ સ્વપુરમાવિશત્ ॥ ૨૮ ॥
સંસ્તૂયમાનો ભગવાન્ જનૈઃ સ્વપુરમાવિશત્ ॥ ૨૮ ॥