శ్రీరాజోవాచ
భుయోఽహం శ్రోతుమిచ్ఛామి రామస్యాద్భుతకర్మణః ।
అనన్తస్యాప్రమేయస్య యదన్యత్ కృతవాన్ ప్రభుః ॥ ౧ ॥
భుయోఽహం శ్రోతుమిచ్ఛామి రామస్యాద్భుతకర్మణః ।
అనన్తస్యాప్రమేయస్య యదన్యత్ కృతవాన్ ప్రభుః ॥ ౧ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
నరకస్య సఖా కశ్చిద్ ద్వివిదో నామ వానరః ।
సుగ్రీవసచివః సోఽథ భ్రాతా మైన్దస్య వీర్యవాన్ ॥ ౨ ॥
నరకస్య సఖా కశ్చిద్ ద్వివిదో నామ వానరః ।
సుగ్రీవసచివః సోఽథ భ్రాతా మైన్దస్య వీర్యవాన్ ॥ ౨ ॥
సఖ్యుః సోఽపచితిం కుర్వన్ వానరో రాష్ట్రవిప్లవమ్ ।
పురగ్రామాకరాన్ ఘోషానదహద్ వహ్నిముత్సృజన్ ॥ ౩ ॥
పురగ్రామాకరాన్ ఘోషానదహద్ వహ్నిముత్సృజన్ ॥ ౩ ॥
క్వచిత్స శైలానుత్పాట్య తైర్దేశాన్ సమచూర్ణయత్ ।
ఆనర్తాన్ సుతరామేవ యత్రాస్తే మిత్రహా హరిః ॥ ౪ ॥
ఆనర్తాన్ సుతరామేవ యత్రాస్తే మిత్రహా హరిః ॥ ౪ ॥
క్వచిత్ సముద్రమధ్యస్థో దోర్భ్యాముత్క్షిప్య తజ్జలమ్ ।
దేశాన్ నాగాయుతప్రాణో వేలాకూలే న్యమజ్జయత్ ॥ ౫ ॥
దేశాన్ నాగాయుతప్రాణో వేలాకూలే న్యమజ్జయత్ ॥ ౫ ॥
ఆశ్రమానృషిముఖ్యానాం కృత్వా భగ్నవనస్పతీన్ ।
అదూషయచ్ఛకృన్మూత్రైరగ్నీన్ వైతానికాన్ ఖలః ॥ ౬ ॥
అదూషయచ్ఛకృన్మూత్రైరగ్నీన్ వైతానికాన్ ఖలః ॥ ౬ ॥
పురుషాన్ యోషితో దృప్తః క్ష్మాభృద్ద్రోణీగుహాసు సః ।
నిక్షిప్య చాప్యధాచ్ఛైలైః పేశష్కారీవ కీటకమ్ ॥ ౭ ॥
నిక్షిప్య చాప్యధాచ్ఛైలైః పేశష్కారీవ కీటకమ్ ॥ ౭ ॥
ఏవం దేశాన్ విప్రకుర్వన్ దూషయంశ్చ కులస్త్రియః ।
శ్రుత్వా సులలితం గీతం గిరిం రైవతకం యయౌ ॥ ౮ ॥
శ్రుత్వా సులలితం గీతం గిరిం రైవతకం యయౌ ॥ ౮ ॥
తత్రాపశ్యద్ యదుపతిం రామం పుష్కరమాలినమ్ ।
సుదర్శనీయసర్వాఙ్గం లలనాయూథమధ్యగమ్ ॥ ౯ ॥
సుదర్శనీయసర్వాఙ్గం లలనాయూథమధ్యగమ్ ॥ ౯ ॥
గాయన్తం వారుణీం పీత్వా మదవిహ్వలలోచనమ్ ।
విభ్రాజమానం వపుషా ప్రభిన్నమివ వారణమ్ ॥ ౧౦ ॥
విభ్రాజమానం వపుషా ప్రభిన్నమివ వారణమ్ ॥ ౧౦ ॥
దుష్టః శాఖామృగః శాఖామారూఢః కమ్పయన్ ద్రుమాన్ ।
చక్రే కిలకిలాశబ్దమాత్మానం సమ్ప్రదర్శయన్ ॥ ౧౧ ॥
చక్రే కిలకిలాశబ్దమాత్మానం సమ్ప్రదర్శయన్ ॥ ౧౧ ॥
తస్య ధార్ష్ట్యం కపేర్వీక్ష్య తరుణ్యో జాతిచాపలాః ।
హాస్యప్రియా విజహసుర్బలదేవపరిగ్రహాః ॥ ౧౨ ॥
హాస్యప్రియా విజహసుర్బలదేవపరిగ్రహాః ॥ ౧౨ ॥
తా హేలయామాస కపిర్భ్రూక్షేపైర్సమ్ముఖాదిభిః ।
దర్శయన్ స్వగుదం తాసాం రామస్య చ నిరీక్షితః ॥ ౧౩ ॥
దర్శయన్ స్వగుదం తాసాం రామస్య చ నిరీక్షితః ॥ ౧౩ ॥
తం గ్రావ్ణా ప్రాహరత్ క్రుద్ధో బలః ప్రహరతాం వరః ।
స వఞ్చయిత్వా గ్రావాణం మదిరాకలశం కపిః ॥ ౧౪ ॥
స వఞ్చయిత్వా గ్రావాణం మదిరాకలశం కపిః ॥ ౧౪ ॥
గృహీత్వా హేలయామాస ధూర్తస్తం కోపయన్ హసన్ ।
నిర్భిద్య కలశం దుష్టో వాసాంస్యాస్ఫాలయద్ బలమ్ ।
కదర్థీకృత్య బలవాన్ విప్రచక్రే మదోద్ధతః ॥ ౧౫ ॥
నిర్భిద్య కలశం దుష్టో వాసాంస్యాస్ఫాలయద్ బలమ్ ।
కదర్థీకృత్య బలవాన్ విప్రచక్రే మదోద్ధతః ॥ ౧౫ ॥
తం తస్యావినయం దృష్ట్వా దేశాంశ్చ తదుపద్రుతాన్ ।
క్రుద్ధో ముషలమాదత్త హలం చారిజిఘాంసయా ॥ ౧౬ ॥
క్రుద్ధో ముషలమాదత్త హలం చారిజిఘాంసయా ॥ ౧౬ ॥
ద్వివిదోఽపి మహావీర్యః శాలముద్యమ్య పాణినా ।
అభ్యేత్య తరసా తేన బలం మూర్ధన్యతాడయత్ ॥ ౧౭ ॥
అభ్యేత్య తరసా తేన బలం మూర్ధన్యతాడయత్ ॥ ౧౭ ॥
తం తు సఙ్కర్షణో మూర్ధ్ని పతన్తమచలో యథా ।
ప్రతిజగ్రాహ బలవాన్ సునన్దేనాహనచ్చ తమ్ ॥ ౧౮ ॥
ప్రతిజగ్రాహ బలవాన్ సునన్దేనాహనచ్చ తమ్ ॥ ౧౮ ॥
మూషలాహతమస్తిష్కో విరేజే రక్తధారయా ।
గిరిర్యథా గైరికయా ప్రహారం నానుచిన్తయన్ ॥ ౧౯ ॥
గిరిర్యథా గైరికయా ప్రహారం నానుచిన్తయన్ ॥ ౧౯ ॥
పునరన్యం సముత్క్షిప్య కృత్వా నిష్పత్రమోజసా ।
తేనాహనత్ సుసఙ్క్రుద్ధస్తం బలః శతధాచ్ఛినత్ ॥ ౨౦ ॥
తేనాహనత్ సుసఙ్క్రుద్ధస్తం బలః శతధాచ్ఛినత్ ॥ ౨౦ ॥
తతోఽన్యేన రుషా జఘ్నే తం చాపి శతధాచ్ఛినత్ ॥ ౨౧ ॥
ఏవం యుధ్యన్ భగవతా భగ్నే భగ్నే పునః పునః ।
ఆకృష్య సర్వతో వృక్షాన్ నిర్వృక్షమకరోద్ వనమ్ ॥ ౨౨ ॥
ఆకృష్య సర్వతో వృక్షాన్ నిర్వృక్షమకరోద్ వనమ్ ॥ ౨౨ ॥
తతోఽముఞ్చచ్ఛిలావర్షం బలస్యోపర్యమర్షితః ।
తత్సర్వం చూర్ణయామాస లీలయా ముషలాయుధః ॥ ౨౩ ॥
తత్సర్వం చూర్ణయామాస లీలయా ముషలాయుధః ॥ ౨౩ ॥
స బాహూ తాలసఙ్కాశౌ ముష్టీకృత్య కపీశ్వరః ।
ఆసాద్య రోహిణీపుత్రం తాభ్యాం వక్షస్యరూరుజత్ ॥ ౨౪ ॥
ఆసాద్య రోహిణీపుత్రం తాభ్యాం వక్షస్యరూరుజత్ ॥ ౨౪ ॥
యాదవేన్ద్రోఽపి తం దోర్భ్యాం త్యక్త్వా ముషలలాఙ్గలే ।
జత్రావభ్యర్దయత్క్రుద్ధః సోఽపతద్ రుధిరం వమన్ ॥ ౨౫ ॥
జత్రావభ్యర్దయత్క్రుద్ధః సోఽపతద్ రుధిరం వమన్ ॥ ౨౫ ॥
చకమ్పే తేన పతతా సటఙ్కః సవనస్పతిః ।
పర్వతః కురుశార్దూల వాయునా నౌరివామ్భసి ॥ ౨౬ ॥
పర్వతః కురుశార్దూల వాయునా నౌరివామ్భసి ॥ ౨౬ ॥
జయశబ్దో నమఃశబ్దః సాధు సాధ్వితి చామ్బరే ।
సురసిద్ధమునీన్ద్రాణామాసీత్ కుసుమవర్షిణామ్ ॥ ౨౭ ॥
సురసిద్ధమునీన్ద్రాణామాసీత్ కుసుమవర్షిణామ్ ॥ ౨౭ ॥
ఏవం నిహత్య ద్వివిదం జగద్వ్యతికరావహమ్ ।
సంస్తూయమానో భగవాన్ జనైః స్వపురమావిశత్ ॥ ౨౮ ॥
సంస్తూయమానో భగవాన్ జనైః స్వపురమావిశత్ ॥ ౨౮ ॥